Kawa w Hiszpanii ...

IP: *.Red-81-35-114.dynamicIP.rima-tde.net 08.05.15, 21:09
El café en España – Kawa w Hiszpanii.

Nie chodzi mi o gatunki kawy, jej pochodzenia czy smakow a “jedynie” o sposoby jej przygotowania, podania i w konsekwencji, zamawiania kawy w kawiarni, barze czy restauracji hiszpanskiej.

Z jednej strony jest to proste i z drugiej, dosyc skomplikowane. Jesli chodzi o turystow z wyraznymi znamionami bycia tymze, kelner z za baru w cafeteria (bar/kawiarnia) nie bedzie mial problemu podajac kawe w postaci “podstawowej”, tzn. takiej ktora jest forma tradycyjna bez personalizacji tejze podczas gdy Hiszpanie (i ci lekko wtajemniczeni obcokrajowcy) zazwyczaj (pozornie) “wydziwiaja” proszac o kawe, powiedzmy … bardziej osobista.

Wszystkie nazwy i wyjasnienia beda sie odnosily wylacznie do kawy z expresu bowiem kawa w stylu “polskim” (po turecku z fusami) nie jest tu znana a jesli już, praktycznie nie istniejaca. Malym wyjatkiem od tej zasady jest kawa rozpuszczalna z torebek ktora to zazwyczaj jest bez kofeiny.

Ponizej przedstawie formy podania kawy w Hiszpanii wyjasniajac zarazem podstawowe charakterystyki tejze. Na bazie tych informacji, kazdy przybywajac do Hiszpanii bedzie mogl poprosic o kawe ktora najbardziej mu odpowiada.

Naczynia:
Generalnie kawe podaje sie w filizankach (taza) ale o bardzo grubej scianie i okraglym brzegu. Generalnie, sam dotyk ust takiej filizanki zniecheca do picia kawy a co najmniej zmienia jej smak dajac sensacje plynu który poprzez swoja konsystencje .. nie pasuje do naczynia. Grubosc naczynia bierze sie glownie ze zmniejszeniem mozliwosci stluczenia podczas manipulacji. Ryzyko jest duze bowiem w godzinach poobiednich, bar w restauracji podaje okolo 100 – 200 filizanek kawy na godzine. Oczywiscie bedzie to zalezalo od restauracji/baru i godziny. Dane te pochodza z restauracji El Capataz w Madrycie.

Innym naczyniem w ktorym tez podaje sie kawe są szklanki. Niech nikt nie mysli, ze spota tutaj ta polska, szlifowana, z cienkiego szkla i ostrym brzegiem. Nic z tego. są to szklaneczki czy waskie szklanki z grubego szkla, te male, czesto z miniaturowym metalowym uchwytem.

Filizanki ceramiczne (bardziej gliniane chociaz z glazura) wystepuja w trzech wielkosciach … mala, srednia i duza (odpowiednio 5, 7 i 9 cm srednicy). Filizanki maja forme ktora umozliwia ich ukladanie jedna na drugiej skladujac je na powierzchni ekspresu (w zasiegu reki kelnera). Tego typu filizanki są rozpowszechnione w calej Hiszpanii.

Jesli chodzi o szklaneczki i szklanki, te znajduja sie glownie w kawiarniach na poludniu Hiszpanii (Walencja, Andaluzja) chociaz ostatnio tez je spotkalem w Kantabrii. Czesto, uzycie jednego czy drugiego (czy tez obydwu) zalezy od wlasciciela baru, jego pochodzenia czy tez od tendencji rynkowych, upodoban klientow czy promocji.

