zabytki na kalinie

[armide]

znacie mzoe jakies ciekawe strony o zabytkach na kalinowszczyznie ?

[Gość: armide]

albo wogole jakiekolwiek stornki o tej dzielnicy ?

[Gość: Kasia]

Kiedyś trafiłam na zarchiwizowane forum, na ktorym ludzie rozmawiali o rejonie
Zamojskiej, Misjonarskiej , Wyszyńskiego otaz na stronkę o zabytkach i historii
Wieniawy ( o jej żydowksiej przeszłosci, domku kata itd.).BYły tam odnosniki do
Kaliny, ale niestety niewiele.Oto link:
www.rootsweb.com/~pollubel/plublin/wieniawa.html
Może poszukaj jakiś materiałów, ktorych autorem byłby Śp.P. Pan Marek
Wyszkowski.Sama jestem ciekawa, więc jak coś znajdziesz to napisz:))

[Gość: H]

Internet to jak na razie słabe i niepewne źródło wiedzy. Ale na szczęście są
jeszcze takie budynki, gdzie można pójść i po krótkim oczekiwaniu zapoznać się z
literaturą przedmiotu, która, nawiasem mówiac, w przypadku Lublina jest całkiem
bogata. To sie nazywa biblioteka, takie coś, a Lublinie mamy m.in. dwie
uniwersyteckie i sporą wojewódzką im. Hieronima Łopacińskiego.
O zasobach tych bibliotek mozesz się zorientowac również przez sieć, jeśli już
tak bardzo nie chce Ci się wychodzić z domu. Zarówno obie biblioteki
uniwersyteckie jak i Łopaciński mają katalogi on-line, które można przeglądać
bez żadnego logowania. Mozesz sie najpierw zorientować co jest w danej
bibliotece, dowiedzieć sie czy interesujaca cię książka jest dostępna w danej
chwili czy wypożyczona, a następnie spokojnie udać się do biblioteki. W
czytelniach mozna korzystać z zasobów tych bibliotek również nie mając karty w
danej bibliotece.

[Gość: Kasia]

Właśnie! Swoją drogą to szkoda, że w Internecie nie ma informacji na ten temat.
Lublin to naprawdę miasto z bardzo ciekawą i bogatą wielokulturową historią.

[Gość: Nikt]

