Dodaj do ulubionych

Kraków, dzielnice i okolice

    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:15
      Na chórze muzycznym znajduje się późnobarokowy, 25-głosowy instrument organowy z lat 1723-1724, zbudowany przez Szymona Szadkowskiego, ufundowany przez prepozyta kościoła Grzegorza Ochabowicza. Uważany jest za wybitne dzieło kunsztu organomistrzowskiego. Są to jedyne w Krakowie organy zachowujące autentyczne brzmienie z czasów epoki Jana Sebastiana Bacha. Piękna barokowa, dwuczęściowa szafa, tj. prospekt, ozdobiona herbami Uniwersytetu Jagiellońskiego, została odnowiona i odrestaurowana w 1997 r.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:17
      Świadczą one o związkach Kolegiaty z Uniwersytetem Jagiellońskim. Można w nich wyczytać prawie całą historię Uniwersytetu, Krakowa i Polski. Upamiętniają między innymi: Sebastiana Piskorskiego (+1707), Rafała Józefa Czerwiakowskiego (+1816), profesora pierwszej w Polsce Katedry Chirurgii w Krakowie, Sebastiana Girtlera (+1833), filozofa i medyka, ojca polskiego położnictwa, Feliksa Księżarskiego (+1884), architekta, projektanta m. in. Collegium Novum i kościoła ss. Felicjanek w Krakowie, ks. Antoniego Żołędziowskiego (+1783), rektora Uniwersytetu, rzymskiego promotora kanonizacji św. Jana z Kęt, Juliusza Słowackiego (+1849), ufundowany przez jego matkę, Antoniego Zygmunta Helcla (+1870), profesora Uniwersytetu, historyka prawa, rzecznika walk o niepodległość Polski, Jana Józefa Rogalskiego (+1779), rektora Uniwersytetu, ks. Adama Opatowskiego (+1647), profesora teologii, rektora Uniwersytetu, autora wielu dzieł teologicznych i biografii św. Jana z Kęt, duszpasterza studentów, Józefa Czecha (+1810), i Franciszka Sapalskiego (+1838), matematyków, profesorów Uniwersytetu, Alojzego Rafała Estreichera (1852), rektora Uniwersytetu.

      kolegiata-anna.pl/historia-kosciola/
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 11:35
        Druga krakowska postrzygalnia zwana "Syndykówką" zlokalizowana była w północno-zachodnim narożniku Sukiennic od ul. św. Jana.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 11:37
        Syndykówka była jedną z dwóch postrzygalni na krakowskim rynku, była to dwupiętrowa i trójosiowa budowla, zwieńczona attyką pełną. druga postrzygalnia znajdowała się w południowo-zachodnim narożniku Sukiennic.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 11:38
        Langierówka została wybudowana na początku XVII wieku przez rajcę krakowskiego Joachima Ciepielowskiego w formie przejścia pośrodku Sukiennic tworząc tzw. krzyż architektoniczny, w 1873 przy okazji gruntownej przebudowy Sukiennic została wcielona do ich gmachu
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 11:58

        Strona/karta 1 | Skan 9
        S‎tary‎ ‎ratusz,‎ ‎założenia‎ ‎średniowiecz
        nego,‎ ‎kilkakrotnie‎ ‎potem‎ ‎rozsze
        rzany‎ ‎i‎ ‎przerabiany,‎ ‎budynek,‎ ‎który
        przez‎ ‎kilka‎ ‎wieków‎ ‎zdobił‎ ‎rynek‎ ‎kra
        kowski,‎ ‎rozebrano‎ ‎za‎ ‎Wolnego‎ ‎mia
        sta.‎ ‎W‎ ‎uchwale‎ ‎z‎ ‎1‎ ‎marca‎ ‎1817‎ ‎r.,
        która‎ ‎była‎ ‎wyrokiem‎ ‎śmierci‎ ‎dla
        szanownego‎ ‎gmachu,‎ ‎postanowiono
        wprawdzie‎ ‎zburzyć‎ ‎część‎ ‎tylko‎ ‎zabu
        dowań,‎ ‎a‎ ‎zachować‎ ‎prócz‎ ‎stojącej‎ ‎do
        dziś‎ ‎dnia‎ ‎wieży‎ ‎także‎ ‎«korpus‎ ‎starego
        ratusza‎ ‎od‎ ‎strony‎ ‎wieży*‎ ‎—‎ ‎ostatecz
        nie‎ ‎jednak‎ ‎ostała‎ ‎się,‎ ‎szczęśliwie‎ ‎za
        chowana‎ ‎do‎ ‎naszych‎ ‎czasów,‎ ‎sama
        tylko‎ ‎wieża.
