Ciekawa strona o Bydgoszczy

[Gość: PIT]

republika.pl/pastro/

Zapoznajcie się i oceńcie sami.
Mi się bardzo podoba.

[Gość: PIT]

Poprawka:
republika.pl/pastro/

ANTYTORUŃSKA STRONA WWW - załozona przez Bydgoszcz

[Gość: aaa]

ANTYTORUŃSKA STRONA WWW - załozona przez Bydgoszczan:
republika.pl/pastro/Historia1918-1945.html
cytaty:
- "takimi małymi miasteczkami , jak Toruń..."
- " 30.000 Torun w okresie miedzywojennym w żaden sposób nie mógł spełnić
ambicji innych miast..."

Torun w 1920 miał 46.000, a w 1939 - 79.000 mieszkanców!
Kłamstwo na klamstwie.

czy cie takie klamstwa ciesza?

[Gość: a]

A to strona przygotwana za samorzadowe oraz państwowe środki (czyli nasze) o
bydgoszczy
www.turystyka.torun.pl/torun7.html

NIEPRAWDZIWE INFORMACJE NA BYDG. STRONIE WWW

[Gość: skromny]

NIEPRAWDZIWE INFORMACJE NA STRONIE WWW - załozonej przez Bydgoszczan:
republika.pl/pastro/Historia1918-1945.html
Kłamstwo na klamstwie. omawiany jest okres między wojenny:

"Powstało bardzo słabe, okrojone województwo bez znaczącego ośrodka
administracyjnego."
- czy Torun nie był ośrodkie administracyjnym???

"30 tyś. Toruń w żaden sposób nie mógł spełnić ambicji Pomorzan."
- czyich ambicji nie spełniał? Ambicje Bydgoszczy do władzy to nie ambicje
wszystkich Pomorzan!
- a wiekość - kojene przeklamanie: Torun w 1920 miał 46.000, a w 1939 - 79.000
mieszkanców!

"Toruń posiadający wiekowe zapóźnienia w infrastrukturze z trudem wypełniał
powierzone funkcje."
- Bydgoszcz po zaborach nie miała zapóźnień cywilizacyjnych? Nie miał ich
Grudziądz, Gdańsk, czy od zera budowana Gdynia ? Czemu autor nieprawdziwie
kocenturje sie tylko na Toruniu - tylko on był pod zaborami?

"Zaledwie 30 tys. miasteczko nie było w stanie wygospodarować odpowiednich
funduszy na konieczne inwestycje."
- czemu "miasteczko" anie od razu "wieś" dla poprawienia nastrojów?
- znów kłamstwo o 30 tys, zamiast 79.000 mieszkanców

"Brak w Toruniu przemysłu (pierwszy większy zakład powstaje dopiero w 1932
roku)..."
- czy mi się tylko wydaje, czy Fabryka Pierników istniała od XVII wieku ?
- a Born i Schutze?
- a Fabryka Kotłów?
- z instytucji: Teatr, Harmonijka, nowoczesna Hala Wystawowa, Dyrekcja Lasów
Państwowych, Polskie Radio (później wywiezione do B-czy) - nie było ich?

cytaty:
- "takimi małymi miasteczkami , jak Toruń..."
- " 30.000 Torun w okresie miedzywojennym w żaden sposób nie mógł spełnić
ambicji innych miast..."
pozostawiam bez komentarza...

cytaty o Bydgoszczy:
"Miasto wojewódzkie - stolica województwa kujawsko-pomorskiego"
- a nie współstolica? Torun jakos nie ma takich horrendalnych ambicji, żeby
pisać, ze jest jedyna stolicą kuj-pomu.

"Dzisiejsza Bydgoszcz (zespół miejski 450 tys. mieszkańców) to jeden z
największych i najnowocześniejszych ośrodków przemysłowych..."
- a moze 650.000? ja słyszałem o 362. tys i tendencjach wyludniających
- a ten osrodek - ho, ho! Gdzie tam Gdansk, Poznan, Krakow, Katowice, nie
mowiac o Warszawie - tylko Bydgoszcz. Gigantomania do potęgi!