Na temat Kalinowszczyzny, w tym jej zabytków, brak jest osobnych opracowań,
chociażby takich jakie mają np. Dziesiąta czy ostatnio Zemborzyce. Wprawdzie
opracowania te nie mają charakteru wyczerpującej informacji, ale są cenne ze
względu na to, że przygotowane zostały przez mieszkańców tych dzielnic Lublina.
Co do Kalinowszczyzny i jej historii to trzeba powiedzieć, że jest to jedna z
najciekawszych dzielnic Lublina związana z początkami lubelskiego ośrodka
osadniczego. Sama nazwa ma proweniencję dość późną. Pojawiła się w dokumentach
pisanych w roku 1748 i występowała równolegle do nazwy wcześniejszej Słomiany
Rynek (nazwa występuje od pocz. 2 poł. XVI stulecia). Rozległość terytorialna
tej nazwy pierwotnie była zupełnie inna aniżeli dzisiaj. Obecnie nazwa
Kalinowszczyzna obejmuje tereny zarówno dawnego Słomianego Rynku, jak i
Kalinowszczyzny, a także Sierakowszczyzny, Białkowskiej Góry, Grodziska-
Kirkutu, gruntów kolegiaty lubelskiej, (czyli kościoła farnego p.w. św. Michała
Archanioła, od lat 1574-1575 kościoła kolegiackiego), franciszkańskie,
augustiańskie, a w części i Ponikwody. Najstarsza Kalinowszczyzna zajmowała być
może niewielki obszar przy obecnej ul. Kalinowszczyzna pomiędzy Białkowską Górą
a Słomianym Rynkiem. Białkowska Góra to teren przecięty wspomnianą ulicą,
położony na wschód od cmentarza żydowskiego. Ma formę wyraźnego wyniesienia,
jakich w sąsiedztwie doliny Bystrzycy, po tej stronie jest kilka. Zaraz obok
nieco bardziej na wschód, po północnej stronie ul. Kalinowszczyzna wypiętrza
się kolejne wyniesienie w przeszłości zwane Góra Augustiańską. Na zboczu tej
góry stoi kościół p.w. św. Agnieszki. Obecna dzielnica Kalinowszczyzna rozciąga
się wzdłuż dawnego szlaku komunikacyjnego o wczesnośredniowiecznej metryce,
prowadzącego ze wschodu w kierunku na północ ku Bałtykowi. Część ul.
Kalinowszczyzna, a być może Towarowej, do wysokości doliny poprzedzającej od
wschodu Białkowska Górę, to niewątpliwie ślad tego traktu. Wnikał on w
opisywany obszar od wschodu poprzez przeprawę na Bystrzycy i podążał w kierunku
zachodnim do Czwartku i Wzgórza Staromiejskiego. W okolicach Czwartku zapewne
się rozwidlał, ale ta kwestia wykracza poza interesujący nas temat, zatem nie
będę jej rozwijał. Na odcinku od Białkowskiej Góry w kierunku zachodnim szlak
prawdopodobnie zbaczał doliną mieszczącą zanikły obecnie potok (w XVIII w.
zwanym Muchawcem, jego ślady widoczne są na tyłach domów po wschodniej stronie
ul. tatarskiej) nieco na północ i wysoczyzną zdążał ku wspomnianemu Czwartkowi.
Nie mógł przebiegać dalszym odcinkiem istniejącej obecnie ul. Kalinowszczyna
bowiem na przeszkodzie stały tu dwa wzgórza: jedno wzmiankowane od XV stulecia
Grodziskiem i drugie zwane w XVI stuleciu Białkowską Górą. Grodzisko jak sama
nazwa wskazuje było to miejsce usytuowania grodu. Najprawdopodobniej był to
gród okresu wczesnopaństwowego, a więc powstał jak wskazują dociekania
lubelskich naukowców w okresie około X wieku i trwał do około połowy XII. Po
tym czasie funkcjonował jeszcze do wieku XIII, zapewne jako osada, lecz nie
pełnił już funkcji administracyjnych i obronnych. Z tym grodem mogło być
związane istnienie osady podgrodowej (suburbium) usytuowanej w bardzo dogodnym
miejscu, jakim niewątpliwie był teren Białkowskiej Góry. Od Grodu osada ta
oddzielona była doliną, która dzisiaj mieści ul. Floriańską. Niestety obszar
Białkowskiej Góry, podobnie jak i Grodziska należy do najsłabiej rozpoznanych
archeologicznie. O ile jeszcze na Grodzisku w latach 60. ubiegłego wieku
przeprowadzono skromne badania archeologiczne, to Białkowska Góra takich badań
nie posiada. Za to powstało tu osiedle mieszkaniowe (okolice ul. Dembowskiego)
ze wspaniałym zespołem garaży na zboczu, być może jednej z ważniejszych osad
wczesnośredniowiecznego Lublina. Po połowie wieku XII nastąpiło, jak twierdzi
lubelski archeolog A. Rozwałka przeniesienie (translokacja) grodu piastowskiego