        Dziejom‎ ‎i‎ ‎opisowi‎ ‎starego‎ ‎ratusza
        poświęcił‎ ‎zajmujące‎ ‎i‎ ‎sumienne‎ ‎stu-
        djum,‎ ‎ogłoszone‎ ‎w‎ ‎VIII‎ ‎tomie‎ ‎Rocz
        nika‎ ‎Krakowskiego‎ ‎(r.‎ ‎1906),‎ ‎dr.‎ ‎Józef
        Muczkowski.‎ ‎Mówiąc‎ ‎o‎ ‎całości‎ ‎zabu
        dowań,‎ ‎nie‎ ‎pomija‎ ‎on‎ ‎tam‎ ‎i‎ ‎wieży,
        daje‎ ‎też‎ ‎dobry‎ ‎fotograficzny‎ ‎jej‎ ‎widok
        i‎ ‎w‎ ‎planach‎ ‎ratusza‎ ‎parę‎ ‎jej‎ ‎rzutów
        poziomych,‎ ‎niestety‎ ‎ogólnikowych,‎ ‎na
        małą‎ ‎skalę‎ ‎i‎ ‎hez‎ ‎przekrojów.
        Tymczasem‎ ‎wieża,‎ ‎będąca‎ ‎w‎ ‎kraju
        naszym‎ ‎tak‎ ‎zewnętrznie‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎kon
        strukcyjnie‎ ‎osobliwością,‎ ‎zasługuje‎ ‎na
        specjalną‎ ‎uwagę‎ ‎i‎ ‎opracowanie‎ ‎archi
        tektoniczne.‎ ‎Uzyskawszy‎ ‎przy‎ ‎sposob
        ności‎ ‎prowadzonych‎ ‎obecnie‎ ‎robót
        konserwacyjnych‎ ‎dokładne‎ ‎zdjęcia‎ ‎po
        miarowe‎ ‎i‎ ‎możność‎ ‎szczegółowego‎ ‎zba
        dania‎ ‎przedmiotu,‎ ‎pragnę‎ ‎z‎ ‎szerszem
        kołem‎ ‎czytelników‎ ‎podzielić‎ ‎się‎ ‎wyni
        kami‎ ‎tych‎ ‎dochodzeń.
        I.
        Dzieje‎ ‎wieży.
        Przedewszystkiem‎ ‎dla‎ ‎jasności‎ ‎na
        stępnych‎ ‎wywodów‎ ‎i‎ ‎opisów‎ ‎uważam
        za‎ ‎potrzebne‎ ‎przytoczyć‎ ‎główne‎ ‎daty
        dziejów‎ ‎i‎ ‎losów‎ ‎wieży,‎ ‎korzystając
        w‎ ‎tern‎ ‎z‎ ‎wymienionej‎ ‎pracy‎ ‎dra‎ ‎Mucz-
        kowskiego.
        Wbrew‎ ‎przypuszczeniom‎ ‎dawniej
        szych‎ ‎pisarzy‎ ‎o‎ ‎pierwotnym‎ ‎ratuszu‎ ‎na
        Gródku,‎ ‎siedzibie‎ ‎wójta‎ ‎krakowskiego
        na‎ ‎początku‎ ‎XIV‎ ‎w.,‎ ‎autor‎ ‎ten‎ ‎sądzi,‎ ‎że
        już‎ ‎w‎ ‎czasach‎ ‎bliskich‎ ‎lokacji‎ ‎miasta
        na‎ ‎prawie‎ ‎niemieckiem,‎ ‎i‎ ‎założenia
        śródmieścia‎ ‎w‎ ‎połowie‎ ‎wieku‎ ‎XIII‎ ‎na
        regularnym‎ ‎planie,‎ ‎powstał‎ ‎na‎ ‎Rynku
        ratusz‎ ‎może‎ ‎drewniany.‎ ‎Następny,‎ ‎już
        murowany,‎ ‎wzniesiono‎ ‎w‎ ‎epoce‎ ‎Kazimierzą‎ ‎W.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:01
        Wyskakujące‎ ‎w‎ ‎południowej‎ ‎jak
        i‎ ‎wschodniej‎ ‎stronie‎ ‎ścian‎ ‎pierwszego
        piętra‎ ‎ozdobne‎ ‎gotyckie‎ ‎wykusze‎ ‎(er-
        kery)‎ ‎istniały‎ ‎jeszcze‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1780.‎ ‎Muro
        waną‎ ‎zaś‎ ‎część‎ ‎wieży‎ ‎wieńczył‎ ‎obie
        gający‎ ‎ją‎ ‎na‎ ‎wysokości‎ ‎okapu‎ ‎ganek
        dla‎ ‎straży.‎ ‎Wyżej‎ ‎umieszczono‎ ‎na‎ ‎niej
        w‎ ‎r.‎ ‎1524‎ ‎zegar.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:05
        Po‎ ‎pożarze‎ ‎1680‎ ‎r.‎ ‎roboty‎ ‎restaura
        cyjne‎ ‎trwały‎ ‎całe‎ ‎6‎ ‎lat.‎ ‎Prowadził‎ ‎je
        Piotr‎ ‎Beber,‎ ‎Ślązak,‎ ‎zwany‎ ‎to‎ ‎budow
        niczym‎ ‎to‎ ‎cieślą.‎ ‎Był‎ ‎może‎ ‎jednem
        1‎ ‎drugiem,‎ ‎gdyż‎ ‎jego‎ ‎dziełem‎ ‎był‎ ‎nie-
        tylko‎ ‎nowy‎ ‎hełm‎ ‎wieży,‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎nadbu
        dowana‎ ‎wtedy‎ ‎górna‎ ‎część‎ ‎murów,‎ ‎to
        przynajmniej‎ ‎piętro‎ ‎zegarowe,‎ ‎zwę
        żone,‎ ‎czysto‎ ‎ceglane‎ ‎i‎ ‎od‎ ‎początku
        swego‎ ‎tynkową‎ ‎pokryte‎ ‎wyprawą,
        którą‎ ‎teraz‎ ‎przed‎ ‎kilku‎ ‎laty‎ ‎usunięto.