Idąc za jatrzącym leszkiem powinienem pisać:
- "ustalić autorów strony republika.pl/pastro !!!"
- "składać donosy do prokuratury !!!"

Ale ja mu życzę dobrze. Skoro Torun to wieś, bez żadnej fabryki ani żadnej
funkcji administracyjnej... :-) co mi wieśniakowi do gigantycznego środka
gospodarczego!

[Gość: bardziej skromny]

A to strona przygotwana za samorzadowe oraz państwowe środki (czyli nasze) o
bydgoszczy - najciekawsze znajduje się na dole tekstu
www.turystyka.torun.pl/torun7.html

[Gość: bardziej skromny]

www.turystyka.torun.pl/torun7.html

Bydgoszcz w latach 1920 - 1939

[Gość: Leszek]

Powrót Bydgoszczy w granice państwa polskiego nie zaczął się dla miasta
szczęśliwie. Zgodnie bowiem z dawnym pruskim podziałem Bydgoszcz
przyporządkowano do województwa poznańskiego. Zlikwidowano rejencję bydgoską, a
miasto spadło do roli największego miasta powiatowego II Rzeczypospolitej.
Pomimo powrotu w granice Polski bydgoszczanie posiadali uczucie niedoceniania i
niewykorzystania w pełni możliwości miasta przez władze centralne.

Bardzo ciekawie kształtowały się stosunki ludnościowe miasta. Bydgoszcz była
jedynym obok Katowic dużym miastem polskim które w ciągu dwudziestolecia
międzywojennego podwoiło z nawiązką liczbę mieszkańców. Miasto liczące 65 tys.
w 1920 roku, w 1939 roku posiadało już 143 tys. mieszkańców. W Bydgoszczy
istniał również bardzo wysoki przyrost naturalny, w latach 1936 - 1938 pod tym
względem w Polsce wyprzedzała Bydgoszcz tylko Gdynia. Pod względem liczby
ludności w omawianym okresie Bydgoszcz plasowała się na ósmym, a potem na
siódmym miejscu w kraju - czyli lepiej niż obecnie. Jako ciekawostkę można
dodać, że już wtedy pracowano nad stworzeniem planów rozbudowy Bydgoszczy do
600 tysięcy mieszkańców (!).

Powiększeniu uległ również administracyjny obszar Bydgoszczy. W 1920 roku
przyłączono do miasta 18 gmin podmiejskich, a w 1933 r. tereny Lasu Gdańskiego.
Dzięki temu Bydgoszcz w latach trzydziestych XX wieku stała się czwartym
miastem w Polsce pod względem wielkości terytorium.

Rozwój terytorialny Bydgoszczy (na dzień 1 stycznia 1939).
Warszawa 141 km˛
Wilno 105 km˛
Poznań 77 km˛
Bydgoszcz 75 km²
Lwów 67 km²
Gdynia 66 km²
Łódź 59 km˛
Toruń 59 km˛
Kraków 48 km²

Może niektórych zdziwi albo nawet zaskoczy ten fakt, ale w czasach II
Rzeczypospolitej trzy polskie miasta zaliczano do najbardziej zadrzewionych:
Katowice, Warszawę i Bydgoszcz. Natomiast za najczystsze miasta polskie biorąc
pod uwagę estetykę i porządek uznawano Wilno i Bydgoszcz.

