Dawny Lublin

[clavi]

Penetrując sieć można natrafić na udokumentowane wprawdzie i przechowywane
w archiwach, bibliotekach, ale mało przeciętnemu czytelnikowi znane dokumenty
dotyczące historii miasta, zwyczajów, urzędów, praw czy słynnych postaci
związanych z miastem. Popularyzowanie tych materiałów choćby na forum mogłoby
przyczyniać się do wzmacniania więzi obywatelskiej z miastem.
Do takiej popularyzacj poprzez kolejne wpisy zachęcam innych Forumowiczów.

Znalazłem na początek przechowywaną w Archiwum Państwowym w Lublinie
nieco humorystyczną (acz nie pozbawioną „momentów dramatycznych”) rzecz pt:
1622-1638, Lublin "Księga złoczyńców miasta Lublina" - karta tytułowa wpisów
z roku 1635 i początek zeznań Stanisława Rydzyńskiego z Rydzyna w ziemi
dobrzyńskiej, oskarżonego o kradzież 1000 złotych polskich.

Acta maleficorum, czyli Księgi złoczyńców powstawały w miastach polskich od
XV do XVIII w. Zachowało ich się niewiele, oprócz Lublina jedynie w Krakowie,
Poznaniu, Lwowie i Żywcu. Lubelskich ksiąg ocalało pięć, wszystkie z XVII w.

Ich treść stanowią zeznania oskarżonych schwytanych na gorącym uczynku,
uzyskiwane dobrowolnie oraz podczas "męczenia złoczyńców", czyli tortur.
Zgodnie bowiem z ówczesnym prawem miejskim (tzw. magdeburskim), największe
znaczenie miało przyznanie się do winy, osiągane przy zastosowaniu wszelkich
dostępnych środków.

[clavi]

Przytaczam fragmenty nie sugerując jakiekolwiek aluzji do dnia dzisiejszego
(aby uniknąć „spłycenia” tematu i podsuwania sposobności do trywialnych żartów.

„Oskarżonego upominali wpierw sędziowie, grożąc torturami, potem do przyznania
się nakłaniał go "mistrz", czyli kat. Gdy słowne perswazje nie przynosiły
rezultatu, kat przystępował do "badania" (torturowania).

Polegało ono m.in. na: rozciąganiu rąk i nóg aż do wyrwania stawów, przypalaniu
pochodniami lub rozżarzonym żelazem, szarpaniu ciała kleszczami, przebijaniu
gwoździami etc., aż do momentu przyznania się do winy, niekoniecznie
rzeczywiście popełnionej.

Trzeba jednak powiedzieć, że mimo takiego arsenału środków "badawczych",
tortury stosowane w Polsce były mało okrutne i mało pomysłowe w porównaniu
ze stosowanymi przez katów na zachodzie Europy.

W Lublinie izba tortur zwana "katuszą" oraz więzienie znajdowały się
w podziemiach ratusza miejskiego. W trakcie tortur sędziowie, wypytywali
oskarżonego o pochodzenie, szczegóły przestępstwa, wspólników, wcześniejsze
wykroczenia.

W przytoczonym wyżej tekście data wydarzenia sugeruje, że kradzież mogła mieć
miejsce po słynnym lutowym jarmarku w Lublinie. Skarżącym był szlachcic Mikołaj
Dłużowski, a pozwanym mieszczanin Stanisław z Rydzyna w ziemi dobrzyńskiej.

Pozew został wniesiony przed sąd wójtowski w Lublinie, który jako właściwy dla
spraw mieszczan lubelskich, nie wydał wyroku, lecz przekazał oskarżonego
powodowi”.

[Gość: pbd2]

O ile pamiętam, tortury zniesiono w Polsce w 1772 roku - ci biedacy z XVII
wieku mieli pecha za wcześnie się urodzić...
A może - wzorem np. forum warszawskiego - powinno powstać osobne podforum
lubelskie dotyczące zabytków i historii miasta? Warszawskie działa dosyć
prężnie i jest nieraz całkiem dobrym źródłem wiedzy o przeszłości stolicy.
Oczywiście kieruję tę propozycję do PT. Moderatorów. Podforum byłoby o tyle
korzystne, że łatwiej jest tam wyłuskiwać i banować eróżne pyskówki i wątki
polityczne, łatwiej bowiem zakwalifikować je jako niezgodne z tematem forum,
niż na forum ogólnym.
I małe pytanie, może ktoś wie: na zdjęciach sprzed niecałych stu lat plac
Litewski od strony Krakowskiego Przedmieścia jest zasłoni9ęty szpalerem dość
bujnych, choc niezbyt wysokich drzew - praktycznie zasłaniają one widok na
płytę placu. Czy jednym z nich jest zachowany do dziś tzw. baobab? I czy w
ogóle wiadomo, kiedy go posadzono?
Pzdr.
pbd2

[Gość: idzi]

To bardzo ciekawe, ale przed 100 laty w linii baobabu chyba takiego szpaleru nie
było...