        Stare‎ ‎widoki‎ ‎pokazują‎ ‎na‎ ‎niem‎ ‎ślady
        pewnej‎ ‎ozdobności.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:10
        W‎ ‎r.‎ ‎1783‎ ‎musiano‎ ‎rozebrać‎ ‎walący‎ ‎się
        hełm‎ ‎wieży.‎ ‎Kosztem‎ ‎głównie‎ ‎Sołtyka,
        biskupa‎ ‎krak.,‎ ‎wzniesiono‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1784
        hełm‎ ‎nowy,‎ ‎podobny‎ ‎do‎ ‎poprzedniego,
        ale‎ ‎skromniejszy‎ ‎•—‎ ‎i‎ ‎ten,‎ ‎przy‎ ‎częściowyeh‎ ‎naprawach‎ ‎z‎ ‎różnych‎ ‎lat,‎ ‎dotrwał
        do‎ ‎naszych‎ ‎czasów.‎ ‎Wtedy‎ ‎to‎ ‎może
        w‎ ‎miejsce‎ ‎ciągłego‎ ‎ganku,‎ ‎otaczającego
        cztery‎ ‎strony‎ ‎wieży‎ ‎dano‎ ‎cztery‎ ‎krót
        sze‎ ‎ganeczki,‎ ‎po‎ ‎jednym‎ ‎pod‎ ‎każdą
        z‎ ‎czterech‎ ‎tarcz‎ ‎zegarowych.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:16
        ‎Partje‎ ‎ceglane‎ ‎były‎ ‎dawniej prawdopodobnie‎ ‎pierwotnie,‎ ‎tynko
        wane.‎ ‎Tak‎ ‎wnosić‎ ‎pozwala‎ ‎naprzód
        niezbyt‎ ‎staranny‎ ‎wygląd‎ ‎widocznej
        obecnie‎ ‎powierzchni‎ ‎partyj‎ ‎ceglanych,
        dalej‎ ‎nieregularne,‎ ‎niesystematycznie,
        jakby‎ ‎przypadkowo‎ ‎wykonane‎ ‎granice
        między‎ ‎częściami‎ ‎ciosowemi‎ ‎a‎ ‎cegla-
        nemi‎ ‎powierzchni‎ ‎muru,‎ ‎a‎ ‎wreszcie
        okoliczność,‎ ‎że‎ ‎lico‎ ‎partyj‎ ‎ciosowych prawie‎ ‎wszędzie‎ ‎występuje‎ ‎o‎ ‎kilka‎ ‎mi
        limetrów‎ ‎poprzed‎ ‎lico‎ ‎muru‎ ‎ceglanego.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:25
        w‎ ‎czasie‎ ‎robót‎ ‎renowacyjnych‎ ‎w‎ ‎roku
        1929.‎ ‎W‎ ‎tejże‎ ‎północnej‎ ‎ścianie,‎ ‎w‎ ‎środ
        ku‎ ‎jej‎ ‎szerokości‎ ‎umieszczony‎ ‎na‎ ‎naj-
        wyższem‎ ‎piętrze‎ ‎części‎ ‎średniowiecz
        nej‎ ‎mały‎ ‎prostokątny‎ ‎otwór‎ ‎bez‎ ‎obramowania.
        zachowały‎ ‎się‎ ‎jedynie‎ ‎reszty‎ ‎podtrzy
        mujących‎ ‎je‎ ‎konsol‎ ‎i‎ ‎szczątki‎ ‎baldachi-
        nów‎ ‎kamiennych‎ ‎gotyckich‎ ‎u‎ ‎góry‎ ‎tych
        wnęk.‎ ‎Konsolę‎ ‎u‎ ‎narożnika‎ ‎połnoc-
        no-wschodniego‎ ‎podpiera‎ ‎płaskorzeź
        biona‎ ‎z‎ ‎kamienia‎ ‎portretowa‎ ‎główka
        może‎ ‎budowniczego‎ ‎wieży,‎ ‎z‎ ‎dołu
        z‎ ‎trudnością‎ ‎tylko‎ ‎dostrzec‎ ‎się‎ ‎da.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:34
        ‎Służyły one‎ ‎prawdopodobnie‎ ‎niegdyś‎ ‎do‎ ‎ozdoby‎ ‎wieży,‎ ‎niewiadomo‎ ‎jednak‎ ‎bliżej,
        jaką‎ ‎była‎ ‎ich‎ ‎rola‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎jakich‎ ‎miejscach