Pomimo degradacji Bydgoszczy do roli powiatu i wiążącym się z tym licznych
utrudnień, w mieście poczyniono cały szereg inwestycji - oto najważniejsze:
Elektrownia na Jachcicach - zbudowana zaledwie w ciągu półtora roku. W 1929 jej
wydajność dwukrotnie przekraczała potrzeby miasta. Dzięki temu można było
przystąpić do wymiany sieci, oraz zmiany oświetlenia gazowego na elektryczne.
Rozbudowa gazowni miejskiej od 1923 roku.
Szpital na Bielawkach - w ciągu zaledwie dwóch lat oddano ten budynek w stanie
surowym. Był to wówczas największy szpital w Polsce.
Szpital Powiatowy przy ul. Chodkiewicza
Łaźnia Miejska na Szwederowie, 1928 rok,
Dom Starców przy ul. Grudziądzkiej,
Nowa remiza straży pożarnej zbudowana w latach 1927 - 1928.
Budynek Państwowego Monopolu Tytoniowego przy ul. Warszawskiej 1926 - 1927
Gmach automatycznej centrali telefonicznej dla Polskiej Akcyjnej Spółki
Telefonicznej PASTA przy ul. Pomorskiej
Budynek poczty dworcowej przy ul. Zygmunta Augusta - umieszczono tam Pocztowy
Urząd Celny przeniesiony w 1934 z Torunia
Gmach Banku Polskiego zbudowany w latach 1924 - 1925
Budynki Niemieckiego Gimnazjum im. Albrechta Dürera w latach 1935 - 1938,
obecnie są to obiekty Akademii Bydgoskiej
Bazylika pw. Św. Wincentego a’ Paulo - największy bydgoski kościół, budowany w
latach 1925 - 1938. Jest to monumentalna świątynia w kształcie rzymskiego
Panteonu, mieszcząca aż 12 000 osób.
Kościół pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy na Szwederowie, zbudowany w 1928
roku, mieści ok. 6000 osób.
Kościół na Siernieczku zbudowany w 1924 r.
Kościół na Czyżkówku ukończony w 1939 r.
Tor regatowy w Brdyujściu oraz budowa trybun i hangarów przy torze w 1924 r.
Stadion Miejski im. Józefa Piłsudskiego na 15 tys. widzów, otwarty w 1924 roku,
oraz budowa zadaszonej żelbetowej trybuny na stadionie w latach 1927 - 1929.
Boisko sportowe im. Idziego Świtały na Wilczaku - ukończone w 1929 roku.
Wieża spadochronowej najwyższa w Polsce 38 m przy szkole podchorążych 1936 rok.

Wszystkie te przedsięwzięcia Bydgoszcz poczyniła w przeważającej mierze
samodzielnie, bez politycznego i finansowego wsparcia ze strony władz i urzędów
wojewódzkich - inaczej niż w sąsiednim Toruniu.

Pomimo tego, że w Toruniu mieściła się siedziba okręgu wojskowego, to jednak w
Bydgoszczy zlokalizowano Szkołę Podchorążych dla Podoficerów, a od 1937 roku
także Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej.
W mieście miała swą siedzibę również 3 Ekspozytura II Oddziału Sztabu Głównego
Wojska Polskiego - słynna placówka wywiadu i kontrwywiadu dowodzona przez
zasłużonego majora Jana Żychonia.

W Bydgoszczy stacjonowały następujące jednostki wojskowe:
61 i 62 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
8 Batalion Pancerny
16 Kompania Telegraficzna
15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej
11 Dywizjon Artylerii Konnej
16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im gen. Dyw. Gustawa Orlicz - Dreszera

W mieście miały też swą siedzibę dowództwa 15 Dywizji Piechoty oraz Pomorskiej
Brygady Kawalerii. Zlokalizowano tu również Garnizonową Izbę Chorych.

Warto wspomnieć że o doskonałym położeniu komunikacyjnym miasta. Przez
Bydgoszcz biegła magistrala kolejowa ze Śląska (Nowe Herby) do Gdyni - była to
najważniejsza inwestycja komunikacyjna całej II Rzeczyposplitej. Od 1937 w
Bydgoszczy znajdowała się siedziba Dyrekcji Polsko - Francuskiego Towarzystwa
Kolejowego - głównego wykonawcy magistrali, a od 1 stycznia 1938 właściciela
ukończonej linii.
Ważną rolę odgrywała również szosa inowrocławska do Bydgoszczy - główna droga
eksportu zboża z Kujaw.