z terenu Wzgórza Grodzisko na teren wzgórza Zamkowego. Od tego momentu nastąpił
pewien regres w funkcjonowaniu dotychczasowych obszarów osadniczych, chociaż
zapewne dalej mogły funkcjonować tereny położone bezpośrednio przy przeprawie
przez Bystrzycę czyli w sąsiedztwie tzw. późniejszego Słomianego Rynku, bowiem
bez wątpienia nadal był uczęszczany szlak ze wschodu przez Lublin.
Kolejnym interesującym okresem w dziejach Kalinowszczyzny jest okres lokacji.
Być może pomiędzy kresem funkcjonowania grodu na Grodzisku i podgrodzia, na
Białkowskiej Górze wykształcił się nowy odcinek traktu zmieniający przebieg
dawniejszego. Tym nowym odcinkiem była zapewne droga przecinając po części
Białkowska Górę, i dalej Grodzisko. Jej inne wyższe usytuowanie dzisiaj
wskazują betonowe oskarpowania ścian sztucznego wąwozu ul. Kalinowszczyzna
(obudowa z lat 70. XIX stulecia). Jednakże można przypuszczać, że głębokie
wcięcie w głąb wzgórza do górnych poziomów tych wzmocnień dokumentuje
długotrwałe i intensywne wykorzystywanie krótszego traktu. W lessowym podłożu
wozy podążające traktem, pędzone bydło i ludzie wyrzeźbili obserwowane dziś
przez nas wcięcie pod drogę i przyszłą ulicę. Ta nowa droga stała się w okresie
lokacyjnym linią, wzdłuż której rozmierzono role miejskie. Problem gruntów
miasta Lublina, jest kwestia dość skomplikowaną. Na ogół przyjmuję się, że w
roku 1317 książę Władysław Łokietek nadał Lublinowi prawo miejskie i uposażył
miasto 100 łanami gruntów uprawnych i nieuprawnych. Bliższe przyjrzenie się
problemowi wskazuje, że Łokietek niekoniecznie musiał nadać miastu całe 100
łanów, i być może jedynie doposażył miasto. Tereny dodane przez księcia mogły
się rozciągać na wschód od dawnego grodu piastowskiego aż po drugą stronę
Bystrzycy czyli rozciągając się na grunty Tatar. Zatem ich rozmierzenie mogło
nastąpić w drugiej XIV wiecznej fazie lokacji miasta. Być może w obszar
rozmierzenia włączono także wieś Ponikwoda bowiem ta stała się własnością
miasta dopiero po jej zakupie w końcu XV stulecia. Tereny wsi rozciągały się od
cmentarza rzym.-kat. przy ul. Unickiej na wschód do ul. Trzesniowskiej.
Wracając do naszej dzielnicy, to warto zauważyć, że na północ od ul.
Kalinowszczyna rozciągały się w przeszłości, zapewne od czasów lokacyjnych,
kolejno od zachodu: tereny kolegiaty lubelskiej (naprzeciwko dzisiejszego
kościoła salezjanów a pierwotnie franciszkanów stojącego tuz przy wlocie ul.
Kalinowszczyzna z ul. Lwowskiej), dalej Sierakowszczyzny (należącej do pisarza
grodzkiego Wojciecha Sierakowskiego z gruntów wcześniej należących do obywateli
lubelskich Głebockich i Osieckich, a jeszcze wcześniej, być może tylko
częściowo do brygidek lubelskich, które ten teren według J. Długosza otrzymały
od lubelskiego mieszczanina Wincentegto). Naprzeciwko Sierakowszczyny
funkcjonował teren należący w poł. XVI wieku do Baltazara Białkowskiego, od
nazwiska, którego południowa część wyniesienia wzięła nazwę – Białkowska Góra.
Jeszcze w początku XVII wieku wzmiankowano tę nazwę łącząc ją Grodziskiem
(Białkowska Góra alias Grodzisko), co może oznaczać, że oba wzgórza mogły
stanowić jakąś, np. własnościową albo zgodnie z lokalną tradycją pojmowaną
całość. Do dzisiaj z czasów kiedy istniała Białkowska Góra, ale nie z jej
początków jeno raczej z okresu XIX wieku zachowało się kilka dogorywających
budynków obok dworku W.Pola. Dalej za Sierakowszczyzną istniała własność o.o.
augustianów sprowadzonych do Lublina w poł. XVII stulecia z Krasnegostawu. W
obrębie tej własności wykrojonej po części z łanów brygidkowskich, po części ze
Słomianego Rynku i być może Kalinowszczyzny, do dzisiaj zachował się jako
najstarszy zabytek kościół p.w. św. Agnieszki i MB Pocieszenia. Razem z
kościołem w jednym zespole stoi budynek dawnego klasztoru z usytuowanym od
strony północnej oratorium. Kościół ma dość bogatą historię i z braku miejsca
nie będę o tym pisał, a

