Wielkanoc

[madohora]

W Rumunii goście uderzają czerwonym jajkiem w jajko trzymane przez głowę rodziny i wymieniają paschalne pozdrowienie „Chrystus zmartwychwstał!” i „Prawdziwie zmartwychwstał!” Mówi się, że osoba, która trzyma nierozbite jajko, cieszy się najdłuższym życiem.

[madohora]

Grecy nazywają tę praktykę tsougrisma (τσούγκρισμα), co oznacza brzęczenie razem

[madohora]

Centralna część muzeum ma kształt pysanki ( ukraińskiej pisanki ). To jedyne na świecie muzeum poświęcone pysance, które stało się wizytówką miasta. W sierpniu 2007 roku muzeum zostało uznane za wizytówkę współczesnej Ukrainy .

[madohora]

Żywiołowymi, gradobiciem, huraganem czy suszą. Palma spełniała też funkcję kropidła, Zanurzano ją w święconej wodzie i dla odstraszenia zła kropiono w ten sposób domy i zagrody. Wystawiona w oknie przy świętym obrazie, na przykład z wizerunkiem świętej Agaty, chroniła dom przed piorunami. W czasie ciszy, gdy nic nie zagrażało, palmę zatykano za święty obraz na ścianie domu.

[madohora]

Miało to miejsce około 1880 roku, kiedy jako młody człowiek pełniłem służbę w chilijskiej armii. Podczas jednej z misji wojskowej obozowałem w niedostępnej części dżungli Araukanii. Będąc w małej indiańskiej wiosce, nieopodal obozu spostrzegłem wśród biegających dookoła chat ptaki o osobliwym wyglądzie. Szczególnie moją uwagę zwrócił brak ogonów. Ogromna ciekawość i zainteresowanie tymi dziwnymi ptakami pchnęły mnie do rozmowy na ich temat z wodzem Indian o imieniu Quinenao. Wódz bardzo chętnie udzielił mi informacji. Odpowiedział, że brak ogona jest bardzo pożyteczną cechą w dżungli, pełnej niebezpieczeństw ze strony drapieżników. Drapieżnik goniąc potencjalną ofiarę nie ma za co jej złapać i takie ptaki bardzo szybko mu uciekają. Jest to cecha przystosowania się do życia w dżungli. Tak po prostu musi być i już – skomentował. Na dowód swoich stwierdzeń wskazał na stado, gdzie na pierwszy rzut oka dało się zauważyć przeważającą liczbę takich osobników nad pozostałymi. Po kilku negocjacjach z Indianami otrzymałem kilka sztuk ptaków i zabrałem je ze sobą do domu”.

[madohora]

Jednak co jest najbardziej niesamowitego w tych kurach? To, że znoszą niebieskie i zielone jaja! Są one dosyć duże, o pastelowej barwie. Skąd ta niespotykana barwa? – Niebieski barwnik skorupki (cyjanina) jest produktem ubocznym żółci przy tworzeniu się powłok jajka. Może pojawić się w różnych odcieniach niebieskiego i zmierzać w kierunku zielonego – można przeczytać na forum internetowym miłośników i hodowców ptaków Woliera.com. Ciekawostką jest to, że skorupki Araucany i jej mieszańców są zielone w całym przekroju, a nie tylko na powierzchni. Poza tym wśród krzyżówek Araucany można spotkać jajka od koloru zielonkawego, aż do oliwkowego. Na święta Wielkanocne jak znalazł, bo nie trzeba farbować.

[madohora]

Pascha jest też dobrą skarbnicą kwasów tłuszczowych wielonienasyconych, których źródłem są jaja – jeden ze składników paschy. Jaja również są źródłem witaminy E, ale także wielu innych, szalenie ważnych witamin i soli mineralnych: witaminy A, witaminy B2, witaminy B12 i fosforu. Witamina A to niezwykle ważna witamina, która ma szczególny wpływ na funkcjonowanie naszego organizmu. Bierze udział w procesie widzenia, wpływa na wzrost, reguluje wzrost tkanki nabłonkowej i innych komórek organizmu. Poza tym działa przeciwnowotworowo, chroni nabłonek układu oddechowego przed drobnoustrojami, wzmacnia układ odpornościowy, zapobiega zakażeniom, a także pomaga zwalczać bakterie i wirusy. To jeden z najważniejszych związków, który jest podstawowym budulcem odporności organizmu.

[madohora]

Pascha jest produktem bardzo słodkim i zawiera ogromne pokłady sacharozy, której spożywanie w nadmiarze zwiększa ryzyko wystąpienia otyłości, cukrzycy typu 2 czy próchnicy zębów. Duża ilość cukru sprawia, że powinni jej unikać również diabetycy.

[madohora]

Kolor ziaren różnić się może w owocostanie, ale w sprzedaży najczęściej spotkamy bordowe i białe. To właśnie takie kolby doskonale wpasujemy w wiejski styl pomieszczenia – bez względu na ułożenie i pozostałe użyte materiały. Oczywiście, na naszym stole wielkanocnym nie może zabraknąć elementów ekologicznych. A doskonale pasują tu wszelkiego rodzaju kosze wiklinowe, ręcznie zaplatane pojemniki, czy drewniane skrzyneczki.

[madohora]

STWORZENIE – słowo wzięte ze słownika religijnego, ale przecież nie po to, aby odróżnić wierzących od pozostałych bojowników o ochronę przyrody i środowiska naturalnego. W istocie cel jest wspólny. Tylko że chrześcijanin nie powinien zapomnieć, że w tej ważnej sprawie wiara do czegoś zobowiązuje. Wszystko się radykalnie zmienia, jeśli uznam, że świat jest stworzony, że sam Stworzyciel określił moje miejsce w świecie. Że On – jak w pierwszym przykazaniu – domaga się mojej osobistej odpowiedzi.

[madohora]

Wyjdź na spotkanie wiosny,
przywitaj zawilce, kaczeńce, wierzby,
w polu – posłuchaj skowronka,
w lecie – kosa, ziębę, rudzika...
Otul się cały błękitem
zmów wtedy pacierz:
jeden – dziękczynny za tyle piękna
drugi – błagalny, by swoim życiem
go nie zeszpecić!

[madohora]

Jeżeli chodzi o desery, tutaj również należy zachować rozsądek. Sięgajmy częściej po ciasto biszkoptowe z owocami aniżeli po to z masą czy, smaczny, choć bardzo kaloryczny sernik.

[madohora]

Pikantna i ostra w smaku rzeżucha jest bliską krewniaczką kapusty. W Polsce rośnie 10 gatunków rzeżuchy, ale tylko jeden rodzaj – rzeżucha ogrodowa – nadaje się do jedzenia.

[madohora]

Kura domowa to ptak hodowlany, reprezentowany przez wiele ras różniących się wyglądem, masą, barwą upierzenia, grzebieniem, opierzeniem skoków. Głowa jest stosunkowo mała. Na głowie znajdują się przydatki głowowe: grzebień (znajdujący się na czole), korale (umiejscowione pod gardłem) oraz narośla. Posiada mocny dziób, zakrzywiony ku dołowi. Tułów krępy. Skrzydła małe. Nogi silne, długie, wyposażone są w mocne pazury. Dymorfizm płciowy jest wyraźny. Samce są większe, posiadają większe grzebienie oraz intensywniejsze ubarwienie upierzenia

[madohora]

Kura domowa jest wszystkożerna. W jej diecie można wyróżnić pokarm roślinny (nasiona, owoce) bezkręgowce (owady, pierścienice) oraz drobne kręgowce (gady, małe ssaki). Pokarm zdobywa grzebiąc w ziemi.

[madohora]

WEGAŃSKI MAJONEZ

kilka ugotowanych ziemniaków
1 szklanka oleju
1 łyżeczka musztardy
1 łyżka soku z cytryny
sól, pieprz biały do smaku

Ugotowane, lekko ciepłe ziemniaki, musztardę i sok z cytryny ucieramy mikserem na gładką masę. Nie przestając miksować, dodajemy powoli, małymi porcjami, olej. Gdy majonez osiągnie prawidłową gęstość, doprawiamy solą i pieprzem. Przechowujemy w lodówce.

[madohora]

Na krakowskim gruncie z okresem tym kojarzymy oczywiście zwyczaje zw. „Emaus” i „Rękawka”. Są one kultywowane do dnia dzisiejszego, doskonale znane i wielokroć opisywane, a więc przypomnijmy tylko, że pod nazwą „Emaus” kryje się odprawiana na Zwierzyńcu w rejonie klasztoru Norbertanek uroczystość o charakterze odpustowym, która swoje miano wzięła od tematu Ewangelii czytanej w drugi dzień Wielkanocy. Wtedy to, w Poniedziałek Wielkanocny, zwany też „Lanym Poniedziałkiem”, w związku z odpustem w kościele Najświętrzego Salwatora, organizowano zabawy na wzgórzu obok kościoła i drewnianej kaplicy. Po zabudowaniu ich otoczenia willami (osiedle Salwator), przeniesiono odpustowe kramy, karuzele i strzelnice na prawy brzeg Rudawy, w okolice zbiegu ulic Tadeusza Kościuszki, Św. Bronisławy i Emaus. Gremialny udział krakowian w tych uroczystościach wiąże się z powszechnym w Europie doby kontrreformacji zwyczajem nawiedzania w drugi dzień Świąt Wielkanocnych kościołów położonych poza murami miasta. Pierwsza wzmianka o początkach tej krakowskiej tradycji pochodzi z roku 1596, o czym jeszcze wspomnimy.

[madohora]

Otóż Siuda Baba ma nawiązywać do wiosennych obrzędów słowiańskich, łączonych z legendą o pogańskiej świątyni na Lednicy (obecnie Lednica Górna) pod Wieliczką. Kapłanka strzegąca świętego ognia w owej świątyni tylko raz w roku mogła opuścić posterunek, aby udać się na poszukiwania zmienniczki. Czyniła to na wiosnę. Strażniczka płomienia nie wyglądała dość pociągająco, gdyż przez cały rok służby nie mogła się myć. Była więc czarna od sadzy i zaniedbana. Na jej widok okoliczne dziewczęta uciekały lub szukały kryjówki, ponieważ wystarczyło dotknięcie umorusanej ręki, aby naznaczona w ten sposób panienka musiała rok cały wędzić swe nadobne, młode, prężne i białe jak mleko ciało w zadymionej gontynie. Wybranka mogła się na szczęście wykupić i uniknąć nużących obowiązków, składając stosowne dary.
Współczesna, a w każdym razie bliższa naszym czasom Siuda Baba grasująca w Lednicy to mężczyzna przebrany za usmolonego babsztyla w zniszczonej odzieży ze sznurem korali z kasztanów lub ziemniaków na szyi. Na plecach dźwiga owinięty płachtą duży kosz, a w dłoniach dzierży wielki krzyż oraz wysmarowany sadzą bat. Chodzi ona po domach wraz z Cyganem lub Kominiarzem, w towarzystwie grupy Krakowiaków w strojach ludowych, którzy odśpiewują rozmaite piosenki. Po tej „części artystycznej” Siuda Baba i Cygan czernią sadzą z tłuszczem twarze i ręce domowników, a oni, w ramach wykupu, składają datki do kosza. I w ogóle jest wesoło, jak zwykle, gdy się chłop przebierze za babę.

[madohora]

Wzmocnieni posiłkiem byli więźniowie musieli jeszcze tego samego dnia o godz. 16:00 uczestniczyć w procesji do kaplicy Matki Boskiej Bolesnej w kościele Franciszkanów, gdzie leżąc krzyżem wysłuchiwali kazania wzywającego ich do pokuty za popełnione zbrodnie i występki. I dopiero po tym wszystkim, już prawdziwie wolni, mogli odejść do swoich domów.

[madohora]

Wszyscy bowiem jesteśmy jak owi nieszczęśnicy wychodzący przed wiekami z mroków więziennej celi z nadzieją szczęśliwego powrotu do domu. Chociaż zwykle nie ciążą na nas wielkie, świadomie popełnione przewinienia, za które grożą kazamaty, to przecież jakże często pozostajemy w niewoli złych myśli, uczynków i zaniedbań. A zatem chyba warto czasami dokonać "rocznego bilansu" i jak stary dobry księgowy uczciwie sporządzić rachunek własnych zysków i strat? To wszak ważne, aby w gmatwaninie spraw istotnych i błahych znaleźć właściwy sens, cel i kierunek. Albowiem wiele dróg prowadzi do domu, ale każda z nich może okazać się zbyt trudna dla człowieka, który dom swój dobrowolnie porzucił...

[madohora]

Dzionie rakowskie - Od wielu lat w województwie świętokrzyskim w gminie Raków gospodynie na Wielkanoc piekły dzionie, czyli kiszkę upieczoną w naturalnym jelicie wieprzowym lub wołowym. Potrawa wyglądem przypomina kiszkę pasztetową. Dzionie rakowskie na końcach są spięte szpilą drewnianą lub wełnianą przędzą.

[madohora]

Szynka pieczona w chlebie to specjał wielkanocny z Mazowsza. Do jej przyrządzenia używano wyłącznie ciasta chlebowego żytniego. Przysmak swój specyficzny smak i aromat zawdzięcza zakwasowi chlebowemu, który przenika w głąb szynki. Potrawa swym wyglądem zewnętrznym przypomina tradycyjny chleb żytni; na przekroju widoczna jest szynka opleciona ciastem.

[madohora]

Owca, to zwierzę jakby stworzone na ofiarę. Przypisujemy mu łagodność, dobroć, niewinność, cierpliwość, pokorę, przebaczenie i posłuszeństwo. Rzymianie składali owce w ofierze podczas uroczystości weselnych, aby młoda para rychło doczekała się potomstwa. W czasach odleglejszych owce poświęcano Jowiszowi i Marsowi. W starożytnej Grecji wiosenne ofiary z baranka, będącego uosobieniem Dionizosa Zbawiciela, składano dorocznie podczas Dionizjów Wielkich. Również Żydzi oczyszczali się z grzechów poprzez ofiarę z baranka. W święto Paschy spożywano jednorocznego baranka "bez skazy", a nawiązaniem do tego obyczaju jest stawianie na wielkanocnym stole gipsowej, maślanej lub cukrowej figurki baranka o złoconych rogach (tak ozdabiano zwierzęta ofiarne). W tradycji chrześcijańskiej baranek symbolizuje Chrystusa Odkupiciela (Agnus Dei). Tak więc biały baranek – czysty i nieskalany – utrwalił się w naszej świadomości jako uosobienie szlachetnej ofiary.

[madohora]

Sól, jako substancję esencjonalną, dodawano do wszystkich ofiar składanych Bogu, m.in. posypywano nią zwierzęta ofiarne. Symbolizowała ona nieśmiertelność, pierwiastek boski, a także zdrowie, płodność, oczyszczenie i trwałość. Starożytni byli przekonani, że sól otrzymał człowiek w darze, aby utrzymywała w równowadze wszystkie jego emocje, a ponadto chroniła ciało przed szybkim rozkładem. Sól miała zapewniać zarówno dobry kontakt ludzi z bóstwem, jak i też umacniać stosunki międzyludzkie na zasadach honoru, szacunku i gościnności. Wielka była również jej rola w działaniach magicznych i w guślarstwie. A zatem obecność soli na świątecznym stole jest w pełni uzasadniona.

[madohora]

Z gałązek wierzbowych wykonywano ozdobne palmy wielkanocne, które po poświęceniu w Niedzielę Palmową (niegdyś zwaną też Wierzbową) służyły w poniedziałek wielkanocny do obrzędowego święcenia pól uprawnych, a także do zamawiania chorób ludzi, bydła i trzody chlewnej oraz do sprowadzania deszczu, ochrony przed piorunami i powstrzymywania powodzi. Znany nam doskonale śmigus-dyngus polegał nie tylko na oblewaniu się wodą, ale również na symbolicznym smaganiu po nogach witkami wierzbowymi lub wiązkami palmowymi.

