p8
21.04.02, 20:33
...o naszej Ziemi:)
ZIEMIA
Ziemia ma prawie 5 miliardów lat: gdyby całą jej historię opisać na
przykładzie jednego roku, to okazałoby się, że pierwsze organizmy pojawiły się
około 21 lutego, ale pierwsi przodkowie człowieka dopiero 31 grudnia, i to po
południu.
Znanych jest 270 000 gatunków roślin oraz prawie 70 000 gatunków grzybów.
Według obliczeń paleontologów 99,9% roślin i zwierząt żyjących na ziemi od
chwili jej powstania wyginęło.
Temperatura wewnątrz Ziemi zmienia się wraz z głębokością: wzrasta o 3oC na
100 metrów.
Ziemia waży 6600 miliardów ton, ale i tak jest 333 tys. lżejsza od Słońca.
Obliczono, że znajdujące się głęboko radioaktywne skały mogą zapewnić ciepło
naszej planecie jeszcze przez około 1000 miliardów lat.
Powierzchnia Ziemi - 510 milionów kilometrów kwadratowych.
Objętość Ziemi - 1038 miliardów km3.
Obwód kuli ziemskiej wzdłuż południka 40 009 km.
Obwód kuli ziemskiej wzdłuż równika 40 077 km.
Najgłębszą studnię na świecie wykopano n Półwyspie Kaolskim w Rosji; jej
głębokość wynosi 15 kilometrów. jest to w porównaniu z 6370 kilometrami jakie
należałoby przebyć, by dotrzeć do środka Ziemi.
Około 300 mln lat temu Antarktyda znajdowała się prawdopodobnie na równiku i
była pokryta lasem równikowym.
Według geologów, co 400-500 mln lat kontynenty łączą się, by następnie
ponownie się rozdzielić.
Gdyby w ciągu ostatnich 70 mln lat Australia nie byłaby kontynentem
izolowanym, kangury wyginęłyby na skutek konkurencji bardziej współczesnych
ssaków.
Największym wąwozem świata jest Wielki Kanion w Stanach Zjednoczonych
wyżłobiony przez rzekę Kolorado: ma długość 446 km, średnią szerokość 1600
metrów.
Najdłuższym łańcuchem górskim są Andy w Ameryce Południowej: rozciągają się na
odcinku 7250 km.
Obecnie na świecie jest ponad 600 aktywnych wulkanów.
Każdego roku na kuli ziemskiej odnotowuje się około milion trzęsień ziemi:
średnio co 30 sekund.
Najsilniejsze wzburzenie morza w czasach współczesnych dotknęło japońską wyspę
Ishigaki: stało się to 24 kwietnia 1771 roku, gdy fala wywołana przez wstrząs
osiągnęła wysokość 85 metrów.
Prawdopodobnie najtragiczniejsze trzęsienie ziemi miało miejsce w Tangshan, w
Chinach, 27 lipca 1977 roku. Oblicza się, że w jego wyniku śmierć poniosło
ponad milion osób.
Najwyższa góra świata to Mount Everest w łańcuchu Himalajów, na granicy Nepalu
i Chin (8848 m n.p.m.).
Największą rzeką świata jest Amazonka w Ameryce Południowej, która odprowadza
do Oceanu Atlantyckiego 120 tys. m3 wody na sekundę.
Najdłuższą rzeką jest Nil w Afryce, który od źródeł do ujścia mierzy 6670 km.
Największym jeziorem jest Morze Kaspijskie, nad którym leży pięć państw i
którego powierzchnia wynosi 371800 km2.
Najgłębszym jeziorem jest jezioro Bajkał na Syberii: ma 1637 m głębokości.
KLIMAT
Na wysokości 5350 metrów, u podstawy Mount Everest, tlenu jest o połowę mniej
niż na poziomie morza.
Temperatura powietrza obniża się wraz z wysokością o 6oC co tysiąc metrów; na
wysokości 10000 - 1200 metrów, a więc na takiej, na jakiej latają samoloty
pasażerskie wynosi od -60oC do -80oC - tyle ile na biegunie południowym.
W strefie podbiegunowej występują tylko dwie pory roku; lato, gdy
nieprzerwanie trwa dzień i zima, a więc panująca przez pół roku ciemność.
Na równiku, zawsze pełnym światła słonecznego, pory roku nie istnieją, a na
poziomie morza wysokie temperatury utrzymują się przez cały rok.
Najsilniejszy zarejestrowany dotychczas wicher dotknął Mount Washington w
Stanach Zjednoczonych 12 kwietnia 1934 roku: osiągnął prędkość 371 km/h.
Prędkość tornada może dojść do 800 km/h: oszacowano ją na podstawie powstałych
szkód, gdyż wszelkie urządzenia rejestrujące zostały zniszczone.
Co roku z wód oceanów na całym świecie paruje około 25 tys. km3 wody.
