Gość: Nihil novi __1505r
IP: *.tkdami.net / *.tkdami.net
13.05.05, 19:07
HISTORIA RADOMIA (info ze strony m.naroznik.webpark.pl/#)
Niewiele osób wie, że w miejscu dzisiejszego RADOMIA już przed IX wiekiem istniała osada rolnicza. Zachowało się wczesnośredniowieczne grodzisko Piotrówka z nasypem ziemnym o wysokości 6 m. W obrębie dawnych murów obronnych znajduje się Stare Miasto ze średniowiecznym rozplanowaniem ulic. We wczesnym średniowieczu był to gród obronny, wzmiankowany w dokumentach z 1154-1155(pierwsza pisana wzmianka o Radomiu w bulli papieża Hadriana IV). W pobliżu grodu, u przeprawy przez rzekę Mleczną powstała osada targowa. Do połowy XIII w. siedziba kasztelana. Prawdopodobnie na początku XIV w. osada otrzymała prawa miejskie z nadania Władysława I Łokietka. Od XIV w. starostwo niegrodowe i stolica powiatu. Przechodzący tędy szlak handlowy z Wielkopolski i Śląska na Ruś i Litwę sprzyjał szybkiemu rozwojowi miasta. W 1360 roku król Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny dla Nowego miasta Radomia(Radom otrzymuje prawa Magdeburskie)Także w tym roku zaczęto budować zabytkowy dzisiaj kościół św.Jana (Farny).W 1383 na sejmie w Radomiu obrano Jadwigę, córkę Ludwika, królową Polski. Zamek goszczący w swoich salach wielu dostojników, był miejscem wydarzeń o wielkiej skali to tu Jagiełło zatrzymywał się przed łowami w puszczach pod radomskich, w 1389 roku doszło do spotkania królowej Jadwigi z Władysławem Jagiełłą oraz Barbary Radziwiłłówny i Zygmunta Augusta. W 1401 zawarto unię radomsko - wileńską deklarującą zjednoczenie z Litwą (pierwsza unia z Litwą). Miasto rozbudowano i otoczono murami obronnymi. W XV w. rozwijało się tkactwo, za panowania Zygmunta III Wazy wybudowano sukiennice. W mieście osiedlano sprowadzanych z Niemiec rzemieślników.W 1468 roku jako piętnasty z kolei zostaje ufundowany przez Kazimierza Jagielończyka Klasztor Bernardynów. Położony zgodnie z przepisami poza murami miejskimi. Budowa klasztoru przebiegała w kilku fazach ,a ostatecznie została ukończona w 1514 roku. W 1481 w Radomiu zamieszkał drugi syn Kazimierza Jagielończyka, królewicz Kazimierz (obecny patron miasta), który pod nieobecność przebywającego na Litwie ojca sprawował stąd rządy w Koronie Za Jagiellonów odbywały się w Radomiu niektóre sejmy koronne.
W roku 1489 Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Jan von Treffen złożył w Radomiu hołd królowi polskiemu a w 1505 uchwalono tu Konstytucję "Nihil Novi", znacznie ograniczającą władzę królewską oraz Statuty Łaskiego. W 1564 według przeprowadzonej lustracji miasto liczyło 1800 osób, 180 domów, 14 jatek, 2 łaźnie i 2 młyny. W XVII i XVIII w. znaczenie Radomia nadal rosło, tutaj m.in. odbywały się w latach 1613-1763 rozprawy Koronnego Trybunału Skarbowego. Na początku XVII wieku nastąpił dla Radomia niekorzystny okres ,najpierw w 1625 miasto wyniszczyła wielka zaraza ,w 1628 wielki pożar strawił drewnianą zabudowę miasta oszczędzając jedynie 80 domów 1655 roku Radom został opanowany przez Szwedów. Karol Gustaw zamieszkał w domu Gąski a Radom uczynił siedzibą głównych sił zbrojnych Szwecji. Po niepowodzeniach wojennych najeźdźcy opuszczając miasto zrabowali je ,spalili zamek i wiele budynków. W wyniku czego w Radomiu pozostało 35 domów i 395 jedynie mieszkańców. Pomimo spustoszeń miasto podnosiło się z upadku. Systematycznie rozwijało się rzemiosło wzrastała liczba ludności.Przejawem aspiracji mieszkańców były uwieńczone sukcesem, starania o uruchomienie w Radomiu Kolegium Pijarów. Rozpoczęło ono działalnośćw roku 1684. Pierwsi zakonnicy przybyli do Radomia w 1682 roku. Jednak dopiero 1737-1756 stworzono staraniem ówczesnego rektora szkół radomskich ks. Antoniego Konarskiego prowadzono budowę kościoła. W 1763 przeniesiony zostaje Trybunał Koronny do Warszawy, Radom liczy 1370 mieszkańców i 137 budynków. Karol Radziwiłł w 1767 roku zawiązuje w Radomiu konfederację reakcyjnej magnaterii i szlachty, uznającą carycę Katarzynę II gwarantem ustroju Rzeczypospolitej. W 1787 Stanisław August Poniatowski powołuje w Radomiu Komisje Dobrego Pożądku. Po trzecim rozbiorze Polski Radom dostał się pod okupację austryjacką. W dniu 6 listopada 1795 roku wkroczyły tu wojsk cesarskie ,zabierając na cele wojskowe wiele budynków przykościelnych ,w nowym kościele Wniebowstąpienia NPM i kościele św.Wacława urządzają magazyny. Klasztor pobenedyktanski zamieniajš na lazaret wojskowy. Czternastoletnie panowanie Austryjaków zakończyła wojna w 1808 roku. Radom zostaje wyzwolony 3 Lipca, w ten dzień do Radomia wkroczyła dywizja gen. Henryka Dąbrowskiego.