        były‎ ‎zastosowane. Pod‎ ‎oknem‎ ‎drugiego‎ ‎piętra‎ ‎wieży, na‎ ‎jej‎ ‎ścianie‎ ‎południowej‎ ‎znajdujące się‎ ‎trzy‎ ‎kamienne‎ ‎tarcze‎ ‎z‎ ‎płaskorzeźbionemi‎ ‎herbami:‎ ‎Rzpltej‎ ‎polskiej, W.‎ ‎Księstwa‎ ‎litewskiego‎ ‎i‎ ‎miasta‎ ‎Krakowa,‎ ‎mają‎ ‎być‎ ‎nowszego‎ ‎pochodzenia podobiznami‎ ‎tarcz‎ ‎kamiennych,‎ ‎niegdyś‎ ‎zawieszonych‎ ‎nad‎ ‎drzwiami‎ ‎wejścia‎ ‎do‎ ‎głównej‎ ‎sieni‎ ‎ratusza.‎ ‎Podobizny‎ ‎umieszczono‎ ‎tu‎ ‎po‎ ‎zburzeniu‎ ‎samego‎ ‎ratusza,‎ ‎przyczem‎ ‎oryginały‎ ‎zapewne‎ ‎przepadły.‎ ‎Sądząc‎ ‎z‎ ‎dawniejszej‎ ‎fotografji‎ ‎wieży,‎ ‎herby‎ ‎te‎ ‎oryginalne,‎ ‎czy‎ ‎też‎ ‎ich‎ ‎już‎ ‎kopje,‎ ‎w‎ ‎czasie bliskim‎ ‎połowy‎ ‎XIX‎ ‎w.‎ ‎znajdowały‎ ‎się pod‎ ‎oknem‎ ‎I‎ ‎piętra‎ ‎na‎ ‎południowej ścianie‎ ‎wieży.‎
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 05.08.24, 12:40
        ‎Do‎ ‎ozdoby‎ ‎zewnętrznej dziś‎ ‎strony‎ ‎wieży‎ ‎należy‎ ‎wreszcie‎ ‎stary późnogotycki‎ ‎portal‎ ‎wejścia‎ ‎niegdyś z‎ ‎dolnej‎ ‎sieni‎ ‎ratusza‎ ‎do‎ ‎skarbca‎ ‎miejskiego,‎ ‎który‎ ‎mieścił‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎przyziemiu wieży.‎ ‎Dziś,‎ ‎po‎ ‎zburzeniu‎ ‎ratusza,‎ ‎jest to‎ ‎wejście‎ ‎zzewnątrz‎ ‎do‎ ‎wnętrza‎ ‎wieży.
        Kamienne,‎ ‎wdzięcznie‎ ‎z‎ ‎przeplatających‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎kilku‎ ‎płaszczyznach‎ ‎lasek skomponowane‎ ‎obramienie,‎ ‎zdobią w‎ ‎górnych‎ ‎narożnikach‎ ‎tarcze‎ ‎rzeźbione‎ ‎o‎ ‎rysunku‎ ‎renesansowym,‎ ‎jedna z‎ ‎orłem‎ ‎polskim,‎ ‎druga‎ ‎z‎ ‎herbem‎ ‎Krakowa.‎ ‎Zamknięcie‎ ‎otworu‎ ‎stanowią
        drzwi‎ ‎obite‎ ‎żelazną‎ ‎blachą‎ ‎z‎ ‎wyrzynanym‎ ‎ornamentem‎ ‎szlachetnego‎ ‎pomysłu,‎ ‎obwiedzione‎ ‎również‎ ‎szlakiem drobnego‎ ‎a‎ ‎wdzięcznego‎ ‎rysunku.‎ ‎Reprodukcję‎ ‎górnej‎ ‎połowy‎ ‎tego‎ ‎portalu daje‎ ‎zarówno‎ ‎Essenwein‎ ‎(Mittelalterl. Kunstdenkm.‎ ‎d.‎ ‎Stadt‎ ‎Krakau,‎ ‎ ‎jak‎ ‎Muczkowski)
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 19:57
        Wnętrze‎ ‎wieży.
        Wspomniałem‎ ‎wyżej‎ ‎o‎ ‎salach‎ ‎we
        wnątrz‎ ‎wieży.‎ ‎Były‎ ‎pierwotnie‎ ‎i‎ ‎zacho
        wały‎ ‎się‎ ‎dwie.‎ ‎Przestrzeń‎ ‎na‎ ‎przyzie
        miu,‎ ‎dawny‎ ‎skarbiec‎ ‎ratuszowy,‎ ‎na
        planie‎ ‎mniej‎ ‎więcej‎ ‎kwadratowym
        dług.‎ ‎boku‎ ‎ok.‎ ‎5-95‎ ‎m,‎ ‎ma‎ ‎sklepienie
        gotyckie,‎ ‎skromne,‎ ‎krzyżowe,‎ ‎rozpięte
        na‎ ‎przecinających‎ ‎się‎ ‎przekątnych‎ ‎ka
        miennych‎ ‎żebrach,‎ ‎okroju,‎ ‎który‎ ‎wskania‎ ‎pozwalającego‎ ‎do‎ ‎niej‎ ‎się‎ ‎zbliżyć,‎ ‎że
        składa‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎przytwierdzonych‎ ‎do‎ ‎niewiado
        mego‎ ‎podkładu‎ ‎kilku‎ ‎blach,‎ ‎które‎ ‎po‎ ‎zeskro
        baniu‎ ‎przykrywającej‎ ‎je‎ ‎warstwy‎ ‎czarnej,
        okazują‎ ‎błyski‎ ‎czerwonawe,‎ ‎miedziane.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 20:07
        Mniej‎ ‎więcej‎ ‎w‎ ‎środku‎ ‎długości‎ ‎ściany
        północnej‎ ‎tej‎ ‎izby‎ ‎są‎ ‎dziś‎ ‎zamurowane
        odrzwia‎ ‎ciosowe,‎ ‎dość‎ ‎dużej‎ ‎wielkości,
        prostokątne,‎ ‎o‎ ‎okroju‎ ‎renesansowym.
