Dodaj do ulubionych

Niezły przekręt, na bramkach

IP: *.dynamic.chello.pl 04.08.14, 22:28
Firmy mające koncesję na prywatne autostrady ukrywają, ile rząd im dopłaca do interesu. Tylko w zeszłym roku kwota ta mogła przekroczyć aż 1,2 mld zł! Za pieniądze wypłacane zarządcom dróg można zbudować około 30 km autostrady lub 40-60 km drogi ekspresowej albo pięć, sześć obwodnic miast. A w ciągu 8 lat - całe drogi... Prywatne firmy mogły dostać w ubiegłym roku z Krajowego Funduszu Drogowego 13 razy więcej, niż do niego wpłaciły. Ile dokładnie rząd dopłaca zarządcom prywatnych autostrad z kieszeni kierowców? Dlaczego skalę tej pomocy - publicznej pomocy - utajnia nie tylko rząd, ale nawet Komisja Europejska?
Kierowcy, którzy jadą autostradą A1 spod Łodzi na Wybrzeże, pod Toruniem muszą się zatrzymać przy bramce. Oddziela ona państwową część autostrady od odcinka A1 między Toruniem a Gdańskiem zarządzanego przez prywatną spółkę Gdańsk Transport Company.

Spółka GTC na podstawie przyznanej przez rząd koncesji zbudowała ten odcinek o długości 152 km i do roku 2039 ma zarabiać na jego eksploatacji. Zgodnie z umową podpisaną z rządem SLD na pierwsze 90 km autostrady opłaty pobrane od kierowców za przejazd nią GTC przelewa na konto rządowego Krajowego Funduszu Drogowego (KFD), który gromadzi pieniądze na budowę nowych dróg w Polsce. Fundusz przekazuje zaś GTC tzw. opłatę za dostępność. Z tych pieniędzy koncesjonariusz spłaca kredyty zaciągnięte na budowę drogi i pokrywa wydatki związane z jej utrzymaniem, np. odśnieżaniem. W kwocie tej mieści się też wynagrodzenie dla GTC - zysk koncesjonariusza.

Takie same zasady rozliczeń - z opłatą za dostępność - obowiązują na autostradzie A2 Świecko - Nowy Tomyśl. Tutaj koncesję do roku 2034 ma spółka Autostrada Wielkopolska II (jej spółka-siostra zarządza płatną autostradą A2 od Nowego Tomyśla do Konina, ale na tej drodze obowiązują inne zasady rozliczeń).


Na początku kadencji rządu PO-PSL opłaty za dostępność dostawała tylko spółka GTC, która eksploatowała wtedy 90 km autostrady A1 z Gdańska do Grudziądza. Na te opłaty rząd przeznaczał wtedy ok. 300 mln zł rocznie.

Firmy milczą, to wyliczamy

Ile opłat za dostępność rządowy fundusz KFD wypłacił w zeszłym roku, kiedy taki system rozliczeń obejmował już 257 km prywatnych autostrad? "Dane, o które pan pyta, są danymi poufnymi wynikającymi z umowy na budowę i eksploatację podpisanej z rządem (której ani rząd, ani my nie ujawniamy)" - odpowiedziała nam rzeczniczka Autostrady Wielkopolskiej Zofia Kwiatkowska. Z tego samego powodu informacji odmówiła nam rzeczniczka GTC Anna Kordecka.

W Ministerstwie Infrastruktury dowiedzieliśmy się, że w zeszłym roku z opłat za przejazdy odcinkiem A1 Gdańsk - Toruń i A2 Świecko - Nowy Tomyśl na konto rządowego funduszu wpłynęło 92,7 mln zł. Ale kwoty wypłat przekazanych zarządcom tych dróg resort nie chciał ujawnić.

Jednak informację tę w zawoalowany sposób podaje państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego, który zarządza Krajowym Funduszem Drogowym. W sprawozdaniu BGK można przeczytać, że w zeszłym roku "płatności na rzecz spółek eksploatujących autostrady płatne wyniosły 1 mld 330 mln zł". A obecnie pieniądze z tego rządowego funduszu otrzymują tylko pomorski odcinek A1 i odcinek A2 przy granicy z Niemcami.

Łatwo policzyć, że w zeszłym roku KFD dopłacił do tych dwóch dróg ponad 1,2 mld zł. Podobnie może być w tym roku, bo według resortu infrastruktury wpływy z eksploatacji tych autostrad mają wynieść 93,1 mln zł, a zarazem KFD zaplanował ponadmiliardowe wydatki na koncesyjne drogi.

Za 1,2 mld zł można zbudować około 30 km autostrady lub 40-60 km drogi ekspresowej albo pięć, sześć obwodnic miast. Czy to znaczy, że w ciągu ośmiu lat można by zbudować te autostrady za pieniądze wypłacane ich zarządcom? A ile w sumie mają oni przez ćwierć wieku dostać jeszcze od państwa?

