Wielkanoc

[madohora]

Nie masz czasu na gotowanie, czekanie aż ostygnie czy mielenie? Jest na to sposób. Kup zmielone mięso i wątróbkę. Mięso gotuj przez pół godziny z zielem angielskim liściem laurowym i pieprzem. Wątróbkę ugotuj oddzielnie, a potem zmiel i dodaj do mięsa. Dalej postępujemy jak z klasycznym pasztetem.

[madohora]

Święta Wielkanocne mają różne daty i nie jest możliwe, aby w następnych latach wypadły dokładnie w te same dni. Według apostołów: Marka, Mateusza i Łukasza, ukrzyżowanie Jezusa miało miejsce dokładnie dzień po święcie Paschy, które odbywa się dzień przed pełnią księżyca (po wiosennej równonocy). Dlatego zgodnie z decyzją soboru nicejskiego w IV wieku n.e. Wielkanoc przypada w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni księżyca. Oznacza to, że termin świąt nie może wypaść wcześniej niż 22 marca i nie później niż 25 kwietnia.

[madohora]

Wielki Post to okres 40 dni (nie licząc niedziel) do Świąt Wielkanocnych. Liczba ta ma wymiar symboliczny, ponieważ zgodnie z przekazem biblijnym dokładnie 40 dni trwał post Jezusa na pustyni. Co ciekawe, post ścisły obowiązuje jedynie dwa dni w roku: w środę popielcową i Wielki Piątek.

[madohora]

W Wielki Czwartek w kościele katolickim wspominamy Ostatnią Wieczerzę, czyli ostatnią kolację spożywaną przez Jezusa oraz jego dwunastu apostołów, którym obywa nogi. Chrystus wygłosił przed uczniami przemówienie, przepowiadając zdradę Judasza oraz swoją męczeńską śmierć. Wtedy także ustanawia Eucharystię oraz sakrament kapłaństwa. Na pamiątkę tamtych wydarzeń w Wielki Czwartek papież obywa nogi dwunastu biedakom.

[madohora]

Lany Poniedziałek, inaczej nazywany Śmigus-dyngus obchodzony jest w drugi dzień Świąt Wielkanocnych. Jak sama nazwa wskazuje tego dnia oblewamy się wodą. Zwyczaj ten pochodzi z czasów słowiańskich i początkowo nie miał nic wspólnego ze Świętami Wielkiej Nocy a było wyrażeniem radości z powodu nadejścia wiosny. Dopiero z czasem zwyczaj ten został przyjęty przez Chrześcijan, którzy obchodzą Śmigus-dyngus zawsze w drugi dzień Świąt Wielkanocnych.

[madohora]

SAŁATKA NA WIELKANOC

4 jajka
2 marchewki
1 pietruszka
3 ogórki kiszone
1 jabłko
mała cebula
zielony groszek
1 duża łyżka majonezu
1 łyżeczka musztardy
pieprz
sól
Jajka, pietruszkę i marchew gotujemy i obieramy. Cebulę, ogórki i jabłka kroimy w kosteczkę, dodajemy pokrojone na drobno jajka, marchew i pietruszkę. Wsypujemy odsączony groszek. Całość należy doprawić solą i pieprzem i dodać majonez.

[madohora]

[madohora]

Wydaje się, że cały list Apostoła do Koryntian został napisany w związku ze świętem Paschy, a cytat ten jest świadectwem chrześcijańskiej hagady paschalnej. Również Pierwszy list Piotra zawiera w sobie wiele elementów paschalnej hagady. Znajdują się w nim takie typowe tematy paschalne jak baranek bez skazy (1 P 1,18), przepasane biodra (1,13), oraz opis ludu zrodzonego z paschy:

[madohora]

Wielkanoc-Pascha do końca III w. była jedyną doroczną uroczystością chrześcijańską. Nawet Święto Zesłania Ducha Świętego, celebrowane na zakończenie okresu pięćdziesięciu dni po Passze, zostało wprowadzone pod koniec IV w. Jak zauważył Raniero Cantalamessa tajemnice, które później zostały rozdzielone na poszczególne święta w roku liturgicznym, w tym pierwszym okresie wszystkie zawierały się w celebracji Wielkiej Nocy, stanowiły jej treść. W tym czasie mistyczne kryterium koncentracji przeważało nad kryterium dystrybucji. Pascha-Wielkanoc zawierała w sobie całą historię zbawienia. Dopiero później to drugie kryterium zwyciężyło i każde wydarzenie z życia Chrystusa zaczęło być wspominane jedynie w dokładnym czasie jego rocznicy

[madohora]

Poprzedzający Wielkanoc tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale)

[madohora]

W niedzielę rano przed wschodem słońca, celebrans ubrany w białą kapę przychodzi wraz z ministrantami do grobu Pańskiego, poświęca go i intonuje antyfonę "Chwała Tobie Trójco". Następnie chór śpiewa psalm 116 i 3, po czym kapłan odmawia modlitwę o Zmartwychwstaniu Jezusa, śpiewa "Przez Twoje Święte Zmartwychpowstanie" i intonuje pieśń: "Wesoły nam dzień dziś nastał". Z kościoła wychodzi procesja z Przenajświętszym Sakramentem, która trzykrotnie go okrąża. Na jej przodzie idzie paschał, krzyż z czerwoną stułą oraz figura Chrystusa Zmartwychwstałego. W czasie procesji kilka osób zostaje w kościele i rozbiera grób Pański tak, aby wierni wracający z procesji nie zastali w świątyni grobu.

[madohora]

Po procesji kapłan ukazuje wiernym krzyż z zawieszoną czerwoną stułą i uklęknąwszy na najwyższym stopniu ołtarza trzykrotnie śpiewa: "Zmartwychwstał Pan z grobu", na co lud odpowiada: "Który za nas był przybity do drzewa krzyża. Alleluja". Potem śpiewana jest jutrznia wielkanocna. Na koniec jutrzni śpiewany jest hymn "Ciebie Boga chwalimy" oraz antyfona Maryjna "Królowo Niebios wesel się". Następnie odprawia się uroczysta Msza Święta z sekwencją "Hostię Świętą Paschy dziwnej". Na koniec Mszy Świętej kapłan śpiewa: "Błogosławmy Panu. Alleluja. Alleluja.", na co wierni odpowiadają: "Bogu dzięki, Alleluja, Alleluja

[madohora]

W Kościele prawosławnym i katolickich Kościołach wschodnich w nocy, z Wielkiej Soboty na Niedzielę wielkanocną, odprawiana jest uroczysta Jutrznia paschalna

[madohora]

Bardzo uroczysta Boska liturgia sprawowana jest według tekstu św. Jana Chryzostoma. W czasie liturgii Ewangelia – pierwszy rozdział ze świętego Jana – śpiewana jest w wielu językach (najczęściej w greckim, cerkiewnosłowiańskim i łacińskim) na znak uniwersalnego i kosmicznego triumfu wiary. Podczas liturgii nieustannie śpiewany jest troparion paschalny: „Chrystus powstał z martwych...”. Po liturgii kapłan święci artos – chleb, przeznaczony do rozdania wiernym

[madohora]

Pius X próbował ustalić stałą datę Wielkanocy. W 1913 r. został rozesłany do biskupów stosowny kwestionariusz. Większość odpowiedzi była przychylna proponowanej zmianie, jednak 9 grudnia tego samego roku projekt oprotestowała Kongregacja Rytów, argumentując, że groziłoby to „naturalizacją wielkiego wydarzenia, jakim było Zmartwychwstanie Chrystusa.

[madohora]

Własny sposób ustalania daty Wielkanocy stosowano we wczesnym średniowieczu w Kościele iroszkockim i Kościele starobrytyjskim.

[madohora]

W polskim zwyczaju, po porannej rezurekcji rodzina zasiada do uroczystego śniadania wielkanocnego, które rozpoczyna się składaniem życzeń i dzieleniem się święconką z koszyczka. Na stołach znajdują się jajka, wędliny, wielkanocne baby i mazurki. Stoły zdobione są bukietami z bazi i pierwszych wiosennych kwiatów. W niektórych regionach, np. na Śląsku, rodzice chowali w domu lub w ogrodzie koszyczki ze słodyczami, prezenty od wielkanocnego zajączka, na poszukiwanie których wyruszały dzieci. Zwyczaj ten obecnie rozpowszechnił się w formie obdarowywania się w tym dniu drobnymi upominkami, tzw. zajączkami

[madohora]

Wielki Tydzień – w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa, przygotowujący do największego święta chrześcijan, Zmartwychwstania Pańskiego. Szczególnym czasem w Wielkim Tygodniu jest Triduum Paschalne.

[madohora]

Wielki Tydzień, który w tradycji chrześcijańskiej pojawił się dopiero w IV wieku, rozpoczyna Niedziela Palmowa, a kończą nieszpory Wielkiej Niedzieli, zamykające Triduum Paschalne. Poszczególne odłamy chrześcijaństwa wykształciły własną bogatą obrzędowość związaną z okresem Wielkiego Tygodnia. Również w tradycji ludowej i regionalnej Wielki Tydzień zachował wiele zwyczajów. Poniedziałek, wtorek i środa Wielkiego Tygodnia są dniami w sposób szczególny poświęconymi pojednaniu. Był to też czas wielkich porządków, przyozdabiania domów, które jednak należało zakończyć najpóźniej we wtorek.

[madohora]

We wczesnym Kościele Wielki Czwartek był dniem pojednania z grzesznikami (pokutnikami). Odprawiano tego dnia trzy Msze Czwartkowe:
dla pojednania grzeszników z Kościołem,
dla poświęcenia olejów,
dla ludu.

[madohora]

W Wielki Czwartek biskupi ponadto poświęcają trzy oleje: chorych, katechumenów i krzyżmo.

[madohora]

W Wielki Piątek w Kościele rzymskokatolickim rozpoczyna się nowenna do Miłosierdzia Bożego. Nowenna ta stanowi przygotowanie do Święta Miłosierdzia (Niedzieli Miłosierdzia Bożego), które przypada w pierwszą niedzielę po Wielkanocy

[madohora]

Główne nabożeństwo rozpoczyna się od chwili milczenia oraz prostracji (leżenia krzyżem) kapłana i służby liturgicznej. Następnie kapłan podchodzi do bocznego ołtarza i czyta proroctwo z księgi Ozeasza, a następnie fragmenty księgi Habakuka, po czym czytana jest Męka Pańska według św. Łukasza.

[madohora]

W tradycji Kościoła prawosławnego Wielki Piątek zajmuje szczególne miejsce w okresie Wielkiego Tygodnia. Według zasad Typikonu (księgi zajmującej się sprawami porządkowymi w Cerkwi) dzień ten rozpoczyna się w czwartek wieczorem, kiedy to o godz. 2 nocy (20.00) rozpoczyna się uroczysta jutrznia, podczas której czytanych jest 12 fragmentów z Ewangelii, wspominających wydarzenia od Wieczerzy Pańskiej aż do pogrzebu Jezusa. Podczas tego nabożeństwa wierni, trzymając zapalone gromnice, stoją przed Ewangelią i Golgotą – wielkim krzyżem z przedstawieniem Ukrzyżowanego Chrystusa oraz Matki Bożej i Jana Ewangelisty po jego bokach. W Wielki Piątek nie odprawia się Liturgii świętej (eucharystycznej), gdyż jest to dzień, kiedy Bóg składa samego siebie w ofierze. Następnego dnia rano o godz. 4 dnia (10.00) celebrowane są Godziny Królewskie (pryma, tercja, seksta, nona i typika) autorstwa św. Cyryla Aleksandryjskiego, podczas których w szczególny sposób wspominane są momenty ukrzyżowania i śmierci Chrystusa. Czytane są wtedy również fragmenty ze Starego Testamentu

[madohora]

Tak w zborach ewangelickich, jak i ewangelikalnych, w tym dniu odbywają się uroczyste nabożeństwa, podczas których śpiewane są pieśni, czytane są pasyjne fragmenty z Pisma Świętego, w kazaniu Słowa Bożego wspominana jest męczeńska śmierć Chrystusa na krzyżu, a także sprawowana jest Wieczerza Pańska