Dodaj do ulubionych

Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny KC KP

30.08.22, 22:50

Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny KC KPZR w latach 1985–1991 oraz pierwszy prezydent ZSRR. Były rosyjski przywódca miał 91 lat.
Obserwuj wątek
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:06
      Michaił Gorbaczow był utopistą — uwierzył w reformę Związku Radzieckiego. I postacią tragiczną, bo swoje "umiłowanie do wolności" łączył z usprawiedliwieniem autorytaryzmu. Nic dziwnego, że w ostatnich latach poparł Władimira Putina.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:08
      Kilka lat temu uczestniczyłam w konferencji w Moskwie, podczas której przemawiał Michaił Gorbaczow. Mówił miałko. Aż dziw brał, że ten charyzmatyczny człowiek, którego uwielbiały tłumy, wypowiada takie truizmy. Jakież rozżalenie poczułam, kiedy kolejny raz powiedział, że: "Związek Radziecki należało ocalić".

      Laureat Pokojowej Nagrody Nobla, w Rosji ikona wolności, demokrata, a czuł żal z powodu upadku totalitarnego państwa. "Więzienia narodów". Słowa o ocaleniu ZSRR Gorbaczow powtarzał jak mantrę od przeszło trzech dekad. Problemowi temu poświęcił nawet jedną ze swoich książek. Gorbaczow wierzył, że można dać narodom "tyle suwerenności, ile udźwigną", a zarazem zmusić je do posłuszeństwa wobec Moskwy.

      Michaił Gorbaczow - chłopak z Kaukazu

      Rosyjski dyplomata, który z Michaiłem Siergiejewiczem spotykał się regularnie, mówił mi, że Gorbaczow był "szczery" w tym, co mówi. Naprawdę uważał - podobnie zresztą jak Władimir Putin - że upadek ZSRR był katastrofą geopolityczną. Wierzył w idee państwa związkowego. "Kraju Rad, w którym niby wszyscy są równi, ale centrum jest Rosja" - opowiadał dyplomata. Pochodził przecież z jądra tego systemu.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:09
      Być może kariera Michaiła Siergiejewicza nie byłaby możliwa, gdyby nie polityka socjalna Związku Radzieckiego. Urodzony w chłopskiej rodzinie, na dalekim Kaukazie (Kraj Stawropolski), lubił się uczyć. Pasję do zgłębiania wiedzy łączył z pracą - pomagał ojcu w kołchozie i ośrodku mechanizacji. Nauczył się nawet obsługi kombajnu. Szkołę średnią ukończył z wyróżnieniem. Miejscowa komórka partyjna przyznała mu Order Czerwonego Sztandaru Pracy. Z takimi osiągnięciami tylko starać się o przyjęcie na renomowany uniwersytet. Gorbaczow tak też postanowił. Złożył papiery na Uniwersytet Moskiewski im. Łomonosowa (kierunek: prawo). I został przyjęty. W historii zapisze się jako pierwszy przywódca ZSRR, któremu udało się ukończyć studia dzienne na tak prestiżowej uczelni.

      Moskwa, w tamtym czasie, dawała duże możliwości, ale nie wszystkim. Trzeba było zapisać się do Komsomołu, Komunistycznej Partii ZSRR, mieć układy. Michaił Siergiejewicz, oprócz nauki, zaangażował się więc w działalność partyjną. W 1952 r. wstąpił w szeregi KPZSRR. Jak sam przyznawał w wywiadach, "zrobił to szczerze, nie z koniunkturalizmu".
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:10
      Gorbaczow był też pierwszym politykiem, który - na wzór przywódców zachodnich - uważał, że publiczne pokazywanie się z żoną nie przynosi ujmy. Na polityczne salony wprowadził więc Raisę.

      Podczas imprezy w akademiku Gorbaczow poznał Raisę, blondynkę o ładnym uśmiechu, posiadającą własne zdanie. I "zakochał się po uszy". Wkrótce jej się oświadczy. Po skończeniu nauki, w 1955 r., podjął decyzję o powrocie do Kraju Stawropolskiego. Wiedział, że tu będzie mu łatwiej zrobić karierę. W Moskwie takich jak on było na pęczki. Na Kaukazie wykształcony i ustosunkowany Rosjanin był kimś. Wrócił więc w rodzinne strony, został I sekretarzem Komsomołu. Później zajął się tym, co naprawdę lubił i czuł, czyli rolnictwem (skończył nawet rolnicze studia). Jego wiedzę doceniono w Moskwie: w 1978 r. Michaiła Siergiejewicza mianowano sekretarzem KC ds. rolnictwa. Za siedem lat zostanie wybrany Sekretarzem Generalnym Komitetu Centralnego KPZSRR. Rosyjscy historycy są zgodni: o karierze Gorbaczowa zdecydowały jego kompetencje.

      Gensek

      Urząd genseka Gorbaczow objął w wieku 54 lat. Różnił się od swoich poprzedników. Wykształcony. Konkretny - radzieckie społeczeństwo pamiętało przecież ciągnącą się jak guma do żucia epokę Leonida Breżniewa. Kilkugodzinne przemówienia genseka, z których nic nie wynikało. Gorbaczow to polityk nowej klasy, erudyta. Potrafił nawiązywać kontakty z ludźmi. I był naturalny. Radzieckie społeczeństwo nie mogło uwierzyć, że oto na jego czele stoi człowiek, który mówi sam, od siebie, a nie czyta z kartki. "Nowa jakość" - mówiono. Gorbaczow był też pierwszym politykiem, który - na wzór przywódców zachodnich - uważał, że publiczne pokazywanie się z żoną nie przynosi ujmy. Na polityczne salony wprowadził więc Raisę.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:11
      Od czasu studiów pasjonował się nie tylko polityką i rolnictwem. Zgłębiał również problemy radzieckiej gospodarki. A w Kraju Rad coraz wyraźniej dawało się odczuć jej niewydolność. Ekstrawaganckie pomysły poprzedników Gorbaczowa wpędziły kraj w długi. Jak choćby przedłużająca się i krwawa wojna w Afganistanie (1979-1989). W sklepach zaczynało brakować podstawowych produktów. Nawet w Moskwie, żeby zrobić zakupy, trzeba było jeździć z jednego końca miasta na drugi. "Na rynku" - czyli targowisku - kupowało się ser, ale po kawałek kiełbasy wyprawiało się kilkanaście kilometrów dalej.

      Kolejnym czynnikiem wpływającym negatywnie na dobrostan w Związku Radzieckim były wciąż pogarszające się relacje z Zachodem. Poprzednicy Michaiła Siergiejewicza postulowali politykę odwilży z USA i Europą, ale de facto pogrążali kraj w zimnej wojnie. Gorbaczow wiedział, że w tym kształcie ZSRR może nie przetrwać. "Stawiamy na reformy!" — powiedział.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:13
      W 1986 r. ogłosił politykę pierestrojki, czyli przebudowy. Pierestrojka miała dotyczyć reformy gospodarki, ale jej uzdrowienie nie byłoby możliwe bez zaprowadzenia podstawowych swobód obywatelskich. Stąd głsnost, czyli jawność. Gorbaczow opowiedział się za zwiększeniem wolności słowa. Nie jest prawdą, że w rzeczywistości ją zaprowadzono, "za Gorbiego" więzienia były pełne "politycznych". Pawła Procenkę, rosyjskiego dysydenta, prześladowano właśnie za Gorbaczowa. Podobnie Oksana Zabużko, ukraińska pisarka, zawsze wymienia szykany, jakie cierpiały niezależne środowiska artystyczne w Kijowie w latach 80-tych.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:14
      Można jednak było powiedzieć i napisać więcej. To w 1985 r. wyjdzie "Wojna nie ma w sobie nic z kobiety", pierwsza książka Swietłany Aleksijewicz. Noblistka złożyła ją do wydawnictwa kilka lat wcześniej. "Wojna" czekała na swój czas w szufladzie cenzora. Dużą rzeczą było pokazanie radzieckiemu społeczeństwu prawdziwej twarzy wojny (i to z perspektywy kobiety).