[Gość: wisia]

Byl szpaler, a jakze... moze niekoniecznie w linii baobabu, bo na tej linii byl
i jest pomnik. Ale baobabu z cala pewnoscia przed wojna nie bylo...

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=62&w=8147044&v=2&s=0
klaniam ;-)

[andrzej.sawa]

Ale dyby by się przydały.Taniej niż więzienie.

[clavi]

Bez urazy obrońcy moralności, please.
Znalazłem cos staropolskiego...

Periculum lubelskie
Niebezpieczna w Lublinie chodzić do zantuza,
Jezli nie w łep, to w głowkę obawiay się guza.

[Gość: chochlik]

Dawny Lublin to nie tylko Plac Litewski. To ludzie po któtych został ślad w
słowniku biograficznym miasta Lublina wydanym przez Polskie Towarzystwo
Historyczne - Oddział Lublin. w przewodniku po Cmentarzu Rzymskokatolickim
przy ul. Lipowej w Lublinie i wielu tak zwanych "lublinianach". Dobrze byłoby,
gdyby młodzierz studiująca w Lublinie miała jakie takie pojęcie o historii
uczelni w której zdobywa wiedzę, tym bardziej, że lubelskie uczelnie powstały
stosunkowo niedawno

[clavi]

Cienko ten wątek się rozwija. O materiały dotyczące Dawnego Lublina niełatwo.
Przypominam, że chodzi o fakty znane, udokumentowane, ale mało spopularyzowane.
Przywołuję je „ku wzmacnianiu obywatelskiej więzi z miastem”.
Dziś o „cudzie lubelskim”.
Wiernie kopiuje zapis bez własnego komentarza. Bez dyskusji z faktami.
I sorry za „przydługi” tekst.

1949, Lublin
Analiza antypaństwowej działalności Kościoła katolickiego w związku
z wydarzeniami w Katedrze Lubelskiej ("cud lubelski") przeprowadzona przez
Egzekutywę Komitetu Wojewódzkiego PZPR.

Komentarz: Latem 1949 r., kiedy władze komunistyczne przygotowywały się do
obchodów 70. urodzin Stalina, w Katedrze Lubelskiej doszło do wydarzenia,
które przeszło do historii pod nazwą "cud lubelski".
3 lipca na znajdującym się w świątyni obrazie Matki Bożej zauważono krwawe łzy.
Dla znacznej części mieszkańców Lublina i całej Lubelszczyzny wydarzenie to
stało się okazją do zamanifestowania na szeroką skalę wiary.

Partia, początkowo biernie wyczekująca na rozwój wydarzeń, zaczęła obawiać
się rozszerzenia euforii. Używając różnych metod perswazji zarówno w stosunku
do osób świeckich, jak i do władz kościelnych, próbowano stłumić ruch
pielgrzymkowy. Prowadzono propagandę antyreligijną w szkołach, zakładach pracy,
fabrykach. "Cud lubelski" uznano za antypaństwową mistyfikację.
W prasie lokalnej i krajowej wyrażano oburzenie wobec "reakcyjnej działalności
kleru". Opór społeczeństwa doprowadził do wielu aresztowań pod zarzutem próby
obalenia ustroju.

Ówczesny biskup lubelski Piotr Kałwa powołał do zbadania sprawy specjalną
komisję, która stwierdziła, że pochodzenie "substancji" z obrazu nie jest
jasne, lecz nie jest to ani krew, ani łzy. Po tych ustaleniach biskup
stwierdził, że zjawisko nie jest cudowne. Ulegając presji władz
komunistycznych, zaapelował o zaprzestanie pielgrzymek, których liczba
wzrastała z dnia na dzień. List biskupa nie zniechęcił jednak wiernych.

Gdy na początku sierpnia 1949 r. władze aresztowały kilku księży pod
zarzutem "zorganizowania" cudu i katedra została bez duszpasterzy, 8 sierpnia
biskup zdecydował o jej zamknięciu na tydzień. Od tej chwili kult cudu
stopniowo zaczął zamierać.