Nazajutrz przybył ze sztabem wódz naczelny wojsk Księstwa Warszawskiego książe Józef Poniatowski. W ostatecznym wyniku wojny Radom z tzw. Galicją Zachodnią został przyłączony do Księstwa Warszawskiego. Od tej chwili datuje się pierwszy po latach upadku awans miasta. Radom staje się stolicą departamentu, siedzibą prefekta, siedzibą okręgu wojskowego, sądowego i naukowego. Pierwszy spis ludności przeprowadzony w 1811 roku wykazał 2550 mieszkańców. Po przegranej Napoleona na Wschodzie i wycofaniu się wojsk francuskich upadło Księstwo Warszawskie. Powstałe w 1815 Królestwo Kongresowe znalazło się pod panowaniem carów.5 lipca 1825 roku rozpoczęto budowę według planu Antoniego Carazziego gmach Komisji Wojewódzkiej. Miasto nadal rozwiało i unowocześniało się, przy ulicy Lubelskiej powstała nowa zabudowa wzrastała także liczba mieszkańców w 1827 roku Radom liczył 4300 mieszkańców. W 1885 przez miasto została przeprowadzona linia kolejowa Dęblin - Dąbrowa Górnicza co znacznie przyspieszyło rozbudowę miasta zwłaszcza w pobliżu dworca, którego budynek do dzisiaj zachował pierwotny kształt. W 1887 roku Radom posiadał: 26.906 mieszkańców, 50 zakładów przemysłowych, które zatrudniały 1143 robotników, 2 kościoły parafialne, 2 cerkwie prawosławne, kościół ewangelicki, synagogę, szpital św. Kazimierza i szpital żydowski. Sąd okręgowy a przy nim więzienie, Sąd pokoju, 3 sędziów śledczych, 6 rejentów, 13 adwokatów i 4 komorników. Miasto posiadało również 34 ulice, 5 placów, 2 ogrody, 480 domów przeważnie murowanych. W połowie XIX stulecia Radom stał się centrum przemysłowo-handlowym z rosnącym znaczeniem przemysłu garbarskiego, spożywczego i mineralnego. Wybudowano zakłady o bardzo różnym profilu produkcyjnym: hutę szkła, odlewnię żeliwa, fabrykę mebli giętych, fabrykę wyrobów ogniotrwałych. W 1901 została wybudowana jedna z największych w Królestwie Polskim elektrownia. W latach 1905-1906 Radom staje się jednym z ważniejszych ośrodków ruchu robotniczego i walk rewolucyjnych. Na terenie miasta miły miejsce strajki i demonstracje antycarskie, dochodziło do zamachów bombowych na dostojników carskich. Po odzyskaniu niepodległości w roku 1918 miasto przeżywa swój rozkwit. Włączenie do COP-u (Centralny Okręg Przemysłowy) skutkuje powstaniem nowoczesnej fabryki broni zwanej Państwową Wytwórnią Broni dla pracowników tejże fabryki wybudowano osiedle Planty. Również wtedy powstały zakłady telefonów, współpracujące ze szwedzkim "Ericssonem", fabryki drzewne oraz wytwórnia papierosów Polskiego Monopolu Tytoniowego. W 1935 roku została otwarta linia kolejowa łącząca Radom z Warszawą. W 1938 miasto osiągneło liczbę 90 tysięcy mieszkańców. Lata dynamicznego rozwoju przerwał wybuch II wojny światowej.
W okresie wojny Radom był siedzibą gubernatora dystryktu radomskiego Generalnej Guberni latach 1940-45 w wyniku masowych egzekucji, w tym 11 publicznych zginęło około 1500 osób, rozstrzelano lub powieszono przeszło 18.000 osób w tym dużą częćś ludności żydowskiej. W Radomiu i jego okolicach znajdowały się cztery obozy pracy przymusowej oraz cztery obozy jenieckie. W obozach na Firleju i Wincentowie w okresie od 4.IV.1940 do 13.I.1945 okupanci wymordowali ponad 12.000 osób. W latach 1941-1942 szefem policji był generał SS K. Oberg. W Radomiu i okolicach ożywioną działalność prowadził ruch oporu, który przeprowadził szereg akcji odwetowych. W 1943 oddziały Gwardii Ludowej przeprowadziły udane zamach na niemieckie kino Apoll