[madohora]

I w tym przypadku mamy przed sobą ogromne bogactwo symboli. Wytwarzająca wosk pszczoła – oczyszczająca przez ogień i odradzająca przez miód istota ognista – była symbolem słonecznym, ale jednocześnie wiązała się z Księżycem. Symbolizowała zarówno nieśmiertelność i zmartwychwstanie, jak i śmierć, a ponadto czystość, posłuszeństwo, duszę, altruizm i mądrość. Doceniano ją w Egipcie, Grecji i Rzymie. Świeca (kolor biały) – związana z kultem ognia – to symbol światła, ofiary, duszy, miłości, oczyszczenia i życia. Natomiast kadzidło, również nawiązujące do kultu ognia, ofiary i oczyszczenia, miało pomagać modlitwom wznosić się do siedzib bóstw. Oznaczało pokutę, ułatwiało medytację i adorację, dawało natchnienie. Wykorzystywano je też w praktykach wróżbiarskich. Aromatyczna mieszanina połączonych żywicą drobin kory, drewna, kwiatów lub owoców była stosowana w starożytnym Egipcie i w Izraelu oraz w wielu innych kulturach.

[madohora]

Biała kiełbasa surowa (na gorąco albo nie)

[madohora]

W swoich galeriach muzeum prezentuje również wystawy czasowe, zwykle kolekcje ludowych lub oryginalne pysanky lokalnych pysanek. Inne eksponaty są zwykle związane z tradycjami wielkanocnymi pysankowymi i huculskimi , ale mogą obejmować także inne sztuki ludowe.

[madohora]

Przedchrześcijańscy Sasi mieli boginię wiosny o imieniu Eostre , której święto przypadało na równonoc wiosenną , około 21 marca. Jego zwierzęciem był zając , a odrodzenie ziemi na wiosnę symbolizowało jajko. Papież Grzegorz Wielki nakazał swoim misjonarzom, aby w miarę możliwości korzystali ze starożytnych miejsc i świąt religijnych i włączali je do chrześcijańskich rytuałów. Chrześcijańskie obchody Zmartwychwstania Chrystusa miały idealne cechy, aby połączyć je z pogańskim świętemde Eostre i liczne tradycje zostały przyjęte w uroczystościach chrześcijańskich. W Anglii , Niemczech i innych krajach Europy Północnej tradycją było toczenie przez dzieci jajek w dół wzgórza na Wielkanoc i uważa się , że mogło to zostać przyjęte jako symbolika toczenia kamienia z grobu Jezusa Chrystusa przed Jego wskrzeszenie. Ta tradycja, wraz z innymi, takimi jak zajączek wielkanocny , została przywieziona do Stanów Zjednoczonych przez europejskich osadników.

[madohora]

W Niemczech wygrywa zawodnik, którego jajko toczy się najszybciej po torze z bali. W Danii zdobione jajka toczą się po lekko pochyłej trawie lub w lesie, a zwycięzcą jest zawodnik, którego jajo przeleci najdalej; jajka są spożywane po zakończeniu gry (jeśli nie zostały rozbite). Ta tradycja jest szczególnie zakorzeniona w mieście Køge . W Holandii w podobny sposób wygrywa zawodnik, którego jajko przetoczyło się najdalej. Na Litwie zawodnik zbiera te jaja, które zostały dotknięte przez jego własne. Inne tradycje, takie jak walka na jajka, są praktykowane w Europie Wschodniej.i dekorowanie jajek

[madohora]

Już przed Chrystusem królik był symbolem płodności i niedojrzałości gonad , kojarzonym z fenicką boginią Astarte , Isztar lub Aszera , której poświęcony był również miesiąc kwiecień . Nawiązując do tej bogini, w niektórych krajach Europy Środkowej święto wielkanocne nazywa się „ Wielkanoc ”. Już w 1835 roku w Deutsche Mythologie Jacob Grimm potwierdził możliwy związek z Ostarą , propozycję, która była wielokrotnie podejmowana przez innych autorów, w tym Charlesa Isaaca Eltona [mm.i Charlesa J. Billsona. The Westminster Dictionary of the Bible stwierdza , że ​​Wielkanoc była „pierwotnie świętem wiosny ku czci teutońskiej bogini światła i wiosny, znanej w języku anglosaskim jako Wielkanoc” .

[madohora]

[madohora]

Święto to jest również nazywane Świętem Wiosny , ponieważ na półkuli północnej wyznacza początek sezonu wiosennego . Ponieważ w Izraelu pory gorące to pory suche, od Pesaju do Sukkot zwyczajowo modli się o rosę , a nie o deszcz (modlitwy zarezerwowane na zimę ). Nazywane jest także Świętem Wyzwolenia, aby uczcić wyzwolenie narodu żydowskiego spod jarzma faraona. Nazywane jest także Świętem Macy (liczba mnoga od Matzah) i Świętem Odkupienia, ponieważ według Pisma Świętego szacuje się, że odkupienie świata nastąpi w miesiącu Nisan

[madohora]

Nakaz przestrzegania święta Pesach znajduje się w Księdze Kapłańskiej , gdzie nazywa się je Świętem Macy (matzot to liczba mnoga słowa maca , co oznacza przaśny lub przaśny chleb):

[madohora]

„przepasawszy biodra wasze, buty na nogach i laskę w ręku, a będziecie ją jeść w pośpiechu”.