      Suchoj zakon

      Gensek wiedział, że chorobą trawiącą ZSRR od Kaliningradu po Azję Centralną jest alkoholizm. Wprowadził więc "suchoj zakon" - odgórnie regulowano sprzedaż wódki, a jej cena radykalnie wzrosła. Pomysłowe radzieckie społeczeństwo postanowiło poradzić sobie na własną rękę. Pędzono samogon (bimber), spirytus medyczny rozpuszczano w dżemie (napój nazywał się "hihanki-hahanki", długo się po nim trzeźwiało). Ze sklepów zniknął cukier (niezbędny w domowej produkcji alkoholu), trzeba więc było regulować także sprzedaż cukru. Po wielu latach Gorbaczow, w jednym z wywiadów, przyzna, ze "suchoj zakon" był błędem.

      Symboliczne było także wycofanie się ZSRR z wyścigu zbrojeń. W 1987 r. Michaił Gorbaczow i Ronald Reagan podpisali porozumienie o redukcji rakiet średniego i krótszego zasięgu.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:16
      Kiedy można napisać i powiedzieć więcej, na światło dzienne wychodzą długo skrywane traumy. Tak było w ZSRR w latach 80. Zaczęły się rodzić mocne ruchy narodowościowe. Ich sedno stanowiło podkreślanie: "Jesteśmy odrębnymi narodami. Mamy swój język i swoja kulturę". Na Białorusi, Ukrainie, Kaukazie, zaczęto głośno mówić o stalinowskich mordach i polityce narodowościowej, która zakładała tworzenie antagonizmów pomiędzy sąsiadującymi ze sobą nacjami. W Mińsku odkryto Kuropaty, masowe groby czystek z lat 30. Domagano się ekshumacji i niezależnego śledztwa.

      Armeńscy intelektualiści powołali Komitet Karabaski - ruch, którego celem było doprowadzenie do odzyskania Górskiego Karabachu (ziem, które choć zamieszkane w większości przez Ormian znajdywały się pod jurysdykcją Azerbejdżańskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej). Choć protesty na początku miały charakter pokojowy, wkrótce zamienią się w krwawą i wyniszczająca wojnę. Gorbaczow sam mówił: "Weźcie tyle niepodległości, ile zdołacie udźwignąć" i to właśnie hasło zwróciło się przeciwko niemu. Okazało się, że zamieszkujące terytorium radzieckie narody nie chcą półśrodków, częściowej niezależności. Ukraina i republiki bałtyckie chciały pełnej wolności i niepodległości. Wydały wojnę rosyjskiej kolonizacji. Żaden politolog nie przewidział upadku Związku Radzieckiego, ale każdy jest w stanie wymienić czynniki, które do niego doprowadziły. Jednym z ważniejszych jest właśnie wojna o Górski Karabach i powstanie silnych ruchów narodowych w innych radzieckich republikach.

