Zmarł prof. Tomasz Strzembosz

Gość: Z.P. Re: Cześć Jego Pamięci IP: *.elpos.net 17.10.04, 21:00

Rozmowa "Porannego" z dnia 04 10 04

Nie broniłem Jedwabnego, broniłem prawdy

Uroczystość wręczenia tytułu honorowego obywatela miasteczka Jedwabne

Kurier Poranny:
Został pan pierwszym honorowym obywatelem Jedwabnego. Radni
nadając ten tytuł chcieli panu okazać wdzięczność za pana pozytywne opinie o
mieszkańcach Jedwabnego, zwłaszcza po fali oskarżeń wywołanych książką Tomasza
Grossa "Sąsiedzi". Jako jedyny spośród historyków ujął się pan za mieszkańcami
miasteczka.

Prof. Tomasz Strzembosz: Nie broniłem Jedwabnego, walczyłem o prawdę
historyczną. Starałem się dotrzeć do faktów, ponieważ to, co prezentował
profesor Gross od samego początku budziło moje wątpliwości. Teza o tym, że
polska część miasteczka wymordowała drugą część - żydowską była po prostu
fałszywa. W tej zbrodni wzięło udział kilkudziesięciu mieszkańców Jedwabnego, a
zainspirowali ją i kierowali nią Niemcy. Potwierdziło to śledztwo i ustalenia
Instytutu Pamięci Narodowej.
l Przyznane panu wyróżnienie zbiega się z promocją pańskiej
książki "Antysowiecka partyzantka i konspiracja nad Biebrzą, październik 1939 -
czerwiec 1941". Jakie ma ona znaczenie dla dziejów Jedwabnego?
- Ta książka jest ważna dla całego Podlasia. Zmienia ona w sposób istotny
pogląd, który został "rozsławiony" tragicznym zdarzeniem 10 lipca 1941 roku w
Jedwabnem. Mord na ludności żydowskiej to zdarzenie straszne, smutne, ale
przecież nie jedyne, jakie miało miejsce podczas drugiej wojny światowej na tym
terenie. W latach 1939 - 41 ten region samodzielnie i - podkreślam - samotnie
walczył z okupacją sowiecką, nie tylko w formie konspiracji, ale również
partyzantki. Jej specyfiką było to, że budowali ją dwaj księża, proboszcz
parafii w Jedwabnem ks. Ryszard Szumowski i proboszcz z Burzyna ks. Stanisław
Cudnik. Później dowodzenie przejął przybyły z generalnego gubernatorstwa
porucznik lub kapitan wojska polskiego Aleksander Burski. Punktem zwrotnym w
tej walce była bitwa stoczona 23 czerwca 1940 roku na położonym wśród bagien
uroczysku Kobielno, między polskimi partyzantami, a przeważającymi siłami Armii
Czerwonej i wojsk wewnętrznych NKWD. Było to w dwa miesiące po rozbiciu
oddziału majora Dobrzyńskiego "Hubala". W jej wyniku baza partyzancka została
zniszczona. Walka jednak trwała nadal, a jej spektakularnym momentem było
zabicie przez partyzantów, 9 maja 1941 roku, lejtnanta Wasilija Szewielewa,
zastępcy komendanta rejonowego NKWD. Był to kat Podlasia, człowiek okrutny,
przekonany, że jest absolutnym panem życia i śmierci. Dla tych terenów akcja ta
miała większe znaczenie niż zamach na Kutcherę w Warszawie. Moja książka w
jakiejś części dopełnia dzieje tego regionu. Pamiętajmy, że Podlasie poniosło
niesłychane ofiary, zarówno w czasie okupacji niemieckiej, jak i później, kiedy
walczono z systemem komunistycznym. Tutaj wojna trwała dziesięć lat i nie można
sprowadzać wszystkiego do 10 lipca 1941 roku.
l Materiały do książki zaczął pan zbierać w 1981 roku, a ukazała się ona
dopiero teraz. Co stało na przeszkodzie, by wydać ją wcześniej?
- Napisałem tę książkę z ciekawości. W 1981 roku po raz pierwszy zetknąłem się
ze zjawiskiem, o którym nie miałem - jak zresztą wszyscy historycy w tamtych
latach - pojęcia, a mianowicie z informacją, że od jesieni 1939 roku aż do
wkroczenia armii niemieckiej w czerwcu 1941 roku, nad Biebrzą działała polska
antysowiecka partyzantka i konspiracja. Opowiedział mi o tym Tadeusz Regulski,
nauczyciel matematyki z Radzymina, którego żona pochodziła z Trzciannego.
Zafascynował mnie ten temat, zacząłem go drążyć. Był to okres Solidarności,
ludzie nabrali odwagi. Książka była jednak bardzo trudna do napisania, bo
miałem relacje świadków zdarzeń, ale nie mogłem dotrzeć do źródeł. Dopiero
później, w latach 90. uzupełniłem je dalszymi polskimi badaniami oraz
dokumentami sowieckimi, meldunkami NKWD oraz aparatu partyjnego. Zdarzenia,
które opisuję, przedstawiam na tle sowieckiej polityki okupacyjnej, której
istotnym elementem był terror wcale nie mniejszy od stosowanego w niemieckiej
strefie okupacyjnej.