Formy:
Jak wczesniej wspomnialam, w 90% podaje sie kawe z ekspresu jednakze, kiedy ktos poprosi o taka wlasnie kawe bez dodania o jaka kawe z ekspresu chodzi … zaczna sie “problemy”. Kelner zacznie zadawac pytania o jaka kawe chodzi. Oto opcje:

- café solo – (tylko kawa) kawa w filizance malej do 2/3 jej pojemnosci;
- café italiano – (kawa wloska) kawa w filizance malej do 1/3 jej pojemnosci;
- café solo largo – (tylko kawa dluga) kawa w filizance malej do 4/5 jej pojemnosci;
- café americano – (kawa amerykanska) kawa w filizance duzej do 4/5 jej pojemnosci (dosyc wodnista);
- café solo doble – (tylko kawa podwojna) kawa w filizance sredniej (dwie kawy solo w jednej filizance). Nie nalezy mylic tej postaci ani z solo largo ani z americano.
- café cortado – (kawa “zlamana” lub “scieta”) kawa zazwyczaj “solo” podawana w filizance sredniej wielkosci z “odrobina” mleka.

Tutaj tez zaczyna sie maly problem bowiem zwyczajowo kelner pyta o ilosc mleka. Jest tu kilka wariantow:

- standardowe: wypelnia sie café solo az do calej pojemnosci sredniej filizanki;
- con poca leche (z mala iloscia mleka);
- manchado (poplamiony) chodzi o ilosc minimalna ktora tylko zmiennia kolor kawy z czarnego na brunatny;
- osobisty … kelner dolewa mleko az klient powie kiedy ma skonczyc;
- café con leche – (kawa z mlekiem) jest to café solo ale podane w duzej filizance lub w duzej szklance wypelnione mlekiem;
- leche manchada de café – (mleko poplamione kawa) jest to duza filizanka z café italiano wypelniona mlekiem;
- capuchino – kawa malo popularna podawana glownie w restauracjach wloskich.

Dodam, ze mleko uzywane jako dodatek do kawy jest mlekiem pelnotlustym jak tez, ze wszystkie warianty kawy z dodatkiem mleka maja trzy opcje temperatury mleka: fría, templada i caliente (zimne (naturalne), cieple i gorace).

Inna opcja podawania kawy jest café con hielo (z lodem). Chodzi najczesciej o café solo lub cortado ale w szklance z 3-4 kostkami lodu. Po wymieszaniu kawy z lodem otrzymuje sie kawe schlodzona ktora nalezy pic dosyc szybko aby nie byla zbyt wodnista.

Rodzaj kawy:
Istnieja w powszechnym uzyciu dwa rodzaje kawy (nie mowa tu o gatunkach) … z kofeina i bez kofeiny (descafeinado). Wymienione wyzej sposoby podania stosuja sie do obydwu rodzaju kawy tyle, ze nalezy dodac “descafeinado” w momencie zamawiania. Na tym sie nie konczy bowiem istnieja dwa rodzaje kawy bez kofeiny … jedna z ekspresu i druga z torebki jednak ta ostatnia generalnie podaje sie jako “café con leche” tj. kawe z mlekiem.

Dodatki:
Jesli chodzi o kawe z mieszankami szczegolnie alkoholowymi, najbardziej popularne to dodatki w postaci rumu, koniaku lub brandy dodawane zawsze do kawy “solo” (bez mleka). Powyzszy sposob bezposredniego dodawania alkoholu do kawy nie ma nic wspolnego z tzw. „Carajillo”

Znana tez jest kawa z dodatkiem Baileys, karmelu czy innych “skladnikow” ale jest to już odejscie od kawy tradycyjnej w strone deserow bazowanych na kawie (kawa por irlandzku czy po szkocku).

Slodzenie:
Uzywa sie cztery produkty do slodzenia kawy: cukier bialy (azucar blanquilla), cukier bialy tostowany (przypomina ten z trzciny cukrowej bedac jednoczesnie bardzo krystaliczny), z trzciny cukrowej (bardzo mialki) i tzw. slodzik niskokaloryczny. Zazwyczaj podaje sie cukier ale na barze zawsze jest dostepny slodzik w tabletkach.