        Stanowiły‎ ‎niegdyś‎ ‎zapewne‎ ‎przejście
        z‎ ‎kaplicy‎ ‎do‎ ‎pierwszego‎ ‎piętra‎ ‎ratusza.
        Wnętrze‎ ‎wieży‎ ‎dalej‎ ‎w‎ ‎górę,‎ ‎nad‎ ‎te-
        mi‎ ‎sklepionemi‎ ‎izbami‎ ‎pierwszego
        i‎ ‎drugiego‎ ‎piętra,‎ ‎nie‎ ‎jest‎ ‎sklepieniami na‎ ‎piętra‎ ‎podzielone,‎ ‎a‎ ‎powałę‎ ‎stałą,
        porządną‎ ‎ciesielską‎ ‎robotą‎ ‎wykonaną,
        ma‎ ‎dopiero‎ ‎na‎ ‎najwyższem‎ ‎piętrze,
        gdzie‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎przyrząd‎ ‎zegarowy.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 20:32
        ‎Ten‎ ‎system‎ ‎powtarza‎ ‎się jeszcze‎ ‎parę‎ ‎razy,‎ ‎z‎ ‎tą‎ ‎różnicą,‎ ‎że‎ ‎nie które‎ ‎nawroty‎ ‎odbywają‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎przestrzeniach‎ ‎ograniczonych‎ ‎kilkoma ścianami‎ ‎wieloboku,‎ ‎a‎ ‎inne‎ ‎ścianami
        utworzonemi‎ ‎z‎ ‎części‎ ‎koła.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 21:05
        Rozpoczął się 18 lipca 1850 roku i ogarnął znaczną część centrum oraz ówczesnych przedmieść. Spaleniu uległa prawie cała zabudowa południowej pierzei Małego Rynku, południowa i połowa wschodniej pierzei Rynku Głównego oraz budynki przy ulicach: Krupniczej, Gołębiej, Wiślnej, Franciszkańskiej, Dominikańskiej, Brackiej, Grodzkiej (do przecięcia z Poselską), Stolarskiej, Wielopole i Starowiślnej. W ciągu następnych dni na całym tym obszarze pojawiały się kolejne ogniska płomieni, które jednak były szybko gaszone. Jedynie 26 lipca wybuchł nowy pożar na terenie dzielnicy Kleparz, lecz nie rozwinął się na większą skalę.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 21:06
        Pożar z 1850 roku, uznawany za jedną z największych klęsk żywiołowych w dziejach Krakowa, był zarazem ostatnim pożarem, który dotknął tak znaczny obszar miasta. Wszelkie późniejsze pożogi zasadniczo trawiły już tylko pojedyncze budynki.
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 21:07
        Jak wykazało późniejsze śledztwo, pożar rozpoczął się przypadkowo, a jego nieumyślnymi sprawcami byli młynarczyk Piotr Fic i Jan Trójka, terminator u kowala Ignaszewskiego. Tego dnia pracowali nad dopasowaniem żelaznej obręczy na wał koła młyńskiego, którą w tym celu musieli rozgrzać. Jednak od zapalonego w izbie czeladnej ognia zajęły się cewie, drewniane kliny do kół młyńskich, suszone w kominie. Pożaru nie udało się ugasić i młyn stanął w płomieniach
      • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 06.08.24, 21:08
        Włoski orzech bowiem po spaleniu się zachowuje swoją zwykłą sklepistość, łupina jego zamieniona zostaje w najdoskonalszy węgiel drzewny, a podsycana palącą się wewnątrz tłustością owocu, długo bardzo jest tlejącym się zarzewiem, po wytopieniu się owocu wewnątrz zostaje tam próżnia, która tej zwęglonej łupinie nadzwyczajną nadaje lekkość i ulotność
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:20

      Gotycki kościół został rozebrany w 1689 roku, by ustąpić miejsca istniejącej obecnie, barokowej świątyni, wzniesionej w latach 1689-1703 według projektu holenderskiego architekta Tylmana z Gameren. Pieczę nad pracami budowlanymi sprawował wówczas ks. Sebastian Sierakowski, architekt-amator. W latach 20. XVIII wieku do kolegiaty sprawiono organy wykonane przez Szymona Sadkowskiego. Obecnie zachował się prospekt tegoż instrumentu, jak również piszczałki czternastu oryginalnych głosów. Warto nadmienić, że są to jedyne organy w Polsce, w których autorstwo Szymona Sadkowskiego jest pewne. Instrument powstał najprawdopodobniej około 1724 roku, za czym przemawia odkryty w XX wieku napis następującej treści:

      „Anno Domini 1724 Szymon Sadkowski hoc opus facie m[anu] p[rioprio] p[innit]”
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:20
      1) sekcja manuału – na chórze muzycznym (jedna z dwóch bliźniaczych szaf organowych);
      2) sekcja pozytywu przedniego (odrębna) – na balustradzie chóru muzycznego;
      3) sekcja pedału – na chórze muzycznym (jedna z dwóch bliźniaczych szaf organowych).
