Dni Gwarków Tarnogórskich II - W Szaradach

[madohora]

Dalsza część jest korowodu
Może pójdą do ogrodu
Ulicami miasta maszerowali
A kto z nimi szedł tam dalej?

[madohora]

REBUS



C _ _ _(4 litery)

Skojarz z rzemieślnikiem albo...z wadą lub zaletą

[hardek1944]

CECH

[madohora]

Do dzisiaj cech skupia rzemieślników
I na pewno ma dużo dobrych wyników

[madohora]

[madohora]

REBUS




Z _ _ _ _ _ (6 liter) M _ _ _ _ _ (6 liter) D _ _ _ _ _(6 liter)

[hardek1944]

ZESPÓŁ MUZYKI DAWNEJ

[madohora]

Czasem dla nas ta muzyka nie jest do słuchania
Lecz nikt odtwarzać jej nie zabrania

[madohora]

[madohora]

Szarada Anagramowa

HANS jeżeli będziesz ze mną do końca życia
Mam DLA ciebie CZEK bez pokrycia

E.S.

H _ _ _(4 litery) S _ _ _ _ _ _ _ _ (9 liter)

[hardek1944]

HANS SEDLACZEK

[madohora]

Na rynku w Tarnowskich Górach częstował winem

[madohora]

Przedtem był taki

[madohora]

A później inny

[madohora]

[madohora]

REBUS




J _ _(3 litery) III S _ _ _ _ _ _ _ (8 liter)

[hardek1944]

JAN III SOBIESKI

[madohora]

Najważniejszy w tym pochodzie
I od lat stale w modzie

[madohora]

[madohora]

GWARKI 1957

[madohora]

GWARKI 1961

[madohora]

Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, 72 km od Lwowa,
zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski i wielki książę litewski od 1674,
hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki
koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.

an Sobieski pochodził ze znanego rodu Sobieskich z Sobieszyna, który w okresie
życia jego dziada Marka Sobieskiego dołączył do grona rodów magnackich. Jego
ojciec, Jakub Sobieski, pod koniec życia był kasztelanem krakowskim. Po matce,
Zofii Teofili z Daniłowiczów, wojewodziance ruskiej, Jan był spokrewniony z
potężnym rodem Żółkiewskich. Był prawnukiem hetmana wielkiego koronnego
Stanisława Żółkiewskiego. Zarówno Marek, jak i Jakub Sobieski oprócz sprawowania
wysokich pozycji państwowych, odznaczyli się też zasługami na polu walki. Krewni
przyszłego króla od strony Sobieskich, Daniłowiczów i Żółkiewskich zasłużyli się
szczególnie w walkach z wyznawcami islamu - Turkami i Tatarami, często ginąc
nieraz w brutalnych okolicznościach, co nie pozostało bez wpływu na jego
ukształtowanie. Po latach wspominał: "(...) pradziad, dziad, wuj i brat rodzony
od pogańskiej położony ręki; jakiego przykładu w domach, lubo rycerskich i
wojennych, podobno mało się trafiało"[1].

Młodość [edytuj]

Urodził się w piątek 17 sierpnia 1629 r. pomiędzy godziną 14.00 a 15.00[2] w
zamku w Olesku, rodowym spadku matki. W tym samym miejscu według jednej z
hipotez przyszedł na świat jego poprzednik na tronie, Michał Korybut
Wiśniowiecki (według drugiej, miało to miejsce w pobliskim Białym Kamieniu).
Jeśli wierzyć późniejszej autobiografii króla, w dniu jego narodzin pod zamek
podjeżdżały oddziały tatarskie. Dzieciństwo spędził w rezydencji pradziada w
Żółkwi, która później, w dorosłym życiu była jego ulubioną. Młody Jan wychowywał
się w atmosferze kultu dla osoby wielkiego przodka po kądzieli, którego
przedstawiano mu jako wzór postawy żołnierza i obywatela. Pierwszymi słowami w
języku łacińskim, jakich nauczył się czytać przyszły król, miał być cytat z Ody
Horacego: O, quam dulce et decorum est pro patria mori ("O, jak słodko i
dostojnie jest umierać za ojczyznę"), wypisane na nagrobku Stanisława Żółkiewskiego.

Otrzymał staranne wykształcenie, zdobywane w całości wraz z bratem Markiem,
ściśle według instrukcji sporządzonej przez ojca. Jakub Sobieski polecał
zdobycie przez synów gruntownej znajomości kilku języków. Oprócz nauki
słownictwa i zasad gramatyki ojciec nakazywał też konwersację w językach obcych,
tłumacząc, że "milczeniem żaden się żadnego języka nie nauczył". Instrukcja ta
obejmowała także inne dziedziny nauki do opanowania przez synów, ćwiczenie
pobożności, ale też obowiązkowy relaks w chwilach wolnych oraz utrzymywanie
higieny osobistej. Dodatkowo, po przybyciu do Krakowa w 1640, Jan wraz z bratem
nie zapisał się od razu do szkoły, ale przez kilka miesięcy prywatnie pogłębiali
swoją znajomość łaciny.

W latach 1640-1643 uczęszczał do Kolegium Nowodworskiego w Krakowie, dzięki
uprzednim prywatnym lekcjom i doskonałym wynikom egzaminu wstępnego,
rozpoczynając wraz z bratem edukację od razu od klasy drugiej (tzw. "poetyki").
Uczył się wówczas pod okiem najlepszych nauczycieli, m.in. Andrzeja Lipińskiego
(retoryka), Samuela Kruszewicza (dialektyka), czy wreszcie jednego z prywatnych
nauczycieli - Jana Cynarskiego, który odegrał wielką rolę w jego wychowaniu.
Lansowali oni model wodza-żołnierza, koncepcji rządów nad państwem wybitnej
jednostki, zerwanie z powszechnymi nawykami szlacheckimi, stałe utrzymywanie
gotowości bojowej państwa i zapewnienie skarbowi państwowego odpowiednio
wysokich dochodów. Stało to w opozycji do realiów demokracji szlacheckiej.
Ostatnią klasę w kolegium (dialektyki) Jan ukończył wraz z bratem w półroczu
zimowym 1642/1643, co dało im asumpt do rozpoczęcia studiów wyższych.

W latach 1643-1646 studiował na Wydziale Filozoficznym Akademii Krakowskiej. W
czasie studiów nawiązał przyjaźń z dziekanem Wojciechem Dąbrowskim, który miał
ponoć przepowiedzieć mu koronę królewską[3]. W nauce bracia Sobiescy wykazywali
się wielką pilnością i sumiennością, a nabywanie nowych umiejętności -
nadzorowane przez guwernera i nauczycieli prywatnych - zajmowało im większość
czasu. 5,5-letnia edukacja w Kolegium Nowodworskiego i Akademii Krakowskiej
odegrała wielką rolę w dalszym życiu Jana. Nabył on wówczas biegłej znajomości
łaciny i niemieckiego oraz podstaw tureckiego i greki. Nabył też umiejętności w
pisarstwie, wymowie oraz rozległą wiedzę historyczną, przede wszystkim jednak
nabył perfekcji w stojącej na wysokim poziomie w Krakowie retoryce, która
spełniała wówczas rolę przysposobienia młodzieży szlacheckiej do pełnienia
funkcji publicznych. W pisanych wówczas pracach już wtedy przedstawiał swoje
poglądy na temat Turcji ("(...) tego świata wszystkiego rozbójnika i wiecznie
głodnego nieprzyjaciela"), czy niedoskonałości ustrojowych państwa (m.in.
krytyka sejmu, na którym sprawy publiczne wypierane są przez "pożytki" prywatne,
a dobro państwa przez interesy możnych)[4].

Po studiach, wraz z bratem Markiem, przebywał dwa i pół roku za granicą,
zwiedzając kraje Europy Zachodniej. Zwiedził Niemcy (m.in Berlin i Lipsk),
Niderlandy (Antwerpię, Brukselę, Lejdę i Hagę), dogłębnie Francję (m.in. Paryż,
Chartres, Orlean, Blois, Angers, La Rochelle, Poiters, Lyon, Marsylię) i Anglię
(Londyn). W trakcie podróży studiował teksty klasyczne (Tacyt, Salustiusz,
Liwiusz, Swetoniusz) oraz historię Francji Jean de Seres. Uczył się też
kolejnych języków obcych: francuskiego oraz włoskiego i ćwiczył już poznane.
Poznał wielu wybitnych dowódców i przywódców politycznych m.in. Wielkiego
Kondeusza, króla Karola II Stuarta, Wilhelma II Orańskiego. Ćwiczył się też w
wojskowości (m.in. zapoznawał się z organizacją armii francuskiej, szwedzkiej i
hiszpańskiej, oglądał najlepsze wówczas w Europie fortyfikacje w Niderlandach i
słuchał wykładów na ich temat). Obserwację kwestii wojskowych ułatwiała
okoliczność, iż w Europie trwała wówczas wojna trzydziestoletnia. W Paryżu
zastała go wiadomość o śmierci ojca, tam też uczestniczył w specjalnej mszy
żałobnej, odprawianej przez samego legata papieskiego. Również w stolicy Francji
zapisał się do Czerwonej Kompanii gwardii królewskiej. W związku z trudną
sytuacją polityczną w Polsce i rodzinną, Jan i Marek Sobiescy powrócili we
wrześniu 1648 roku do kraju

źródło: WIKIPEDIA

Madohora
--
Nikiszowiec

[madohora]

-2-

Powstanie Chmielnickiego

Do kraju bracia (Jan i Marek) wrócili w 1648, na wieść o wybuchu powstania
Chmielnickiego. Obaj zaciągnęli się do wojska i jako rotmistrze, na czele
własnych chorągwi husarskiej i kozackiej przeszli chrzest bojowy w bitwie pod
Zborowem. Jan Sobieski przejął po ojcu starostwo jaworowskie w 1648.

Brał udział w randze pułkownika w bitwie pod Beresteczkiem w 1651, gdzie został
ciężko raniony w głowę. Wówczas został też ranny w pojedynku z Michałem
Kazimierzem Pacem. W 1653 walczył z Tatarami pod Żwańcem, w randze pułkownika
chorągwi kozackiej, gdzie też brał potem udział w rokowaniach i był zakładnikiem
strony polskiej. Od 29 marca do 21 maja 1654 przebywał z poselstwem polskim w
Stambule, gdzie poznał język turecki i tatarski.[5]

Wojna polsko-rosyjska i potop szwedzki

W czasie wojny z Rosją, walczył w bitwie pod Ochmatowem 1655 z połączoną armią
rosyjsko-kozacką.

Na początku "potopu szwedzkiego" wraz z wieloma innymi oddziałami poddał się pod
Ujściem pod protekcję króla szwedzkiego Karola X Gustawa. 16 października 1655
jako pułkownik wojska kwarcianego pod wodzą Aleksandra Koniecpolskiego złożył
przysięgę wierności królowi szwedzkiemu. Wcielony do armii szwedzkiej maszerował
z nią do Prus, potem pod Gołąb i Jarosław. Uczestniczył ponadto w buntowaniu
armii i przeciąganiu jej na stronę Szwedów. 24 marca 1656 opuścił szeregi
szwedzkie i pod Łańcutem zgłosił się pod komendę Stefana Czarnieckiego. W
odpowiedzi Karol X Gustaw rozkazał powiesić na szubienicy portrety Sobieskiego i
innych dowódców wojsk kwarcianych, którzy powrócili do prawowitego władcy.

Walczył odtąd pod komendą Jerzego Lubomirskiego w Wielkopolsce i Prusach
Królewskich. 19 kwietnia wraz z Dymitrem Wiśniowieckim atakował szańce Torunia.
W końcu maja 1656 stanął u boku króla polskiego Jana II Kazimierza w obozie pod
Warszawą. 26 maja król awansował go na chorążego wielkiego koronnego. Wsławił
się w 3-dniowej bitwie pod Warszawą, dowodząc skutecznie dwutysięcznym korpusem
tatarskim. W 1657 walczył przeciwko wojskom siedmiogrodzkim Jerzego II
Rakoczego. W październiku 1658 oblegał wraz z Aleksandrem Koniecpolskim pruski
Sztum i Toruń, tytułując się wówczas pułkownikiem królewskim. W 1659 po raz
pierwszy posłował na sejm, został wybrany do komisji do spraw ugody hadziackiej.
Wziął też udział w ostatniej kampanii antyszwedzkiej. 19 marca 1660 został
starostą stryjskim i dowódcą regimentu piechoty wojsk cudzoziemskiego
autoramentu. Własnym sumptem wystawił chorągiew pancerną i szwadron dragonii. 16
września 1660 odznaczył się w bitwie z wojskami rosyjskimi pod Lubarem, 7
października pod Słobodyszczami. Był jednym z czterech komisarzy królewskich,
którzy po zwycięstwie nad Jerzym Chmielnickim, podpisali 17 października w
Cudnowie układy z Kozakami.

W 1663 wziął udział w wyprawie na Rosję. Po drodze stłumił bunt wojska Stefana
Czarnieckiego pod Lwowem. Brał udział w bitwie pod Ramnem, wraz z kozakami
hetmana Pawła Tetery. W czasie tej wyprawy należał do bliskich doradców króla
Jana II Kazimierza. Osłaniając odwrót wojsk polskich pobił Rosjan i Kozaków w
bitwie pod Sośnicą i Kopyśnikami.

Zbliżenie do dworu i polityka profrancuska [edytuj]

W 1655 Jan Sobieski pokochał Marię Kazimierę d'Arquien de la Grange, dwórkę
królowej Ludwiki Marii Gonzagi. Związkowi temu patronowała zresztą sama królowa,
próbująca przeciągnąć na stronę swojego stronnictwa profrancuskiego obiecującego
chorążego wielkiego koronnego. Na sejmie 1661 Sobieski podpisał list magnatów
polskich do Wielkiego Kondeusza, zgłaszających gotowość poparcia kandydatury
francuskiej do tronu polskiego. W odpowiedzi dostał 4800 liwrów, w 1662 już
8000, w 1665 12 000, a w czasie elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego już 20
000. W 1662 został posłem z województwa ruskiego, brał udział w przeprowadzeniu
dworskiego projektu reformy armii.

Jako członek stronnictwa profrancuskiego, w czasie rokoszu Lubomirskiego
Sobieski stanął po stronie króla Jana Kazimierza, gdzie dowodził rozbitymi
oddziałami jazdy w bitwie pod Mątwami. Jesienią 1664 był posłem królewskim na
sejmik na Rusi. Został też wybrany posłem na sejm, jednak z instrukcją
nakazującą popieranie Lubomirskiego przeciwko królowi. W sądzie sejmowym nad
Lubomirskim nie chciał wziąć udziału i długo się ociągał z przyjęciem
ofiarowanej mu 17 stycznia 1665 laski marszałka wielkiego koronnego.

14 maja wziął tajny a 5 lipca oficjalny ślub z Marysieńką. Pod jej wpływem 18
maja przyjął laskę marszałkowską, 5 czerwca podpisał deklarację o popieraniu
kandydata francuskiego do polskiego tronu. W czerwcu własnym sumptem wystawił
wojsko przeciwko rokoszanom Lubomirskiego. Na początku maja 1666 został hetmanem
polnym koronnym. 13 lipca 1666 został zaskoczony przez wojska rokoszan pod
Mątwami i poniósł klęskę, tracąc 1500 żołnierzy. 21 lipca podpisał ugodę w
Łęgonicach. W dniach 4-16 października 1667 pobił pod Podhajcami pięciokrotnie
liczniejszych Kozaków i Tatarów pod wodzą hetmana Piotra Doroszenki. 5 lutego
1668 został hetmanem wielkim koronnym. Po sejmie abdykacyjnym (27 sierpnia-16
września1668) Sobieski stanął wraz z prymasem Mikołajem Prażmowskim na czele
stronnictwa profrancuskiego.

15 maja 1669 zawarł układ z prymasem Prażmowskim, kanclerzem wielkim litewskim
Krzysztofem Zygmuntem Pacem i podskarbim wielkim koronnym Janem Andrzejem
Morsztynem, o popieraniu kandydatury Wielkiego Kondeusza do korony polskiej.
Później popierał kandydaturę palatyna neuburskiego Filipa Wilhelma.

Po wyborze króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego 19 czerwca 1669, przeszedł do
opozycyjnego stronnictwa tzw. malkontentów. Sobieski zawiązał spisek
detronizacyjny i doprowadził pierwszy raz w historii I Rzeczypospolitej do
zerwania sejmu koronacyjnego (1 października-12 listopada 1669). Król Francji
Ludwik XIV powierzył Sobieskiemu misję popierania do korony polskiej kandydatury
księcia Charles'a-Paris d'Orléans-Longueville. Stał się wówczas głównym wrogiem
frakcji dworskiej. Gdy ta zawiązała przeciw niemu konfederację w Gołąbiu,
Sobieski odpowiedział konfederacją w Szczebrzeszynie.

Wojna polsko-turecka [edytuj]

Osobny artykuł: Wojna polsko-turecka 1672-1676.

Walki polityczne odbiły się na przebiegu wojen. W 1671 Sobieski odparł duży
najazd Tatarów, ale wobec buntu hetmana wielkiego litewskiego, przywódcy
stronnictwa dworskiego, Michała Kazimierza Paca, nie mógł dokończyć walk.
Sobieski ostrzegał króla o złym stanie twierdzy w Kamieńcu Podolskim, ale ten
nie uczynił nic, by to zmienić. 26 sierpnia 1672 po tureckim ataku twierdza
padła i Podole przeszło na 27 lat pod jarzmo tureckie. Jesienią 1672
przeprowadził jedną z najbardziej imponujących operacji wojskowych w historii,
znaną jako wyprawa Sobieskiego na czambuły tatarskie. Dysponując zaledwie 3000
jazdy pobił kilkudziesięciotysięczne wojska tatarskie, uwalniając 44 000 ludzi z
jasyru. 11 listopada 1673 odniósł świetne zwycięstwo nad Turkami pod Chocimiem.
Ocaleć miało zaledwie 4000 z 30 000 żołnierzy wroga. Triumf ten przyniósł mu
sławę w świecie i koronę polską.

Gdy 10 listopada 1673 zmarł król Michał Korybut Wiśniowiecki, szlachta na sejmie
elekcyjnym, jedynie przy sprzeciwie części posłów litewskich, wybrała 21 maja
1674 na jego następcę Jana III Sobieskiego. Znaczną rolę w elekcji odegrała
Marysieńka, żona Sobieskiego. Sobieski uzyskał 3 450 głosów elektorskich
szlachty. [6]

Panowanie [edytuj]

Osobny artykuł: Traktat w Jaworowie.

Za najpilniejsze zadanie dla Rzeczypospolitej król Jan III Sobieski uznał
zawarcie pokoju z Turcją, odzyskanie ważnego strategicznie Kamieńca Podolskiego
i przerwanie nieustannego pasma wojen na południowych granicach państwa. W tym
celu jesienią 1674 Rzeczpospolita wznowiła działania wojenne na froncie
tureckim. Zdobyte zostało niemal całe Podole Kamieniec – zablokowany. Na więcej
Sobieskiego nie było stać, gdyż hetman wielki litewski Michał Kazim

[madohora]

-3 -

Za najpilniejsze zadanie dla Rzeczypospolitej król Jan III Sobieski uznał
zawarcie pokoju z Turcją, odzyskanie ważnego strategicznie Kamieńca Podolskiego
i przerwanie nieustannego pasma wojen na południowych granicach państwa. W tym
celu jesienią 1674 Rzeczpospolita wznowiła działania wojenne na froncie
tureckim. Zdobyte zostało niemal całe Podole Kamieniec – zablokowany. Na więcej
Sobieskiego nie było stać, gdyż hetman wielki litewski Michał Kazimierz Pac znów
zabrał wojska litewskie i wrócił na Litwę. Uważa się, że uczynił on to w
interesie Brandenburgii; po pokonaniu Turków Sobieski zamierzał bowiem odebrać
Prusy Książęce. Plany te zresztą spełzły na niczym, głównie dlatego, że
Brandenburgia sprzymierzyła się z Francją.