      Czajnik

      W 1991 r. Zjazd Deputowanych Ludowych (proklamowany na fali pierestrojki w 1988 r. urząd wybierający delegatów Rady Najwyższej) wybrał Gorbaczowa na prezydenta ZSRR. Był pierwszym i ostatnim politykiem w historii piastującym ten urząd. Wkrótce na czele Rady Najwyższej stanie Borys Jelcyn - pierwszy prezydent niepodległej Rosji. Karierę zacznie od podkopywania Gorbaczowa. Będzie pytał: "Ja stoję na czele Rady Najwyższej, na Białorusi rządzi Szuszkiewicz, na Ukrainie Krawczuk. Kim więc jest Jelcyn?". Te dywagacje wraz z pogłębiającym się w ZSRR - mimo reform - kryzysem gospodarczym i ruchy niepodległościowe, których nie udawało się już ujarzmić, doprowadzą wkrótce do upadku ZSRR.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:17
      "No i taką właśnie mamy głasnost’" — mówiono w ZSRR w 1986 r. Wiosną, w Czarnobylu na Ukrainie, wybuchł reaktor jądrowy. Władza (na szczeblu lokalnym i centralnym) zrobiła wszystko by ukryć rozmiar katastrofy. Choć w strefie opadu chmury radioaktywnej promieniowanie przekraczało kilkaset razy dopuszczalne normy, nie ewakuowano ludności. Do zwalczania katastrofy wysłano niezabezpieczonych strażaków i ochotników. Kiedy po upływie pewnego czasu zapytano Gorbaczowa o Czarnobyl, mówił, że to ukraińskie kierownictwo ukrywało przed nim skalę katastrofy. Dodał jeszcze, że zapewniano go, że czarnobylska elektrownia jest bezpieczna jak czajnik, którego każdy używa do gotowania wody na herbatę. Wręcz mogłaby stanąć na środku Placu Czerwonego… Tym razem Gorbaczow nie brzmiał już tak przekonująco, jak na początku swojej kariery. I mówiąc nie patrzył się swoim rozmówcom prosto w twarz, błądził wzrokiem.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:19
      O upadku ZSRR w grudniu 1991 r. przesądziło trzech wymienionych wyżej polityków: Leonid Krawczuk (kierujący Ukrainą), Stanisław Szuszkiewicz (kierujący Białorusią) i stojący na czele Rosji Borys Jelcyn.

      Spotkali się w Białowieży (puszczy na terytorium Białorusi), chcieli podobno "tylko porozmawiać", dlatego też nie zabrali ze sobą nawet stenotypistki, ale w toku tych rozmów doszli do wniosku, że "ZSRR" jako podmiot prawa międzynarodowego nie istnieje. Z tą informacją postanowili zadzwonić do Gorbaczowa. W słuchawce po drugiej stronie trwało długo milczenie. W końcu Michaił Siergiejewicz zapytał: "A czy zdajecie sobie sprawę, jak na tę informację zareaguje społeczność międzynarodowa?". Któryś z nich odpowiedział: "Bardzo dobrze! Właśnie powiadomiliśmy o tym fakcie prezydenta USA".

      Gorbaczow odszedł w cień. Udzielał się w fundacji swojego imienia, jeździł na międzynarodowe konferencje, pisał książki-wspomnienia. I gorzkniał. Był krytykiem prezydenta Putina. Zarzucał mu deptanie wolności słowa, oligarchizację kraju. Ale jako zwolennik ocalenia ZSRR w 2014 r., po aneksji Krymu, poparł Władimira Władimirowicza. To ogromny paradoks, bo Gorbaczow, który jest w połowie Ukraińcem (ojciec Rosjanin, matka Ukrainka), uważał, że "za kwestię ukraińską nie wolno Putina krytykować".
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:21
      Dziś widzimy na szpitalnym łóżku sędziwego człowieka z opuchniętą twarzą. Gorbaczow, który przekroczył 90 lat, cierpi na zaawansowaną cukrzycę i choroby nerek (musi być poddawany dializie). Ciężko o jego jednoznaczną ocenę. Na pewno zasłużył na Pokojową Nagrodę Nobla, bo choć tego nie chciał, doprowadził do upadku państwa-tyrana.