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:21
      „Nade drzwiami wielkiemi jest umieszczony chor dla kapeli i organ na tragarzach w murze magistratualnym utwierdzonych malowany żółtym pokostem i rzeźbą snycerską przyozdobiony. Sufit pod chórem jest mocny na którym w środku są aniołowie z organami wymalowani – Wschód na chór, jako się wyżey rzekło, jest z wieży od zachodu będący. […] Co się tyczy organ tych struktura wspaniała, ma pośrodku niejako bramę służącą za miejsce organiście do grania. Po obydwóch stronach tegoż są drzwiczki na zawiasach z zameczkami prowadzące do organ wewnątrz które składają się z 3-ch części to jest manuału, pozytywy i pedału. Manuał i pozytyw łączą się z klawiaturą Francuzką umieszczoną w pośrodku Organ mającą wszystkie tony oraz bęben zepsuty. W manuale klawisz pod g urwany. Głosów zaś 11 z kluczami żelaznymi od których idą walce drewniane do piszczałek cynowych oprócz fletu major, przy którym piszczałki drewniane w szczególności w manuale Pryncypał ma w sobie piszczałek metalowych sztuk 50. Spilflet takichże piszcz: 50. Suilicinal 50. Octawa 50. Octawa druga 50. Quinta 50. Super Octawa 50. Sexattara 150. Bez oktawy. Mixtura także 150. Cymbał [tzw. „Polski” – przypis autora] ma w sobie nożek 50. W tych nożkach od Basa poczynających się ma piszczałek każda nożka po 4-ry, po prawey zaś ręce 3. Ogółem piszczałek metalowych w Manuale jest 1000. Piszczałek zaś drewnianych we flecie major jest 50. Lada czyli skrzynia do nadymania w Organach dobra – W Pozytywie klawisze dobre mają głosów 6. z kluczami żelaznymi od których idą walce drewniane do piszczałek cynowych oprócz fletu major, przy którym idą piszczałek drewnianych 50. I fletu minor w którym jest piszczał: drewnian: 45. […] W szczególności w Pozytywie znajduje się piszczałek metalowych w principal 50. W sulicincle 50. W spilflecie 50. W octawie 50. W flecie minor 5. Ogółem 205. Lada pod pozytywem dobra. Są także nad pozytywem dwa ptaki pobielane i gwiazdka z trzema dzwonkami – W Pedale jest głosów 7. Z kluczami żelaznymi, od których idą walce drewniane do piszczałek metalowych, a tych pryncypał ma w sobie 21. Super Octawa 21, Quinta 16. […] Cymbał ma w sobie nożek 21. mających po 5 piszczałek lub 4 ma w sobie piszczałek met: 350. Mixtura na koniec 63. Ogółem w pedale piszczałek metalowych 47. Sulicibas zaś ma piszczałek drewnianych 21. Sub bas podobnie 21. A Quinta takichże 5. Razem więc w całych organach jest piszczałek metalowych 1676, a drewnianych 192. […] Lada w pedale potrzebuje reperaryi gdyż powietrze przepuszcza. Nie wszystkie zaś piszczałki metalowe z frontu dają się widzieć, lecz tylko pryncypałowe, inne są wewnątrz pospolicie ołowiane. Facyata organ przedstawia się w kształcie po siedem piszczałek różnej wielkości, pomiędzy którymi są pomniejsze płasko ułożone również od wierzchu snycerszczyzną z drzewa malarsko złocona przyozdobione, całe zaś organy są żółtym pokostem pomalowane. Przyległą Chórowi i Organom jest kalikownia w tey jest miechów 5. Ze skóry irchowej o kilku fałdach każdy, potrzebujących reperacyi z tych wyżej 4 a jeden niżey są umieszczone za przegrodą z tarcic, dragi do nich dobre. Obok jest kanał czyli rura wietrzna, ciągnąca się pod podłogą do Organ”.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:22
      „Głosów w manuale pierwszym znajduje się 11 czyli piszczałek 837, w drugim manuale głosów cztery czyli piszczałek 204, w pedale głosów 6 czyli piszczałek 126. […] piszczałki dadzą się jeszcze do dobrego stanu doprowadzić z wyjątkiem salicynału, który zupełnie jest zrujnowany, zdaniem moim należałoby go zastąpić głosem viola gamba, […] dalej głos cymbał, którego piszczałki drobne bez żadnej wartości i nigdzie dziś nie używane skasować, a jeżeli miejsce na to pozwoli głosem piccolo zastąpić”.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:23
      W 1900 roku przy instrumencie pracował Tomasz Fall ze Szczyrzyca. Odnowił on ogół organów oraz przypuszczalnie dodał do dyspozycji następujące głosy:

      1) Manuał I: Viola 8’, Viola 4’, Gamba 4’;
      2) Manuał II (dawny pozytyw): Flauto amabilis 8’, Salicet 8’, Vox coelestis 8’.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:23
      Po zakończeniu drugiej wojny światowej organy znajdowały się w stanie daleko posuniętej destrukcji, która praktycznie uniemożliwiała dalszą ich eksploatację. Doceniono wówczas wartość instrumentu, wobec czego podjęte zostały działania mające na celu jego renowację. Pracom remontowym patronowała Katedra Organów Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie. Instytucja ta zaproponowała, by odrestaurowane organy wyposażyć w trakturę elektryczną. Dzięki staraniom miejscowego wikariusza, ks. Kazimierza Sudera, odstąpiono ostatecznie od tej niewłaściwej koncepcji. Ostatecznie w latach 1958-1963 renowacji instrumentu dokonał Robert Polcyn z Poznania. Przed rozpoczęciem tychże prac dyspozycja przedstawiała się następująco:
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:24
      W 1971 roku R. Polcyn dokonał jeszcze drobnych napraw, natomiast w latach 80. XX wieku przy regulacji traktury pracował Andrzej Buła.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 09.07.24, 22:25
      Ciśnienie powietrza: 85 mm WS.