W 1675 Sobieski odparł Tatarów spod Lwowa. W 1676 Tatarzy i potężna armia
turecka znów przekroczyła Dniestr, ale nie potrafiła zdobyć Żurawna. Po rozejmie
Kamieniec Podolski pozostał przy Turcji, lecz zwróciła ona Białą Cerkiew,
zrezygnowała z haraczu, oddała brańców i zobowiązała się do poskromienia
tatarskich i kozackich wypadów. Przez kolejnych 7 lat Polska nie prowadziła
wojen. W kraju narastała opozycja przeciwko królowi, opłacana złotem przez
Austrię i Brandenburgię. W Małopolsce uknuto nawet spisek detronizacyjny, by
obalić Jana III Sobieskiego, a tron przekazać niemieckiemu księciu Karolowi
Lotaryńskiemu, ożenionemu z wdową po królu Michale Korybucie Wiśniowieckim.

Kierując się swym wielkim doświadczeniem wojennym, Sobieski zreformował wojska
Rzeczypospolitej, zmieniając ich organizację i wyposażenie. Z oddziałów piechoty
ostatecznie znikła pika, natomiast wszyscy muszkieterzy zostali wyposażeni w
berdysze. Zwiększyło się znaczenie artylerii i dragonii, w ataku ciężkozbrojna
husaria pozostawała główną siłą przełamującą.

Osobny artykuł: Wojna polsko-turecka 1683-1699.

W marcu 1683 Rzeczpospolita, wobec zerwania przymierza przez Francję, zawarła
sojusz z cesarzem Leopoldem I przeciwko Turcji, będącej sojuszniczką Francji.
Turcy szykowali się wtedy do wielkiej wyprawy wojennej i Sobieski obawiał się,
że uderzą z terenu Podola na Rzeczpospolitą, na Lwów i Kraków. Fortyfikował więc
te miasta i zarządził zaciąg do wojska. Turcja uderzyła jednakże na Austrię i po
trzech miesiącach armia wielkiego wezyra Kara Mustafy obległa Wiedeń. Nie
czekając na posiłki litewskie, Sobieski z wojskiem koronnym pomaszerował w
błyskawicznym tempie (400 km w 8 dni) na odsiecz stolicy austriackiej. Pod jego
dowództwem, w dniu 12 września 1683 rozegrała się wielka bitwa pod Wiedniem,
która zakończyła się pogromem Turków. Zginęło ich 15 000, a chrześcijan zaledwie
3000. Papież Innocenty XI ustanowił z tej okazji na dzień 12 września święto
imienia Maryi, które obchodzone jest po dzisiejszy dzień. 9 października, w
marszu przez Węgry za cofającymi się Turkami, Sobieski odniósł jeszcze jedno
znaczące zwycięstwo pod Parkanami, gdzie padło 9000 wrogów, a w grudniu wraz z
całym swym wojskiem wrócił do Krakowa.

W 1684 Rzeczpospolita weszła w skład Świętej Ligi zawiązanej przez Austrię,
Wenecję i papieski Rzym przeciwko Turcji. Wojna z Turcją trwała więc dalej i w
następnych latach Polacy podjęli kilka wypraw na Podole, Mołdawię i
Wołoszczyznę, jednakże bez istotnych sukcesów militarnych. Przyczyniły się do
tego intrygi nowej opozycji – Sapiehów, układających się z elektorem
brandenburskim, Fryderykiem III. Sobieski traktował ich tak jak Paców łagodnie,
gdyż nie chciał nowych wojen domowych. Koncentrując się na wojnach z Turcją,
Sobieski nie potrafił już zreformować ustroju państwa, zdobyć terenów
nadbałtyckich, ani zabezpieczyć tronu dla swego najstarszego syna Jakuba. W 1686
zorganizował wielką wyprawę na Budziak, nie dokonał jednak trwałych zdobyczy
terytorialnych. W tym samym roku, zabiegając o poparcie Rosji w wojnie z
Turkami, zawarł w Moskwie pokój Grzymułtowskiego, w którym potwierdzone zostały
warunki rozejmu z Andruszowa sprzed 20 lat.

W 1691 powziął wyprawę do Mołdawii, ale skończyła się ona niepowodzeniem. Po
wyprawie, nie wierząc już w możliwość zrealizowania następnych pod jego
bezpośrednim dowództwem, Sobieski zlecił budowę potężnych, nowoczesnych umocnień
na granicy z Portą – Okopów Św. Trójcy i Szańców Panny Maryi. Sobieski zaczął
chorować i dowództwo zaczął powierzać swoim zastępcom.

Sobieski zasłynął jako mecenas kultury. Roztoczył opiekę nad zdolnymi
architektami (Tylmanem z Gameren, Andreasem Schlüterem, Augustynem Loccim,
Danielem Schultzem, Jerzym Eleuterem Szymonowiczem-Siemiginowskim), humanistami
(Wespazjanem Kochowskim, Joachimem Pastoriusem, Wojciechem Stanisławem
Chrościńskim, Janem Schultzem-Szuleckim), matematykami i astronomami (Janem
Heweliuszem, Adamem Adamandym Kochańskim). Wielu z nich indygenował i nobilitował.

Zgromadził dużą bibliotekę. Wybudował pałac w Wilanowie, ufundował kościół
kapucynów (jako votum za wiktorię wiedeńską, gdzie spoczywa jego serce) i
kościół św. Kazimierza (sakramentek) na Nowym Mieście w Warszawie (kolejne
votum) oraz Kaplicę Królewską w Gdańsku. Przebudował również jedną z kamienic na
lwowskim rynku.

Był honorowym członkiem pierwszego na świecie towarzystwa geograficznego
Accademia cosmografica degli argonauti, założonego przez weneckiego
franciszkanina Vincenza Marię Coronelliego.

źródło: Wikipedia

[madohora]

Kalambur

Inaczej książę, zdrobniale zwany Kubą
Od ulicy Gliwickiej w bok. Niech to będzie próbą.

K _ _ _ _ _ _ _ _(9 liter) J _ _ _ _ (5 liter)

S _ _ _ _ _ _ _(8 liter)

[hardek1944]

KRÓLEWICZ JAKUB SOBIESKI

[madohora]

Ech tak jakoś pod koniec lata
Historia nam się ciągle przeplata

[madohora]

[madohora]

REBUS KOŁOWY

08.V.



H _ _ _ _ _(6 liter) W _ _ _ _ _(6 liter) K _ _ _ _ _ _ (7 liter)


S _ _ _ _ _ _ _ _(9 liter) J _ _ _ _ _ _ _ _ _ _(11 liter)


TRUDNIEJSZE

[hardek1944]

HETMAN WIELKI KORONNY STANISŁAW JABŁONOWSKI

[madohora]

Cóż powiem to teraz prościej
To był Stanisław Jan Jabłonowski

[madohora]

[madohora]

Stanisław Jan Jabłonowski herbu Prus III (ur. 3 kwietnia 1634 w Łuczy koło
Jabłonowa, zm. 3 kwietnia 1702 we Lwowie) – hetman wielki koronny od 1683,
hetman polny koronny od 1676, kasztelan krakowski od 1692, wojewoda ruski od
1664, oboźny wielki koronny od 1661, strażnik wielki koronny od 1660, wybitny
polski dowódca.

Był synem Jana Stanisława Jabłonowskiego (ok. 1600-1647)- miecznika koronnego i
Anny Ostroróg – córki wojewody, mówcy i pisarza – Jana Ostroroga. Karierę
wojskową rozpoczął w 1655 prowadząc walki z Rosją i Kozakami. W 1657 brał udział
w wojnie z Rakoczym. Później odznaczył się w czasie wojny szwedzkiej (1656),
walcząc pod dowództwem Czarnieckiego. W 1659 walczył na Ukrainie pod rozkazami
Stanisława "Rewery" Potockiego oraz Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. W 1660
został strażnikiem wielkim koronnym, a w 1661 oboźnym wielkim koronnym. Od 1664
wojewoda ruski, w latach późniejszych walczył z Turkami i Tatarami pod wodzą
Sobieskiego. Wziął udział w wojnie polsko-kozacko-tatarskiej 1666-1671, gdzie
już wtedy Sobieski powierzał mu dowództwo nad częścią swych sił, jak w bitwach
pod Podhajcami czy pod Kalnikiem.

W roku 1673 poprowadził szarżę polskiej husarii pod Chocimiem, w 1674 blokował
garnizon turecki w Kamieńcu Podolskim, w 1675 bronił przed Turkami Złoczowa, w
1676 dowodził częścią armii polskiej pod Żurawnem. W bitwie pod Wiedniem w 1683
dowodził prawym skrzydłem. Dowodził także częścią armii pod Parkanami. Walczył
na Bukowinie i Multanach.