- To bardzo duża kwota. Ale trudno ją skomentować, bo rząd nigdy nie kwapił się do ujawnienia umów koncesyjnych na eksploatację autostrad - powiedziała nam Barbara Dzieciuchowicz, szefowa Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa. Umów z GTC i Autostradą Wielkopolską broni Cezary Grabarczyk, który nadzorował ich podpisanie jako minister infrastruktury w pierwszym rządzie PO-PSL: - Sami nie zdołalibyśmy zbudować tych dróg, bo nie dysponowaliśmy na to funduszami.

Prywatna droga z wielką publiczną dopłatą

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju poinformowało nas, że w zeszłym roku na konto Krajowego Funduszu Drogowego wpłynęło 184,5 mln zł opłat pobranych na państwowych drogach w tzw. systemie manualnym -. Tak właśnie są pobierane opłaty za przejazd motocyklami, samochodami osobowymi i lekkimi dostawczymi po zarządzanych przez państwo autostradach A2 Stryków - Konin oraz A4 Wrocław - Katowice. Mają one w sumie nieco ponad 250 km długości.

W zeszłym roku Drogowy Fundusz wypłacił firmom eksploatującym płatne autostrady 1,33 mld zł. To znaczy, że GTC i AWSA mogły dostać z rządowego Funduszu 13 razy więcej, niż do niego wpłaciły. A to znaczy, że firmy te korzystają na wielką skalę z pomocy publicznej.

Na pomoc publiczną dla tych prywatnych zarządców autostrad w 2009 r. zgodziła się Komisja Europejska. I są to jedyne znane mi komunikaty KE, w których nie podano, ile może wynieść zatwierdzona pomoc publiczna. A koncesje na eksploatację płatnych autostrad są ważne jeszcze przez ćwierć wieku.

Właśnie decyzją KE podpierał się rząd, odmawiając ujawnienia skali dopłat z publicznych pieniędzy do prywatnych autostrad. - Wartość pomocy stanowi informacje poufne. Również KE nie podała tych wielkości - mówił nam rzecznik Ministerstwa Infrastruktury Mikołaj Karpiński.

Skąd się wzięli koncesjonariusze?

Skala dopłat do prywatnych autostrad może szokować kierowców. W połowie lat 90. rząd SLD-PSL premiera Waldemara Pawlaka zdecydował, że autostrady w Polsce będą płatne. Na gruntach wykupionych przez państwo mieli je zbudować prywatni inwestorzy, którzy mieli wyłożyć własne pieniądze na inwestycje i odzyskać te pieniądze, pobierając przez kilkadziesiąt lat opłaty za przejazd. To miało odciążyć budżet państwa od wydatków na budowę autostrad, a po upływie terminu koncesji państwo miało zostać właścicielem autostrady.
Przed wyborami parlamentarnymi w 1997 r. kolejny rząd SLD-PSL Włodzimierza Cimoszewicza przyznał trzy koncesje na budowę i eksploatację płatnych autostrad. A zaraz po wyborach przegranych przez SLD firmy posiadające koncesje zwróciły się do rządu AWS o wsparcie finansowe na swoje inwestycje. To otworzyło drogę do długich i żmudnych negocjacji.
Pod koniec 2000 r. rząd premiera Jerzego Buzka zgodził się przyznać gwarancje spłaty 275 mln euro kredytu z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, który miał pokryć jedną trzecią kosztów budowy przez Autostradę Wielkopolską płatnej drogi A2 z Konina do Nowego Tomyśla za Poznaniem. Wtedy AWSA zrezygnowała z budowy A2 od Konina do Strykowa i drogę tę zbudowało państwo.

Andrzej Kublik
c.d.n
Obserwuj wątek
    • Gość: behemot Re: Niezły przekręt, na bramkach IP: *.dynamic.chello.pl 04.08.14, 22:33
      Historia z A1

      Dłużej trwały uzgodnienia w sprawie budowy A1 na Pomorzu. Dopiero pod koniec 2004 r. rząd SLD-PSL Leszka Millera zapowiedział, że ta autostrada powstanie w inny sposób: opłaty na drodze zbudowanej przez GTC miały trafić na konto rządowego Funduszu Drogowego, a ten miał płacić GTC pieniądze na spłatę kredytów na inwestycje i utrzymanie drogi.

      W ten sposób rząd przejmował pełne ryzyko finansowe związane z tą inwestycją, także spłacania z publicznych pieniędzy kredytów na tę inwestycję. Taki plan rząd Millera ogłosił, kiedy nowym akcjonariuszem GTC została sopocka firma budowlana NDI, w której pracował ówczesny pomorski baron SLD Andrzej Różański.

      Umowę na budowę pierwszych 90 km A1 za 520 mln euro podpisał z GTC rząd Marka Belki. Umowę na budowę przez GTC kolejnych 60 km autostrady - za 730 mln euro - podpisał latem 2008 r. rząd PO-PSL. Rok później rząd PO-PSL zawarł - na takich samych zasadach jak z GTC - umowę o budowie przez AWSA 105 km autostrady A2 Świecko - Nowy Tomyśl. Projekt ten wyceniono na 1,6 mld euro, z czego 1,3 mld euro to koszty projektowania i budowy drogi, a reszta to inne koszty (finansowe, ubezpieczenia)
      Andrzej Kublik

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka