Nagroda Nobla w dziedzinie literatury dla Szweda

[madohora]

Tomas Transtroemer, szwedzki poeta, od lat wymieniany wśród kandydatów do nagrody, otrzymał w tym roku literackiego Nobla.

Tomas Transtroemer otrzymał Nobla za "zwięzłe, przejrzyste obrazy, które dają nam świeży dostęp do rzeczywistości".
Transtroemer skończył w tym roku 80 lat. Szwedzki poeta, od lat wymieniany jako kandydat do tej nagrody, jest autorem takich tomików jak "Moja przedmowa do ciszy", "Muzeum motyli", "Podsłuchany horyzont".
Urodzony 15 kwietnia 1931 roku w Sztokholmie w rodzinie nauczycielki i dziennikarza, studiował historię literatury i religii a także psychologię na uniwersytecie w Sztokholmie. Po studiach został asystentem w Instytucie Psychometrii na tej samej uczelni. W latach 1960-1966 pracował jako psycholog.
Pierwszy zbiorek wierszy opublikował w 1954 "17 wierszy" uznawany w Szwecji za jeden z najbardziej interesujących debiutów dekady.

W 1990 poeta przeżył udar mózgu. Częściowo sparaliżowany w następstwie choroby, poświęcił się odtąd twórczości poetyckiej. Mimo niedowładu oraz przejściowej utraty mowy nie zaprzestał prowadzenia aktywnego trybu życia i spotykania się z czytelnikami.

Jego rzecznikiem jest żona Monika, która towarzyszy mu w podróżach i spotkaniach publicznych. Jak twierdzą uczestnicy tych spotkań (w Polsce ostatnio w 1999 w Krakowie), małżonkowie porozumiewają się przy pomocy swoistego, ledwo zauważalnego dla postronnych kodu znaków.

Poezję Transtroemera cechuje duża zwięzłość. Pisze o doznaniach religijnych, jego wiersze często inspirowane są muzyką (poeta grał na fortepianie i organach), poruszają problemy zagubienia człowieka we współczesnym świecie.

Język poezji Transtroemera jest wyciszony, jednocześnie w utworach spotyka się obrazy pełne paradoksów.
W Polsce ukazały się takie zbiorki wierszy jak m.in. "Moja przedmowa do ciszy" (1992), "Muzeum motyli" (1994), "Gondola żałobna" (1996), "Późnojesienny labirynt" (1997), "Niebieski dom" (2000), "Podsłuchany horyzont" (2005).
Literacka nagroda Nobla przyznawana jest od 110 lat. Cztery razy wyróżniono nią dwie osoby jednocześnie, a siedem razy w ogóle nie wyłoniono laureata. Wśród 107 nagrodzonych pisarzy znalazło się 12 kobiet.


fakty.interia.pl/raport/nagrody-nobla-2011/news/przyznano-literacka-nagrode-nobla,1704490

[madohora]

***

[madohora]

Nawet tutaj musi być zamieszanie

[madohora]

****

[madohora]

Chyba to ta pora na nagrody. Ciekawe co tym razem.

2012 NAGRODY NOBLA

[madohora]

Jest Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny

Medycznego Nobla 2012 otrzymali: pionier klonowania Brytyjczyk John B. Gurdon oraz Japończyk Shinya Yamanaka - twórca indukowanych pluripotentnych komórek macierzystych, które dają nadzieję na szybszy rozwój medycyny regeneracyjnej.
Tegoroczni laureaci Nagrody Nobla w medycynie wykazali, że komórki somatyczne można cofnąć w rozwoju i przekształcać w dowolne tkanki organizmu - oświadczył Komitet Noblowski. Dodał, że zrewolucjonizowali oni wiedzę o biologii komórek i rozwoju organizmu.
Cenne odkrycie brytyjskiego biologa

Prof. John B. Gurdon w 1962 r. pierwszy odkrył, że wyspecjalizowane, dojrzałe komórki można cofnąć w rozwoju, czyli, że proces ich różnicowania się jest odwracalny. Wykazał to w eksperymencie, w którym opróżnił jaja (oocyty) żaby Xenopus laevis z jądra komórkowego, a potem zastąpił je jądrem pobranym z komórki jelita kijanki. Jądro dojrzałej komórki zostało w ten sposób "wyzerowane" i pobudzone do rozwoju zarodka i nowego organizmu.