Miejscowością, w której występuje najwięcej opadów, jest Maswynram w Indiach,
gdzie średnio w skali roku spada 11455 mm deszczu (w Polsce średnio 600 mm).
Najsuchszym regionem na świecie jest pustynia Atakama w Chile, gdzie od ponad
400 lat nie spadła nawet kropla deszczu.
97% zasobów wody na naszej planecie znajduje się w oceanach, a 3% to woda
słodka, która znajduje się w pokrywach lodowych, wodach podziemnych, źródłach,
rzekach i jeziorach.
Cyklonem, który spowodował największe straty materialne, był "Andrew" na
Florydzie w USA 24 sierpnia 1992 roku - w ciągu trzech godzin pozostawił bez
dachu nad głową 160 tys. osób, a straty oszacowano na 25 mld dolarów.
Największe ziarnko gradu spadło w Kansas (USA) w 1970 roku: jego obwód wynosił
44 cm, średnica 19 cm, a ważyło 766 gramów.
Najcieplejszym miejscem na kuli ziemskiej jest Dolina Śmierci w USA: od 6
lipca do 17 sierpnia 1917 roku, przez 43 dni z rzędu, temperatura maksymalna
przekraczała tam 43oC.
Najwyższą temperaturę w cieniu zanotowano w Al-Azizija, w Libii, 13 września
1992 roku: 58oC.
Miejscem, gdzie najczęściej występują opady, jest góra Wai-'ale-'ale, na
Hawajach, gdzie na 365 dni w roku pada przez 335-350 dni.
Miejscem otrzymującym najwięcej słońca jest St. Petersburg, na Florydzie, w
USA, gdzie zarejestrowano 768 dni słonecznych pod rząd (od 9 lutego 1967 do 17
marca 1969 roku).
Antarktyda jest najzimniejszym kontynentem świata: średnia temperatura na
biegunie południowym wynosi -49oC.
Na rosyjskiej stacji Wostok 21 lipca 1983 roku zarejestrowano najniższą
temperaturę na kuli ziemskiej: -89,2oC.
Lody Antarktyki stanowią 68% zapasów całej słodkiej wody na kuli ziemskiej:
gdyby się rozpuściły, poziom oceanów wzrósłby o 64 metry.
FAUNA I FLORA
Największym "stadem" myśliwych jest kolumna mrówek afrykańskich: miliony
osobników podążających w rzędzie o długości 100 metrów zabijają napotkane
owady, a nawet większe zwierzęta, jak żaby i węże.
Gepard to najszybszy lądowy myśliwy wykonujący skoki, pokonuje 110 kilometrów
na godzinę.
Sokół wędrowny to z kolei najszybszy myśliwy w powietrzu: nurkując w powietrzu
osiąga szybkość ponad 300 km/h.
Najdłuższe odkryte dotychczas korzenie ma figowiec z Afryki Południowej:
mierzą one 120 metrów.
Największe nasienie ma coco de mer z Seszeli: waży aż 18 kg. Najmniejsze to
nasienie storczyka: waży zaledwie jedną milionową część grama.
Największym drzewem świata, choć nie najwyższym, jest sekwoja rosnąca w USA,
znana jako Generał Sherman: ma 83,8 metra wysokości, waży około 1385 ton, a
jej obwód u podnóża pnia wynosi 31,3 metra.
Około 250 gatunków zwierząt broni się powodując wyładowania elektryczne.
Wyładowania węgorza elektrycznego mogą osiągać nawet 400 wolt.
Produkcja zachodząca w biosferze jest ogromna: każdego roku powstaje 364
miliardy ton nowego materiału roślinnego.
Obliczono, że w czasie migracji wiosennych na Morzem Śródziemnym przelatuje
rocznie średni 12 mln ptaków, które podróżują z Afryki do Europy.
51% powierzchni lądów pokryte jest lodem, górami oraz pustyniami, a więc
obszarami nie wykorzystywanymi zasadniczo przez człowieka. Człowiek
gospodaruje na zaledwie 21% powierzchni lądów, z czego połowę przeznacza pod
uprawę roli i połowę na hodowlę zwierząt.
Ziemia w tundrze jest zamarznięta na głębokości wielu setek metrów i dlatego
nosi nazwę wiecznej zmarzliny.
W panamie, tylko na jednym drzewie pewien entomolog odkrył 1143 gatunków
chrząszczy.
Największym lasem równikowym jest las amazoński w Ameryce Południowej,
zajmujący 600 milionów hektarów.
Największą pustynią świata jest Sahara w Afryce: jej powierzchnia to 11
milionów kilometrów kwadratowych.
Największą rybą jest rekin wielorybi: najdłuższy egzemplarz mierzył 12,65 m i
ważył 15 ton.
Ryby latające mogą szybować w powietrzu nawet kilkaset metrów.
Płetwal błękitny jest największym zwierzęciem naszej planety: może osiągać 33
metry długości i ważyć nawet 170 ton.
panBozia