      Od miłości do nienawiści

      Stosunek społeczeństwa rosyjskiego do Gorbaczowa, był drogą od miłości do nienawiści. W latach 80-tych pokochali "Gorbiego". Socjolodzy ukuli nawet pojęcie "gorbimanii". Drukowano portrety Michaiła Siergiejewicza, zasłuchiwano się w jego przemówieniach. Szczycono się nim. Był doceniany szczególnie przez inteligencję. Ceniono go za staranne wykształcenie, erudycję, otwieranie Rosji na świat. Niestety, upadek ZSRR przyniósł ze sobą potworny kryzys lat 90-tych. O tym okresie mówi się na terytorium poradzieckim "lichyje diewianostyje" - czyli złe, biedne lata 90-te. Ludzie stracili pracę, wielu zaczęło nawet głodować. Kogo winiono za ten kryzys? Oczywiście Gorbaczowa. Michaił Siergiejewicz podzielił los wszystkich reformatorów. Uważano, że przed jego nastaniem żyło się może biednie, ale stabilnie, a teraz popada się w zwyczajną nędzę. O wypłacanych na czas rentach i emeryturach ludzi Rosjanie musieli zapomnieć.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:24
      W ostatnich latach, wielu Rosjan wypowiadało się o Gorbaczowie skrajnie źle. Nie rozumiano, dlaczego krytykuje politykę Putina (czynił to przed aneksją Krymu). Jego wypowiedzi były niespójne i niezrozumiałe. Niezależne sondaże opinii publicznej wskazywały minimalną sympatię dla pierwszego prezydenta Związku Radzieckiego. Internet zareagował na wieść o pogarszającym się stanie jego zdrowia – pojawiły się złośliwe, często nawet nie nadające się do zacytowania, komentarze. Najłagodniejsze brzmiały: "Ponad 90 lat. Czego więc chcieć. To już czas".

      Źródło:
      Newsweek.pl
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:53

      "Michaił Gorbaczow był zaufanym i szanowanym przywódcą. Odegrał kluczową rolę w zakończeniu zimnej wojny i upadku żelaznej kurtyny. Otworzył drogę do wolnej Europy. Tego dziedzictwa nie zapomnimy" - przekazała szefowa KE Ursula von der Leyen.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 30.08.22, 23:56

      Kwaśniewski o Gorbaczowie: Rozmawiałem o nim z Putinem. Uważał go za największego szkodnika
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 00:28
      Mogę powiedzieć, że jest zdenerwowany. Oczywiście rozumie, że to było dzieło jego życia — wyznał wówczas dziennikarz na temat opinii, jaką o wojnie miał Gorbaczow. — Wolność przyniósł Gorbaczow. Wszyscy zapomnieli, kto dał wolność Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej? Kto to był? Michaił Siergiejewicz Gorbaczow. Wolność prasy, pierwsza ustawa medialna, kto ją przyniósł? Michaił Siergiejewicz Gorbaczow. Własność prywatna? Michaił Siergiejewicz Gorbaczow — wymieniał dziennikarz.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 00:29
      Reformy Gorbaczowa — polityczne, nie gospodarcze — zostały w całości zniszczone — powiedział rosyjski dziennikarz. — Zero, popiół. Kiedy Gorbaczow odchodził, w Europie było cztery tys. żołnierzy NATO. Teraz zapowiedzieli 300 tys. ludzi do końca przyszłego roku. Więc dziś jest 40 tys. — a będzie 300 tys. — co oznacza ogromny wzrost poziomu zagrożenia między wschodem a zachodem — dodał Wenediktow.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 00:51
      — Z naszego punktu widzenia to postać jak najbardziej zasłużona, której winni jesteśmy wdzięczność, ponieważ on poprzez swoje reformy doprowadził do demokratyzacji ZSRR i w końcu, czego akurat nie chciał, do upadku ZSRR — powiedział w rozmowie z Onetem były prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 00:52
      Doprowadził do sytuacji, w której Polska mogła się wyzwolić, odesłać wojska radzieckie do ZSRR, mogliśmy wejść do NATO. Z naszego punktu widzenia to zatem postać godna szacunku i pamięci — podkreślił Aleksander Kwaśniewski.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 00:53
      Rosjanie go nienawidzą, ponieważ propaganda Putina swoje zrobiła. Putin nie chce Rosji demokratycznej, Gorbaczow chciał. Gorbaczow chciał Rosji życzliwej i współpracującej ze światem, a Putin nie chce — powiedział.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 00:56
      Gorbaczow dał możliwość decydowania o swoich losach przynajmniej krajom, które były w bloku radzieckim, choć gorzej było z republikami radzieckimi. Pamiętana jest jego postawa wobec Litwy, Gruzji czy Azerbejdżanu — mówił Kwaśniewski w rozmowie z Onetem.