      Wysokość stroju: a’~460Hz przy t=15 st. C.
      Skala organów – I manuał: C-d3; II manuał: C-c3d3; pedał: C-d1.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:34
      W Kościele Świętej Anny w Krakowie pochowano następujące osoby:
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:35
      Był synem Filipa i Marii z domu Tatarczany oraz młodszym bratem Romana (późniejszego rektora Politechniki Krakowskiej, członka PAN i PAU, senatora RP). Uczęszczał w czasie okupacji niemieckiej do prywatnej Szkoły Handlowej E. Liberdy w Krakowie. Po wojnie studiował na Wydziale Budownictwa Lądowego Akademii Górniczo-Hutniczej, gdzie uzyskał dyplom magistra inżyniera (1954). Staż odbył w kombinacie nowohuckim. Od 1955 pracował w Zakładzie Badawczym Materiałów i Konstrukcji Wydziałów Politechnicznych Akademii Górniczej (następnie na Politechnice Krakowskiej), jednocześnie był konsultantem w Biurze Projektów Przemysłu Skórzanego. W czerwcu 1960 obronił doktorat nauk technicznych na podstawie rozprawy Realizacja i straty siły naciągania przy odcinkowym sprężaniu powłok cylindrycznych. W 1968 habilitował się. Od października 1969 prowadził wykłady na Uniwersytecie w Chartumie jako visiting professor. Był autorem 41 publikacji z dziedziny konstrukcji żelbetowych oraz współautorem trzech patentów, członkiem Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa oraz Naczelnej Organizacji Technicznej.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:36
      Był aktywny w duszpasterstwie akademickim w Krakowie. Przyjaźnił się z Karolem Wojtyłą, który udzielił mu ślubu 29 czerwca 1957. Z małżeństwa z Danutą Plebańczyk miał troje dzieci – córki Marię (ur. 1958) i Katarzynę (ur. 1961) oraz syna Piotra (ur. 1962). Wraz z dwójką młodszych dzieci zginął w katastrofie statku na Nilu. Początkowo został pochowany na Cmentarzu Podgórskim w Krakowie (pas 1-1-4)[, uroczystościom pogrzebowym przewodniczył kardynał Wojtyła. W 1998 jego prochy zostały przeniesione do Kolegiaty Akademickiej św. Anny.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:37
      https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Gr%C3%B3b_Jerzego_Ciesielskiego.jpg/360px-Gr%C3%B3b_Jerzego_Ciesielskiego.jpg
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:38
      Pochodził z Krakowa, miał brata Stanisława (zm. 1711) sekretarza królewskiego i kanonika przemyskiego. Studiował w Akademii Krakowskiej uzyskując 17 października 1676 stopień bakałarza a 9 lipca 1681 doktora filozofii. Od 1687 był członkiem Kolegium Mniejszego. 14 października 1694 został przyjęty do grona członków Kolegium Prawniczego i wybrany na jego prepozyta funkcję tę pełnił ośmiokrotnie. Został oddelegowany do pracy w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu w listopadzie 1696 pracował w niej do 17 stycznia 1701. W poznaniu pracował także jako nauczyciel synów kasztelana poznańskiego Władysława Radomickiego. W 1710 był kanonikiem kościoła Wszystkich Świętych, w 1712 został jego kustoszem oraz proboszczem w Igołomi. 1 marca 1712 został doktorem obojga praw, w 1714 został dziekanem Wydziału Prawa. Rektorem krakowskiej uczelni został w roku 1718, zastępując na stanowisku Gabriela Profeckiego. Urząd sprawował do 1719 Pochowany został 27 marca 1720 w kościele św. Anny w Krakowie.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:39
      W 1527 roku zapisał sumę 5060 złotych na ufundowanie kolegiaty w kościele św. Anny w Krakowie. Pochowany tamże.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:40
      Był synem Macieja, na Akademię Krakowską zapisał się w semestrze zimowym 1592/1593. Bakałarzem został w 1594, a magistrem sztuk wyzwolonych cztery lata później. W 1606 był już dziekanem Wydziału Sztuk; drugi raz dziekanem tego wydziału został w semestrze zimowym 1608/09. Równolegle z karierą uniwersytecką rozwijał duchowną. Niższe święcenia duchowne przyjął 22 lipca 1606, a prezbiteratu 13 kwietnia 1607. W 1606 otrzymał stanowisko wychowawcy Jakuba Sobieskiego i Jana Żółkiewskiego. W jesieni 1618 wyjechał do Padwy, w 1619 był w Rzymie, gdzie otrzymał promocję na doktora teologii. Ok. 1618 został mianowany dziekanem kościoła św. Anny w Krakowie. W 1630 po raz pierwszy objął urząd rektora Akademii Krakowskiej, pełnił go aż siedmiokrotnie w latach: 1630–1631, 1635–1637 i 1641–1642. W 1638 został kanonikiem katedry krakowskiej. Adam Opatowczyk spoczął w kościele św. Anny jak sam nakazał – pod amboną – zaś kazanie pogrzebowe wygłosił jego uczeń Szymon Stanisław Makowski.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:41