Okres międzywojenny to również złote lata dla Kanału Bydgoskiego który był
wówczas w pełni wykorzystywany do celów transportowych oraz rekreacyjnych.
Ponadto w 1929 roku otwarto w Bydgoszczy pierwsze w regionie lotnisko
pasażerskie, oferujące możliwość podróżowania drogą powietrzną do Warszawy,
Poznania i Gdańska.

Bydgoszcz była jednym z najbardziej uprzemysłowionych miast II Rzeczypospolitej.
Oto najważniejsze przedsiębiorstwa w Bydgoszczy:
Fabryka Maszyn Lehnerta
Fabryka Odlewów Eberhardta
Warsztaty Kolejowe I klasy
Fabryka Traków i Maszyn (wcześniej Blumwe und Sohn)
Fabryka Sygnałów Kolejowych
Lloyd Bydgoski
Fabryka Mebli Pfefferkorna
Garbarnia Bucholza
Fabryka Wyrobów Metalowych Millnerta
Zakłady Rowerowe Tornowa
Fabryka Cukierków i Czekolady „Lukullus”
Zakłady Graficzne „Biblioteka Polska”
Fabryka Proszków „Persil”
Kabel Polski
Fabryka Fortepianów i Pianin Bruno Sommerfelda (największa tego typu w Polsce)

Przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego najsilniejszym ugrupowaniem
politycznym w mieście pozostawała chadecja. Niektórzy uważają, że Bydgoszcz nie
została przed wojną stolicą województwa ze względu na to, iż rządzący obóz
sanacyjny bał się wpływowych w mieście chadeków i endecji. Bardzo nikłe były
wpływy komunistów. Była to niewielka, powszechnie znienawidzona grupa jawnie
głosząca hasła oddania Bydgoszczy Niemcom.

Wbrew temu co głoszą niektórzy, Bydgoszcz była w omawianym okresie bardzo
silnym ośrodkiem kulturalnym promieniującym na cały region.
W mieście funkcjonował Teatr Miejski w którym gościnnie występowali tacy
artyści jak Ludwik Solski, Irena Solska, Mieczysława Ćwiklińska, Stefan Jaracz,
Juliusz Osterwa, Hanna Ordonówna, Kazimierz Junosza - Stępowski, Mieczysław
Frenkiel.

Już od 1903 roku w Bydgoszczy istniała Biblioteka Miejska, posiadająca w swoich
zbiorach w 70 000 pozycji w 1920 a w 1939 już 136 500. Jednostka ta była w
posiadaniu Księgozbioru Bernardyńskiego, oraz rękopisów i pism m. in. Henryka
Sienkiewicza, Jana Kasprowcza, Józefa Weyssenhoffa, Lucjana Rydla, a nawet
księgozbioru należącego wcześniej do wodza rewolucji październikowej
Włodzimierza Lenina.

W 1923 roku założono Muzeum Miejskie zlokalizowane przy Starym Rynku w którym
od 1936 odbywała się doroczna wystawa „Salony Bydgoskie”. Otwarto

Choćbyś nie wiem ile fabryk wymienił w Bydgoszczy

[Gość: ad]

Choćbyś nie wiem ile fabryk wymienił w Bydgoszczy to nie oznacza to, ze w
Toruniu do 1932 nie było żadnej, jak kłamliwie pisze bydgoska www, prawda?
Fabryka Piernikow istnieje od XVII wieku i jest najstarsza fabryka w regionie.

