Mobbing w B i b l i o t e c e Uniwersyteckiej

Co się w tych bibliotekach dzieje?!
Dzięki Wawka ;)
Forumowicze, co tak ucichliście?
Obejrzyjcie krótkie wideo z programu "Celownik":
www.tvp.pl/publicystyka/magazyny-reporterskie/celownik/wideo/21042009

Też nie rozumiem powodów tej poufności czy też tajności.

> 'Witryna www.bu.uni.wroc.pl/komisja żąda podania nazwy użytkownika
i
> hasła.

To chyba nieporozumienie - ta akurat niczego nie żąda, natomiast forum, może domagać się rejestracji, ale przeglądać je można bez tego. Poza tym przy rejestracji nikt dowodu osobistego nie wymaga :-)

Widać wyraźnie, że wzburzenie w bibliotecznym narodzie wywołane mobbingiem opadło, można więc spokojnie porozważać różne istotne aspekty naszej obecnej sytuacji.
Koledzy, którzy uaktywnili "komisyjne" forum, podnieśli tam ważkie problemy w związku z naszą Znakomitą Firmą, z pewnością godne rozważenia przez każdego, komu jej przyszłość nie jest obojętna. Taka dyskusja jest tym bardziej wskazana, że nie ma pewności, czy obecny zarząd BU zdaje sobie w ogóle sprawę z merytorycznych problemów firmy, którą administruje (finanse to inna, stosunkowo prosta i wymierna sprawa). Do takich wątpliwości skłania to, co w ostatnich 2 latach się wydarzyło (afera dzienniczkowa itp.), no i pewna zauważalna skłonność do zajmowania się raczej wirtualnym aspektem funkcjonowania Biblioteki. Mimo jednak dość oczywistego faktu, że biblioteka wirtualna i tak ma się w BU pod każdym względem najlepiej (co niewątpliwie jest plusem), chyba nikt rozsądny nie wierzy, że da się zignorować tą zupełnie podstawową, fizyczną rzeczywistość. W niej akurat lokują się prawie wszystkie problemy Biblioteki i jej pracowników. I tej właśnie sfery dotyczą posty naszych kolegów, skądinąd wybitnych specjalistów od biblioteki wirtualnej i bardzo dla niej zasłużonych. W dodatku współbrzmią one z kwestiami podniesionymi w liście p. prof. Migoniowej, skierowanym do władz Uczelni w imieniu całej rady bibliotecznej.

Zacznę może właśnie od tekstu Pani Profesor, jest to bowiem wyraz poglądów środowiska na sytuację BU. Pani Profesor stwierdza mianowicie:

"Rok 2007 był piątym już kolejnym rokiem, w którym spadły kwoty przeznaczane na uzupełnianie zbiorów – źródłem ich pomnażania stają się jedynie dary i egzemplarz obowiązkowy, który pozwala na kompletowanie wyłącznie polskiej produkcji wydawniczej. Dramatyczne luki powstają w zasobach światowej – zagranicznej literatury."

jest to opis sytuacji BU, w dalszej części listu poparty róznymi statystykami, którym trudno zaprzeczyć. Jedyne zastrzeżenie można tu mieć do horyzontu czasowego - to historia najnowsza, sięgająca tylko 2 kadencje wstecz, ale wiadomo, że ta luka w zasobach literatury powstała już dużo wcześniej. Tym niemniej nie da się zaprzeczyć, że istnieje i w dużym stopniu przesądza obecnie o statusie BU jako placówki naukowej. Przesądza negatywnie.

ciąg dalszy w następnym poscie

"Nie jest sytuacją normalną, gdy w uniwersalnej bibliotece uczelnianej 75% zakupów dokonywanych jest przez biblioteki specjalistyczne (zakładowe) z budżetu jednostek naukowo-dydaktycznych, które nie mają możliwości i kompetencji do budowania kolekcji ogólnonaukowej, konsekwentnie uzupełnianej i konstruowanej".