Dziękują za obronę miasteczka
Piękna uroczystość dla Jedwabnego – westchnęła pani stojąca w kolejce po
autograf profesora Tomasza Strzembosza, pierwszego honorowego obywatela tego
miasta.

Jedwabne ma od wczoraj w osobie znanego historyka swojego pierwszego honorowego
obywatela. Wielu mieszkańców jest zdania, że także swojego pierwszego obrońcę
przed oskarżeniami, jakie spotkały ich kilka lat temu za sprawą
książki „Sąsiedzi" Jana Tomasza Grossa.

Jedwabne inaczej
Tragiczne wydarzenia 10 lipca 1941 roku nie były głównym motywem wczorajszej
uroczystości, choć powracały w niektórych wypowiedziach. Krytycznie oceniający
tezy książki Grossa (w niej znalazły się stwierdzenia, że polscy mieszkańcy
Jedwabnego spalili w stodole współmieszkańców – Żydów) profesor Strzembosz
mówił jedynie: Nie broniłem Jedwabnego, broniłem prawdy.
Oficjalnym uzasadnieniem tytułu dla profesora Tomasza Strzembosza stało się
wydanie jego książki o konspiracji antysowieckiej na tych terenach.
– To pierwszy historyk, który zajął się tą tematyką i absolutnie zasługuje na
uhonorowanie – uważa Krzysztof Sychowicz z białostockiego oddziału IPN, który
wygłaszając laudację przypomniał m. in. wielowiekowe tradycje rodu Strzemboszów
w różnych dziedzinach służby ojczyźnie oraz osobiste dokonania naukowe głównego
bohatera uroczystości. – Do listy zasług należałoby dodać słowa: autorytet
moralny i Polak kochający swój kraj i jego historię – dodaje.
Aktu wręczenia dokumentu nadania tytułu „Honorowego Obywatela Jedwabnego",
który radni uchwalili przez aklamację 9 września, dokonali burmistrz Michał
Chajewski i przewodniczący samorządu Józef Goszczycki.

Strzembosz: Obywatele pierwszej kategorii
– Region nadbiebrzański jest regionem bohaterskim, regionem szczególnie
zasłużonym dla Polski, zwłaszcza w okresie drugiej wojny światowej. Chciałbym,
aby ten tytuł obejmował nie tylko Jedwabne, ale cały region, żebym czuł się u
siebie w domu i w Burzynie, i w Romanach, i w Trzciannem. Jestem państwu
wdzięczny – powiedział profesor Tomasz Strzembosz, dziękując za uhonorowanie.
Swój wykład poświęcił początkom swojego zainteresowania tematyką nie badaną
wcześniej przez historyków oraz niektórym wątkom książki o antysowieckiej
partyzantce.
– Sytuacja moralna i psychologiczna na terenie okupacji sowieckiej była o wiele
trudniejsza niż pod okupacją niemiecką. A mimo to mieszkańcy masowo nie wzięli
udziału w tym rozbiorze Polski, odmawiając głosowania za włączeniem do tzw.
zachodniej Białorusi. Opór, który tutaj powstał, nie miał na celu wyzwolenia
Biebrzy i okolic, ale całej Polski. Dla mnie jest to symptom, iż mieszkali tu i
mieszkają właśnie obywatele polscy pierwszej kategorii – gromkimi brawami
przyjęli uczestnicy uroczystości słowa profesora Tomasza Strzembosza.

Rozmawiała Alicja Zielińska
4.10.2004 r.

Drzewko
Od najstarszego
Od najnowszego

anka1 Re: Zmarł prof. Tomasz Strzembosz 17.10.04, 13:12

odszedl kolejny wybitny Czlowiek. wykruszaja sie Ci ktorych chcialo sie
sluchac, czytac,ogladac. niedlugo kompletna pustynia sie w tym kraju zrobi...
- Gość: szary Cześć Jego Pamięci IP: 212.122.214.* 17.10.04, 13:36
  
  wielki Polak, wielki patriota i wielki naukowiec
  
  niewielu miało odwagę z nim dyskutować merytorycznie, stąd niewybredne na niego
  ataki personalne, zwłaszcza ze strony prof. Grossa i jego zaplecza w GW
  ale prawda sama się broni, to własnie pokazał prof. Strzembosz
  
  cześć jego pamięci!!!
  - ormond Re: Cześć Jego Pamięci 17.10.04, 13:51
    
    Gość portalu: szary napisał(a):
    
    > wielki Polak, wielki patriota i wielki naukowiec
    >
    > niewielu miało odwagę z nim dyskutować merytorycznie, stąd niewybredne na
    niego
    >
    > ataki personalne, zwłaszcza ze strony prof. Grossa i jego zaplecza w GW
    
    >
    > cześć jego pamięci!!!
    
    Zdecyduj sie. Chcesz uczcic pamiec zmarlego czy przylozyc GW?
    Czytam notke o smierci prof. Strzembosza w GW i jakos "niewybrednych atakow
    personalnych" nie moge sie dopatrzyc, wrecz przeciwnie...
    
    serwisy.gazeta.pl/kraj/1,34317,2342778.html
    serwisy.gazeta.pl/kraj/1,34308,2342797.html
    - Gość: Z.P. Re: Cześć Jego Pamięci IP: *.elpos.net 17.10.04, 21:00
      
      Rozmowa "Porannego" z dnia 04 10 04
      
      Nie broniłem Jedwabnego, broniłem prawdy
      
      Uroczystość wręczenia tytułu honorowego obywatela miasteczka Jedwabne
      
      Kurier Poranny:
      Został pan pierwszym honorowym obywatelem Jedwabnego. Radni
      nadając ten tytuł chcieli panu okazać wdzięczność za pana pozytywne opinie o
      mieszkańcach Jedwabnego, zwłaszcza po fali oskarżeń wywołanych książką Tomasza
      Grossa "Sąsiedzi". Jako jedyny spośród historyków ujął się pan za mieszkańcami
      miasteczka.
      
      Prof. Tomasz Strzembosz: Nie broniłem Jedwabnego, walczyłem o prawdę
      historyczną. Starałem się dotrzeć do faktów, ponieważ to, co prezentował
      profesor Gross od samego początku budziło moje wątpliwości. Teza o tym, że
      polska część miasteczka wymordowała drugą część - żydowską była po prostu
      fałszywa. W tej zbrodni wzięło udział kilkudziesięciu mieszkańców Jedwabnego, a
      zainspirowali ją i kierowali nią Niemcy. Potwierdziło to śledztwo i ustalenia
      Instytutu Pamięci Narodowej.
      l Przyznane panu wyróżnienie zbiega się z promocją pańskiej
      książki "Antysowiecka partyzantka i konspiracja nad Biebrzą, październik 1939 -
      czerwiec 1941". Jakie ma ona znaczenie dla dziejów Jedwabnego?
      - Ta książka jest ważna dla całego Podlasia. Zmienia ona w sposób istotny
      pogląd, który został "rozsławiony" tragicznym zdarzeniem 10 lipca 1941 roku w
      Jedwabnem. Mord na ludności żydowskiej to zdarzenie straszne, smutne, ale
      przecież nie jedyne, jakie miało miejsce podczas drugiej wojny światowej na tym
      terenie. W latach 1939 - 41 ten region samodzielnie i - podkreślam - samotnie
      walczył z okupacją sowiecką, nie tylko w formie konspiracji, ale również
      partyzantki. Jej specyfiką było to, że budowali ją dwaj księża, proboszcz
      parafii w Jedwabnem ks. Ryszard Szumowski i proboszcz z Burzyna ks. Stanisław
      Cudnik. Później dowodzenie przejął przybyły z generalnego gubernatorstwa
      porucznik lub kapitan wojska polskiego Aleksander Burski. Punktem zwrotnym w
      tej walce była bitwa stoczona 23 czerwca 1940 roku na położonym wśród bagien
      uroczysku Kobielno, między polskimi partyzantami, a przeważającymi siłami Armii
      Czerwonej i wojsk wewnętrznych NKWD. Było to w dwa miesiące po rozbiciu
      oddziału majora Dobrzyńskiego "Hubala". W jej wyniku baza partyzancka została
      zniszczona. Walka jednak trwała nadal, a jej spektakularnym momentem było
      zabicie przez partyzantów, 9 maja 1941 roku, lejtnanta Wasilija Szewielewa,
      zastępcy komendanta rejonowego NKWD. Był to kat Podlasia, człowiek okrutny,
      przekonany, że jest absolutnym panem życia i śmierci. Dla tych terenów akcja ta
      miała większe znaczenie niż zamach na Kutcherę w Warszawie. Moja książka w
      jakiejś części dopełnia dzieje tego regionu. Pamiętajmy, że Podlasie poniosło
      niesłychane ofiary, zarówno w czasie okupacji niemieckiej, jak i później, kiedy
      walczono z systemem komunistycznym. Tutaj wojna trwała dziesięć lat i nie można
      sprowadzać wszystkiego do 10 lipca 1941 roku.
      l Materiały do książki zaczął pan zbierać w 1981 roku, a ukazała się ona
      dopiero teraz. Co stało na przeszkodzie, by wydać ją wcześniej?
      - Napisałem tę książkę z ciekawości. W 1981 roku po raz pierwszy zetknąłem się
      ze zjawiskiem, o którym nie miałem - jak zresztą wszyscy historycy w tamtych
      latach - pojęcia, a mianowicie z informacją, że od jesieni 1939 roku aż do
      wkroczenia armii niemieckiej w czerwcu 1941 roku, nad Biebrzą działała polska
      antysowiecka partyzantka i konspiracja. Opowiedział mi o tym Tadeusz Regulski,
      nauczyciel matematyki z Radzymina, którego żona pochodziła z Trzciannego.
      Zafascynował mnie ten temat, zacząłem go drążyć. Był to okres Solidarności,
      ludzie nabrali odwagi. Książka była jednak bardzo trudna do napisania, bo
      miałem relacje świadków zdarzeń, ale nie mogłem dotrzeć do źródeł. Dopiero
      później, w latach 90. uzupełniłem je dalszymi polskimi badaniami oraz
      dokumentami sowieckimi, meldunkami NKWD oraz aparatu partyjnego. Zdarzenia,
      które opisuję, przedstawiam na tle sowieckiej polityki okupacyjnej, której
      istotnym elementem był terror wcale nie mniejszy od stosowanego w niemieckiej
      strefie okupacyjnej.
      
      Dziękują za obronę miasteczka
      Piękna uroczystość dla Jedwabnego – westchnęła pani stojąca w kolejce po
      autograf profesora Tomasza Strzembosza, pierwszego honorowego obywatela tego
      miasta.
      
      Jedwabne ma od wczoraj w osobie znanego historyka swojego pierwszego honorowego
      obywatela. Wielu mieszkańców jest zdania, że także swojego pierwszego obrońcę
      przed oskarżeniami, jakie spotkały ich kilka lat temu za sprawą
      książki „Sąsiedzi" Jana Tomasza Grossa.
      
      Jedwabne inaczej
      Tragiczne wydarzenia 10 lipca 1941 roku nie były głównym motywem wczorajszej
      uroczystości, choć powracały w niektórych wypowiedziach. Krytycznie oceniający
      tezy książki Grossa (w niej znalazły się stwierdzenia, że polscy mieszkańcy
      Jedwabnego spalili w stodole współmieszkańców – Żydów) profesor Strzembosz
      mówił jedynie: Nie broniłem Jedwabnego, broniłem prawdy.
      Oficjalnym uzasadnieniem tytułu dla profesora Tomasza Strzembosza stało się
      wydanie jego książki o konspiracji antysowieckiej na tych terenach.
      – To pierwszy historyk, który zajął się tą tematyką i absolutnie zasługuje na
      uhonorowanie – uważa Krzysztof Sychowicz z białostockiego oddziału IPN, który
      wygłaszając laudację przypomniał m. in. wielowiekowe tradycje rodu Strzemboszów
      w różnych dziedzinach służby ojczyźnie oraz osobiste dokonania naukowe głównego
      bohatera uroczystości. – Do listy zasług należałoby dodać słowa: autorytet
      moralny i Polak kochający swój kraj i jego historię – dodaje.
      Aktu wręczenia dokumentu nadania tytułu „Honorowego Obywatela Jedwabnego",
      który radni uchwalili przez aklamację 9 września, dokonali burmistrz Michał
      Chajewski i przewodniczący samorządu Józef Goszczycki.
      
      Strzembosz: Obywatele pierwszej kategorii
      – Region nadbiebrzański jest regionem bohaterskim, regionem szczególnie
      zasłużonym dla Polski, zwłaszcza w okresie drugiej wojny światowej. Chciałbym,
      aby ten tytuł obejmował nie tylko Jedwabne, ale cały region, żebym czuł się u
      siebie w domu i w Burzynie, i w Romanach, i w Trzciannem. Jestem państwu
      wdzięczny – powiedział profesor Tomasz Strzembosz, dziękując za uhonorowanie.
      Swój wykład poświęcił początkom swojego zainteresowania tematyką nie badaną
      wcześniej przez historyków oraz niektórym wątkom książki o antysowieckiej
      partyzantce.
      – Sytuacja moralna i psychologiczna na terenie okupacji sowieckiej była o wiele
      trudniejsza niż pod okupacją niemiecką. A mimo to mieszkańcy masowo nie wzięli
      udziału w tym rozbiorze Polski, odmawiając głosowania za włączeniem do tzw.
      zachodniej Białorusi. Opór, który tutaj powstał, nie miał na celu wyzwolenia
      Biebrzy i okolic, ale całej Polski. Dla mnie jest to symptom, iż mieszkali tu i
      mieszkają właśnie obywatele polscy pierwszej kategorii – gromkimi brawami
      przyjęli uczestnicy uroczystości słowa profesora Tomasza Strzembosza.
      
      Rozmawiała Alicja Zielińska
      4.10.2004 r.
alex.4 Re: Zmarł prof. Tomasz Strzembosz 18.10.04, 10:40

każda smierć jest odejściem nieuchronnym i nieodracalnym. Dlatego należy
wyrazić wyrazy wspólczucia jego bliskim.
prof. Strzemborz był człowiekiem odważnym. Umiał deklarować swoje poglądy nawet
w czasach gdy mogło to grozić przykrymi konsekwencjami.
Z dzisiejszej perspektywy był historykiem należącym do innej epoki, trochę
archaicznym. Ale ważne że to co robił nie było powodowane koniunkturalizmem,
ale wynikało z jego przekonań

Najnowsze z forum Białystok

Zaloguj się