BYDGOSZCZ i TORUŃ w latach 1920 - 1939

[Gość: Leszek]

Jak powszechnie wiadomo w 1920 roku Bydgoszcz została przyporządkowana do
województwa poznańskiego zgodnie jeszcze z dawnym pruskim podziałem.
W okresie przejściowym do roku 1920 Bydgoszcz cały czas zachowywała wysoką
pozycję regionalną ponieważ władzom bydgoskiej rejencji administracyjnie
podlegały wszystkie ziemie pozostające jeszcze pod władaniem niemieckim.
Wkrótce po powrocie w granice Polski Bydgoszcz została sprowadzona do roli
powiatu - największego miasta powiatowego II Rzeczypospolitej. Miasto zostało
ogołocone ze wszystkich urzędów. Pozostawiono jedynie Dyrekcję Poczty i Sąd
Okręgowy.

Nie wzięto zupełnie pod uwagę że Bydgoszcz była ośrodkiem administracji już
wcześniej oraz przeważała ludnosciowo i gospodarczo.

Wybór miasta Torunia na stolice województwa pomorskiego dużą rolę odegrała
Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Gdańsku, który aż do stycznia 1920 roku
był najwyższą reprezentacją polską na Pomorzu. Dużą rolę w tej instytucji
odgrywały osoby związane z Torunim dzięki nim to miasto zostało wybrane na
siedzibę władz wojewódzkich.
Do października 1919 realna była także kandydatura Grudziądza - miasta wówczas
porównywalnego wielkością z Toruniem, jednak zbytnia bliskość granicy
niemieckiej spowodowała że zrezygnowano z tej koncepcji

Woj. pomorskie ze stolicą w Toruniu było do 1938 roku jednym z najsłabszych
województw w Polsce. Zajmowało 16 386 tys km2 i w 1921 niespełna liczyło 1 mln
mieszkańców - pod względem powierzchni tylko śląskie było mniejsze.
Charakteryzowało się również brakiem większych ośrodków miejskich oraz
urodzajnych ziem. Przykładowo sąsiednie województwo pomorskie składało się z 39
powiatów i 4 miasta wydzielone, a pomorskie tylko z 18 powiatów i 2 miast
wydzielonych.

Rywalizacja Bydgoszczy i Torunia był grą o bardzo dużą stawkę, a w wypadku
Torunia wręcz decydującą o dalszych perspektywach rozwoju tego miasta
Torunianie wspierali przyłączenie Bydgoszczy do woj. pomorskiego ale
przeniesienie stolicy byli zdecydowanie przeciw.

Z racji zacofania istniał cały szereg ulg i programów pomocy dla Pomorza z
których Toruń korzystał bardzo szeroko, często nawet kosztem innych miast
regionu. Przez cały okres międzywojenny Toruń prowadził również bezwzględna i
bardzo konsekwentną polityką centralizacji wszelkich instytucji i urzędów w
grodzie Kopernika. Mieściło się tutaj ponad 90 % ważnych instytucji
regionalnych.

Charakterystycznym tego przykładem może być sposób w jaki Toruń przechwycił
Dyrekcję Kolei mieszczącą się od 1849 roku w Bydgoszczy, a po 1920 przeniesioną
do Gdańska. Kiedy wiadomo były że na skutek niemieckich szykan trzeba ją
yprowadzić z Gdańska. Zarówno Bydgoszcz jak i Toruń zaproponowały umieszczenie
jej u siebie oferując jednocześnie warunki lokalowe. Bydgoszcz posiadała
reprezentacyjny gmach przy ul. Dworcowej specjalnie zbudowany dla tej
instytucji, a przez miasto dodatkowo przebiegała magistrala kolejowa Nowe
Herby - Gdynia. Toruń postanowił jednak za wszelka cenę nie dopuścić do
umieszczenia tej instytucji w Bydgoszczy. Władze grodu Kopernika zagrały va
banque i zaoferowały...świeżo ukończony budynek Urzędu Wojewódzkiego przy Pl.
Teatralnym. I tam Dyrekcja Kolei została umieszczona. Toruń wolał poświęcić
gmach zbudowany w zupełnie innym celu niż dopuścić do umieszczenia Dyrekcji
Kolei w Bydgoszczy. Z resztą Toruń i tak nie mógł wykonać wszystkich przyjętych
na siebie zobowiązań w tej sprawie, skutkiem czego kilka mniej ważnych
wydziałów dyrekcji kolei jednak umieszczono w Bydgoszczy. semafory graniczne
stacji Toruń-Przedmieście graniczyły z innym okręgiem PKP (warszawskim). A
dyrekcja kolei nigdy wcześniej nie mieściła się w grodzie Koperniaka.

