Stanisław "Diabeł" Stadnicki

[madohora]

Stanisław "Diabeł" Stadnicki herbu Szreniawa (ur. ok. 1551 w Nowym Żmigrodzie lub Dubiecku, zm. 4 sierpnia 1610 w Tarnawcu) – starosta zygwulski. Był synem Stanisława Mateusza i Barbary ze Zborowskich, kalwinista.

[madohora]

Jego bratem był Marcin Stadnicki h. Szreniawa (ok. 1552-1628) kasztelan sanocki, ochmistrz dworu carowej Maryny Mniszchówny. Ożeniony z Anną Ziemięcką (z Ziemięcic k. Gliwic), miał z nią trzech synów: Władysława (zabitego w Krzemienicy w 1610 r.), Zygmunta i Stanisława, oraz jedną córkę - Felicjanę. Rodzina Stadnickich była wyznania ewangelicko-reformowanego (kalwińskiego) i utrzymywała w Łańcucie zbór. Został zapamiętany jako awanturnik i sławny warchoł, nazwany "Diabłem Łańcuckim". Początkowo bardzo zasłużył się dla korony, jako rotmistrz biorąc udział w wyprawie Stefana Batorego na Gdańsk i Moskwę. Urażony, że jego wyczyny nie zostały docenione, wyjechał na Węgry, gdzie w wojsku cesarza Rudolfa II walczył przeciw Turkom. Później popierał arcyksięcia Maksymiliana w staraniach o koronę polską i przez jakiś czas przebywał na Śląsku. Brał udział po stronie austriackiej w oblężeniu zamku Olsztyn koło Częstochowy, gdzie przeszedł do historii jako antybohater. Był przeciwnikiem Jana Zamoyskiego. W latach 1606-1607 był jednym z przywódców rokoszu Zebrzydowskiego. Wziął udział jako jeden z dowódców w bitwie pod Guzowem, która miała miejsce 5 lipca 1607 roku podczas rokoszu Zebrzydowskiego. Później jednak niespodziewanie zmienił zdanie i uszedł ze swoim wojskiem. W roku 1586 przejął za długi od Anny Sienińskiej miasto Łańcut. Toczył prywatną wojnę ze starostą Leżajska Łukaszem Opalińskim. Opaliński zdobył jego rezydencję w Łańcucie wraz z samym miastem w roku 1608. Stadnicki jednak w odwecie zdobył rezydencję Opalińskiego wraz z miastem Leżajsk. Ostatecznie pod Tarnawcem, gdzie zgromadzono 6000 ludzi 4 sierpnia 1610 roku przegrał wojnę z Opalińskim. Zginął w odwrocie po bitwie pod Tarnawcem, a wraz nim około pół tysiąca jego żołnierzy. Ukrył się w lesie, ale gdy nieostrożnie wychylił się zza kłód drewna został dostrzeżony przez Kozaków. "Diabła" dobił Tatar Persa. Po śmierci na ciele Stadnickiego naliczono 10 ran od ciosów i pchnięć. Opaliński żałował, że "Diabła" nie wzięto żywcem, wynagrodził jednak Persę, który na najbliższym sejmie otrzymał nobilitację i nazwisko Macedoński. Legenda głosi, że odrąbaną głowę "Diabła" przywiózł do Lublina jeden z zalotników pięknej panny Reginy Żegocianki, by serce jej zdobyć i obnosił ją zatkniętą na drzewcu po Lublinie.

[madohora]

[madohora]

Postać Stadnickiego została umieszczona na obrazie Jana Matejki "Kazanie Skargi".
Jest bohaterem powieści Diabeł Łańcucki (2007) Jacka Komudy, Pod czarcim kopytem (1983) Kazimierza Korkozowicza, oraz Starosta zygwulski Adama Krechowieckiego. Jest także bohaterem jednej z nowel (Z Diabłem sprawa) w Przypadkach starościca Wolskiego Józefa Hena, sfilmowanej w odcinku serialu Rycerze i rabusie. Wspomniany jest w powieści "Rękopis Pani Fabulickiej" (1958) Hanny Januszewskiej. Opisany antybohater w powiesciach pisarzy jak Aleksander Fredro, Władysława Syrokomla czy Władysław Bełza.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ostatnio czytałam w jakichś "Opowieściach niesamowitych", że Stasiu straszy i po śmierci

[madohora]

***

[madohora]

Stanisław "Diabeł" Stadnicki herbu Szreniawa (ur. ok. 1551 w Nowym Żmigrodzie lub Dubiecku, zm. 4 sierpnia 1610 w Tarnawcu) – starosta zygwulski. Był synem Stanisława Mateusza i Barbary ze Zborowskich, kalwinista.