Gość: Magdalena
IP: *.Red-81-35-114.dynamicIP.rima-tde.net
08.05.15, 21:09
El café en España – Kawa w Hiszpanii.
Nie chodzi mi o gatunki kawy, jej pochodzenia czy smakow a “jedynie” o sposoby jej przygotowania, podania i w konsekwencji, zamawiania kawy w kawiarni, barze czy restauracji hiszpanskiej.
Z jednej strony jest to proste i z drugiej, dosyc skomplikowane. Jesli chodzi o turystow z wyraznymi znamionami bycia tymze, kelner z za baru w cafeteria (bar/kawiarnia) nie bedzie mial problemu podajac kawe w postaci “podstawowej”, tzn. takiej ktora jest forma tradycyjna bez personalizacji tejze podczas gdy Hiszpanie (i ci lekko wtajemniczeni obcokrajowcy) zazwyczaj (pozornie) “wydziwiaja” proszac o kawe, powiedzmy … bardziej osobista.
Wszystkie nazwy i wyjasnienia beda sie odnosily wylacznie do kawy z expresu bowiem kawa w stylu “polskim” (po turecku z fusami) nie jest tu znana a jesli już, praktycznie nie istniejaca. Malym wyjatkiem od tej zasady jest kawa rozpuszczalna z torebek ktora to zazwyczaj jest bez kofeiny.
Ponizej przedstawie formy podania kawy w Hiszpanii wyjasniajac zarazem podstawowe charakterystyki tejze. Na bazie tych informacji, kazdy przybywajac do Hiszpanii bedzie mogl poprosic o kawe ktora najbardziej mu odpowiada.
Naczynia:
Generalnie kawe podaje sie w filizankach (taza) ale o bardzo grubej scianie i okraglym brzegu. Generalnie, sam dotyk ust takiej filizanki zniecheca do picia kawy a co najmniej zmienia jej smak dajac sensacje plynu który poprzez swoja konsystencje .. nie pasuje do naczynia. Grubosc naczynia bierze sie glownie ze zmniejszeniem mozliwosci stluczenia podczas manipulacji. Ryzyko jest duze bowiem w godzinach poobiednich, bar w restauracji podaje okolo 100 – 200 filizanek kawy na godzine. Oczywiscie bedzie to zalezalo od restauracji/baru i godziny. Dane te pochodza z restauracji El Capataz w Madrycie.
Innym naczyniem w ktorym tez podaje sie kawe są szklanki. Niech nikt nie mysli, ze spota tutaj ta polska, szlifowana, z cienkiego szkla i ostrym brzegiem. Nic z tego. są to szklaneczki czy waskie szklanki z grubego szkla, te male, czesto z miniaturowym metalowym uchwytem.
Filizanki ceramiczne (bardziej gliniane chociaz z glazura) wystepuja w trzech wielkosciach … mala, srednia i duza (odpowiednio 5, 7 i 9 cm srednicy). Filizanki maja forme ktora umozliwia ich ukladanie jedna na drugiej skladujac je na powierzchni ekspresu (w zasiegu reki kelnera). Tego typu filizanki są rozpowszechnione w calej Hiszpanii.
Jesli chodzi o szklaneczki i szklanki, te znajduja sie glownie w kawiarniach na poludniu Hiszpanii (Walencja, Andaluzja) chociaz ostatnio tez je spotkalem w Kantabrii. Czesto, uzycie jednego czy drugiego (czy tez obydwu) zalezy od wlasciciela baru, jego pochodzenia czy tez od tendencji rynkowych, upodoban klientow czy promocji.
Formy:
Jak wczesniej wspomnialam, w 90% podaje sie kawe z ekspresu jednakze, kiedy ktos poprosi o taka wlasnie kawe bez dodania o jaka kawe z ekspresu chodzi … zaczna sie “problemy”. Kelner zacznie zadawac pytania o jaka kawe chodzi. Oto opcje:
- café solo – (tylko kawa) kawa w filizance malej do 2/3 jej pojemnosci;
- café italiano – (kawa wloska) kawa w filizance malej do 1/3 jej pojemnosci;
- café solo largo – (tylko kawa dluga) kawa w filizance malej do 4/5 jej pojemnosci;
- café americano – (kawa amerykanska) kawa w filizance duzej do 4/5 jej pojemnosci (dosyc wodnista);
- café solo doble – (tylko kawa podwojna) kawa w filizance sredniej (dwie kawy solo w jednej filizance). Nie nalezy mylic tej postaci ani z solo largo ani z americano.