Warto także pamiętać w 1920 roku kiedy stworzono województwo pomorskie Toruń
nawet nie posiadał odpowiednich gmachów publicznych a siedziba władz
wojewódzkich została zlokalizowana w budynku poniemieckiej szkoły!!!
W tym czasie Bydgoszcz dysponowała wolnymi gmachami rejencji bydgoskiej (ul.
Jagiellońska), czy dyrekcji kolei (ul. Dworcowa). Było tak na skutek
wyprowadzenia z miasta prawie wszystkich ważniejszych urzędów

W latach 1920 - 1939 w Toruniu miały swe siedziby następujące instytucje:
Starostwo Krajowe Pomorskie
Sąd Okręgowy
Wojewódzki Sąd Administracyjny
Komenda Wojewódzka Policji Państwowej
Oddział Banku Polskiego
Pomorska Izba Rolnicza
Dowództwo Okręgu Korpusu VIII
Kuratorium Pomorskiego Okręgu Szkolnego
Pomorski Sąd Apelacyjny
Konsulaty Francji, Belgii, oraz Niemiec
Dyrekcja Kolei Państwowych,
Wojewódzki Fundusz Pracy
Pomorskie Towarzystwo Rolnicze,
Korporacja Kupców Chrześcijańskich,
Polski Związek Zachodni
Stowarzyszenie Właścicieli Nieruchomości Województwa Pomorskiego
Związek Restauratorów i Hoteli
Naczelna Organizacja Inżynierów,

Z pośród ważniejszych instytucji regionalnych tylko dwie nie były zlokalizowane
w Toruniu. Pomorska Izba Skarbowa mieściła się w Grudziądzu, a Okręgowa
Dyrekcja Poczt i Telegrafów w Bydgoszczy.

Prawie od samego początku podział administracyjny z 1920 traktowano jako
prowizoryczny, nie uwzględniający tradycji historycznych ani struktury państwa.
Zarzucano także, iż za bardzo pokrywa się z dawnymi podziałami zaborców oraz
nie uwzględnia kryteriów ekonomicznych. Już na początku lat dwudziestych
przystąpiono do prac nad planami reformy. Władze Bydgoszczy upatrywały tu
szansę na przywrócenie utraconego statusu ośrodka wyzszego niż powiat.

Fordon chce do woj. pomorskiego pod warunkiem że Bydgoszcz stolicą
W dniu 3 września 1923 władze Bydgoszczy wydały rezulocję skierowaną do władz
centralnych z prośbą zmiany istniejącego podziału administracyjnego i
umieszczenia w mieście siedziby władz wojewódzkich.

Projekty reformy podziału administracyjnego kraju trwały praktycznie już od
początku lat dwudziestych. Kiedy w latach 1923 - 1924 zaczęto głośniej
dyskutować możliwość ewentualnych reform wywołało to duże zaniepokojenie ze
strony Torunia. Między innymi ówczesny przewodniczący Rady Miejskiej Torunia
Zdzisław Dandelski wyliczył, że Toruń zarabia co najmniej 300 tys. złotych
rocznie z tytułu bycia stolicą województwa.(!!!) Dyskusje które miały wtedy
miejsce, stały się impulsem do podjęcia gorączkowych prac nad budową gmachów
dla urzędów wojewódzkich w Toruniu. Warto także dodać że o ile torunianie
popierali przyłączenie Bydgoszczy do województwa pomorskiego, o tyle byli
zdecydowanie przeciwni umieszczeniu w Bydgoszczy stolicy województwa.