      Michaił Gorbaczow nie żyje. Pierwsze reakcje w Polsce i na świecie
      — Putin jest z zupełnie innej opcji. Ja zresztą pamiętam moją rozmowę z Putinem w 2002 r., podczas której odżegnywał Gorbaczowa od czci i wiary. Uznawał go za największego szkodnika, który rozbił ZSRR — powiedział.

      Kwaśniewski stwierdził, że Gorbaczow "nie będąc demokratą, instynktownie chciał demokratycznego rozwoju dla Rosji". — W niej samej było wiele przeciwnych mu ośrodków, czego dowodem był zamach na niego w 1991 r. — przypomniał.

      Michaił Gorbaczow był przerażony czynami Putina. To były jego ostatnie słowa o wojnie
      — Gorbaczow wierzył w coś takiego, że przez tyle lat udało się stworzyć coś takiego jak człowiek radziecki, który będzie gotowy przyjąć jego reformy, być razem mimo różnic narodowościowych. Ta koncepcja okazała się być niezgodna z duchem czasu. W tym sensie był postacią tragiczną, bo mijał się z duchem czasów, w których żył — mówił.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 02:29

      "Z przykrością słyszę o śmierci Gorbaczowa. Zawsze podziwiałem odwagę i uczciwość, jaką wykazał, doprowadzając zimną wojnę do pokojowego zakończenia. W dobie agresji Putina na Ukrainę wspomnienie jego niestrudzonego zaangażowania w otwarcie sowieckiego społeczeństwa pozostaje przykładem dla nas wszystkich" - przekazał brytyjski premier Boris Johnson.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 02:32
      Gorbaczow przez większość życia deklarował się jako ateista. W 2008 r. miał się nawrócić. Przyznał się do tego w Asyżu.
    • seremine Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 05:57
      21 min temu
      To był rzadki przywódca - tak określił prezydent USA Joe Biden zmarłego we wtorek w wieku 91 lat ostatniego przywódcę ZSRR Michaiła Gorbaczowa.

      "Jako przywódca ZSRR współpracował z prezydentem (USA) Ronaldem Reaganem w celu zredukowania arsenałów nuklearnych naszych dwóch krajów, ku uldze ludzi na całym świecie, którzy modlili się o zakończenie wyścigu zbrojeń. Po dziesięcioleciach brutalnych represji politycznych, przyjął demokratyczne reformy" – napisał Biden w oświadczeniu.

      Zdaniem prezydenta USA działania Gorbaczowa były typowe dla "rzadkiego przywódcy", lidera z wystarczającą "wyobraźnią, by zobaczyć, że inna przyszłość jest możliwa, i odwagą, by zaryzykować całą swoją karierę, aby ją osiągnąć".

      "W rezultacie świat był bezpieczniejszy. I było więcej wolności dla milionów ludzi" - dodał Biden i podkreślił, że "traktował głasnost i pierestrojkę nie jako zwykłe slogany, ale jako drogę naprzód dla narodu Związku Radzieckiego po wielu latach izolacji
    • mala200333 Re: Zmarł Michaił Gorbaczow, sekretarz Generalny 31.08.22, 06:00
      "W naszej pamięci pozostanie jako ten, dzięki któremu Związek Radziecki przeszedł do historii, choć on chciał go uratować. Pamiętajmy o tym zwłaszcza teraz, gdy są tacy, którym marzy się powrót do imperialnej przeszłości" - przekazał rzecznik polskiej dyplomacji Łukasz Jasina

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka