regionalne słowa, zwroty, potrawy...

[dudzina]

Kochani Lublinianie - potrzebne mi słowa i zwroty charakterystyczne dla
Waszego regionu. Takie, których nie używa się gdzie indziej. Np. Wasze ciapy
to ogólnopolskie kapcie, strugaczka to temperówka itp. I dania
charakteryustyczne dla Lubelszczyzny - wiem, że je się u Was pierogi z kaszą
gryczana i że macie pyszne cebularze. ale co jeszcze?? Będę bardzo wdzięczna
za wszystkie odpowiedzi.
Gosia (szczecinianka)

[Gość: klent]

brejdak, brejdaczka - brat, siostra
forszmak - lokalny strogonov
pryta - tanie winko

[Gość: power]

parówka-długa bułka zwana chyba bardziej na zachod -wrocławska

[Gość: hmm..]

ech... forszmak to forszmak, czyli danie z resztek wedlin i miesa pieczonego z
dodatkiem ogorkow kiszonych, cebuli, czasami grzybka i zawsze smietany; a boeuf
Stroganoff to danie z poledwicy wolowej (w wersji klasycznej)nic regionalnego,
jesli jeszcze ktos ma watpliwosci..!

[Gość: maxi]

fusier alias lemieszka (ugotowane kartofle + mąka, gniecione i zapiekane w
duchówce, tj. w piekarniku, polane topioną słoniną ze skwarkami), pażybroda
alias pazibroda (młoda kapusta ugotowana z kilkoma kartoflami, pognieciona i
doprawiona zasmażką lub śmietaną), polskie pierogi (z serem i kaszą na słodko,
polane topioną słoniną ze skwarkami), marchewka na słodko, buraczki na słodko
(jako jarzynka)...

[Gość: L.]

Prawdziwe lubelskie pierogi: kasza gryczana, swieży twaróg (nie ze sklepu tylko
wyrabiany w domu), drobno pokrojone listki swieżej mięty (prosto z ogródka, zimą
suszone), cukier do smaku - wymieszać, lepić pierogi, gotować. Jemy na ciepło,
polane świeżą śmietaną, posypane grubym cukrem - mniam, mniam! - dzisiaj jadłem
takie na obiad!

[Gość: Maja]

a jadłeś(aś) te pierogi z chłodnikiem.
W upalny dzień to dopiero mniam,mniam.

[Gość: maxi]

tak też - zawsze są jakieś odmiany głównego wzorca...

lemieszke podawano w Gdansku w stołówce zarzadu p

[Gość: wiejska baba]

portu w latach 70 siatych

[dudzina]

bardzo dziekuję, proszę o jeszcze :)

[Gość: L.]

Kota woła się u nas kyci, kyci!

[Gość: power]

kyci ? chyba tylko ty tak wołasz:) ja wołam standardowo kici, kici :)

a na ukrainie - kis kis kis :)

[Gość: Bastiatan]

A w Danii: miś, miś, miś.

[zo_h]

Ciapy = Kapcie

[donpedroso]

nie wiem gdzie jest granica, ale u nas dzieci wychodzą "na dwór", w sporej
części Polski (częściowo podkarpacie, Małopolska, Śląsk) zaś "na pole".

a w Szczecinie gdzie wychodzą dzieci ?

[Gość: Maja]

w Szczecinie dzieci wcale nie wychodzą

[pathos_phobos]

Na pole wychodzi się tylko w Galicji-w przyzwoitej malopolsce idzie się na
dwór.Granica przebiega po linni zaboru austriackiego
Generalnie lubelskie nie ma wielu regionalizmów, oprócz pryty nic mi do głowy
nie przychodzi.

[Gość: Maja]

narzędzie ogrodnicze na Lubelszczyźnie zwane gracą
w Szczecinie haczką.
Lublinianie ogródki gracują a w Szczecinie hakają.

[shawman]

> narzędzie ogrodnicze na Lubelszczyźnie zwane gracą
> w Szczecinie haczką.