Nie można zapomnieć o licznych pozytywach wzajemnej rywalizacji. Dzięki niej
powstawały liczne inicjatywy korzystne dla rozwoju obu ośrodków, a wynikające z
chęci uprzedzenia sąsiada lub wykazania „wyższości” danego miasta.

W dalszych latach wysuwano kolejne projekty reform podziału administracyjnego.
Niektóre zakładały nawet likwidację całego województwa pomorskiego ze stolicą w
Toruniu. Inne zakładały powstanie 22 okręgów regionalnych w tym Bydgoskiego i
Toruńsko - Grudziądzkiego.

Gorącym orędownikiem przeniesienia stolicy województwa do Bydgoszczy w latach
trzydziestych był ówczesny prezydent Bydgoszczy Leon Barciszewski. Władze
Bydgoszczy w tej sprawie porozumiały się z Gdynią która zdecydowanie poparła
starania Bydgoszczy. W prasie zaczęto nawet pisać o wspólnym „froncie”
Bydgoszczy i Gdyni.

Wzajemna rywalizacja obu miast znajdował swoje odzwierciedlenie w lokalnej
prasie na łamach której prowadzono demagogiczne i zacięte spory na ten temat

Poszczególne tytuły prasowe w regionie opowiadały się za kandydaturami
Bydgoszczy lub Torunia jako stolicy województwa. Wyliczono, że w 1937 roku 19
tytułów prasowych na Pomorzu opowiadały się za Bydgoszczą, 3 były przeciw, a 2
nie zajęły stanowiska w tej sprawie.
Przeniesienie stolicy województwa do Bydgoszczy poprał nawet „Deutsche
Rundschau in Polen” zazwyczaj negujący wszystko

[Gość: bardzo skromny]

Prawda boli torunian ?
To, że ten wspaniały Toruń był miasteczkiem na poziomie Włocławka i szczęśliwym
zbiegiem okoliczności został siedzibą województwa w 1920 r. ?

[Gość: maciej]

Brawo PIT!!!Oszołomy szaleja!!!!

[ethanak]

Widzę że ktoś w końcu zaczyna odpowiadać na wymysły niedouczonych
torunian.Bardzo mnie to cieszy a stronkę już dodałem do ulubionych!!! :)

[Gość: byzydura]

ale skąd tu tyle torunian? jedźcie na swoim forum, a nie wpieniajcie sie za
jedną strone. jestem ciekaw czemu nikt z was nie protestowal na przeklamania na
stronie torun-bydgoszcz.pl?!?!?!?!?!
zastanowcie sie troche.

[Gość: torunianka]

sprawdziłam, bo chciałam pogratulować, ale... wstrzymam się z gratulacjami do
czasu należytego rozwoju strony.
Pozdrawiam twórców i promotorów;)

[geograf102]

Bardzo ciekawa!!!!

[wchodzi]

Bardzo mnie to cieszy,że sąsiedzi za miedzy giną od własnej broni.Wysłałem
informacje o stronie do moich znajomych w
Maniz,Oppenheim,Hamburgu,Hanowerze,Londynie,Rzymie,Katowicach,Łodzi i
Warszawie.Wszędzie tam gdzie mieszkają dumni ze swojego miasta bydgoszczanie.

A MOŻE TA STRONA LEPSZA?

[Gość: baba]

http://www.castlesofpoland.com/prusy/bydgoszcz.htm

no i co i

[Gość: ja]

nie działa.....

[Gość: baba]

Jakiś błąd popełniłem.
<http://http://www.castlesofpoland.com/prusy/bydgoszcz.htm>
Może teraz?