Po elekcji Sobieskiego na króla polskiego stał się jego zażartym zwolennikiem. W
roku 1676 został hetmanem polnym koronnym i odtąd trwał na straży płd.-wsch.
kresów Polski. W 1683 sejm przyznał mu buławę hetmana wielkiego koronnego.
Wcześniej jednak, bo już w 1681 wszedł czynnie w ówczesne życie polityczne,
intrygując przeciw królowi Janowi III. Z tego powodu popadł z królem w zatarg, a
wzajemnych niechęci nie zdołała zatrzeć nawet odsiecz wiedeńska, w której
Jabłonowski wybitnie się odznaczył. W latach następnych brał udział we
wszystkich walkach na rubieżach południowo-wschodnich. W 1684 wyprawiał się na
Kamieniec Podolski, w 1685 dowodził nieudaną wyprawą na Bukowinę, w 1686 brał
udział w wyprawie na Wołoszczyznę. W 1692 został kasztelanem krakowskim. W tym
samym roku bez powodzenia oblegał Kamieniec Podolski. W 1694 wziął udział w
bitwie pod Uścieczkiem z Tatarami oraz rozbił na drodze do Kamieńca Podolskiego
konwój turecki. W 1695 wziął udział w rozgromieniu ostatniego najazdu Tatarów w
bitwie pod Lwowem, za co Lwowianie uczcili hetmana pięknym pomnikiem. Na jego
cześć jedną z głównych ulic Lwowa nazwano Wałami Hetmańskimi. Po śmierci króla
Jana III Sobieskiego (1696) był kandydatem do ręki królowej i korony. W roku
1699 odebrał z rąk tureckich twierdzę kamieniecką, straconą za panowania Michała
Korybuta Wiśniowieckiego.

W swoim długim życiu odznaczył się dużą ofiarnością, przede wszystkim jako
wojownik, który na potrzeby wojny i wojska nie szczędził własnych, nieraz bardzo
dużych sum pieniężnych, przez co cieszył się dużym powodzeniem.

Jego synem był Jan Stanisław Jabłonowski, a jego córka Anna, która wyszła za
Rafała Leszczyńskiego, była matką króla Stanisława Leszczyńskiego.

[madohora]

Kalambur

Najsłynniejszą w Anglii ścięto
Ta była inna co miała swoje święto.


K _ _ _ _ _ _(7 liter) M _ _ _ _(5 liter)

[hardek1944]

KRÓLOWA MARIA

[madohora]

Królowa Maria szła w tym pochodzie
Takich rzeczy nie zobaczysz co dzień

[madohora]

[madohora]

PO ANGIELSKU

KING AUGUST TWO STRONG


K _ _ _(4 litery) A _ _ _ _ _(6 liter) D _ _ _ _ (5 liter)


M _ _ _ _(5 liter)

[hardek1944]

KRÓL AUGUST DRUGI MOCNY

[madohora]

Już za chwilę czas jest nocny
Czy on był naprawdę mocny?

[madohora]

[madohora]

August II Mocny (niem. August II der Starke ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (wg
kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski i wielki
książę litewski w latach 1697-1704 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako
Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pochodził z dynastii saskiej Wettynów.
Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.

Był synem elektora Saksonii Jana Jerzego III Wettyna i Anny Zofii Oldenburg.
Wykształcenie uzupełniał odbyciem szeregu podróży po Niemczech, do Francji,
Hiszpanii, Portugalii i Włoch. W latach 1689-1693 brał udział w kampaniach
wojennych przeciwko Francji nad Renem.

W 1694 objął tron elektorski po swoim zmarłym bracie Janie Jerzym IV. W
1695-1696 przeprowadził kampanię przeciwko Turcji, dowodząc połączoną armią
cesarsko-saską na Węgrzech.

2 czerwca 1697 w Wiedniu przeszedł na katolicyzm.

27 czerwca 1697 ogłoszony został królem przez mniejszość szlachty na sejmie
elekcyjnym, po bardzo burzliwym, wielomiesięcznym interregnum, trwającym od
śmierci Jana III Sobieskiego 17 czerwca 1696. Większość wybrała wówczas
kandydata francuskiego księcia Conti. Wettyn uzyskał 13 641 głosów elektorskich
szlachty. [1] August II wykorzystał jednak bierność Francuza, ruszając na Wawel
i zjednując sobie po drodze coraz liczniejszą rzeszę szlachty. Opór napotkał
dopiero u wrót Krakowa, gdzie wstępu odmówił mu starosta Franciszek Wielopolski
- stronnik Contiego. Hojne obdarowanie starosty i jego małżonki rozwiązało ten
problem, wnet jednak pojawił się następny. Ustawy sejmowe stanowiły, iż
ceremonię koronacji przeprowadzić można było tylko przy użyciu insygniów
przechowywanych w wawelskim skarbcu. Drzwi do skarbca zamknięte były na osiem
zamków, do których osobne klucze posiadało ośmiu senatorów Rzeczypospolitej.
Jako że sześciu z nich opowiadało się po stronie Contiego drzwi nie można było
otworzyć, ich wyważenie zaś poczytano by za świętokradztwo. Ostatecznie insygnia
wyniesiono przez wybitą w murze dziurę, pozostawiając drzwi w stanie
nienaruszonym. 15 września 1697 elektor zaprzysiągł pacta conventa i został
koronowany na króla Polski przez biskupa kujawskiego Stanisława Dąmbskiego w
katedrze wawelskiej.

O sukcesie Wettyna zdecydowały: szybkie wkroczenie do Rzeczypospolitej, jego
wcześniejsze przejście na katolicyzm, przekupienie części szlachty na sejmie
elekcyjnym i sprzeciw cara Rosji Piotra I przeciwko kandydaturze francuskiego
księcia Conti. Ten ostatni we wrześniu 1697 przypłynął na czele eskadry 6
okrętów francuskich dowodzonych przez Jeana Barta na redę portu w Gdańsku. 9
listopada atak wojsk wiernych Augustowi II zmusił księcia Conti do opuszczenia
jego kwatery w Oliwie i ostatecznego wycofania się z Rzeczypospolitej. [2]

W 1698 August II odbył tajną konferencję z Piotrem I w Rawie Ruskiej, gdzie
omówiono plan wspólnej wojny zaczepnej przeciwko Szwecji. W czerwcu tego roku
spotkał się w Jansborgu z elektorem brandenburskim Fryderykiem III
Hohenzollernem, gdzie zezwolił mu na tymczasową okupację pruską Elbląga, w
zamian za 150 tys. talarów.

Swoje panowanie jednak rozpoczął od próby opanowania księstw naddunajskich,
Mołdawii i Wołoszczyzny. Wyprawa podhajecka wykazała jednakże słabość wojsk
Rzeczypospolitej i ich niechęć do współdziałania z wojskami saskimi. Jednak w
zawartym z Turcją w styczniu 1699 pokoju w Karłowicach, Rzeczpospolita odzyskała
Podole z twierdzą kamieniecką, a młody król umocnił swą pozycję na tronie polskim.

Zajmował się modnym wówczas okultyzmem i był różokrzyżowcem.

August II miał ponoć 365 nieślubnych dzieci, z czego do 9 się przyznał.


ŹRÓDŁO: Wikipedia

[madohora]

Wojna północna
August II, obraz autorstwa Louis de Silvestre

Drugą wielką inicjatywą Augusta II było wznowienie w 1700 r., w przymierzu
Saksonii z Rosją, wojny ze Szwecją o Inflanty. Kraina ta, jako własna zdobycz
dynastyczna Wettynów, przez przyłączenie jej do Polski miała wzmocnić pozycję
króla wobec szlachty i umożliwić mu zaprowadzenie rządów absolutystycznych.
Wojska saskie próbujące zdobyć Rygę, największy port w regionie, zostały
jednakże odparte przez Szwedów, którzy rozgromili również Rosjan oblegających
Narwę (zob. bitwa pod Narwą). Następnie król szwedzki Karol XII pomaszerował ze
swym wojskiem na Rzeczpospolitą, odnosząc w lipcu 1701 kolejne zwycięstwo nad
wojskami saskimi nad Dźwiną. W Wielkim Księstwie Litewskim trwała akurat wojna
domowa pomiędzy potężnym rodem magnackim Sapiehów a pomniejszymi magnatami i
szlachtą litewską, która w pospolitym ruszeniu w bitwie pod Olkienikami pod
Wilnem 18 listopada 1700 rozgromiła wojska Sapiehów, po czym ich majątki zostały
rozgrabione i przejęte przez zwycięzców. Hetman wielki litewski Kazimierz Jan
Sapieha i jego stronnicy oddali się więc pod opiekę Karola XII; on żądał tylko
jednego: detronizacji Augusta II.
August II Mocny z Wielką Wstęgą i Gwiazdą Orderu Orła Białego

Zaangażowany w wojnie o dalekie Inflanty król August jakby nie zauważył i nie
zareagował, gdy w styczniu 1701 Brandenburgia-Prusy przekształciły się w
Królestwo Pruskie, którego królem mianował się (w Królewcu) dotychczasowy
elektor brandenburski, Fryderyk III. Zadeklarował on wprawdzie utrzymanie
istniejących traktatów i polskich praw do Prus. Późniejsze poczynania państwa
pruskiego miały głęboko zaważyć na losach Rzeczypospolitej i Europy.

W serii krwawych bitew Szwedzi rozgromili siły Rzeczypospolitej, opanowując
prawie cały kraj. 19 lipca 1702 pokonali Polaków i Sasów w bitwie pod Kliszowem,
2 maja 1703 w bitwie pod Pułtuskiem. Do sierpnia 1702 Szwedzi opanowali
wszystkie centralne dzielnice Korony z Warszawą, Poznaniem, Krakowem. W czerwcu
1703 August II zwołał sejm nadzwyczajny do Lublina, gdzie musiał stawić czoło
silnej opozycji, niezadowolonej z jego rządów. Król otwarcie wystąpił przeciwko
przywódcy opozycji prymasowi Michałowi Radziejowskiemu, nakazał też porwanie
królewiczów Jakuba i Konstantego Sobieskich.