Było to możliwe ponieważ każda wyspecjalizowana komórka somatyczna, jak np. komórki jelita, zawiera pełny materiał genetyczny (podobnie jak komórki zarodków). Po umieszczeniu jej jądra w komórce jajowej można odblokować DNA, by nie kodowało tylko określonego typu komórki. Można też sprawić, by uruchomił cały proces powstania nowego organizmu.

Najpierw powstają wtedy niedojrzałe komórki, nazywane pluripotentnymi komórkami macierzystymi, z których mogą powstać wszystkie tkanki i narządy nowego organizmu: mięśnie, kości, ścięgna oraz wątroba, serce, płuca i mózg.

We wszystkich tworzących je komórkach jest pełny zestaw materiału genetycznego. W latach pięćdziesiątych XX w. wydawało, że ten proces jest jednokierunkowy i nie można go odwrócić. Uformowane komórki somatyczne nie mogą już pełnić roli niedojrzałych komórek macierzystych.

Brytyjski biolog dowiódł, że w pewnych warunkach jest to możliwe, ale przeprowadził swój eksperyment jedynie na kijankach. Nie potrafił powtórzyć go na komórkach pobranych od dorosłej żaby.

Uznał zatem, że cofanie w rozwoju komórek somatycznych jest możliwe, ale jedynie w ograniczonym zakresie. Wiele badaczy długo nawet powątpiewało w jego doświadczenia. Tym bardziej, że nie udawało się ich powtórzyć na innych gatunkach zwierząt, szczególnie na ssakach.
Ta technika budziła kontrowersje

Tak było do 1997 r., gdy Ian Wilmut z Edynburga oznajmił światu, że po raz pierwszy sklonował owcę Dolly. Wtedy nie było już wątpliwości, że można "odróżnicować" dojrzałe komórki wszystkich zwierząt, w tym również ludzi. Otworzyło to drogę do klonowania organizmów wyższych, jak też do inżynierii tkankowej, czyli przekształcania komórek i hodowania w laboratorium tkanek i narządów.

Stało się to możliwe tuż po wyhodowaniu owcy Dolly w 1998 r. Prof. James Thomson z University of Wisconsin-Madison, jeden z pionierów "biologicznego kreacjonizmu", pierwszy wyizolował wtedy komórki macierzyste (z zarodka myszy) i pokazał, że można je w laboratorium rozmnażać.
Kłopot polegał na tym, że biolodzy potrafili manipulować komórkami cofając je w rozwoju metodą klonowania, tzn. przekształcając je w komórki zarodkowe. Dopiero z nich można było pobierać pluripotentne komórki macierzyste, które nadawały się do hodowli tkankowych. Ta technika od początku budziła wiele kontrowersji, gdyż wymaga zniszczenia zarodka.

[madohora]

NAGRODA NOBLA Z FIZYKI

[madohora]

Na tym etapie eksperymentów przełomowe były badania drugiego tegorocznego laureata Nagrody Nobla prof. Shinya Yamanaki z uniwersytetu w Kyoto. Uczony po raz pierwszy cofnął w rozwoju pobrane z organizmu myszy fibroblasty, komórki skóry.

W 2006 r. wykazał, że jest to możliwe przy użyciu zaledwie czterech genów, które fibroblasty przekształcają w komórki macierzyste. Nazwano je indukowanymi komórkami pluripotentnymi. Z nich z kolei można wyhodować nowe, wyspecjalizowane komórki skóry, kości, naczyń krwionośnych, nerwów czy mięśni nie niszcząc zarodka.

Japoński naukowiec powtórzył eksperyment również na ludzkich fibroblastach. Pobrał je ze skóry twarzy 38-letniej kobiety i po wprowadzeniu czterech genów (Oct3/4, Sox2, Klf4 i c-Myc) również przekształcił je w komórki macierzyste.

W tym samym czasie takie samo doświadczenia przeprowadził prof. James Thomson. Przeprogramował fibroblasty ludzkiego płodu i napletka noworodka. Dodał tylko nieco inny koktajl "genów macierzystości": OCT4, SOX2, LIN28 i NANONG. Japoński naukowiec poszedł jeszcze dalej i z ludzkich fibroblastów uzyskał komórki serca oraz układu nerwowego.

Od tego czasu przeprowadzono wiele innych eksperymentów z przeprogramowywaniem komórek. Na początku 2012 r. szkoccy specjaliści, którzy sklonowali owieczkę Dolly, zamienili ludzkie komórki skóry na komórki mózgu (wykorzystali komórki pobrane od mężczyzny chorego na schizofrenię).

