bolo-p
23.12.06, 09:30
Na rynku księgarskim ukazała się praca Rafała Dobrowolskiego „Akademicka
młodzież obozu narodowego w Lublinie w latach 1919-1939”.
Książka prezentuje historię lubelskiego koła Związku akademickiego „Młodzież
Wszechpolska”, Sekcji Młodych i Sekcji Akademickiej Stronnictwa Narodowego,
związanych z Ruchem Narodowym korporacji akademickich K! „Concordia” i
K! “Hetmania”, a także organizacji powstałych w wyniku rozłamów w narodowym
środowisku tj. Obozu Narodowo-Radyklanego a następnie Klubu Narodowego. Autor
recenzowanej pracy podjął próbę rekonstrukcji dziejów lubelskiej młodzieży
akademickiej związanej z ruchem narodowym w okresie międzywojnia. Jest to
rozprawa szczególnie ważna, gdyż dzieje Związku Akademickiego „Młodzież
Wszechpolska”, najliczniejszej studenckiej organizacji ideowo-wychowawczej w
okresie II Rzeczpospolitej, były przemilczane względnie zafałszowane (jak
dotąd ukazała się na ten temat jedna pozycja książkowa, która jedynie
zasygnalizowała zagadnienie). Autor ukazał historię interesujących go
organizacji w szerokim kontekście: specyfiki społeczno-politycznej okresu
międzywojennego, roli organizacji młodzieżowych w obozie narodowych oraz
charakteru Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Ponadto Rafał Dobrowolski
postarał się przedstawić wielopłaszczyznowość działalności młodych narodowców
studiujących na wyżej wymienionym Uniwersytecie, ukazując ich zaangażowanie:
wewnątrzorganizacyjne, w stowarzyszeniach ogólnoakademickich jak Bratnia
Pomoc czy koła naukowe oraz innych organizacjach społecznych, politycznych
oraz religijnych.
Praca podzielona została na pięć rozdziałów, struktura poszczególnych
rozdziałów oparta została o układ chronologiczno-problemowy. Zasadniczy trzon
pracy oparty został na solidnej bazie źródłowej. Autor oparł się na
dokumentach spoczywających w pięciu archiwach: Archiwum Akt Nowych w
Warszawie, Archiwum Państwowym w Lublinie, Archiwum Instytutu Pamięci
Narodowej w Lublinie i Warszawie oraz Archiwum Katolickiego Uniwersytetu
Lubelskiego, źródłach drukowanych (wykorzystano 16 tytułów prasowych w tym
jeden dziennik) – broszurach ideowo-programowych, w mniejszym stopniu
wspomnieniach, których zachowało się bardzo niewiele, a także około stu
opracowaniach, zarówno publikowanych, jak i niepublikowanych.
Praca jest bardzo ciekawa. Podkreślić należy, iż tematyka pracy jawi się
trudną z kilku powodów. Generalnie wszelkie badania nad historią organizacji
nacjonalistycznych uznawane jest za kontrowersyjne. Częstokroć nacechowane są
one ideowymi polemikami i uprzedzeniami. Dobrowolski odrzucił zarówno
podejście demonizujące z jednej strony a hagiograficzne z drugiej, wykazał
się krytycznym podejściem do źródeł, zarówno wytwarzanych przez administrację
państwową, jak i bohaterów jego pracy oraz umiejętnie je konfrontował.
Ukazanie konfliktów narodowościowych oraz politycznych zostało poprzedzone
przedstawieniem ich tła, genezy oraz argumentacji przedstawianej przez
narodowych-demokratów. W tym celu Autor zamieścił w pracy odpowiednio dużą
liczbę cytatów, co pozwala czytelnikowi na bezpośrednie zapoznanie się z
ideologią badanego ruchu politycznego, stosunkiem młodych narodowców do
aktualnych wydarzeń społeczno-politycznych, sposobami prowadzenia przez nich
agitacji, jak również oceny ich przez oponentów. Można pokusić się również o
stwierdzenie, jedynym mankamentem pracy jest fakt, że dziś gdy z całej
młodzieży narodowej usiłuje się zrobić bandę rozwydrzonych hitlerowców dzieje
lubelskich młodych endeków będą rozpowszechnione w niezbyt licznym gronie
czytelników, a bardzo szkoda, że tego typu pozycja nie ma szans na szerszy
obieg. Gdyby ktoś pokusił się o to, by z książki autorstwa Rafała
Dobrowolskiego wynotować jedynie tytuły wykładów i prelekcji przygotowywanych
przez i dla młodzieży narodowej Lublina zauważyłby na pewno bardzo szerokie
spektrum tematów. Wszystkim, którzy zaś upatrują w polskim Ruchu Narodowym
jakąś emanację nazizmu należało by przeczytać podrozdział poświęcony wojennym
losom lubelskich endeków. Należy też dodać, że praca Rafała Dobrowolskiego,
mimo iż jest publikacją naukową napisana jest językiem żywym i nie nużącym
czytelnika.
Rafał Dobrowolski „Akademicka młodzież obozu narodowego w Lublinie w latach
1919 -1939”, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006 ss. 285
żródło www.infopatria.pl