Opozycyjne w stosunku do króla Augusta II kręgi szlachty zawiązały wówczas
zbrojną konfederację w Warszawie, zaś na zjeździe w styczniu 1704 ogłoszono
detronizację Augusta II. Wykorzystał to niezwłocznie Karol XII i wyszukał sobie
nowego króla Polski w osobie młodego wojewody poznańskiego, Stanisława
Leszczyńskiego, po czym 12 lipca 1704 sejm elekcyjny w postaci niewielkiego
zgromadzenia szlachty, w otoczonym przez wojska szwedzkie Arvida Horna obozie
podwarszawskim, dokonała jego formalnego wyboru na króla polskiego. [3]
Herb Augusta II Mocnego

Abdykacja

Dotychczasowy król Polski, August II, nie miał jednak zamiaru abdykować. W maju
1704 doprowadził do zawiązania konfederacji sandomierskiej, grupującej jego
zwolenników, ogłosił pospolite ruszenie obronne i 30 sierpnia, w Narwie zawarł w
imieniu Rzeczypospolitej traktat sojuszniczy z Rosją, od tego momentu Polska
była formalnie w stanie wojny ze Szwecją. W kraju zaczęła rozwijać się wojna
domowa pomiędzy zwolennikami saskiego Augusta II i St. Leszczyńskiego, zgodnie z
powiedzeniem: Jedni do Sasa, drudzy do Lasa. Augustowi udało się odbić Warszawę,
jednak już po dwóch miesiącach wycofał się do Saksonii. W 1705 powrócił do
Polski, odbył nawet tzw. radę grodzieńską, na której uzyskał powszechne poparcie
większości senatorów. 13 lutego 1706 spóźnił się na plac boju i poniósł klęskę w
bitwie pod Wschową.
Rzeczpospolita w roku 1701

Gdy Szwedzi zagrozili całkowitym podbojem elektoratu Saksonii August II Mocny
zrzekł się korony polskiej na rzecz Stanisława Leszczyńskiego we wrześniu 1706
na mocy pokoju w Altranstädt. Jeszcze w piątym tygodniu po zawarciu rozejmu, 29
października 1706 armia Augusta II pokonała Szwedów w bitwie pod Kaliszem.

Po złożeniu korony polskiej August wziął udział w wojnie o sukcesję hiszpańską,
walczył w armii austriackiej księcia Eugeniusza Sabaudzkiego, brał udział w
oblężeniu Lille.

Dopiero po rocznej okupacji i eksploatacji części Saksonii Karol XII zdecydował
się na rozprawę z Rosją i w 1708 r. poprowadził swe armie na wschód. Lecz tam
Szwedzi ponieśli 8 lipca 1709 wielką klęskę w bitwie pod Połtawą. Rozpoczęli
wtedy szybki odwrót również z terenów Rzeczypospolitej, a wraz z nimi emigrowali
ich poplecznicy i zwolennicy Stanisława Leszczyńskiego.

Powrót do Polski [edytuj]

W tej sytuacji August II Mocny w 1709 wrócił do kraju, jakby zapominając, że
kilka lat wcześniej zrzekł się w uroczystym ślubowaniu polskiej korony
królewskiej. Zaczął swe nowe rządy od zawarcia z Piotrem I traktatu w Toruniu 20
października 1709. Car zobowiązał się utrzymać go swoją potęgą na tronie
polskim: ...i zarówno udzielać mu pomocy wojskowej, jak iść mu zawsze na rękę w
Rzeczypospolitej Polskiej dobremi usługami.
Pomnik konny Augusta II Mocnego w Dreźnie
Talar Augusta II Mocnego z 1713, mennica w Dreźnie
August II i Fryderyk Wilhelm I

Nie spotkało się to bynajmniej z życzliwym przyjęciem społeczności szlacheckiej,
żądającej opuszczenia kraju zarówno przez wojska saskie jak i wojska rosyjskie.
Z drugiej strony uaktywniła się groźba zbrojnej ingerencji Turcji, prowokowanej
do niej przez Karola XII i licznych zwolenników Leszczyńskiego, przebywających w
Stambule. Rzeczpospolita nie dysponowała odpowiednimi siłami, by odeprzeć
ewentualną agresję turecką, więc był to dodatkowy argument, obok zagrożenia
szwedzkiego, za obecnością wojsk rosyjskich w Polsce. Istotnie sułtan Ahmed III
wypowiedział wojnę Rosji, zakończoną zwycięstwem Turcji i podpisaniem traktatu
pruckiego w 1711, w którym car Piotr I zobowiązał się do wycofania wojsk
rosyjskich z Polski i nie mieszania się więcej w wewnętrzne sprawy
Rzeczypospolitej (czego nie dotrzymał).

18 listopada 1711 August II zawarł układ z królem duńskim Fryderykiem IV w
sprawie podziału Pomorza Szwedzkiego, które zdobył na czele wojsk saskich. W
1713 był skłonny przystąpić do wielkiej koalicji antyrosyjskiej, jednak wobec
słabości swojej pozycji w Rzeczypospolitej, pozostał sojusznikiem cara.

W tym też roku król nakazał aresztowanie i osadzenie w twierdzy Königstein
przywódcy spisku detronizacyjnego Jana Stanisława Jabłonowskiego, który
zamierzał sprowadzić interwencję turecko-tatarską na Rzeczpospolitą.

Dla utrzymania swej władzy w kraju, zagrożonej przez stronników Leszczyńskiego i
coraz silniejsze stronnictwo prorosyjskie, wprowadził do Polski wojska saskie.
Wywołało to ostry sprzeciw szlachty, która widziała w tym próbę zaprowadzenia
absolutyzmu w Rzeczypospolitej. W 1715 zawiązała ona antysaską konfederację
tarnogrodzką, domagającą się wycofania Sasów.

W październiku 1716 August II spotkał się w Gdańsku z Piotrem I, zabiegał tam o
pomoc rosyjską w sporze z polską szlachtą. Jednocześnie w sierpniu rozpoczął w
Lublinie pertraktacje z konfederatami. Wobec ich fiaska zgodził się na
wprowadzenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej.

Oczywiście w ślad za armią rosyjską szła również realna władza carska.
Ugruntowana została przez Sejm niemy, który odbył się 1 lutego 1717 w Warszawie.
Przyjęto na nim uchwały o wyjściu wojsk saskich z Rzeczypospolitej, ograniczeniu
kompetencji hetmanów, ustaleniu liczby wojska tylko na 24 tys. żołnierzy, a
także zatwierdzono dotychczasowe przywileje szlachty. Mediacja posła rosyjskiego
Grzegorza Dołgorukiego, zapoczątkowała niemal nieustanne mieszanie się Rosji w
wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej. W 1719 August II próbował emancypacji i
zawarł w Wiedniu traktat sojuszniczy z Austrią i Wielką Brytanią i zażądał
stanowczo wyjścia z Rzeczypospolitej także wojsk rosyjskich, co faktycznie
wkrótce nastąpiło. Na dwóch sejmach 1720 roku plany Augusta II zostały
sparal

[madohora]

Powrót do Polski [edytuj]

W tej sytuacji August II Mocny w 1709 wrócił do kraju, jakby zapominając, że
kilka lat wcześniej zrzekł się w uroczystym ślubowaniu polskiej korony
królewskiej. Zaczął swe nowe rządy od zawarcia z Piotrem I traktatu w Toruniu 20
października 1709. Car zobowiązał się utrzymać go swoją potęgą na tronie
polskim: ...i zarówno udzielać mu pomocy wojskowej, jak iść mu zawsze na rękę w
Rzeczypospolitej Polskiej dobremi usługami.
Pomnik konny Augusta II Mocnego w Dreźnie
Talar Augusta II Mocnego z 1713, mennica w Dreźnie
August II i Fryderyk Wilhelm I

Nie spotkało się to bynajmniej z życzliwym przyjęciem społeczności szlacheckiej,
żądającej opuszczenia kraju zarówno przez wojska saskie jak i wojska rosyjskie.
Z drugiej strony uaktywniła się groźba zbrojnej ingerencji Turcji, prowokowanej
do niej przez Karola XII i licznych zwolenników Leszczyńskiego, przebywających w
Stambule. Rzeczpospolita nie dysponowała odpowiednimi siłami, by odeprzeć
ewentualną agresję turecką, więc był to dodatkowy argument, obok zagrożenia
szwedzkiego, za obecnością wojsk rosyjskich w Polsce. Istotnie sułtan Ahmed III
wypowiedział wojnę Rosji, zakończoną zwycięstwem Turcji i podpisaniem traktatu
pruckiego w 1711, w którym car Piotr I zobowiązał się do wycofania wojsk
rosyjskich z Polski i nie mieszania się więcej w wewnętrzne sprawy
Rzeczypospolitej (czego nie dotrzymał).

18 listopada 1711 August II zawarł układ z królem duńskim Fryderykiem IV w
sprawie podziału Pomorza Szwedzkiego, które zdobył na czele wojsk saskich. W
1713 był skłonny przystąpić do wielkiej koalicji antyrosyjskiej, jednak wobec
słabości swojej pozycji w Rzeczypospolitej, pozostał sojusznikiem cara.

W tym też roku król nakazał aresztowanie i osadzenie w twierdzy Königstein
przywódcy spisku detronizacyjnego Jana Stanisława Jabłonowskiego, który
zamierzał sprowadzić interwencję turecko-tatarską na Rzeczpospolitą.

Dla utrzymania swej władzy w kraju, zagrożonej przez stronników Leszczyńskiego i
coraz silniejsze stronnictwo prorosyjskie, wprowadził do Polski wojska saskie.
Wywołało to ostry sprzeciw szlachty, która widziała w tym próbę zaprowadzenia
absolutyzmu w Rzeczypospolitej. W 1715 zawiązała ona antysaską konfederację
tarnogrodzką, domagającą się wycofania Sasów.

W październiku 1716 August II spotkał się w Gdańsku z Piotrem I, zabiegał tam o
pomoc rosyjską w sporze z polską szlachtą. Jednocześnie w sierpniu rozpoczął w
Lublinie pertraktacje z konfederatami. Wobec ich fiaska zgodził się na
wprowadzenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej.