      Urodził się na Podlasiu w rodzinie szlacheckiej Baltazara herbu Junosza, właściciela Wólki Piotrkowskiej koło Rajgrodu. W 1624 rozpoczął naukę w Uniwersytecie Krakowskim. W 1631 został bakałarzem i w następnym roku magistrem nauk wyzwolonych. Prowadził wykłady w klasie gramatyki oraz dialektyki w Szkołach Nowodworskich.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:42
      Od 1644 administrował dobrami Uniwersytetu Krakowskiego doprowadzając do uporządkowania spraw gospodarczych. Opracował i przedstawił w formie pisemnej program reform zarządzania majątkiem i przez kolejne trzydzieści trzy lata sprawował funkcję ekonoma-administratora dóbr uniwersyteckich.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:42
      Bardzo mocno zaangażował się w odbudowę gospodarki uniwersyteckiej, po najeździe szwedzkim, przeznaczając na ten cel dochody własne jak i spadek po rodzicach. Przyczynił się do zakupienia przez Uniwersytet drukarni Piotrkowczyka.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:43
      Krzysztof Franciszek Sowiński (ur. 1642 w Wielopolu, zm. 4 marca 1699 w Krakowie) – doktor teologii, profesor i rektor Akademii Krakowskiej.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:44
      Wawrzyniec Śmieszkowic (ur. 9 sierpnia 1590 w Brzezinach, zm. 20 września 1646 w Krakowie) – doktor medycyny, lekarz, rektor Akademii Krakowskiej.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:44
      Studiował medycynę promocję doktorska uzyskał pomiędzy 2 lipca 1624, a 2 marca 1625. Do Krakowa powrócił wiosnę 1628, 12 lutego 1629 uzyskał nostryfikacje dyplomu na Wydziale Lekarskim na podstawie wykładu na temat szkorbutu. W 1630 napisał odę na ingres biskupa Andrzeja Lipskiego, prowadził także własna praktykę lekarską oraz został właścicielem kamienicy w Krakowie przy ulicy Szpitalnej.14 października 1643 biskup Piotr Gembicki mianował go wicekanclerzem Akademii, a wiosną 1645 został wybrany rektorem. Urząd sprawował przez kolejne 3 semestry. Zgodził się jako rektor pożyczyć królowi Władysławowi IV 30 tysięcy złp na wykup księstwa raciborskiego pieniądze były zgormadzone na rozpoczęcie starań o beatyfikację Jana Kantego. Decyzje rektora ostro krytykowano zwłaszcza Jakub Górski zwracając uwagę na słabe ze strony monarchy zabezpieczenie pożyczonych pieniędzy. Broniąc swojej decyzji Wawrzyniec Śmieszkowic zwołał zgromadzenie profesorów w dniu 20 września 1646 podczas którego przemawiając zasłabł i wkrótce zmarł. Pochowany został 26 września 1646 w kościele św. Anny. Na mocy testamentu zbiór jego książek odziedziczyli inni profesorowie Akademii jak również ufundowana z zapisu testamentowego Bursa Śmieszkowska w Krakowie.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:45
      Był najmłodszym synem malarza Andrzeja i Zofii z Golańskich. Wykształcenie zdobył na krakowskiej uczelni, od 1776 roku prowadził wykłady w zakresie architektury, matematyki elementarnej i mechaniki praktycznej. W latach 1783–1785 przebywał w Paryżu na stypendium naukowym, gdzie uczęszczał do Collège de France.
    • madohora Re: Kraków, dzielnice i okolice 10.07.24, 19:46
      W 1806 roku zaczął wydawać pismo „Dziennik Gospodarski Krakowski”, na łamach którego propagował konieczność unowocześniania rolnictwa przez publikowanie informacji na temat zagranicznych osiągnięć w tym zakresie. Prywatnie zakupił wieś Swoszowice, w której znajdowały się lecznicze źródła siarkowe. Wybudował tam dom zdrojowy, zaprojektował specjalną pompę do podawania wód leczniczych do łazienek. Zajmował się również publicystyką, pisał artykuły na temat aktualnej sytuacji w kraju, opowiadając się między innymi za zniesieniem poddaństwa chłopów.

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


Nakarm Pajacyka