To dalszy ciąg wywodu Pani Profesor i otwiera on kolejne fundamentalne zagadnienie - misji Biblioteki - jest nawet taki dokument, bardzo ogólny w treści, a nawet trochę dziwny. W powyższej opinii zawarty jest pewien mit biblioteczny, który niepotrzebnie ciąży nam wszystkim, jest to właśnie mit o misji BU (w sensie Biblioteki Głównej) i stąd owa mityczna "kolekcji ogólnonaukowa" (chyba, że chodzi tu o zasób encyklopedii i słowników, wtedy jest to zjawisko realne, choć chyba mało istotne). Oczywiście P. Profesor napisała tak chcąc poprawić naszą faktycznie bardzo niską pozycję w oczach uniwersyteckich decydentów. Jest jasne, że nawet w prowincjonalnej uczelni, jak nasza, zbiory naukowe muszą być bardzo specjalistyczne i róznorodne i tzw. Biblioteka Główna nie jest w ogóle w stanie zajmowac sie ich utrzymaniem, nawet gdyby zwiększyc zatrudnienie i zatrudnić specjalistów z poszczególnych dziedzin. Zresztą zdaje się, że praktycznie nie ma takich aspiracji i sama ustawia się raczej w roli wypożyczalni skryptów dla studentów, co z kolei jest najprostszą drogą do totalnej marginalizacji i poza tym zupełnym nieporozumieniem (przed wojną np. studenci mieli własną bibliotekę i wcale nie była to Univ. Bibliothek). Jak wiemy, środowisko akademickie rozwiązało problem samo, dość radykalnie i chyba słusznie - tzw. biblioteki zakładowe włączono po prostu do instytutów itp. Obecnie, kiedy postęp technologii tak bardzo nas jako profesję wyprzedził, to nawet braki wiedzy ściśle bibliotecznej nie są tak istotne, bo to w duzym stopniu już historia. Ale z pewnością jakaś forma zorganizowania tych bibliotek na poziomie większych instytutów, czy wydziałów byłaby wskazana. Choćby po to, żeby zapewnić jednolitość systemu informatycznego i tu jest również miejsce dla tzw. Biblioteki Głównej. W każdym razie stan obecny oddaje opinia Jego Magnificencji, którą przytoczył (z pamięci) kolega Marcin:

> „Biblioteka Uniwersytecka przez większość wydziałów nie jest postrzegana jako najważniejsze źródło dostępu do książek ponieważ tą rolę spełniają biblioteki zakładowe. Ważna jest dla Uniwersytetu ze względu na cenne zbiory, które w przyszłości mogą być legitymacją na pozyskanie środków z UE”. Wygląda na to że w rozumieniu naszych zarządców jesteśmy cennym muzeum. Może to jest jakiś trop rozwoju BUWr?

No właśnie, tak chyba jest i trzeba to przyjąć do wiadomości. Dobrze chociaż, że decydenci zaczynają sobie zdawać sprawę z tego, że to "cenne muzeum". I Kolega ma chyba rację - to jest chyba jedyna sensowna droga rozwoju BU, i tu ulokować trzeba jej misję. I nie jest to nawet trudne - pomijam tu biblioteke wirtualną - tu jedynym dyskusyjnym punktem jest przedsięwzięcie p. A.Ż. - to kwestia technologii, z która tez oczywiście wiążą się nakłady, ale w praktyce załatwiłby ją skutecznie jeden jakiś duży system w rodzaju dużego serwera firmy SUN, czy jakiegoś niewielkiego mainfraime'a (nie musi to być nawet własność biblioteki). W każdym razie dla bibliotekarzy nie ma tu dużego pola popisu. Nasze sprawy są w przestrzeni realnej, rzeczywistych książek, starych i nowych. Bo biblioteka to właśnie książki - obecnie oczywiście w bardzo róznych formach - tego potrzebują od nas użytkownicy. Tu zacytuję innego z naszych kolegów - poruszył wcześniej ten problem:

> Po przeczytaniu tego akapitu [kawałek tekstu o Misji BU (JG)] zacząłem się zastanawiać jakie są faktyczne oczekiwania i potrzeby kadry naukowej i studentów oraz potrzeby biblioteczno–informacyjne użytkowników zewnętrznych. [...] Logicznie rozumując można dojść do stwierdzenia, że skoro BUWr trudno uzyskać poparcie UWr dla jej statutowej działalności to może rozmijamy się w interpretacji oczekiwań i potrzeb kadry naukowej i studentów . Mam wrażenie, być może naiwne, że jeśli komuś na czymś zależy, to o to coś dba. Idąc tym tropem dalej jeśli coś jest zaniedbane, to albo komuś na tym czymś nie zależy, albo to coś nie spełnia oczekiwań kogoś kto powinien o to coś zadbać. Być może jest to zbyt surowa logika, ale może warto zacząć rozwiązywać problemy u źródła?