Oczywiście w ślad za armią rosyjską szła również realna władza carska.
Ugruntowana została przez Sejm niemy, który odbył się 1 lutego 1717 w Warszawie.
Przyjęto na nim uchwały o wyjściu wojsk saskich z Rzeczypospolitej, ograniczeniu
kompetencji hetmanów, ustaleniu liczby wojska tylko na 24 tys. żołnierzy, a
także zatwierdzono dotychczasowe przywileje szlachty. Mediacja posła rosyjskiego
Grzegorza Dołgorukiego, zapoczątkowała niemal nieustanne mieszanie się Rosji w
wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej. W 1719 August II próbował emancypacji i
zawarł w Wiedniu traktat sojuszniczy z Austrią i Wielką Brytanią i zażądał
stanowczo wyjścia z Rzeczypospolitej także wojsk rosyjskich, co faktycznie
wkrótce nastąpiło. Na dwóch sejmach 1720 roku plany Augusta II zostały
sparaliżowane przez podsycaną przez Prusy i Rosję opozycję szlachecką. Wobec
tego król postanowił przeprowadzić rozbiór Rzeczypospolitej. Jego nadworni Żydzi
Lehmann i Meyer rozpoczęli sondowanie opinii dworów europejskich w tej sprawie.

16 lipca 1724 w Toruniu miał miejsce tzw. tumult toruński. Tłum protestantów
zdemolował wówczas kolegium jezuickie, profanując kaplicę i święte obrazy. Sąd
asesorski wymierzył wówczas karę śmierci protestanckim burmistrzom miasta i 10
uczestnikom zajść. W czasie procesu król August II celowo podsycał
antyprotestanckie nastroje i odmówił okazania łaski skazanym, licząc, że
oburzone na surowe wyroki państwa ościenne pozwolą mu wprowadzić rządy
absolutystyczne. Jego nadzieje były płonne, za to za jego panowania ograniczono
prawa polskich ewangelików, rugując w 1717 roku z Izby Poselskiej ostatniego
posła ewangelickiego (kalwińskiego) Adama Kromno Piotrowskiego. Dla państw
niekatolickich stało się to wygodnym pretekstem do krytykowania Rzeczypospolitej
za nietolerancję, w czasach gdy w Europie praktycznie nigdzie nie istniała
tolerancja wyznaniowa i religijna.

W czerwcu 1730 manifestacyjnie zbliżył się do Prus, przeprowadzając wraz z
królem pruskim Fryderykiem Wilhelmem I przegląd wojsk pod Mühlbergiem. 25 maja
1732 podpisał wymierzoną w Austrię konwencję francusko-saską, co spowodowało
podpisanie 13 września tego roku porozumienia rosyjsko-austriackiego, zwanego
traktatem Loewenwolda, w którym państwa te zobowiązywały się uniemożliwić
sukcesję w Rzeczypospolitej Wettynów i Stanisława Leszczyńskiego, zamierzając
poprzeć do korony polskiej kandydaturę infanta portugalskiego Don Emanuela. Sama
Rzeczpospolita też poczuła się zagrożona i prymas Teodor Potocki podpisał 23
listopada 1732 traktat sojuszniczy z Austrią, będący odnowieniem sojuszu z 1677.

Skutki wojen [edytuj]

Po II wojnie północnej Rzeczpospolita do lat 90. XVIII w. nie prowadziła już
żadnych poważniejszych wojen zewnętrznych. Okres ten bynajmniej nie został
wykorzystany na rozwój i umocnienie państwa. W kraju cały czas trwał kryzys
władzy, polegający na dążeniu rodów magnackich do rządzenia w swych
posiadłościach i województwach we własnym zakresie. Niektóre z nich, np.
Sapiehowie, czy Radziwiłłowie na Litwie, miały nawet własne odrębne prawo,
wojsko, skarb i urzędy. Szermując hasłami tradycyjnych wartości i wolności
szlacheckiej, szlachta wiodła zaciekłe spory i walkę o władzę, wyżywała się w
zajazdach, rokoszach i konfederacjach.

Nastąpił jedynie pewien rozwój w zakresie rzemiosła, wspartego przez saskich
rzemieślników, kultury oraz budownictwa sakralnego i rezydencji magnackich.
Wiele z nich wzorowało się na wystawionym przez Augusta II w stylu rokoko pałacu
Saskim z Ogrodem Saskim, ozdobionym rzeźbami i altanami.

August II Sas zmarł na zamku warszawskim 1 lutego 1733 ze słowami na ustach:
Całe moje życie było jednym nieprzerwanym grzechem. Został pochowany w katedrze
wawelskiej, wnętrzności króla złożono w kościele Kapucynów w Warszawie,
natomiast jego serce spoczęło w kościele dworskim w Dreźnie.

[madohora]

Zagadka




ur. 17 czerwca 1682 w Sztokholmie, zm. 30 listopada 1718 we Fredrikshald (ob.
Halden), Norwegia) - król Szwecji od 1697 z niemieckiej dynastii Wittelsbachów,
książę Palatynatu-Zweibrücken.

Syn króla Szwecji Karola XI Wittelsbacha i Ulryki Eleonory Oldenburg księżniczki
duńskiej.

Był wybitnym dowódcą wojskowym. Podczas III wojny północnej (1700-1721)
wielokrotnie rozbijał przeważające wojska sił koalicji Rosji, Saksonii, Danii i
Polski.


K _ _ _ _ (5 liter)XII K _ _ _(4 litery) S _ _ _ _ _ _ (7 liter)

[hardek1944]

KAROL XII KRÓL SZWECKI

[madohora]

Karol XII Król Szwecki
Też dziś w pochodzie z innymi leci

[madohora]

[madohora]

Karol XII Wittelsbach, szw. Karl XII, łac. Carolus Rex (ur. 17 czerwca 1682 w
Sztokholmie, zm. 30 listopada 1718 we Fredrikshald (ob. Halden), Norwegia) -
król Szwecji od 1697 z niemieckiej dynastii Wittelsbachów, książę
Palatynatu-Zweibrücken.

Syn króla Szwecji Karola XI Wittelsbacha i Ulryki Eleonory Oldenburg księżniczki
duńskiej.

Był wybitnym dowódcą wojskowym. Podczas III wojny północnej (1700-1721)
wielokrotnie rozbijał przeważające wojska sił koalicji Rosji, Saksonii, Danii i
Polski.

W 1699 roku Dania, Rosja i Saksonia zawarły sojusz, początkowo defensywny, a
następnie zaczepno-odporny skierowany przeciwko Szwecji. Monarchowie trzech
państw uznali zgodnie, że Szwecja pod rządami młodego, 17-letniego wówczas
władcy, Karola XII, nie będzie w stanie oprzeć się potrójnej ofensywie. Liczono
na to, że hegemonia Szwecji wreszcie zostanie przełamana. Duńczycy wciąż liczyli
na odzyskanie Skanii, prowincji pozostającej do roku 1658 (Traktat z Roskilde w
ich rękach (od tamtej pory po dziś dzień, należy do Szwecji), Rosjanie na
odzyskanie utraconych na mocy pokoju stołbowskiego z roku 1617 - Ingrii oraz
Karelii. Saksonia z kolei liczyła na zdobycie Inflant i uczynienie z nich
dziedzicznego władztwa Wettynów.

Wojna nazwana później trzecią lub Wielką Wojną Północną rozpoczęła się od ataku
Duńczyków na sprzymierzony ze Szwedami Holsztyn w marcu 1700 roku. Wkrótce potem
wojska rosyjskie obległy Narwę, zaś saskie - Rygę. Karol XII postanowił
eliminować swych wrogów pojedynczo. W pierwszej kolejności zaatakował i zmusił
do kapitulacji Danię. Następnie postanowił jak najszybciej oswobodzić broniącej
się już resztkami sił Narwę. Karol XII wziął wszystkich żołnierzy jakich miał
pod ręką (ok. 10500 ludzi)i stanął naprzeciw liczącej ok. 39000 żołnierzy, armii
rosyjskiej. Bitwa ta okazała się być pierwszym wielkim sukcesem młodego monarchy.

Po zebraniu liczniejszych sił Karol XII nie zdecydował się na pogoń Piotra I po
rozległym terytorium rosyjskim, ale postanowił wyprzeć z Inflant Sasów. W 1701
roku doszło do kolejnego wielkiego starcia, z której to Szwedzi znów wyszli
zwycięsko. Karol XII zdecydował się w tym momencie na krok, który został przez
wielu potomnych uznany za jego największy polityczny błąd. Otóż po namowie
Stanisława Poniatowskiego, wysłannika rodu Sapiehów, a także wyjątkowo
korzystnej sytuacji politycznej (unia polsko-saska), Karol XII zdecydował się na
detronizację Augusta II w Polsce.

W roku 1701 zajął Kurlandię po czym wkroczył na ziemie Rzeczypospolitej. W 1702
pokonał pod Kliszowem sasko-polskie wojska Augusta II Mocnego. Przez kolejne dwa
lata systematycznie eliminował punkty opory Sasów (m.in. oblężenie Torunia
1703). W roku 1704 wyparł Augusta II do Saksonii i wysłał Arvida Horna do
Warszawy by pod jego kierownictwem szlachta polska zawiązała konfederację
warszawską oraz wybrała nowego króla - Stanisława Leszczyńskiego. Równolegle
zawiązana, popierająca Augusta II, konfederacja sandomierska stanowiła
największe zmartwienie Karola XII przez kolejne dwa lata, gdyż szlachta licznie
opowiadała się za walką ze Szwedami ("Jedni do Lasa, drudzy do Sasa"). Gdy w
1706 gen. Carl Gustaf Rehnskiöld pobił armię saską pod Wschową (Fraustadt),
Karol XII wkroczył do Saksonii i zmusił Augusta II Mocnego do abdykacji (traktat
w Altranstädt). Następnie postanowił rozprawić się z Rosją.

[madohora]

-2-

Karol XII wkroczył do elektoratu Saksonii na czele brudnej, obszarpanej i
zmęczonej ostatnimi wojażami po Litwie i Wołyniu, lecz bitnej i wzorowo
wyszkolonej 19-tysięcznej armii. Czas spędzony w Niemczech nie należał do
najciekawszych z punktu widzenia wojskowości, ale miało tu miejsce kilka
ciekawych wydarzeń.

Maszerując w stronę władztwa Augusta II, Karol musiał przejść przez Śląsk.
Podczas przeprawy przez jedną z rzek, Karol natknął się na rozentuzjazmowany
tłum. Wszyscy pozdrawiali i wiwatowali na cześć króla luteran. Do Karola
podbiegł siwy szewc. Podczas rozmowy z królem, poprosił go o opowiedzenie się za
prześladowanymi w rządzonym przez katolickich Habsburgów, luteran.

W międzyczasie śmierć w zamieszkach poniósł kapral armii szwedzkiej prowadzący
rekrutację na Śląsku, a posła szwedzkiego obraził urzędnik węgierski w Wiedniu.
Zmusiło to Karola do wysłania listu do Cesarza, w którym domagał się on wydania
urzędnika, wypłacenia odszkodowania kapralowi oraz cofnięcia uchwały o
zamknięciu 130 świątyń luterańskich na Śląsku. Cesarz, wobec zmiennego
powodzenia w toczącej się od 1702 roku, wojnie, bliskości świetnej armii
szwedzkiej i legendy niepokonanego dotąd młodego króla, zgodził spełnić
wszystkie warunki.

W późniejszym czasie papież przysłał list do Cesarza, w którym wyraził
niezadowolenie z powodu uległości wobec luteranina. Cesarz odpisał: "Ojciec
Święty może być zadowolony, że król Szwecji nie zażądał ode mnie, żebym
przeszedł na protestantyzm, bo gdyby to zrobił, nie wiedziałbym, jak powinienem
postąpić".

Karol XII na tym jednak postanowił zakończyć swą europejską politykę i nie
zdecydował się na udział w wojnie, pomimo poważnych rozmów jakie prowadził tak z
księciem Marlborough jak i posłem francuskim Jeanem Victorem de Besenvalem.

Pod koniec pobytu w Saksonii, Karol XII zdecydował się odwiedzić Augusta, który
zresztą był jego kuzynem. Odłączywszy się od armii, podążył wraz z kilkoma
drabantami do Drezna. Niecodzienne jednak poczucie humoru Karola sprawiło, że
król postanowił zachować swoje incognito i podszywając się pod zwykłego
drabanta, wkroczył do miasta. Rozpoznał go jednak gen. Flemming i zaprowadził do
Augusta.

Nie ulega wątpliwości, że wizyta ta mogła się zakończyć dla Karola tragicznie. W
otoczeniu Augusta nie brakowało osób poważnie rozważających możliwość
pochwycenia lub nawet zamordowania władcy. Gdy w późniejszym czasie generałowie
czynili mu z tego powodu wymówki, Karol uśmiechnął się i odparł: "nie było
żadnego niebezpieczeństwa, gdyż moja armia była w pobliżu".

Karol XII prowadził intensywną rekrutację w Rzeszy niemieckiej. Tłumy garnęły
się do służby pod niepokonanym "Aleksandrem". Wielu chętnych przysporzyła mu
także interwencja w sprawie luteran śląskich.

Wkraczając do elektoratu, Karol miał do dyspozycji ok. 19 tysięcy ludzi w armii
polowej. W chwili przekraczania jego granic miał pod sobą 34 tysiące żołnierzy.
Łącznie z jednostkami stacjonującymi w Polsce (korpus gen. Krassowa, armia
szwedzka wynosiła 44 tysiące żołnierzy.

ŹRÓDLO: WIKIPEDIA

[madohora]

-3-

Gdy Karol XII zmierzał ku Moskwie, Polska była mocno podzielona. Wyraźna była
granica wpływów: Wielkopolska, Prusy i Mazowsze wspierające Szwedów, Małopolska
i ukraińskie ziemie sprzyjające Augustowi. Na ziemiach proszwedzkich
stacjonowały garnizony i oddziały szwedzkie, na pozostałych - rosyjskie. Ponadto
na Litwie, Karola XII wspierały dwa najpotężniejsze rody tych ziem -
Wiśniowieccy i Sapiehowie, jednak drobna szlachta były im przeciwne. Walki
jednak częściowo ustały. Wynikało to z tego, że w roku 1708 konfederacja
sandomierska była już mocno osłabiona, zaś Karol XII był zajęty inwazją na
Rosję. Szczęście Szwedów zbliżało się jednak do końca.
Pogrzeb Karola XII

Plan był dość prosty. Główna armia, licząca nieco ponad 30 tysięcy żołnierzy
miała przedrzeć się przez Litwę i kierować w stronę Moskwy. W tym samym czasie
korpus generała Adama Ludwika Lewenhaupta, głównodowodzącego wojsk w Kurlandii,
miał zbierać zaopatrzenie i w odpowiednim momencie dołączyć do Karola. Szwedów
przykrości spotkały już na samym początku wyprawy. Maszerując przez pogranicze
litewsko-mazowieckie, Szwedzi zbagatelizowali zagrożenie ze strony rdzennej
ludności, Kurpiów. Stosując partyzancką walkę w puszczach Kurpiowczyzny, zadali
poważne straty armii szwedzkiej. Karol XII stracił ok. 1000 ludzi, kilka tysięcy
koni oraz sporą ilość wozów taborowych. Po porażce w roku 1708 posiłków pod
Leśną Szwedzi skierowali się na Ukrainę. Tam połączyli się ze zbuntowanym
przeciwko Rosji hetmanem kozackim Iwanem Mazepą. Karol XII odniósł ranę podczas
oblężenia Połtawy. Po klęsce pod Połtawą w roku 1709 z wojskami Piotra I
Wielkiego, uciekł do Turcji gdzie został internowany w Benderach. Namówił
sułtana do ataku na Rosję (1710). Po zawarciu pokoju rosyjsko-tureckiego
wydalony z Mołdawii 1713. Przedarł się w przebraniu do Szwecji. Po przystąpieniu
kolejnych państw do koalicji antyszwedzkiej Karol XII kontynuował wojnę.
Zaatakował należąca do Danii Norwegię. Zginął w roku 1718 podczas oblężenia
twierdzy Fredrikshald w Norwegii. Był on ostatnim władcą absolutnym w Szwecji.

ŹRÓDLO: WIKIPEDIA

[madohora]

Szarada Anagramowa

Jednego SUSA ze sceny dałam
Tak się strasznie tym zdenerwowałam
TRZY mówiłam, że GUST mam inny
I że ta RÓLKA pasuje do Karoliny


K _ _ _ (4 litery) A _ _ _ _ _(6 liter) - - - S _ _(3 litery)

[hardek1944]

KRÓL AUGUST III SAS

[madohora]

Patrzę a tam wśród mas
Kroczy August III SAS

[madohora]

[madohora]

August III Sas, (niem. Friedrich August II), (ur. 17 października 1696 w
Dreźnie, zm. 5 października 1763 w Dreźnie) – król Polski i wielki książę
litewski w latach 1733-1763; syn Augusta II z saskiej dynastii Wettynów i
Krystyny Eberhardyny Bayreuckiej.
Augustus III, Dei Gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russie, Prussiae,
Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae,
Smolensciae, Severiae, Czerniechoviae, nec non haereditarius dux Saxoniae
princeps et elector etc.
August III, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski,
mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki,
smoleński, siewierski, czernihowski, a także dziedziczny książę saski i
książę-elektor
Młodość [edytuj]

W 1711 r. pod opieką wojewody inflanckiego Józefa Kosa wyruszył w podróż po
Europie, podczas której Kos udaremnił porwanie królewicza przez agentów
brytyjskich w czasie karnawału w Wenecji. W 1712 r., uwalniając się spod wpływu
swojej luterańskiej babki Anny Zofii, potajemnie przeszedł w Bolonii na
katolicyzm. W 1714 r. nieudaną próbę porwania królewicza z Kolonii
przeprowadzili agenci szwedzcy. W 1719 r. ożenił się z księżniczką austriacką
Marią Józefą. Właśnie za jego panowania powstało słynne powiedzenie Za króla
Sasa jedz pij i popuszczaj pasa!

Elekcja [edytuj]

Po śmierci Augusta II Mocnego w 1733 r. zawarł traktat z Austrią (w którym w
zamian za poparcie swojej kandydatury uznał sankcję pragmatyczną Karola VI
Habsburga) i z carycą Anną Iwanowną zobowiązał się przestrzegać zasad
ustrojowych Rzeczypospolitej i zgodził się, by faworyt rosyjski Ernest Jan Biron
objął w lenno Kurlandię.

Sejm konwokacyjny 22 maja 1733 przyjął uchwałę o wykluczeniu cudzoziemców do
korony polskiej. 11 sierpnia nastąpiła zbrojna interwencja Rosji, która
wspierana przez dyplomację Austrii i Saksonii, wprowadziła do Polski 32 000
żołnierzy. Na sejmie elekcyjnym na Woli 12 września 13 000 szlachty obwołało
ponownie królem Stanisława Leszczyńskiego, który przyjechał na elekcję z
Francji, mocno wspierany pieniędzmi przez swego zięcia, króla Francji Ludwika XV
Burbona. 29 września na Pragę dotarły wojska rosyjskie. 5 października 1733 we
wsi Kamion na Pradze 3000 stronników saskich pod osłoną rosyjskiego korpusu
generała Piotra Lacy'ego ogłosiło królem Augusta III. 17 stycznia 1734 w
katedrze na Wawelu August III został koronowany na króla Polski przez biskupa
krakowskiego Jana Aleksandra Lipskiego. Ten wybór stał się powodem wojny o
sukcesję polską. W maju 1734 nastąpiła interwencja sił francuskich, które pod
wodzą hrabiego de Plélo bezskutecznie próbowały przyjść z pomocą oblężonemu w
Gdańsku przez Rosjan i Sasów Stanisławowi Leszczyńskiemu. 7 lipca Gdańsk
skapitulował po kilkumiesięcznym oblężeniu. 5 listopada stronnictwo
Leszczyńskiego zawiązało antysaską konfederację dzikowską.

W 1736 odbył się jedyny niezerwany w czasie panowania Augusta III sejm tzw.
pacyfikacyjny, na którym potwierdzono jego tytuł królewski.

Polityka zagraniczna [edytuj]

Okres trzydziestoletnich rządów Augusta III nie został zmącony formalnie żadną
wojną zewnętrzną w Polsce, choć król wciągnął Saksonię w trzy wojny pomiędzy
Prusami i Austrią o Śląsk, mający dla Polski żywotne znaczenie. W 1745 Francja
poparła jego kandydaturę na cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu
Niemieckiego. [1] W 1745 zawarł pokój drezdeński z Prusami a w 1746 traktat
subsydiarny z Francją Ludwika XV, w 1746 wynajął 7000 wojska saskiego Wielkiej
Brytanii. W 1756 Saksonia została zaatakowana przez Prusy na początku wojny
siedmioletniej, sam August III kapitulował w Pirnie. Dla Polski był to koniec
okresu spokoju, przez kraj przechodziły teraz zmierzające na zachód armie
rosyjskie, rekwirując a niekiedy grabiąc całe wsie i miasta. W dodatku Fryderyk
II wszedł w posiadanie w Saksonii polskich stempli menniczych, co pozwoliło mu
zalać Rzeczpospolitą bezwartościową monetą tzw. efraimkami, bitymi przez Veitela
Heinego Ephraima[2].

Sprawy wewnętrzne [edytuj]

Król nie troszczył się zbytnio o siłę militarną Rzeczypospolitej, więcej uwagi
poświęcając własnemu wystawnemu życiu i powiększaniu bogactwa swego
drezdeńskiego dworu. Był wielkim znawcą i mecenasem sztuki, zwłaszcza malarstwa,
wzbogacając Galerię Drezdeńską o arcydzieła malarstwa klasy światowej. W 1733
Jan Sebastian Bach dedykował mu swoją wielką mszę h-moll, jedno z największych
dzieł w historii muzyki światowej. W Rzeczypospolitej przebywał bardzo rzadko,
odbywając tylko rady senatu i podpisując dokumenty we Wschowie, dokąd mu było
najbliżej z elektoratu, do którego też szybko wracał. Nie nauczył się też nigdy
języka polskiego, ani nawet łaciny, powszechnie w Polsce używanej. W swej
polityce zagranicznej opierał się na Rosji. Bezpośrednio polityką, zarówno
państwa jak i dworu, kierował główny doradca króla, "premier-minister" Saksonii
i Polski, Henryk Brühl, który dla współczesnych stał się synonimem korupcji i
złotych czasów saskich. Streszczały się one w powiedzeniu: Za króla Sasa jedz,
pij i popuszczaj pasa.

Rzeczpospolita [edytuj]

Rzeczpospolita okupiła swoją neutralność i nieangażowanie się w wojny znacznym
osłabieniem swojej pozycji na arenie międzynarodowej. Z głównej aktorki polityki
europejskiej XVII wieku przeistoczyła się faktycznie w jej bierną obserwatorkę.

Po części rekompensował jej to stały wzrost gospodarczy i odbudowa kraju w
warunkach pokoju. Począwszy od lat 30. zauważalny był rozwój gospodarki Polski,
m.in. dzięki zastosowaniu w ekonomiach królewskich zdobyczy saskiej
kameralistyki, napłynęło również wielu artystów, architektów i rzemieślników
saskich, którzy sprawili iż Rzeczpospolitą pokryły najmodniejsze budowle
magnackie, wcale nieustępujące poziomem artystycznym od reszty Europy. Wystąpiło
znaczne ożywieniu handlu zagranicznego z Saksonią i Turcją, zmalał zaś tranzyt
towarowy przez Rzeczpospolitą z Rosji, która towary eksportowe do Europy
kierowała przez własne porty na Bałtyku.

Za początek Oświecenia w Polsce przyjmuje się rok 1740. Począwszy od lat 40.
zauważalny staje się rozwój szkół jezuickich, kolegia jezuickie wobec upadku
Akademii Krakowskiej przejmują na swoje barki ciężar szkolnictwa wyższego.
Wówczas to Stanisław Konarski inicjuje reformę wszystkich szkół pijarskich w
duchu europejskiego Oświecenia. W 1747 bracia-biskupi Andrzej Stanisław i Józef
Andrzej Załuscy otwierają pierwszą polską publiczną Bibliotekę Załuskich w
Warszawie.

W okresie panowania Augusta III nastąpiła faktyczna fragmentacja
Rzeczypospolitej. Podzieliła się ona na prawie suwerenne państewka magnackie z
własną armią, formalnie tylko pozostające w granicach królestwa. Np. armia
prywatna Czartoryskich, niewiele tylko ustępowała liczebnie armii królewskiej, a
była przy tym lepiej wyekwipowana i wyszkolona. Wobec faktu, iż od 1736 żaden
sejm nie doszedł do skutku, ciężar władzy ustawodawczej spoczął teraz na niższej
strukturze prawodawczej - sejmikach. Uchwalały one tzw. lauda sejmikowe, w
oparciu o które działała administracja w poszczególnych województwach.

Największe rody magnackie, często wspierane przez państwa ościenne, rozgrywały
między sobą nieustanną grę o wpływy, czego efektem był faktyczny paraliż
państwa, gdyż nie pozwolono by którakolwiek z frakcji uzyskała przewagę. Tak
robili Radziwiłłowie, Braniccy, Ogińscy, Czartoryscy, Sapiehowie, Potoccy,
Lubomirscy, Rzewuscy i wiele innych rodów w Koronie i na Litwie. Główne,
przeciwstawne sobie obozy reprezentowało stronnictwo prorosyjskie Czartoryskich
i Poniatowskich (tzw. obóz Familii), oraz stronnictwo propruskie Potockich.
Pomiędzy nimi istniała jeszcze tzw. Kamaryla Mniszcha czyli obóz prosaski.
Osobną partię stanowili też później stronnicy hetmana Branickiego. W 1763
Czartoryscy planowali przeprowadzić zamach stanu z pomocą Rosji i odsunąć
Augusta, lecz wcześniej umarł sam król.

August III Wettin zmarł 5 paździ

[madohora]

AUGUST SAS W STROJU POLSKIM

[madohora]

Kalambur

On napisał "Cierpienia Młodego Wertera"
A mnie przy czytaniu brała cholera.
Bo kiedyś się niestety nabrałam
I te cierpienia czytałam. Czytałam?


J _ _ _(4 litery) W _ _ _ _ _ _ _ (8 liter) G _ _ _ _ (5 liter)

[hardek1944]

JOHN WOLFGANG GOETHE

[madohora]

W XXI wieku mogłeś spotkać romantycznego poetę
Wędrował w pochodzie John Wolfgang Goethe

[madohora]

[madohora]

Kalambur

"Wilk i zając", "Lis i sroka"
To są wszystkim bajki znane
Lecz czasem daleka droga
By zostały zrozumiane


B _ _ _ _ _(6 liter) I _ _ _ _ _(6 liter) K _ _ _ _ _ _ _ (8 liter)

[hardek1944]

BISKUP IGNACY KRASICKI

[madohora]

Przecieram oczy a tam wśród wszystkich
Spaceruje Biskup Ignacy Krasicki

[madohora]

[madohora]

Szarada Anagramowa

DO JÓZEFKI pojechałam
Mówię CI aż się popłakałam
BY nikt nie poznał, niebawem
w stajni wytarłam łzy rękawem


J _ _ _ _(5 liter) W _ _ _ _ _ _ (7 liter)

[hardek1944]

JÓZEF WYBICKI

[madohora]

Autor Mazurka Dąbrowskiego
W drugim szeregu. I co w tym złego

[madohora]

[madohora]

REBUS



Władysław pod Warną - tragedia 1788
Kazimierz Wielki - tragedia 1792
Powrót posła - komedia polityczna 1791
Fragment Biblie Targowickiej - paszkwil polityczny
Na hersztów targowieckich - paszkwil polityczny
Podróże historyczne po ziemiach polskich
Śpiewy historyczne
Dzieje panowania Zygmunta III

J _ _ _ _ _(6 liter) U _ _ _ _(5 liter)

N _ _ _ _ _ _ _ _ _ (10 liter)

[hardek1944]

JULIAN URSYN NIEMCEWICZ

[madohora]

O czasach Księstwa Warszawskiego pamiętniki pisał
Dlaczego nikt z nas o nich w szkole nie słyszał

[madohora]

[madohora]

Kalambur


"Nasz" Mieroszewski rodem z Rosji
Już nie powiem tego prościej...



C _ _(3 litery) A _ _ _ _ _ _ _ _ _(10 liter)

[hardek1944]

CAR ALEKSANDER

[madohora]

Car Aleksander pochód zamykał
Potem już tylko grała muzyka...

[madohora]

[madohora]

Zdjęcie ściągnięte z Archiwum Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach - chyba rok
1985


A to zdjęcie, tego co na koniu jedzie
Muszę koniecznie wysłać mojemu koledze
Do dzisiaj zajmuje się końmi, mieszka pod lasem
Ciekawe czy chciałby przypomnieć sobie tamte czasy

[madohora]

[madohora]