W niektorych restauracjach, jako baze kawy solo uzywa sie tzw. kawe “de puchero”. Jest to kawa parzona w dzbanku i nalewana przy stole z dodatkiem (lub nie) mleka. Nie istnieje tu wariant bez kofeiny. Smakowo jest to kawa dosyc wodnista w stylu “solo americano”.

Jastem przekonany, ze nie wyczerpalem tematu. Prosze o uzupelnienia.

Na zakonczenie … maly sprawdzian. Wyobrazmy sobie, ze po skonczonym obiedzie, 6-cio osobowa komitywa prosi kelnera/ke o kawe po czym zamowienie trafia do baru w natepujacej formie (nie jest to rzadkie):

Krzyczac: !!!Pepe!!! … dos cortados uno con leche templada y otro descafeinado, un solo con hielo, un italiano, carajillo quemado con anejo de 7 y un americano en vaso.

P.S. Kawe po "polsku" (turecku) mozna sobie zrobic w "domu" proszac w sklepach ktore sprzedaja kawe ... mielenie na styl turecki.

Cd .. nastapi.
    • Gość: Magdalena Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.Red-81-35-114.dynamicIP.rima-tde.net 08.05.15, 21:20
      CD ...

      Opcje regionalne:

      - manchado (poplamiony) chodzi o ilosc minimalna ktora tylko zmiennia kolor kawy z czarnego na brunatny;

      W Región de Murcia (Murcji) cafe manchao (lub bombom) to kawa z bardzo slodkim mlekiem skondensowanym (leche condensada).

      Krzyczac: !!!Pepe!!! … dos cortados uno con leche templada y otro descafeinado, un solo con hielo, un italiano, carajillo quemado con anejo de 7 y un americano en vaso.

      Tlumaczenie:
      - dos cortados uno con leche templada y otro descafeinado - chodzi o dwie kawy "cortado" z czego jedna jest z kawy "normalnej" ale z mlekiem lekko cieplym podczas gdy drugie "cortado" jest z kawy bez kofeiny i z mlekiem goracym. W obydwu przypadkach ilosc mleka jest standardowa bowiem mogly tez byc opcje "corto de leche" lub "con poca leche".
      - un solo con hielo - jest to calkowicie jasne;
      - un carajillo quemado con anejo de 7 - oczywiscie jest to carajillo quemado (palony) z dowolnym rumem ale co najmniej 7-mio letnim;
      - un americano en vaso - café americano (jest to jasne) tyle, ze gosc zamowil ja w szklance a nie w filizance. Gdyby nie dodano "en vaso" (w szklance), el americano bylby podany w duzej filizance a nie w szklance.

      Inna/e opcja/e to ... byc podczas przygotowania kawy/mleka: malo kawy wiecej mleka lub odwrotnie. Zawsze mozna powiedziec kelnerowi ... dosyc! ... jednego czy drugiego.

      Mysle, ze te instrukcje pomoga polskim turystom podczas wizyty w Hiszpanii.

      Zamawiejac "cofee with milk" ... nie mówi nic wiecej, kelner zada kilka pytan co do typu kawy. Chyba, ze ... widzac turyste, poda to na co ma ochote. ;-))
      • Gość: Magdalena Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.Red-81-35-114.dynamicIP.rima-tde.net 08.05.15, 21:40
        Dodam:
        W bardzo ekluzywnych restauraciach w Kraju Basków (País Vasco - Euskalerria - szczególnie w Donosti (San Senbastián), kawe podaje sie tradycyjnie (od 100 lat), w tzw. "puchero". Jest to kawa parzona podobnie do "tureckiej" ale przed podaniem i przed klientami, do kawy juz parzonej i przecedzonej w dzbanku, wklada sie palacy sie kawalek drewna (z zarem). Po "zagaszeniu" zaru, podaje sie kawe bez cukru. Cos jak kawa wedzona. Doskonala. Polecam. To tylko 20€/dzbanek/6 osób.
    • zlosliwiec.zlosliwiec Re: Kawa w Hiszpanii ... 09.05.15, 10:13
      To sa bardzo cenne informacje. Zaraz sie przejde do Costy i zamowie cortado con poco leche. Niech sie polska baristka zgarbi! ;)