"Cud lubelski" z 1949 r. był wydarzeniem niezwykłym w powojennej historii
kraju. W okresie stalinowskim władze komunistyczne szczególnie intensywnie
szerzyły kult Stalina i Bieruta, eksponując te propagandowe postacie przy
okazji zapożyczonych z ZSRR partyjnych świąt. Jednocześnie usiłowano zniszczyć
uznanych bohaterów narodowych i nasycone tradycją religijną formy świętowania.
Wydarzenia związane z "cudem lubelskim" wykazały, że sukcesy partii na polu
tworzenia "nowej świeckiej tradycji" były iluzoryczne, religijność ludowa zaś
jest nadal bardzo silna.

Kult eksponowanego w Katedrze obrazu Matki Bożej i pamięć o wydarzeniach z 1949
r. są w Lublinie silne po dziś dzień. (Agnieszka Szczygielska)

Miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Lublinie.

[Gość: pbd2]

Zastanawianm się, co sądzą naukowcy (chemicy, fizycy, materiałoznawcy) o tego
typu wydarzeniach. Pomijając zdarzające się często oszustwa, wiele z tych
wyfdarzeń rzeczywiście trudno wytłumaczyć, a chemicy niekiedy stwierdzali po
analizie, że substancje wyciekające z różnych figur rzeczywiście okazywały się
krwią czy łzami. W przypadku cudu lubelskiego zabrakło chyba rzetelnej analizy
właśnie z powodu brutalnego nacisku władz na Kościół (podobna presja byłaby
zapewne wywierana na pracowników jakiegojkolwiek laboratorium świeckiego, które
zajęłoby się tym przypadkiem).
A jesli chodzi o materiały dot. dawnego Lublina, to dziwię się, że jest ich tak
mało: np. Warszawa ma tego całe tomy, mimo jakże ogromnych zniszczeń, również
zniszczenia większości zbiorów bibliotecznych. Z drugiej stroiny za sto lat też
będzie kłopot z badaniami nad dzisiejszym Lublinem: przecież nawet w samym
mieście ciężko dostać przewodnik po nim, dużo łatwiej zaś kupić książkę o
Warszawie...

[Gość: matuzalem]

Nikt w XXI w. mam nadzieje nie bedzie mnie przekonywal, ze jakis obrazek w
cudowny sposob "plakal" a juz na pewno nie przyjme zadnego twierdzenia, ze moze
miec to zwiazek z jakims cudem.Ludzie mamy XXI w. era internetu i komputera,
otrzasnijcie sie wreszcie ze sredniowiecznych mitow. Dla najbardziej nie
przekonanych polecam sklep gdzie mozna zakupic szczebel drabiny o ktorej snilo
sie Jozefowi czy tez kopytko osiolka na ktorym rodzina Jezusa z Nazaretu
uciekala przed zydowskim wu\ymiarem sprawiedliwosci do sasiedniego Egiptu.Cudow
po prostu nie ma!!!!!!!!!!

[clavi]

O, o! Sądziłem, że ten wątek już poległ, a jednak nie.
No to - jeszcze kawałeczek historii.
Przechowywanej w Archiwum Państwowym w Lublinie.

Dokument potwierdzający pochodzenie poety Sebastiana Klonowica
z dnia 16 XI 1594 roku. Bez mego komentarza.

„…Pochodził z wielkopolskich Sulmierzyc. Nie znamy zbyt wielu szczegółów
biograficznych z lat jego młodości. Niewątpliwie posiadał dość wszechstronnie,
jak na owe czasy, wykształcenie humanistyczne, znał literaturę grecką,
opanował też podstawy prawa. Podróżując odwiedził Węgry, Czechy, Ruś Czerwoną.

Około 1568 r. osiadł w Lublinie, kilkanaście lat później zaś został przyjęty
do prawa miejskiego. Aby je uzyskać, na dowód swego prawego pochodzenia
i dobrych obyczajów, przedstawił radzie miejskiej list dobrego urodzenia.

Otrzymanie obywatelstwa dawało mu możliwość posiadania nieruchomości w mieście,
jak również piastowania urzędów. Sprawował kolejno funkcje pisarza rady
i pisarza kancelarii wójtowsko-ławniczej. Dzięki dobrym kontaktom z kanclerzem
Janem Zamoyskim, przez krótki okres był też rektorem szkoły w Zamościu (1589).

Ostatecznie wrócił do Lublina, gdzie został wójtem i wszedł do rady miejskiej.
Trzykrotnie powierzano mu także godność burmistrza”.