Tym razem Gliwice

[madohora]

Budynek jest trzykondygnacyjny z poddaszem. Główne wejście znajduje się w zaokrąglonym narożniku a dwa wejścia boczne w skrajnych osiach elewacji.
Każdą z elewacji oznaczono pseudoryzalitami zwieńczonymi wazonami.
Na wysokości pierwszego piętra znajdują się obok siebie trzy balkony.
Na gmachu - podobnie jak na poprzednio omawianym budynku - w płycinach znajdują się rzeźny będące symbolami przemysłu, rolnictwa i handlu.

[madohora]

DAWNA SIEDZIBA WROCŁAWSKIEGO BANKU DYSKONTOWEGO - DZISIAJ DELIKATESY "PIAST"

[madohora]

ZBLIŻENIE NA JEDEN Z SYMBOLI

[madohora]

Kolejną placówkę bankową otwarto 15 marca 1872 roku, kiedy to Wrocławski Bank Wekslowy przejął firmę bankową Emanuela Frankla. Siedziba tej firmy mieściła się przy Rynku - obecnie Księgarnia Świętego Jacka. W 1910 roku wrocławski bank został przejęty przez największy prywatny bank niemiecki _ Dresdner Bank. Dla siedziby tego banku w 1914 roku wybudowano nową, okazałą reprezentacyjną siedzibę przy obecnej ulicy Zwycięstwa (nr 28)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

RZUT OKA NA ROBOTY DROGOWE

[madohora]

...I ROZKOPANY RYNEK

[madohora]

Na terenie państwa pruskiego swój własny bank komunalny w postaci kasy oszczędności posiadało każde większe miasto i każdy powiat. Miejska Kasa Oszczędności w Gliwicach mieściła się początkowo w ratuszu na rynku a później w prywatnym domu przy ulicy Bankowej.
Natomiast na początku 1927 roku została przeniesiona do innego budynku mieszczącego się przy obecnej ulicy Dolnych Wałów

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W latach 1859 - 1860 wybudowano dla Reichsbanku nową okazałą siedzibę przy ulicy Bankowej 17, co było powodem nadania tej ulicy właśnie takiej nazwy. Do budynku będącego poprzednią siedzibą tego banku przeniesiono w 1869 roku biuro landrata (starosty) powiatu gliwickiego

[madohora]

[madohora]

Budynek składa się z dwóch części zachodniej o wysokości trzech kondygnacji z poddaszem i wschodniej dwukondygnacyjnej. Przyziemne części są boniowane, elewacja drugiego piętra jest rozczłonkowana pilastrami.

[madohora]

[madohora]

Ostatnio wybrałyśmy się z koleżanką na nietypową wycieczkę - nietypową bo tematem wycieczki były organy. Wycieczka zaczęła się wykładem dotyczącym tego instrumentu. Później mieliśmy okazję zobaczyć i wysłuchać muzyki organowej w czterech kościołach - dwóch w Gliwicach, jednym w Rachowicach i jednym w Tarnowskich Górach. Oczywiście mieliśmy też okazję zobaczyć te kościoły ale o tym po kolei.

[madohora]

Pierwszym kościołem na naszej trasie była gliwicka katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła zbudowany w stylu neogotyckim - często określanym jako śląski neogotyk wybudowany w latach 1886-1900 według projektu B. Heer-a. W 1900 roku książę biskup wrocławski kardynał Georg Kopp dokonał konsekracji kościoła. Początkowo duszpasterstwo było prowadzone przez księży Kościoła Wszystkich Świętych a dopiero w 1908 roku utworzono tutaj parafię. Natomiast w 1992 roku papież Jan Paweł II erygował diecezję gliwicką a kościół podniósł do godności katedry.

[madohora]

[madohora]

CZERWONA CEGŁA, PRZYPORY I STRZELISTE OKNA czyli to co mówi nam o stylu w jakim kościół jest zbudowny

[madohora]

Przed kościołem krzyż męki pańskiej - tutaj przedstawiony trochę nietypowo, bo ukrzyżowany Pan Jezus i Matka Boska - zazwyczaj przedstawionych jest więcej postaci. Takie krzyże są charakterystyczne dla naszego regionu czyli dla Śląska. W Polsce spotykane są raczej kapliczki

[madohora]

W 1999 roku w centralnym miejscu prezbiterium ustawiony został ołtarz soborowy autorstwa Stanisława Brachmańskiego. W centralnym miejscu Pan Jezus i uczniowie w Emaus. Ołtarz został przygotowany na przyjazd papieża do Gliwic. W środku ołtarza umieszczony jest obraz Piotra i Pawła autorstwa Juliana Walkowskiego a obok figury Świętej Jadwigi Śląskiej i Świętej Elżbiety Turyńskiej.

[madohora]

[madohora]

WIDOK NA KOŚCIÓŁ Z WYSOKOŚCI CHÓRU

[madohora]

Jednak przedmiotem naszej wycieczki były organy i muzyka organowa - tak więc spotkanie zaczęło się od krótkiego wykładu na temat budowy organów ( takich do grania - nie mylić z innymi). Niestety aż tak mądra to ja nie jestem więc muszę się tutaj posłużyć opracowaniem P. Bogdana Stępnia.

[madohora]

Organy po raz pierwszy wprowadzono do świątyń kościoła Zachodniego przez papieża Witaliana w latach 657-672 - dzięki swoim rozmiarom, skomplikowanej budowie oraz nieprzeciętnym możliwościom zasłużyły sobie na nazwę "króla instrumentów". Do dzisiaj pełnią rolę instrumentu liturgicznego i koncertowego. Nazwa wywodzi się od greckiego słowa tó órganum lub łacińskiego organum oznaczającego narzędzie.
Według definicji Organy - to instrument dęty - klawiszowy o największych rozmiarach, najbogatszy pod względem dynamiki, barwy brzmienia oraz szerokości skali dźwiękowej. Do organów zaliczamy instrument muzyczny złożony z trzech podstawowych części:
1. Piszczałek - ułożonych w głosy stanowiących źródło dźwięku
2. Miechów - urządzeń dostarczających powietrze pod określonym ciśnieniem
3. Traktury - rozumianej jako wszystkie urządzenia służące do rozdzielania zgęszczonego powietrza całym głosom za pośrednictwem registrów i poszczególnym piszczałkom za pośrednictwem klawiatury.
Do całości instrumentu należy również obudowa zewnętrzna tak zwana szafa organowa.
Widoczne na zewnątrz piszczałki często spełniają dwie funkcje muzyczną oraz dekoracyjną. Razem z oprawą plastyczną czasem wzbogaconą rzeźbami figurek, czy wirujących słońc stanowią prospekt organowy. Prospekt organowy może być wykonany w konkretnym stylu architektonicznym. Jednakże prospekt organowy nie stanowi jeszcze organów lecz tylko ich część. Dzisiaj bardzo często się zdarza (o tym później) że za pięknym stylistycznie prospektem kryją się zupełnie nowe instrumenty nie związane z epoką w której powstał prospekt.
Organy dzielimy na przenośne i nie przenośne
A wśród nich możemy wyróżnić dodatkowy podział na
1. Organy wielkie - mają monumentalny prospekt, często ponad 60 głosów, więcej niż 3 manuały i pedał
2. Organy średnie - mają ponad 25 głosów, więcej niż 2 manuały i pedał. Prospekt jedno lub dwuczęściowy
3. Organy małe - mają kilkanaście głosów, dwa manuały z pedałem jednak bardzo często tylko jedne manuał z pedałem
4. Pozytyw -jest pojęciem wieloznacznym i może oznaczać
- pewien rodzaj organów przenośnych
- mały instrument mający wyłącznie głosy wargowe
- małe kilkugłosowe organy bez pedału
5. Organy pokojowe
6. Organy kinowe

[madohora]

[madohora]

Głos organowy to szereg piszczałek, których menzury i materiał są tak dobrane, że każda następna wydaje kolejny ton w skali muzycznej a dźwięki wszystkich piszczałek wchodzących w skład szeregu mają wyrównaną barwę i natężenie. Ze względu na sposób powstawania dźwięków możemy wyróżnić głosy;
- wargowe
- językowe
Każda piszczałka w głosie należy do osobnego klawisza co daje możliwość gry akordowej.
Dla dokładnego oznaczenia głosu organowego używa się określenia słownego - które wskazuje na rodzaj piszczałki i rodzinę głosów i oznaczenia cyfrowego - wyrażającego długość piszczałki w stopach, które wskazuje na wysokość brzmienia.
Podział głosów organowych:
1. Podział ze względu na rozmiary piszczałek głosy wielkie i małe
2. Ze względu na przynależność do klawiatury ręcznej (Manuał) u nożnej (Pedał)
3. Ze względu na związek z klawiaturą - głosy stałe i transmitowane
4. Ze względu na zasięg w klawiaturze
5. Ze względu na sposób brzmienia
- głosy zasadnicze
- głosy poboczne
- głosy mieszane

[madohora]

ORGANY W KATEDRZE ŚWIĘTEGO PIOTRA I PAWŁA W GLIWICACH

[madohora]

Piszczałki w organach dzielimy na dwa podstawowe typy na piszczałki wargowe i językowe.
Piszczałki wargowe - działają na zasadzie wzbudzania do drgań znajdującego się w nich powietrza. Słup powietrza pobudzany jest do drgań przez wypływający ze szczeliny strumień powietrza pod ciśnieniem, poruszający się po górnej wardze piszczałki w kierunku zewnętrznym oraz wewnętrznym. Piszczałki występują w dwóch odmianach kryte i otwarte
Piszczałki językowe - składają się z nogi i tuby rezonansowej. Dźwięk powstaje przez wzbudzanie drgań metalowego języczka umieszczonego w nodze piszczałki połączonego z tzw. rynienką. Języczki wykonane są z materiałów sprężystych.

[madohora]

[madohora]

Zadęcie w organach - żeby w ogóle piszczałki mogły wydać odpowiednie dźwięki potrzebne jest powietrze. Obecność własnego powietrza w organach wyróżnia je od innych instrumentów muzycznych takich jak np. trąbka. Od najdawniejszych czasów urządzeniem do wytwarzanie w organach powietrza były miechy. Zasadniczo miech organowy spełnia dwie funkcje zagęszcza powietrze i gromadzi zagęszczone powietrze. Od starożytności używano w organach kowalskich miechów klinowych. Do ich obsługi potrzebni byli kalikanci. We współczesnych organach możemy spotkać miechy fałdowe, magazynowe oraz pływakowe. Obecnie w organach stosuje się miech pływakowy lub magazynowy prawie zawsze napełniane dmuchawą elektryczną.
-
Madohora

--

[madohora]

[madohora]

Traktura - słowo pochodzi od łacińskiego traho co dosłownie oznacza "ciągnę". W organach tym terminem określa się układ łączący klawiaturę organów z wentylami otwierającymi dopływ powietrza do piszczałek. W skład tak pojętej traktury wchodzą dwa mechanizmy
- wiatrownice
- traktura właściwa
Najważniejszymi elementami systemu powietrznego są wiatrownice; tonowe, rejestrowe i skrzyniowe. Wiatrownice są to urządzenia, które bezpośrednio wpuszczają zagęszczone powietrze do piszczałek. Spełniają one przy tym dwie funkcje:
1. Rozdzielają zgęszczone powietrze poszczególnym piszczałkom w głosie
2. Rozdzielają zgęszczone powietrze poszczególnym piszczałkom w głosie
Wiatrownica składa się z części podzielonej na przegrody oraz niepodzielnej komory powietrza. Tu umieszczone są wentyle uruchamiane przez trakturę. Wiatrownice dzielimy na:
- wiatrownicę zasuwową
- wiatrownicę klapowo - zasuwową
- wiatrownicę tonową
wiatrownicę registrową
wiatrownica skrzyniowa
Do obsługi wiatrownic niezbędna jest traktura. Każda klawiatura ma własną trakturę. W budownictwie organowym występują trzy zasadnicze rodzaje traktury właściwej:
- traktura mechaniczna
- traktura pneumatyczna
- traktura elektryczna

[madohora]

[madohora]

Stół do gry (kontuar) służy do sterowania pracą organów - znajdują się w nim klawiatury czyli manuały ułożone schodkowo jeden nad drugim, klawiatura nożna (pedał) i włączniki registrowe. Stół do gry może być wyposażony tylko w jeden manuał lub kilka w zależności od wielkości instrumentu. Najprostsze organy mają tylko jeden manuał, lepiej rozbudowane od 2 do 7-miu manuałów i jeden pedał. Zwykle jeden manuał obejmuje jedną sekcję organów. Stół gry zależnie od rodzaju traktury może być umieszczony bezpośrednio z boku, z przodu lub z tyłu szafy organowej albo jest całkowicie schowana za osobnymi drzwiczkami. Stól gry może też być umieszczony jakby wewnątrz organów, wreszcie może być wolonostojący umieszczony w pewnej odległości od organów. Przy trakturze elektromagnetycznej stosuje się też ruchomy stół gry połączony elastycznym kablem z instrumentem.

Opracowanie wykładu - Bogdan Stępień, zdjęcia moje

[madohora]

[madohora]

Teraz krętymi schodami schodzimy z chóru do kościoła

[madohora]

W kościele warto zwrócić uwagę na Ołtarz Najświętszej Maryi Panny, który usytuowany jest w nawie bocznej. Jego centrum stanowi obraz przedstawiający Maryję z Dzieciątkiem stojącą na Globie ziemskim jako Królową Niebios. Obecnie w ołtarzu znajduje się obraz Matki Boskiej Fatimskiej (na zdjęciu poniżej) poświęcony przez księdza proboszcza Jana Maruszczaka z okazji Roku Maryjnego w 1952 roku. Po bokach obrazu stoją figury Świętego Józefa, Świętej Anny a nad nimi figura Świętego Alojzego Gonzagi - patrona młodzieży

[madohora]

[madohora]

Ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa wykonany przez firmę Buhl z Wrocławia. W środku znajduje się obraz Chrystusa który gestem ręki zaprasza;
"Przyjdźcie do mnie wszyscy, którzy obciążenie jesteście a ja was pokrzepię. Z prawej strony znajduje się figura Świętego Antoniego Padewskiego a z lewej Świętego Franciszka. Natomiast nad ołtarzem na pamiątkę fundacji ołtarza przez Błażeja Goika umieszczono figurę Świętego Błażeja

[madohora]

[madohora]

Ołtarz Matki Boskiej Bolesnej - pieta. To monumentalna rzeźba przedstawiająca Matkę Bożą pochylającą się nad Chrystusem zdjętym z krzyża. Obok dwaj Aniołowie ze świecznikami w rękach. Ołtarz wykonano w firmie Mayer w Monachium a ufundowali go w 1910 roku Błażej i Ewa Goik z Trynku. W ołtarzu złożone są relikwie męczenników Candidusa, Feliksa, Klemencji.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ołtarz Matki Boskiej Częstochowskiej znajduje się na ścianie wschodniej w transepcie północnym. Jest w formie tryptyku zewnętrzna płaszczyzna przedstawia Jezusa jako najlepszego przyjaciela dzieci. Wewnątrz umieszczony jest wizerunek Czarnej Madonny. Obok znajdują się płaskorzeźby przedstawiające Świętą Notburgię i błogosławioną Bronisławę.

[madohora]

[madohora]

Pod mensą ołtarza w pozycji leżącej został przedstawiony Święty Stanisław Kostka. Ołtarz wykonała w 1912 roku firma Mayer z Monachium a ufundował go mistrz rzeźnicki Jan Wowra jako zadośćuczynienie za kradzież na Jasnej Górze w 1909 roku.

[madohora]

--
Madohora

--

[madohora]

Dookoła ołtarza znajdują się obrazy wykonane techniką sgrafitti

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KATEDRA PIOTRA I PAWŁA W GLIWICACH

[madohora]

KATEDRA PIOTRA I PAWŁA W GLIWICACH

[madohora]

Wzmianki o parafii i kościele pw. św. Bartłomieja sięgają XIII w. Według najstarszych źródeł kościół i parafia powstały około 1232 r. Swój początek zawdzięczają zakonowi rycerskiemu Templariuszy, przybyłemu na Śląsk z Moraw. Do parafii Szobiszowice (leżącej w tym czasie poza granicami miasta Gliwice i funkcjonującej jako osobna miejscowość) należały w tym czasie także wioski: Ligota, Żerniki i Szałsza. Funkcję kościoła parafialnego do 1911 r. pełnił stary kościół pw. św. Bartłomieja przy ul. Toszeckiej, zbudowany w 1232 r. przez Templariuszy. Kościół jest gotycki, murowany, orientowany, otoczony murem z kamienia. Wielokrotnie naprawiany i przebudowywany. Obecne prezbiterium i zakrystia pochodzą z XV w., nawa i wieża - z XVII w. Przy "starym" kościele funkcjonowała w latach 1941-46 lokalia św. Elżbiety.
W latach 1907-11 wybudowano w stylu neogotyckim nowy, potężny kościół pw. św. Bartłomieja przy ul. Bernardyńskiej. Projektował go architekt wrocławski L. Schneider. Kościół konsekrował 14 maja 1911 r. kard. Jerzy Kopp. Pierwsze prymicje w nowym kościele odprawił w czerwcu 1911 r. ks. Józef Ferche - późniejszy biskup pomocniczy we Wrocławiu. W 1919 r. część parafii usamodzielniła się i utworzono lokalię Świętej Rodziny. W 1931 r. usamodzielniono parafię św. Jana Chrzciciela w Żernikach, a w 1935 r. wyodrębniono jeszcze jedną samodzielną parafię przy nowo wybudowanym kościele pw. Chrystusa Króla. W 1994 r. erygowano parafię Matki Boskiej Kochawińskiej na Osiedlu Kopernika w Gliwicach. W styczniu 2002 r. utworzono na Osiedlu "Obrońców Pokoju" parafię pw. Miłosierdzia Bożego, którą również wyodrębniono prawie w całości z parafii św. Bartłomiej

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ORGANY W KOŚCIELE ŚWIĘTEGO BARTŁOMIEJA W GLIWICACH

[madohora]

WIDOK NA PROSPEKT ORGANOWY W KOŚCIELE ŚWIĘTEGO BARTŁOMIEJA W GLIWICACH

[madohora]

PODZIWIAMY, ROBIMY ZDJĘCIA...