Przed kilkoma dniami kierowana przez Mitinori Saitou grupa naukowców z japońskiego uniwersytetu w Kyoto poinformowała, że wyhodowała z komórek skóry myszy komórkę jajową, którą zapłodnili i doprowadzili do narodzin potomstwa. Potem je rozmnożyli w sposób naturalny i uzyskali kolejne pokolenie gryzoni.

- Mysie potomstwo było zdrowe i zdolne do zapłodnienia - podkreślił dr Katsuhiko Hayashi z uniwersytetu w Kyoto w rozmowie z BBC.

Mitinori Saitou przed rokiem udowodnił, że z komórek somatycznych myszy można wyhodować w laboratorium również plemniki. Wykorzystał je potem w procedurze zapłodnienia in vitro, a uzyskane zarodki wszczepił myszom, które również urodziły potomstwo.

fakty.interia.pl/raport/nagrody-nobla-2012/news/jest-nagroda-nobla-w-dziedzinie-medycyny,1850358,8172

[madohora]

Tegorocznym laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury został popularny chiński pisarz Mo Yan. Wyróżniono go za to, że łączy "z halucynacyjnym realizmem" ludowe powieści, historię i współczesność.
Mo Yan to pseudonim literacki autora, który po chińsku oznacza "nie mów". Jego prawdziwe nazwisko to Guan Moye.

Zanim w 2000 roku Akademia Szwedzka przyznała Literacką Nagrodę Nobla Gao Xingjianowi, Mo Yan był uważany przez znawców chińskiej literatury za najpoważniejszego kandydata do tego tytułu. Adaptacja jego powieści "Klan czerwonego sorga" była reżyserskim debiutem Zhanga Yimou, od tego filmu zaczęła się także kariera chińskiej aktorki Gong Li.
Mo Yan urodził się 17 lutego 1955 roku w prowincji Szantung, w rodzinie rolników. W czasie rewolucji kulturalnej w Chinach rzucił szkołę i pracował w tłoczni oleju. W wieku dwudziestu lat wstąpił do Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Pisać zaczął w 1981 roku, pełniąc jeszcze służbę wojskową. Trzy lata później został wykładowcą na wydziale sztuki i literatury w szkole wojskowej. Uzyskał doktorat za pracę o twórczości Lu Xuna.

Mo Yan jest autorem wielu powieści i opowiadań w języku chińskim. W 1996 roku wydał powieść mówiącą o ostatnich pięćdziesięciu latach historii Chin z perspektywy kobiet. Książka została zakazana w Chinach.

Kilka jego powieści doczekało się adaptacji filmowej. Na Zachodzie pisarz jest znany głównie dzięki ekranizacji jego powieści pt. "Klan czerwonego sorga". Jego twórczość jest porównywana z prozą Franza Kafki. Książki Mu Yana zostały przetłumaczone na wiele języków, między innymi angielski, francuski, niemiecki i hiszpański.

W Polsce ukazały powieści Mo Yana "Obfite piersi, pełne biodra", "Kraina wódki".

W ubiegłym roku Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za "zwięzłe, przejrzyste obrazy, które dają nam świeży dostęp do rzeczywistości" otrzymał Tomas Transtroemer, szwedzki poeta.

Literacka Nagroda Nobla przyznawana jest od 111 lat. Cztery razy wyróżniono nią dwie osoby jednocześnie, a siedem razy w ogóle nie wyłoniono laureata. Wśród 108 nagrodzonych pisarzy znalazło się 12 kobiet.

fakty.interia.pl/raport/nagrody-nobla-2012/news/literacka-nagroda-nobla-przyznana,1851720,8174

[madohora]

Robert J. Lefkowitz i Brian K.Kobiklka to amerykańscy naukowcy, którzy otrzymali nagrodę Nobla 2012 w dziedzinie chemii. Nagroda jest wynikiem ich badań nad inteligentnymi receptorami na powierzchni komórek. Naukowcy otrzymali od komitetu noblowwskiego 8 mln koron.

Nobel z ekonomii

[madohora]

Amerykańscy naukowcy Alvin E. Roth i Lloyd S. Shapley zostali laureatami tegorocznej nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii - ogłosiła w poniedziałek szwedzka Akademia Nauk

więcej

biznes.interia.pl/wiadomosci/news/nobel-z-ekonomii-2012,1852718,4199

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

NAGRODY NOBLA 2013

[madohora]

Pokojowa. Nagroda została przyznana Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej. Uhonorowano ją za „szeroko zakrojone działania mające na celu eliminację broni chemicznej”. Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) od 1997 roku odpowiedzialna jest za wdrażanie międzynarodowych przepisów regulujących i eliminujących światowe zapasy groźnego arsenału. Należy do niej 189 państw.