[Gość: Kasia]

Fajnie, że zechciałeś ( -aś) podzielić sie z nami swoją bogatą wiedzą.

[Gość: Nikt]

Cd. ale warto w nim zwrócić uwagę na sklepienia w prezbiterium, zakrystii i
oczywiście w oratorium, chociaż gdy idzie o te ostatnie to po remoncie jaki
przeprowadzono bodajże w zeszłym roku zostały tylko same detale sztukatorskie,
bo tło dla nich zastąpiono nowymi materiałami. Obok kościoła stoi waląca się
drewniana studnia udokumentowana na jednej z grafik Gumowskiego. Niechybnie za
niedługi czas tylko ta grafika będzie świadczyć o formie i pięknie tego
zabytku. Nieco bardziej na wschód stoi w całkowitej ruinie budynek, o być może
XVIII w. metryce, który jak słyszałem stanowił tzw. organistówkę. Na wschód od
kościoła stoi budynek niewielkiego szpitalika. Obok koscioła stoi dzwonnica,
która w latach 70 XIX w. została przeniesiona z przed frontu koscioła i wiernie
odtworzona w związku z regulacją ul. Kalinowszczyzna.
W okresie polokacyjnym, a więc w wieku XVI i XVII tereny na południe od ul.
Kalinowszczyzna stały się przedmiotem długotrwałych sporów o własność pomiędzy
miastem i starostą lubelskim. Nie ma się co dziwić bowiem tak zwykle się dzieje
miedzy sąsiadami, zwłaszcza gdy granice są niedookreślone lub brak dokumentów
je potwierdzających. Na południe od Kalinowszczyzny rozciągał się teren
Wielkiego Stawu Królewskiego, który funkcjonował w obrębie gruntów wsi
królewskiej Tatary. Na stawie tym działa młyn królewski a także młyn papierny,
na miejscu którego stoi dzisiaj znacznie późniejszej proweniencji młyn braci
Krause. Do tego młyna prowadziła zapewne po grobli droga, dukt której powtarza
istniejąca do dzisiaj i jakby trochę zapomniana, a bardzo zaniedbana, ul.
Tatarska. Tereny sporne w XVI wieku stały się przedmiotem zajęć w znacznej
części bezprawnych i lokowania tam jurydyk (miedzy innymi: na Białkowskiej
Górze, Kalinowszczyznie, Słomianym Rynku). Przestały one istnieć w końcu XVIII
i w XIX w.
Jednym z najbardziej interesujących zabytków w południowej części dzielnicy
Kalinowszczyzna (na tzw. Starej Kalinie) jest cmentarz żydowski ulokowany w
połowie XVI wieku na wzgórzu Grodzisko. Są tu nagrobki od XVI po XIX wiek, w
tym Jakuba Kopelmana (widoczny z ulicy Kalinowszczyzna) i Widzącego z Lublina.
Trzeba też pamiętać, że tereny na południe od Wzgórza Grodzisko po ul. Tatarską
od XVII wieku stały się terenami jurydyki Podzamcze, jurydyki żydowskiej, która
na tym obszarze posiadała własny zarząd żydowski w odróżnieniu od części pod
zamkiem, którą zarządzał starosta lubelski. Z XIX, a może i k. XVIII w.
zabudowy pozostał jeden albo dwa obiekty przy ul. Siennej.
W najbardziej wschodniejj partii południowej części Kalinowszczyzny, w
sąsiedztwie z ul. Andersa, znajduje się Słomiany Rynek, którego uregulowany wg
XIX-wiecznych zamierzeń kształt oddaje po części układ wcześniejszy,
wrzecionowatego placu. W park, obecnie zaniedbany ten duzy plac targowy
zamieniony został w 2 poł. XX wieku.
Tereny obecnej północnej Kalinowszczyzny w przeszłości były terenami rolnymi (
a więc pół i upraw). Na północ od ul. Kalinowszczyzna pod wiaduktem na ul.
Lwowskiej zachował się fragment dawnych okopów miejskich służących jako granica
pobierania opłat za wjazd do miasta w początkach XIX stulecia. Jeszcze bardziej
na południe ul. Trześniowska w początkowym odcinku z pięknym szpalerem drzew.
Na zachód od niej dzielnica-ogród (tak miało być zgodnie z założeniami z lat 20
XX wieku) na terenie dawnej wsi Ponikwoda. Dzisiaj niewiele już zostało, chyba
nawet plac we wnętrzu tej dzielnicy, przewidziany pierwotnie jako przestrzeń
publiczna i zielona został już zabudowany.
Podsumowując można powiedzieć, że z przeszłości Kalinowszczyzny zachowały się
ślady dające o niej pewne wyobrażenie. Zabytków w postaci zachowanych obiektów
architektonicznych jest tu niewiele. Wiele tajemnic kryją zapewne wyniosłości w
postaci niezbadanych wzgórz. Gród , podgrodzie, Piastowie, kupcy z wozami to
wszystko musi pobudzać wyobraźnię i tylko dziwi, że jakoś nie ma ochoty do
gruntownego poznania terenu, gdzie być może rodził się Lublin. I jeszcze jedno
w głównym ołtarzu u św. Agnieszki jest obraz malowany na blasze miedzianej z
dwoma wizerunkami Matki Bożej na każdej ze stron blachy. Jeden z tych
wizerunków jest przecudnej urody. Cały obraz przykrywa jednak srebrna sukienka,
więc trudno go obejrzeć. Trzeba wejść za ołtarz, jeśli ks. Proboszcz pozwoli.
Obraz ten został tu prawdopodobnie przeniesiony z kościoła o.o. kapucynów na
Krakowskim Przedmieściu.
To na razie tyle. Pozdrawiam.