      Nie wiem, czy jeszcze w polskich domach sie parzy kawe po niby-turecku. Zalewajke chyba zastapily kawy rozpuszczalne, francuskie przeciskarki, przelewowe automaty, moki i esspresso.
      • aqua48 Re: Kawa w Hiszpanii ... 09.05.15, 17:07
        W Hiszpanii zamawiam i piję moją ulubioną latte czyli cafe con leche i jest ok.
      • anel_ma Re: Kawa w Hiszpanii ... 11.05.15, 20:13
        w Costa akurat maja cortado w ofercie :D wiec się nie zgarbi
    • mim_maior Re: Kawa w Hiszpanii ... 10.05.15, 09:55
      Dzięki za szczegółowe porady, choć muszę przyznać, że mnie zamawianie kawy w Hiszpanii nigdy nie sprawiało problemu. Mało tego, uważam ją za świetny kraj dla kawoszy, bo gdziekolwiek, nawet w najmniej ekskluzywnym lokalu (typu przydrożny bar dla kierowców ciężarówek) prosiłam po prostu o "cafe", dostawałam zawsze mocną, niezbyt dużą kawę, która była smaczna. Druga wersja to było "cafe con leche" i to wystarczało na zaopatrzenie mnie za każdym razem w odpowiedni napój. Ale ja nie jestem zwolenniczką wymyślnych wersji kawy, bardziej liczy się po prostu dobry napar.
      • Gość: Magdalena/D. Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.Red-83-53-125.dynamicIP.rima-tde.net 11.05.15, 17:47
        " ... muszę przyznać, że mnie zamawianie kawy w Hiszpanii nigdy nie sprawiało problemu."
        Zgoda. Chociaz ... widzac tzw. turyste/tke podaje sie kawe standartowa (nie zawsze jest dobra.
        Znam pewna Polke z Madrytu która to prosi "café con leche" (kawe z mlekiem) ale w okreslonej proporcji kawa/mleko. Podczas przygotowania, mówi ile czego. to kobieta "kawosz".
        Z drugiej strony, intencja tego wpisu jest przedstawic róznorodnosc stylu podania kawy wg. gustów Hiszpanów. Inna sprawa to obcokrajowcy (extranjeros) czy zwyczaje narodowe lokalne.
        W rzeczywistosci, Hiszpanie (czy Polacy) po kilku "degustaciach" kaw w róznych barach, ida do okreslonego a nie pierwszego ze spotkanego. Sa miejsca, gdzie kawa jest bardzo zla. Wodnista, do wylania w zlewie.
        Dodam, ze kawe nalezy próbowac bez cukru czy slodzików. Jesli jest z dodatkiem mleka, juz jest slodka.
        Nastepny post w temacie to: tzw. "carajollo" ... kawa "solo" z dodatkami. ;-)
        To najlepsze.
        • aqua48 Re: Kawa w Hiszpanii ... 11.05.15, 18:34
          Gość portalu: Magdalena/D. napisał(a):

          > Znam pewna Polke z Madrytu która to prosi "café con leche" (kawe z mlekiem) ale
          > w okreslonej proporcji kawa/mleko. Podczas przygotowania, mówi ile czego.

          Ja lubię sama sobie dolewać mleko do kawy, wtedy nie muszę nikomu mówić ile czego.
          Najlepiej kiedy jest dobrze spienione i podane w dzbanuszku.

          > W rzeczywistosci, Hiszpanie (czy Polacy) po kilku "degustaciach" kaw w róznych
          > barach, ida do okreslonego a nie pierwszego ze spotkanego. Sa miejsca, gdzie ka
          > wa jest bardzo zla.

          A to niezwykle ciekawe, w Polsce jest tak samo...Jak sądzisz dlaczego?