No właśnie, to trzeba na chłodno przemyśleć. Moja opinia, która mam nadzieję, nie będzie ostatnią, jest taka oto, jak niżej. W naszym przypadku, z zupełnie niezwykłym księgozbiorem zabytkowym (wliczając w to książki z okresu 1801-1945), mamy bardzo określone grono potencjalnych użytkowników, jesteśmy niewątpliwie biblioteką humanistyczną z ważnym zasobem dla badan śląskoznawczych. Zresztą nawet, gdyby zainteresowanie tym zbiorem było zupełnie minimalne (na szczęście jest całkiem spore), to trzeba się nim i tak zajmować, opracowywać to, konserwować itd. To jest dziedzictwo kultury wielu ważnych społeczności z kilkunastu wieków. Do tego mamy budynek na Szajnochy, zabytkową, bardzo malowniczą bibliotekę, która i teraz pełni chyba ważną społecznie funkcję porządnej biblioteki ogólnej, dla użytku wykształconych ludzi tego miasta i przyjezdnych - nb. takie były też intencje twórców, zarówno Biblioteki Miejskiej, jak i BU, zanim jeszcze została BU. W naturalny sposób oddziały na Piasku powinny zapewnieć zaplecze badawcze w wyspecjalizowanych dziedzinach, którymi się zajmują (lub powinny zajmować) i które są pochodną zbiorów pod ich opieką. To jest zdawałoby się oczywiste i praktyczne sformułowanie misji Biblioteki i w takim ujęciu prawdopodobnie w ogóle ten nowy, betonowy budynek nie byłby potrzebny. I tak trzeba by było pozbyć się części tego co jest w magazynach na Szajnochy, w części rozdysponować to po wydziałach, bo tu mogą być spore potrzeby w tym względzie - zwłaszcza w dyscyplinach humanistycznych. Księgozbiór naukowy poszczególnych dyscyplin reprezentowanych na Uniwersytecie może być w praktyce utrzymywany tylko w obrębie poszczególnych wydziałów i instytutów. I dlatego, jeżeli faktycznie jest tak, jak pisze p. Profesor, że 75% one kupują, to jest to najzupełniej zdrowa sytuacja. Sformułowanie jakiejś wyaraźnej misji jest dla właściwego funkcjonowania BU wręcz fundamentalne. Tu prawie anekdotyczny przerywnik pokazujący jak wygląda to obecnie w praktyce - ten brak jasno sformułowanych priorytetów odczułem na własnej skórze i to, można powiedzieć, boleśnie, kiedy półtora roku temu "podziękowano" mi dość niespodziewanie za pracę przy kompletowania księgozbioru, z dnia na dzień tego zakazując urzędowym pismem i pod groźbą kar dyscyplinarnych (po 6 latach jej prowadzenia! nb. ci którzy klną na pieprzone dzienniczki niech wiedzą, że wtedy właśnie ta afera się zaczęła; tak, mam tu mimowolny własny udział). Okazało się niespodziewanie, że księgozbiór podręczny w oddziale rękopisów to sprawa nieważna, zresztą do pewnego stopnia słusznie, bo jak potem sprawdziłem, dwie ostatnie kierowniczki naszego oddziału wykreśliły z zakresu jego działalności opracowanie katalogowe rękopisów! Na przykładzie upadłego oddziału rękopisów, który nie dość, że nie ma personelu, który mógłby sensownie prowadzić przypadającą mu w udziale działalność, to w dodatku utracił w ostanim czasie pół pracowni, gdzie mogłaby się ona odbywać, dochodzimy do kolejnego problemu warunkującego stan obecny i ewntualną poprawę naszej sytuacji, czyli do zagadnienia kwalifikacji personelu, czyli nas samych. No, tu jest różnie, ale sądzę, że jakby pojawiła się perspektywa jakichs sensownych zmian, to wielu z nas z chęcią dokształciłoby się w tych aspektach, w których faktycznie jest taka konieczność. Na swój sposób korzystnym czynnikiem jest tu wspomniana rewolucja technologiczna, która się w obecnie w naszej dziedzinie dokunuje i ustawia wszystkich równo w zakresie kompetencji (czy też niekompetencji). Biblioteka tu akurat powinna pomóc swoim ludziom.

W większym stopniu jest to zresztą problem oddziałów piaskowych, bowiem, o ile biblioteka ma mieć charakter placówki naukowej, a takowy może mieć, to tam właśnie - w tym sensie, że tamtejsi pracownicy obok opracowania, powinni brać aktywniejszy niż dotąd udział w życiu naukowym (nie wyklucza to oczywiście nikogo innego), zresztą takie dyscypliny jak kodykologia chociażby poza biblioteką jak nasza nie maja duzych szans rozwoju. I tam stopniowo powinien być zatrudniany dość specjalistycznie wykształcony personel, bo bez tego nie da się nawet prowadzić opracowania zbiorów, jak pokazuje praktyka.

Podsumowując te trochę przydługie wywody - naszą znakomitą firmę trzeba by nieco zreorganizować i na nowo, oraz klarownie, ustalić dla niej priorytety. Nie wydaje się, żeby cokolwiek dało się zmienić na lepsze bez pewnej mobilizacji załogi Biblioteki i własnej inicjatywy. Na razie nie zanosi się na to, żeby minister Zdrojewski zaoferował dotację, taką jak np. p. A.Ż. Jeżeli sami czegoś nie zrobimy, żeby poprawic swoja pozycję, to raczej nikt nam nie pomoże. Protesty związkowe mogą wymusić jakieś jednostkowe powdwyżki, ale watpię, żeby nawet poziom tych panienek od p. A.Ż. udało się w ten sposób osiągnąć (podobno "na dzień dobry", dostały 2,2 tys PLN - to wydaje się być rozsądne minimum, ale o czym w ogóle mowa - ja np. po 20 latach pracy mam 1,555 tys. PLN). Z pewnością nie będzie łatwo wydźwignąć się z naszego dołka, zwłaszcza, że nie można tu liczyć na obecny zarząd BU, bo jakoś to go nie obchodzi. Trzeba jednak coś robić, bo sytuacja nie jest normalna. Może jednak Komisja? Jeżeli uda się przeforsować kadencyjnoość dyrekcji, to otworzy się droga do (byc może) kotrzystnych zmian w tym względzie, a potem można by dążyć do zdobycia przez BU osobowości prawnej i tym samym własnego konta, a w dalszej kolejności odrębnej od Uniwersytetu dotacji, czy wręcz innych źródeł dochodów (po wyjściu z kryzysu możni tego świata mogą znowu chcieć byc mecenasami kultury, a my, jako BU, jesteśmy dobrymi kandydatami do takich pożytecznych inicjatyw. Pani prof. Migoniowa ma zupełną rację w ocenie BU i tu pozwolę sobie zacytować raz jeszcze fragment z jej listu:
" Rada Biblioteczna, świadoma zarówno trud nej sytuacji finansowej Uczelni, jak i potrze Biblioteki wynikających z jej statutowej działalności, a także realizacji przedłużającej się budowy nowego gmachu, zgłasza wniosek by Uniwersytet aplikował do Władz Miasta i Regionu na rzecz ich współodpowiedzialności za Bibliotekę Uniwersytecką. Regionalny – śląski – i lokalny – wrocławski – charakter historycznych i nowszych zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej czynią z niej wyjątkowej rangi bogatą skarbnicę zasługującą w pełni na status Dolnośląskiej Biblioteki Uniwersyteckiej. Zdaniem Rady bardziej korzystnym rozwiązaniem byłoby nadanie Bibliotece Uniwersyteckiej modelu analogicznego do niemieckich czy austriackich „Landes-und Universitäts-Bibliothek”

Tak to trzeba władzom uczelni przypomnieć (moze Komisja?), A z własnej strony trzeba też coś w tym kierunku zrobić, w tym coś, żeby się przebić do świadomości społecznej. Uff! ale się rozpisałem. Taki system chyba nie nadah=je się do powaznych dyskusji. Pozdrowienia

> Wszystko inne, to
> pieniądze z budżetu centralnego uczelni, czyli "wyrwane wydziałom".
> O kwestiach podstawowych na uczelni decydje senat, w którym
> decydujący głos mają przedstawiciele wydziałów.
>
O podziale pieniędzy pomiędzy jednostki uczelni decyduje J.M. Rektor. Senat
nawet nie musi (i nie jest) informowany o sposobie podziału. Senat zatwierdza
przedłożony przez Rektora Plan Rzeczowo-Finansowy, w którym planuje się między
innymi to, ile - w skali uczelni - pieniędzy przeznaczy się na wynagrodzenia, a
ile na "usługi obce". Nie ma mowy o tym, jakie to będą "usługi obce", nie ma też
mowy o tym, ile dostaną wydziały, a ile inne jednostki.