[Gość: H]

Ja jestem niemal pewien, kim Pan jest, ale skoro chce Pan pozostać anonimowy -
nie będę żadnych swoich przypuszczeń ujawniał:-)
Naprawde świetnie, że chce sie Pan dzielic z nami swoją wiedzą - mam nadzieję,
ze będzie tak nadal i bardzo dziękuję - jak sądzę nie tylko w swoim imieniu!
Mam drobne pytanie a propos tych 100 łanów nadanych miastu podczas lokacji -
niedawno czytałem opracowanie MArka Florka na temat średniowiecznego Sandomierza
- autor postawil tam tezę (nie pamietam już czy to jego wlasny pomysł, czy
rozwinięcie czyichś koncepcji), ze nadane Sandomierzowi w akcie lokacyjnym 200
łanów nie bylo tak nadane rzeczywiscie, ale wyrażać miało pewien docelowy stan
posiadania, jaki miasto miało osiągnąc w trakcie swojego rozwoju -
potwierdzeniem tej tezy jest u M. Florka analiza wielkości należących do
Sandomierza ziem wg znanych źródeł pisanych - wynika z nich, ze po lokacji
następowało przez dłuższy czas stopniowe nabywanie przez miastoniektóych
posiadłosci, a określony w akcie lokacyjnym stan 200 łanów nie został byc może
nigdy osiągnięty. Jak Pan sądzi, czy z Lublinem mogło być podobnie? I co w ogóle
sądzi Pan o tej hipotezie?
Pozdrawiam serdecznie!