          • Gość: Magdalena Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.Red-83-53-125.dynamicIP.rima-tde.net 11.05.15, 19:36
            " ...Jak sądzisz dlaczego?"

            To kwestia trzech parametrów: jakosci, ilosci kawy i ilosci (proporcji) wody.
            W wielu barach, do naczynia w czasie dozyfikacji kawy (pojemnik przed dolaczeniu do expresu), NIE naciskaja innym urzadzeniem dolaczonym do expresu (... taka mala stopka) oszczedzajac okolo 20-30% kawy. Jesli do tego dodamy standard wody z kryterium objetosci fizanki, mamy ... kawe do "kitu". Dodajac mleko, obcokrajowiec (turysta) nie zda sobie sprawy. Hiszpan, opieprzy kelnera i wyleje kawe do zlewu.
            Trzeba miec na wzgledzie, ze zwykle bary sa zaopatrzone w NAJTANSZE gatunki kaw.
            Chodzi o zarobek (kraj demokratyczny z najwiekszym procentem oszustwa).
            Nie wiem jak jest w Polsce.
            • aqua48 Re: Kawa w Hiszpanii ... 12.05.15, 10:21
              Gość portalu: Magdalena napisał(a):

              > " ...Jak sądzisz dlaczego?"
              >
              > To kwestia trzech parametrów

              > Nie wiem jak jest w Polsce.

              To nie kwestia parametrów, tylko tego że wraca się tam i kupuje/zamawia ponownie gdzie coś smakuje. Ot cała filozofia. W Polsce też dobrych miejsc z kawą nie brak.
        • zlosliwiec.zlosliwiec Re: Kawa w Hiszpanii ... 11.05.15, 18:40
          To jak o kawie, to też o ciastkach coś napisz, czy jakieś są sekretne kody na różne smakołyki i inne takie. Z tego co pamiętam z Barcy to bardzo korzystne ceny kawy z ciastkiem w porównaniu z tym, co przychodzi mi płacić tutaj. O jakości nie wspomnę.
    • Gość: Magdalena Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.Red-83-53-125.dynamicIP.rima-tde.net 11.05.15, 18:45
      W Hiszpanii, po obiedzie, czesto spozywa sie tzw. "Carajillo quemado" (fon. karachijo kemado) (Carajillo palone).

      Do szklanki wlac 50 gramow brandy, koniaku lub rumu (wg.gustu) w ktorym nalezy dobrze rozpuscic jedna lyzeczke (mala do kawy) cukru. Tak powstaly roztwor nalezy dobrze podgrzac (w domowych warunkach w kuchni mikrofalowej i w kawiarni na parze) a nastepnie podpalic i palic okolo minuty mieszajac czasami dluga lyzeczka.
      Wlac gwaltownie do palacego sie brandy porcje kawy z ekspresu i dobrze zamieszac. Przed podaniem dodac do szklanki lub filizanki 3-4 ziarnka kawy i kawalek skorki z cytryny lub limy. Nie nalezy już slodzic bowiem carajillo bedzie już lekko slodkie. Pic gorace. "Goraco" polecam w towrzystwie dobrego cygara (puro).
      • Gość: Magdalena Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.Red-83-53-125.dynamicIP.rima-tde.net 11.05.15, 19:43
        www.youtube.com/watch?v=aYmFYSnVFS4
    • Gość: mim_maior Re: Kawa w Hiszpanii ... IP: *.warmia.mazury.pl 12.05.15, 09:15
      W piciu kawy chodzi chyba jednak o to, że musi smakować. Mnie w Hiszpanii zawsze smakowała. Wszędzie dostawałam taką, jaką lubię i prawdę mówiąc niezbyt mnie obchodziło, czy jest ona zgodna z hiszpańskimi gustami. A znam się trochę na kawie i potrafię odróżnić podłą lurę od mniej podłej, a świetny napar od takiego sobie.
      Niemniej ciekawie jest poczytać o hiszpańskich obyczajach okołokofeinowych :-)
Pełna wersja