- café cortado – (kawa “zlamana” lub “scieta”) kawa zazwyczaj “solo” podawana w filizance sredniej wielkosci z “odrobina” mleka.
Tutaj tez zaczyna sie maly problem bowiem zwyczajowo kelner pyta o ilosc mleka. Jest tu kilka wariantow:
- standardowe: wypelnia sie café solo az do calej pojemnosci sredniej filizanki;
- con poca leche (z mala iloscia mleka);
- manchado (poplamiony) chodzi o ilosc minimalna ktora tylko zmiennia kolor kawy z czarnego na brunatny;
- osobisty … kelner dolewa mleko az klient powie kiedy ma skonczyc;
- café con leche – (kawa z mlekiem) jest to café solo ale podane w duzej filizance lub w duzej szklance wypelnione mlekiem;
- leche manchada de café – (mleko poplamione kawa) jest to duza filizanka z café italiano wypelniona mlekiem;
- capuchino – kawa malo popularna podawana glownie w restauracjach wloskich.
Dodam, ze mleko uzywane jako dodatek do kawy jest mlekiem pelnotlustym jak tez, ze wszystkie warianty kawy z dodatkiem mleka maja trzy opcje temperatury mleka: fría, templada i caliente (zimne (naturalne), cieple i gorace).
Inna opcja podawania kawy jest café con hielo (z lodem). Chodzi najczesciej o café solo lub cortado ale w szklance z 3-4 kostkami lodu. Po wymieszaniu kawy z lodem otrzymuje sie kawe schlodzona ktora nalezy pic dosyc szybko aby nie byla zbyt wodnista.
Rodzaj kawy:
Istnieja w powszechnym uzyciu dwa rodzaje kawy (nie mowa tu o gatunkach) … z kofeina i bez kofeiny (descafeinado). Wymienione wyzej sposoby podania stosuja sie do obydwu rodzaju kawy tyle, ze nalezy dodac “descafeinado” w momencie zamawiania. Na tym sie nie konczy bowiem istnieja dwa rodzaje kawy bez kofeiny … jedna z ekspresu i druga z torebki jednak ta ostatnia generalnie podaje sie jako “café con leche” tj. kawe z mlekiem.
Dodatki:
Jesli chodzi o kawe z mieszankami szczegolnie alkoholowymi, najbardziej popularne to dodatki w postaci rumu, koniaku lub brandy dodawane zawsze do kawy “solo” (bez mleka). Powyzszy sposob bezposredniego dodawania alkoholu do kawy nie ma nic wspolnego z tzw. „Carajillo”
Znana tez jest kawa z dodatkiem Baileys, karmelu czy innych “skladnikow” ale jest to już odejscie od kawy tradycyjnej w strone deserow bazowanych na kawie (kawa por irlandzku czy po szkocku).
Slodzenie:
Uzywa sie cztery produkty do slodzenia kawy: cukier bialy (azucar blanquilla), cukier bialy tostowany (przypomina ten z trzciny cukrowej bedac jednoczesnie bardzo krystaliczny), z trzciny cukrowej (bardzo mialki) i tzw. slodzik niskokaloryczny. Zazwyczaj podaje sie cukier ale na barze zawsze jest dostepny slodzik w tabletkach.
W niektorych restauracjach, jako baze kawy solo uzywa sie tzw. kawe “de puchero”. Jest to kawa parzona w dzbanku i nalewana przy stole z dodatkiem (lub nie) mleka. Nie istnieje tu wariant bez kofeiny. Smakowo jest to kawa dosyc wodnista w stylu “solo americano”.
Jastem przekonany, ze nie wyczerpalem tematu. Prosze o uzupelnienia.
Na zakonczenie … maly sprawdzian. Wyobrazmy sobie, ze po skonczonym obiedzie, 6-cio osobowa komitywa prosi kelnera/ke o kawe po czym zamowienie trafia do baru w natepujacej formie (nie jest to rzadkie):
Krzyczac: !!!Pepe!!! … dos cortados uno con leche templada y otro descafeinado, un solo con hielo, un italiano, carajillo quemado con anejo de 7 y un americano en vaso.
P.S. Kawe po "polsku" (turecku) mozna sobie zrobic w "domu" proszac w sklepach ktore sprzedaja kawe ... mielenie na styl turecki.
Cd .. nastapi.