[Gość: armide]

wielkie dzieki jestem po wrazenie waszej wiedzy na temeat tej dzilnicy :0

[Gość: H]

Naszej? Chyba raczej pana Nikt. Ja nic konkretnego o Kalinowszczyźnie nie
powiedziałem:-)
Pozdr.

[Gość: Nikt]

Szanowny H. Myślę, że to, kim jestem jest zupełnie nie istotne. Sądzę także, że
jest przyjemnie dzielić się z innymi, zwłaszcza, że to przecież nie taki znowu
wielki wysiłek. Mam nadzieję w ten sposób, chociaż trochę wspomóc tych, którzy
Lublin kochają i którzy potrafią w nim widzieć nie tylko dziurę na prowincji,
ale prowincję w najlepszym tego słowa znaczeniu. Prowincję ze swoją historią,
kulturą i cudownymi miejscami, a zatem posiadającą własną tożsamość. Ja nie
uważam Lublina za gorsze miejsce od innych, bo właśnie brak zgody na budowę
kolejnego super czy hipermarketu, a chociażby i wspaniałej galerii handlowej. I
nie, dlatego, że uważam, iż na tym ucierpi lokalny handel. Bo jak łatwo zauważyć
(vide okolice obu Leclerców) jest to niekiedy oczywisty fałsz. Bardziej mi
idzie o miejsca ich lokalizacji, a szlak trafia, gdy pod pretekstami ułatwień,
a czasami wręcz w interesie jakoby zabytków wtłacza się te obiekty w obszary
najistotniejsze kulturowo dla miasta, a więc pod Zamek czy okolice ul.
Świętoduskiej. To, ze lokalizacje takie zacierać będą tożsamość miasta, to jak
obserwuję nie do wielu dociera. Może, nie mając intencji obrażenia kogokolwiek,
nie wielu zdaje sobie sprawę z tego, co to jest ta tożsamość miasta i dlaczego
jest tak kwestia tak niezwykle ważna by tę tożsamość zachować. Niektórym
wystarczy trochę szkła, aluminium bryła około 200 tysięcy m kubicznych ( np. 30
tyś. m2 x 7 m wysokości) i już jest nowocześnie, a stare niech sczeźnie, bo i
komu i do czego potrzebne. Myślę, więc, że jak ktoś chce się czegoś dowiedzieć,
a zwykle staram się odezwać, kiedy pojawia się jakieś pytanie dotyczą historii
miasta, to przecież tego co wiem nie muszę zabierać ze sobą do grobu.
A teraz w sprawie Sandomierza i Lublina, a właściwie w sprawie gruntów
uposażenia rolnego tych miast. Jeśli to Pana zainteresuje w jakiś szczególny
sposób to polecam pracę A. Berdeckiej, Lokacje i zagospodarowanie miast
królewskich w Małopolsce za Kazimierza Wielkiego (1333-1370), Studia i
Materiały z Historii Kultury Materialnej, R. LV, Wrocław 1982 a zwłaszcza B.
Krasnowolskiego Lokacyjne układy urbanistyczne na obszarze Ziemi Krakowskiej w
XIII i XIV wieku, cz. 1 i 2 – katalog, Kraków 2004. A. Berdecka kwestii
rozłogów miejskich poświęciła duże fragmenty w swojej pracy. W procesie lokacji
miasto jako uposażenie uzyskiwało jakąś wielkość gruntów rolnych. Wielkości te
były dość różne od kilkunastu po wspomniane przez Pana 200 łanów. Otóż jak
twierdzą badacze problemu w bardzo licznych przypadkach zdarzało się, że gmina
albo nie była w stanie zagospodarować całego gruntu wynikającego z nadania w
związku z czym, najprawdopodobniej grunty te wracały w ręce właściciela miasta,
albo też akt lokacyjny nadawał miastu prawo do pewnego obszaru jednakże
następowały problemy z faktycznym objęciem we władanie tych terenów, bo trzeba
było część z nich wykupić. Gmina z racji tego, że dopiero zaczynała swoja