Moja babcia w świętokrzyskim też używa tego określenia. W Szczecinie to pewnie
napływowe. :)

[lkish21]

tak to jest- jak 200 lat temu czlowiek w Lublinie wychodzil z domu, to widzial
dwor, wiec szedl na dwor, a na takim podkapraciu, czy w krakowie- gdzie nie
spojrzal- pole...;]

[pathos_phobos]

mówisz o terenie zwanym ksiestwem golicji i głodomerii?

wiesz zle o pierogach

[Gość: wiejska baba]

pierogi są z kasza gryczana czyli reczczaną , białym serem i mietą zielona, to
wszystko polewa sie kwasna smietana , pycha

[Gość: maxi]

... a tam, gdzie u innych jest ściernisko, u nas jest rżysko...

[pathos_phobos]

Rżysko jest równierz w kieleckim,więc to raczej małopolskie,nie typowo
lubelskie.

[Gość: maxi]

a w krakowskim nie rozumieli co to znaczy "rżysko"

[pathos_phobos]

Bo to juz galicja.Małopolska to cos więcej niż woj małopolskie.

[halevi]

oprócz wyżej podanych, to do głowy przychodzi mi jeszcze pewne wyrażenie.

w "ogólnoplszczyźnie" mówi sie że ktoś coś zrobił " o tak: ",
a na Lubelszczyźnie "o tak o:" (z akcentem na drugie "o" wraz z wydłużeniem tej
samogłoski)

wnet zamiast szybko

[Gość: zosia]

................

[Gość: maxi]

mówią też niektórzy - głównie w małych miescowościach - "ino mig" (szybko -
okolice Tomaszowa Lubelskiego) - np. "myszy uciekają ino mig", dawniej zdarzało
się usłyszeć wśród ludności napływowej "ino" w sensie np. potwierdzenia (no
ino); na określenie szybkości używano kiedyś (teraz nie spotykam tego
sformułowania): zrób coś "w trymiga"; z gwarowych powiedzeń zdarza się też
usłyszeć "zdym to" - podnieś to; no i tak jak wszędzie - jest w Lublinie duża
różnica w używanym słownictwie wśród rdzennych i napływowych mieszkańców (z
kielecczyzny, przemyskiego) - zajrzyj do wydawnictw UMSC i KUL oraz na stronę
Ośrodka Brama Grodzka (Ośrodek realizował liczne projekty etnograficzne, także o
przestrzeni mentalnej - na polonictyce UMCS powstawały na ten temat prace...)

[pathos_phobos]

Kolejny zwrot ogólnomałopolski

[Gość: maxi]

to zależy, w jakim kontekście - może to skrót od: "o takiego", co pięknie
wyraził gestem Kozakiewicz; lub "o tak - o" dla pokazania, jak się coś robi -
ale to chyba ogólnopolskie...

[Gość: Maja]

okolice Bychawy a chyba i nie tylko, rok ubiegły,
przeszły, określają "tak". Np. w tak roku było ciepłe lato.

[pathos_phobos]

W chełmskim nie odmienia się słowa tata
Mówią z moim tata,do mojego tata.
Ale coś podobnego słyszałem w okolicach rzeszowa.

[Gość: wisia]

Calkowicie lubelskim wynalazkiem jest pirog bilgorajski (juz slysze te
protesty, ze nielubelski;-). Poznalam go w tym roku i jestem pod nieustajacym
wrazeniem ;-). To placek w ciescie poldrozdzowym, do ktorego nadzienie robi sie
z sera, zimeniakow i kaszy greczanej. Jadlam go juz z roznymi dodatkami, ale
zawsze z nieodmiennym wrazeniem nieba w gebie ;-). A jeszcze jak 'splucze sie'
go nalewka z zurawin, tez wg przepisu gospodyn bilgorajskich... Ech, zyc nie
umierac ;-)

[Gość: maxi]

nie ma co protestować - chociaż faktem jest, że w Lublinie można go spotkać od
lat - tego pieroga, oczywiście, choć nie pod nazwą biłgorajski - myślę, że nazwa
jest dużo młodsza od pieroga, znanego także w rzeszowskim i przemyskim;
prawdopodobnie dlatego biłgorajski, że Biłgoraj okazał się prężnym ośrodkiem,
który potrafi się promować - także przy pomocy pieroga; niektórzy przewidują
nawet, że niebawem to Biłgoraj stanie się stolicą Lubelszczyzny...