[madohora]

Literatura. Laureatką została 82-letnia pisarka kanadyjska Alice Munro. Wydała wiele zbiorów opowiadań m.in. „Taniec szczęśliwych cieni”, „Kocha, lubi, szanuje”, Drogie życie” i „Za kogo ty się uważasz?”. Jest mistrzynią krótkiej formy literackiej. Opisuje głównie relacje, jakie występują między ludźmi. Treść tych tekstów pełna jest opisów z pozoru banalnych zdarzeń.
To ciekawe przedstawienie zwykłej codziennej rzeczywistości. Akcja większości tomów osadzona jest w południowo-zachodniej części stanu Ontario, skąd Munro pochodzi.

[madohora]

Medycyna i fizjologia. Uhonorowani przez członków Komitetu Noblowskiego z Instytutu Karolinska w Sztokholmie to trzej naukowcy pracujący w Stanach Zjednoczonych.
Amerykanie – Randy W. Schekman 65 l.) z University of California w Berkeley James E. Rothman (62 l.) z Yale University w New Haven oraz Niemiec Thomas C. Südhof (58 l.) zatrudniony na Stanford University. Każda nasza komórka to minifabryka wytwarzająca różne substancje. Może to być np. insulina wydzielana do krwi przez komórki trzustki albo melatonina – hormon snu. Wewnątrz samej komórki cząsteczki tych substancji Transportowane są w niewielkich pęcherzykach. Również w nich wysyłane są na zewnątrz komórek. Tegoroczni laureaci odkryli, jak te pęcherzyki powstają i w jaki sposób ich zawartość jest przemieszczana we właściwe miejsce i w odpowiednim czasie. Zakłócenia w pracy tego
systemu mogą prowadzić do wielu poważnych schorzeń.

[madohora]

Fizyka. W tej dziedzinie nagrodzono Brytyjczyka Petera Higgsa (84 l.) i współpracującego z nim Belga François Englerta (81 l.) – fizyków teoretycznych. Uczeni już wiele lat temu przewidzieli istnienie nieznanej tajemniczej maleńkiej cząstki materii, której nikt nigdy nie widział. Higgs jej właściwości opisał w 1964 roku. Wyliczenia badaczy dotyczące tzw. bozonu Higgsa potwierdzono w zeszłym roku dzięki Wielkiemu Zderzaczowi Hadronów. To akcelerator
cząsteczek działający w laboratoriach Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) w Genewie.

[madohora]

Chemia. Doceniono dokonania profesorów: Martina Karplusa (83 l.), Michaela Levitta (66 l.) i Arieha Warshela (73 l.). Badacze pochodzą z Austrii, Wielkiej Brytanii i Izraela, ale pracują w Stanach Zjednoczonych i mają amerykańskie obywatelstwo. „Stworzyli podstawy pod potężne programy komputerowe, których używamy, aby zrozumieć i przewidywać procesy chemiczne”
– napisał w uzasadnieniu Komitet Noblowski. Jest to zagadnienie kluczowe dla całej współczesnej chemii, dzięki której mamy np. nowe, lepsze lekarstwa

Co prawda nie Nobel ale...

[madohora]

16-letnia Pakistanka Malala Yousafzai została laureatką tegorocznej Nagrody Sacharowa,
przyznawanej przez Parlament Europejski za zasługi w walce o prawa człowieka. Dziewczynka w wieku 11 lat zaczęła prowadzić bloga, w którym wbrew zakazom talibów domagała się nieograniczonego dostępu dzieci i kobiet do edukacji w rodzinnej dolinie Swat. Nastolatka stała
się symbolem walki o wolność wyboru kobiet, gdy w październiku 2012 r. została zaatakowana
przez swoich wrogów. Przeżyła postrzały w głowę i szyję. Po intensywnej rehabilitacji w Anglii kontynuuje tam naukę i dalej walczy o bliską jej sprawę. Uroczystość wręczenia nagrody w wysokości 50 tys. euro odbędzie się 20 listopada podczas sesji plenarnej PE. Wyróżnienie to
ustanowiono w 1988 roku na cześć radzieckiego naukowca i działacza politycznego Andrieja Sacharowa (1921 – 1989

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]