[madohora]

I podobnie jak w przypadku innych świąt żydowskich, jego obchody różnią się w tradycji aszkenazyjskiej i sefardyjskiej , z których każda ma własną wersję hagady

[madohora]

Poza sferą formalną odstawienie mięsa na te daty odpowiada potrzebie pokuty, jak wyjaśnił BioBioChile Gabriel Zagal, nauczyciel formacji chrześcijańskiej w DuocUC: „Temat abstynencji jest czymś związanym z tradycją, tak że praktyka chrześcijańska czyny, które powstrzymują go od grzechu. Jeśli więc bardzo lubisz mięso i jest to dla ciebie coś apetycznego, możesz zostawić je na znak pokuty, to znaczy, że czynisz z nim akt miłosierdzia” – powiedział. .

[madohora]

Niektóre głosy wskazują na kult Freyi, obecnej w mitologii skandynawskiej i germańskiej, której przypisywano moc wpływania na płodność, piękno i miłość. Upamiętniano go w piątki spożywaniem ryb, jednego z jego symboli, kładąc podwaliny pod tradycję chrześcijańską

[madohora]

Śmigus-dyngus ( dosł. spryskany, mokry lub spryskany poniedziałek) to katolicki zwyczaj i święto związane z Poniedziałkiem Wielkanocnym . Obchodzony jest głównie w Europie Środkowej, szczególnie w Polsce , na Węgrzech ( locsolkodás ), w Czechach ( oblévačka ) i na Słowacji ( oblievačka lub kúpačka ).

[madohora]

Innym argumentem zaprzeczającym niemieckiemu pochodzeniu słowa dyngus może być niewielkie dzieło anonimowego szlachcica pod tytułem Postępek prawa czartowskiego przeciw rodzajowi ludzkiemu , opublikowane w roku 1570 w Brześciu miasto Litwy (obecnie należącej do Białorusi) przez Cypriana Bazylika. Wśród około stu diabłów, jego sióstr i pomocników, autor wymienia 33 diabły polskie, w tym Dyngusa.

[madohora]

Kościół nie mógł walczyć ze śmigusem , więc przekształcił go i zasymilował do swojego świątecznego kalendarza. W zwyczaju uderzania gałązkami można znaleźć analogię do rzymskiego święta Luperkalia . Podobieństwo jest typu bardzo prehistorycznego, choć nie można wykluczyć, że zwyczaj ten zawędrował do Polski na początku tworzenia państwa polskiego wraz z księżmi lub zakonnikami z Italii. Opryskiwanie było ważniejsze dla młodych kobiet, ponieważ dziewczyna, która nie była opryskiwana ani bita, wpadała w złość i niepokój, ponieważ oznaczało to, że mężczyźni nie okazywali jej dużego zainteresowania, aw konsekwencji zostałaby starą panną. Wcześniej dziewczęta miały prawo do rewanżu dopiero następnego dnia, we wtorek (ten dzień był świętem podobnym do poniedziałku).

[madohora]

[madohora]

Według fragmentu przekazanego przez Tacyta procesja opuściła Lupercala w kierunku Forum Boario na południe od Palatynu i dotarła do Ara Máxima of Hercules Invicto . Minęli ołtarz Consusa i sanktuarium Larów, by zakończyć w punkcie wyjścia. Trasa nie była poważnym aktem, jak początek ceremonii; sami luperkale, zachęceni przez publiczność, zamienili przejażdżkę w karnawał , którego krzyki, pieśni i tańce stały się nieprzyzwoite .

[madohora]

Niektórzy badacze, tacy jak Kellog i Cox, osobno twierdzili, że współczesne zwyczaje walentynkowe wywodzą się ze zwyczajów Lupercalian. Inni autorzy odrzucili to twierdzenie: twierdzą, że nie ma dowodów na to, że współczesne zwyczaje Walentynek mają swoje korzenie w zwyczajach lupercalas, a twierdzenie to wydaje się wynikać z nieporozumień lub błędne wyobrażenia o wakacjach.

[madohora]

Wielkanoc , wywodząca się (około 980 r.) od chrześcijańskiej łaciny Pascha (rzeczownik neutralny traktowany jako rodzaj żeński, oznaczający żydowską Paschę ) oznacza przez metonimię Baranka Paschalnego, a także święto chrześcijańskie.

[madohora]

Dzień Wielkanocy służy jako punkt odniesienia przy ustalaniu dat kilku innych świąt religijnych.

[madohora]

Pasztet wielkanocny podajemy z ćwikłą z chrzanem lub z samym chrzanem, ale będzie do niego pasował również sos tatarski. Świetnie smakuje z żurawiną, czerwoną kapustą lub ogórkami konserwowymi czy też kiszonymi. W roli dodatku sprawdzi się również stara, dobra musztarda.

[madohora]

Święta Wielkanocne zawsze wypadają w niedzielę i poniedziałek. Oznacza to, że dniem wolnym od pracy jest jedynie Lany Poniedziałek. Nieco więcej odpoczynku mają uczniowie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa Edukacji Narodowej, dzieci w wieku szkolnym będą mieć wolne od szkoły od Wielkiego Czwartku do następnego wtorku. W tym roku przerwa świąteczna dla uczniów potrwa od 6 kwietnia do 11 kwietnia.

[madohora]

Niedziela Palmowa zawsze wypada dokładnie tydzień przed Wielkanocą. Z racji, że są to święta ruchome, także Niedziela Palmowa nie ma stałej daty. Co ciekawe, zwyczaj obchodzenia Niedzieli Palmowej ma swoje początki jeszcze w średniowieczu a święto zostało ustanowione na pamiątkę przybycia Jezusa do Jerozolimy. Tego dnia do Kościołów Katolickich w całej Polsce zanosi się palmy, które symbolizują odrodzenie, czyli początek nowego życia. Poświęcone przez kapłana palmy mają chronić przed nieszczęściem. Kiedyś wierzono także, że palmy chronią przed burzą, a połykanie bazi może uchronić przed bólem i chorobami.

[madohora]

Wielki Piątek to dzień męki i ukrzyżowania Chrystusa i zarazem jeden z najważniejszych dni w Kościele Katolickim. Dla chrześcijan to czas zadumy, smutku, ale i nadziei, bo w śmierć Chrystusa wpisana jest obietnica zbawienia. Wielki Piątek to jedyny dzień w całym roku liturgicznym, kiedy w kościele nie odprawiane są mszę święte. Zamiast Liturgii świętej w kościołach odbywa się Droga Krzyżowa.

[madohora]

W Hiszpanii podobnie jak w Polsce Wielkanoc jest najważniejszym świętem w roku. W całym kraju odbywają się widowiska pasyjne, ale ważniejsze od Zmartwychwstania jest Męka Pańska. Zasadniczą różnicę między polskimi a hiszpańskimi zwyczajami wielkanocnymi są potrawy świąteczne. Hiszpanie przygotowują na tę okazję ciasto drożdżowe z czekoladowym jajkiem. Dużą popularnością cieszy się także potrawka z cieciorki.

[madohora]

W Wielkanoc na polskich stołach królują babki i mazurki przygotowywane w najróżniejszych wersjach. Popularnością cieszą się babki cytrynowe, kokosowe, karmelowe i drożdżowe. Wśród mazurków na uwagę zasługują te wykonane z ciasta marcepanowego czy mazurek kajmakowy.

[madohora]

Wielkanoc, Niedziela Wielkanocna, także: Wielka Niedziela, Zmartwychwstanie Pańskie, w prawosławiu: Pascha mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie celebrujące misterium paschalne Jezusa Chrystusa: jego mękę, śmierć i zmartwychwstanie, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie zachowujące Nicejskie wyznanie wiary (325 r.). Kulminacyjny moment cyklu paschalnego. Rozwinęło się od święta obchodzonego w duchu i prawdzie (J 4,24) w ramach żydowskich obrzędów Pesach. Następnie, po oddzieleniu Kościoła od Synagogi, stało się prostym dorocznym świętem poprzedzonym jednym lub kilkoma dniami postu, sprawowanym jako całonocne czuwanie (Wigilia Paschalna), w czasie którego opowiadano historię zbawienia zwieńczoną w wydarzeniach paschalnych z udziałem Jezusa Chrystusa i składano eucharystyczną ofiarę prawdziwego Baranka (por. Orędzie paschalne) – Syna Bożego. A ostatecznie przybrało formę trzydniowego obchodu tzw. Triduum Paschalnego, poprzedzonego czterdziestodniowym okresem przygotowania (wielki post) i kontynuowanego radosną celebracją pięćdziesięciu dni okresu wielkanocnego aż do święta Zesłania Ducha Świętego

[madohora]

Wy zaś jesteście wybranym plemieniem, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem [Bogu] na własność przeznaczonym, abyście ogłaszali dzieła potęgi Tego, który was wezwał z ciemności do przedziwnego swojego światła. (1 P 2,9 BT)

[madohora]

W II w. biskup Efezu Polikrates (ok. 130 – 196), reprezentując biskupów Azji mniejszej wszedł w spór z biskupem Rzymu Wiktorem na temat sposobu świętowania Wielkanocy. Kościół w Efezie, podobnie jak inne kościoły lokalne w Azji mniejszej, np. w Sardes (por. Homilia paschalna biskupa Melitona), kontynuował tradycję nadaną przez św. Jana Ewangelistę celebrowania świąt paschalnych niezależnie od dnia tygodnia, za to w ten sam dzień miesiąca księżycowego co Pesach Żydów, czyli 14 dnia miesiąca nisan, gdyż tego dnia umarł Chrystus (por. J 19,31). Kwadrodecymanie, jak ich nazywano od czternastego dnia (łac. quadrodecima), kładli nacisk na celebrację zbawczej śmierci Chrystusa. Rzym opowiedział się za tradycją aleksandryjską świętowania w niedzielę po passze żydowskiej, akcentującą bardziej Zmartwychwstanie. Spór załagodził Ireneusz z Lyonu, uczeń Polikarpa

[madohora]

Niedziela wielkanocna rozpoczyna się już w sobotę po zapadnięciu zmroku. Rozpoczyna ją Wigilia Paschalna, podczas której zapala się paschał – wielką woskową świecę, która symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa. Jest to również ostatni dzień Triduum Paschalnego, liczonego według kalendarza żydowskiego od wieczoru Wielkiego Czwartku do wieczornych nieszporów w Niedzielę. Świętowanie Wielkanocy rozciąga się na kolejne osiem dni – oktawę wielkanocną, a szerzej – na cały Okres wielkanocny, trwający 50 dni, a którego zakończeniem jest dzień pięćdziesiątnicy – Niedziela Zesłania Ducha Świętego. W 40. dniu (czwartek) obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa. W tym okresie używa się w liturgii białego koloru szat liturgicznych.

[madohora]

Po procesji kapłan ukazuje wiernym krzyż z zawieszoną czerwoną stułą i uklęknąwszy na najwyższym stopniu ołtarza trzykrotnie śpiewa: "Zmartwychwstał Pan z grobu", na co lud odpowiada: "Który za nas był przybity do drzewa krzyża. Alleluja". Potem śpiewana jest jutrznia wielkanocna. Na koniec jutrzni śpiewany jest hymn "Ciebie Boga chwalimy" oraz antyfona Maryjna "Królowo Niebios wesel się". Następnie odprawia się uroczysta Msza Święta z sekwencją "Hostię Świętą Paschy dziwnej". Na koniec Mszy Świętej kapłan śpiewa: "Błogosławmy Panu. Alleluja. Alleluja.", na co wierni odpowiadają: "Bogu dzięki, Alleluja, Alleluja

[madohora]

Po rezurekcji wierni spożywają w domach śniadanie wielkanocne, dzielą się poświęconym jajkiem i składają sobie życzenia. Podobny zwyczaj, nazywany "jajeczkiem" istnieje w wielu parafiach, gdzie wierni wspólnie zasiadają do stołu, dzieląc się poświęconymi pokarmami.

[madohora]

Po trzykrotnym okrążeniu cerkwi przez duchowieństwo i wiernych, kapłan uderza trzykrotnie krzyżem w drzwi cerkwi – symbolizuje to odwalenie kamienia od grobu zmartwychwstałego Chrystusa. Kapłan, ubrany w odświętne szaty liturgiczne koloru białego, intonuje trzykrotnie Orędzie Paschalne (Exsultet), wielkanocny troparion „Chrystus powstał z martwych, śmiercią podeptał śmierć, i będącym w grobach życie dał” (cs. „Christos woskresie iz miertwych, smertiju smiert popraw’, i suszczim wo grobiech żiwot darowaw”). Procesja wchodzi do środka, gdzie śpiewa się wielkanocną antyfonę: „Zmartwychwstanie Twoje, Chryste Zbawicielu, aniołowie opiewają na niebiosach, i dozwól także nam czystym sercem Ciebie sławić”

[madohora]

W czasie tygodnia paschalnego (który kończy się Niedzielą Świętego Tomasza) królewskie wrota ikonostasu są cały czas otwarte, na znak odwalonego kamienia od grobu Chrystusa. W tym czasie codziennie sprawuje się uroczystą jutrznię i św. Liturgię, podobnie jak w sam Dzień Zmartwychwstania. W sobotę tygodnia paschalnego po porannej Liturgii wiernym rozdawany jest poświęcony w paschalną noc chleb – artos. Po południu sprawowane jest nabożeństwo całonocnego czuwania (cs. Wsienocznoje Bdienije), podczas którego zamykane są (pierwszy raz od paschalnej nocy) carskie wrota ikonostasu

[madohora]

Niektóre środowiska chrześcijańskie postulują ustanowienie Wielkanocy, jako święta niezależnego od faz księżyca. Między innymi proponuje się obchodzenie Wielkanocy zawsze w drugą niedzielę kwietnia, czyli od 8 do 14. Inna opcja to propozycja utrzymywania siedmiu niedziel pomiędzy Świętem Trzech Króli a Środą Popielcową. Daje ona również termin od 8 do 14 kwietnia w roku zwykłym, a w przestępnym od 7 do 13.

[madohora]

W kościołach zachodnich Wielkanoc przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca (tzw. paschalna pełnia Księżyca), przypadającej po 21 marca. Oznacza to, że Wielkanoc wypada pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia (włącznie). Daty kościelnej pełni Księżyca zostały wyznaczone i stabelaryzowane w czasie Soboru Nicejskiego w 325 roku n.e. Tym samym kościelna pełnia Księżyca różni się od astronomicznej, wyliczanej dzisiaj według obserwacji.

[madohora]

Niedziela, podobnie jak i poniedziałek, są w Polsce dniami wolnymi od pracy. Tradycyjnie spędza się je w domu, w gronie rodzinnym

[madohora]

W tradycji katolickiej w Wielki Czwartek milkną dzwony, które zastępowane są przez klekotanie kołatek, a po mszy Wieczerzy Pańskiej następuje obnażenie ołtarza. Najważniejszym okresem roku liturgicznego i Wielkiego Tygodnia jest Triduum Paschalne. Obejmuje ono czas od wieczornej mszy w Wielki Czwartek i trwa do nieszporów w Niedzielę Zmartwychwstania.

[madohora]

Wielki Czwartek w Kościele katolickim jest obchodzony jako pamiątka ustanowienia przez Chrystusa sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy. W kościołach katedralnych odprawiana jest wtedy uroczysta msza sprawowana w godzinach porannych przez biskupa diecezjalnego wraz z prezbiterami. Nazywana jest ona Mszą Krzyżma, ponieważ podczas niej poświęcane są nowe oleje przeznaczone do namaszczeń: podczas chrztu, bierzmowania, sakramentu kapłaństwa oraz przy namaszczeniu chorych. W trakcie tej mszy odbywa się odnowienie przyrzeczeń kapłańskich

[madohora]

W Kościele Katolickim Mariawitów zrezygnowano z dodatkowych ceremonii. Nabożeństwo wielkoczwartkowe łączy uroczystą Mszę Świętą z adoracją Przenajświętszego Sakramentu. Podczas adoracji czyta fragmenty Ewangelii według św. Mateusza (26, 17-32) i według św. Jana (rozdziały 16-17 oraz 18, 1-9). Ewangelię czyta się powoli jako modlitwę. Ponadto odmawiana jest Litania do Przenajświętszego Sakramentu, Koronka do Miłosierdzia Bożego, hymn Ciebie Boga chwalimy, na koniec śpiewa się: „Chwała i dziękczynienie”. Poza wspólnym nabożeństwem przedpołudniowym przez cały dzień i noc odprawiana jest w sposób dowolny uroczysta adoracja ze śpiewem i głośnym odmawianiem modlitw

[madohora]

W tradycji mariawickiej Wielki Piątek to dzień zadumy, żałoby i rozważania Męki Chrystusa. Obowiązuje post ścisły, wielu mariawitów podejmuje się postu wyłącznie o wodzie. W kościołach i kaplicach mariawickich odbywa się całodzienna adoracja Przenajświętszego Sakramentu, odprawiane są nabożeństwa pasyjne: Drogi Krzyżowej i Gorzkich Żali, podczas których śpiewane są wszystkie trzy części połączone z czytaniem Męki Pańskiej. Obowiązuje fioletowy kolor liturgiczny.

[madohora]

Po zakończeniu Liturgii Słowa rozpoczyna się odmawianie Modlitwy Powszechnej Kościoła, podczas której śpiewane są wezwania i modlitwy:

za Kościół powszechny, za Dzieło Wielkiego Miłosierdzia, za Związek Mariawitów.
za przełożonych, biskupów, cały stan duchowny, poślubionych Bogu, za wszystkich czcicieli Przenajświętszego Sakramentu i cały lud Boży.
za wszystkie państwa, stany i władze.
o zjednoczenie wszystkich Kościołów chrześcijańskich i zjednoczenie całego rodzaju ludzkiego w Jezusie Chrystusie.

[madohora]

Wieczorem, o godz. 10 dnia (16.00) odprawiane są uroczyste wielkie nieszpory (wieczernia) rozpoczynające już właściwie Wielką Sobotę. Na początku czytane są proroctwa, i kompozycja składająca się z opowiadania różnych Ewangelistów. Gdy chór śpiewa sticherę: „Ciebie obleczonego światłością niczym szatą, zdjęli z drzewa Józef z Nikodemem...”, kapłan okadza całun (gr. epitaphion. cs. płaszczanica, wyhaftowany lub wypisany na ikonie wizerunek Chrystusa złożonego do grobu) leżącą na prestole. Potem, na pamiątkę zniesienia Jezusa z krzyża, następuje uroczyste przeniesienie płaszczanicy do środkowej części świątyni, gdzie zostaje ona umieszczona na specjalnie przygotowanym stole symbolizującym grób. Na zakończenie nabożeństwa kapłani i wierni składają pokłon i całują płaszczanicę. Adoracja trwa aż do początku nabożeństwa paschalnego: często przed prawosławnymi świątyniami ustawiają się tego dnia ogromne kolejki

[madohora]

Dla największego Kościoła protestanckiego w Polsce, Kościoła ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego), Wielki Piątek jest najważniejszym świętem w pobożności ewangelickiej. Podczas liturgii wielkopiątkowej szczególne znaczenie ma spowiedź i liturgia komunijna, po kazaniu śpiewane są w dialogu z duchownym Improperia („Ludu mój ludu, cóżem ci uczynił”), milkną dzwony, a krzyż ołtarzowy zasłonięty jest kirem. W tych regionach kraju, w których duchowni noszą tzw. albę śląską (komża), w Wielki Piątek na znak żałoby używana jest tylko czarna toga z białymi befkami. Dla luteran Wielki Piątek jest kwintesencją tajemnicy życia i śmierci oraz kluczowej dla tego Kościoła teologii krzyża (theologia crucis), która rozważana jest zawsze w połączeniu z radosnym wydarzeniem Poranka Wielkanocnego

[madohora]

Dla starożytnych Greków legenda o powrocie z Zaświatów na światło dzienne Persefony, córki bogini ziemi Demeter, symbolizuje odradzanie się przyrody na wiosnę, po spustoszeniu zimy. Wiele ludów starożytności podziela legendy tego rodzaju.

[madohora]

Pierwsi chrześcijanie, często wychowani w tradycji hebrajskiej, postrzegali Wielkanoc jako nową wersję święta paschalnego, mającą upamiętniać zapowiadane przez proroków przyjście Mesjasza.

[madohora]

Papież Zefiryn (199-217) ustanawia obowiązek komunii przynajmniej raz w roku w Wielkanoc.