[Gość: wisia]

to nie pierog (nie pierogi).. to pirog..!! pieczony w blasze w piecu!

[Gość: maxi]

nie chodziło mi o nazwę, a o zawartość rzeczonego piroga - po lubelsku - pieroga
- właśnie pieczonego w cieście drożdżowym, w piecu - w Jarosławiu np. mówią o
takim "bałabuch"

[leniak]

mówi sie np. latoś czyli tego roku choć to jest nieco
wiejskie i jakby już nie wszyscy wiedzą o co biega

[leniak]

co do tych z kaszą czyli gryczanych to mogą być na słodko albo i nie, niezłe są
odsmażane ze skwarkami, albo z miętą...

[dudzina]

Bardzo wszystkim dziękuję. Odzew przeszedł moje najśmielsze oczekiwania. W
kwestii odpowiedzi:
* w Szczecinie też się idzie "na dwór" a nie "na pole"
* moja mama też mówi o robieniu czegoś "w trymiga", a urodziła się na Pomorzu
* mimo największych chęci nie mogę poczytać wydawnictw UMCS-u czy KUL-u, bo ich
w Szczecinie po prostu nie ma. Zresztą ja nie potrzebuję naukowego objaśnienia,
potrzebna mi raczej praktyczna strona medalu.
Jeszcze raz wielkie dzięki.

A kto wie,co to schabowy po lubelsku?

[pathos_phobos]

Proszę studentów o milczenie ;-)

[nabucco4]

kotlet schabowy panierowany w bułce i jajku podawany z jajkiem sadzonym.
A`propos "latoś":Reymont używał tego zwrotu w "Chłopach" dlatego sądzę że to
chyba ie jest tylko lubelski zwrot.
Wiem też, że na wsi lubelskiej używa się zwrotu " iść do mieszkania" czyli iść
do budynku mieszkalnego znajdującego się w gospodarstwie(zagrodzie)-w
odróżnieniu od "do domu" jak w mieście.

[Gość: power]

w okolicach Chełma mówią czesto musi-trzeba i tamoj -tam :)

[Gość: kasia]

Jeszcze jedno słowo typowo lubelskie mi przychodzi do głowy, mianowicie musowo.
Używane tutaj nagminnie zamiast koniecznie.
Np. "Musowo musimy to zrobić"
Pozdrawiam
Kasia

Pani Kasiu :,, musowo trza to zrobic ano migiem"

[Gość: wiejska baba]

Smy byli we dwóch z moim starym w miescie- tak mawiała moja bardzo miejska
sąsiadka pochodząca z Janowa Lubelskiego

[Gość: !!!!]

musowo to wiejska gwara...

[Gość: wisia]

Poniewaz jestem tu mlodszym dinosaurem (z calym szacunkiem pozdrawiam starszych
dinosaurow i wielkich nieobecnych ;-)poszukalam tego, co pamiec podpowiedziala
i oto wynik tego wyszukiwania:

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=62&w=1518011&v=2&s=0

klaniam ;-)

[Gość: wisia]

i cos mi sie zdaje, ze gosia-s i dudzina.. to ta sama osoba w obu watkach
(nowym i archiwalnym)... myle sie?

;-)

[qqbek]

No to jedziemy ze współczesnymi regionalizmami.

"Suwak jechał ostro, aż mu szelki spadły a jedna lodziara zaczęła panikować, że
na egzamin na wyspie się spóźni"

proszę (nie-Lubelaków) o definicje słów:
"suwak" -
"szelki" -
"lodziara" -
"wyspa" -

[Gość: dorota]

Ale fajne zdanie :-)
Jetsem lublinianka wiec nie moge...
Wiem na 99% suwak i szelki.
Lodziara...na 50 % wiem
Ale wyspa ? to o% ,poddaje sie.

[folkatka]

Wyższa Szkoła Prawa i Administracji zwana Wyspą