działalność nie posiadała jeszcze na tyle silnego samorządu aby to było
możliwe, nie był tym tez zainteresowany wójt bo przecież musiałby się dzielić z
właścicielem dochodami z tychże gruntów. Sam właściciel zaś nie posiadał
wystarczających środków. W takiej sytuacji miasto uzyskiwało prawo do gruntów
bo były one mu nadane, ale nie mogło ich faktycznie objąć. Wątpię zatem w to,
że Leszek Czarny w roku 1286 wyznaczył pewną perspektywę, do której gmina miała
dążyć. Chyba trzeba raczej zgodzić się z hipotezą B. Krasnowolskiego, że miasto
tych terenów nigdy nie objęło. Myślę, że a stopniowe wykupywanie poszczególnych
części obszaru nadania następowało z uwagi na nie zrealizowanie tego przez
władcę. Gmina wykupiła i zagospodarowała tyle terenu ile zdołała, czyli tyle
na ile pozwoliła jej prowadzona przez nią gospodarka i warunki naturalne.
Część gruntów lokacyjnych mogła być wskazana na południe od miasta, tj. po
drugiej stronie koryta Wisły, a zatem mogły być terenami bardziej kłopotliwymi
do zagospodarowania, a przede wszystkim utrzymania.
Co do Lublina to trzeba podkreślić, że dokument w postaci aktu nadania
wójtostwa Maciejowi z Opatowca niewiele wyjaśnia. Nie wiemy bowiem czy w
istocie książę Władysław nadał miastu 100 łanów, czy też może doposażył jedynie
miasto, a sobie zapisał jako zasługę w pewnym sensie cały obszar. Nie było by
to takie od rzeczy biorąc pod uwagę, że dokument ten może się odnosić do
drugiej lokacji miasta, a właściwie do lokacji rozbudowywanego miasta o nową
południowo-zachodnią część, czyli obszar z istniejącym obecnie rynkiem. Zatem
nowa sytuacja wymagałaby nowych terenów uposażenia. Miastu zwłaszcza na terenie
takim jak wschodnie, pograniczne, obszary Ziemi Sandomierskiej trudno byłoby
się utrzymać i rozwijać bez tych gruntów. Rzecz w tym, że gdy podejmujemy
analizę ewentualnego usytuowania i wielkość rozłogów lokacyjnego Lublina, to
nie jest możliwe wytyczenie obszaru 100 łanowego bez uwzględnienia w ich
obrębie Ponikwody i Tatar. Tymczasem jest wiadomym, że Tatary już w okresie XV
wieku są wsią królewską, a Ponikwoda jest w XV wieku wsią prywatną-szlachecką
aż do roku 1482, kiedy to kupuje ją rada miejska w Lublinie. Zatem fakty te
mogą wskazywać na zjawisko podobne do tego, które miało miejsce i w
Sandomierzu. Władysław Łokietek nadał Lublinowi tyle gruntów rolnych, że w
sumie objęły one obszar 100 łanów. Można powiedzieć, że nadanie to miało
charakter wyłącznie prawny. Władca w ten sposób oświadczył, że życzy sobie
(wyraża wolę) aby miasto posiadało tyle gruntów uposażenia. Dochodzenie jednak
do stanu faktycznego objęcia tych gruntów musiało mieć nieco bardziej
skomplikowany przebieg rozciągnięty w czasie. Możemy przyjąć założenie, że w
nowych granicach miasta znalazły się tereny zarówno późniejszych Tatar, jak i
prywatnej wsi Ponikwoda. Położenie terenów za doliną Bystrzycy z koniecznością
przeprawy przez tę rzekę aż w okolicach Słomianego Rynku
(innej przeprawy nie było) na pewno nie sprzyjało zagospodarowaniu tych
obszarów. Również gorsza w stosunku do niwy południowo-zachodniej jakość gleby
zapewne nie stanowiła wielkiej zachęty do uprawy roli. Teren ten mógł służyć
jako miejsce pozyskiwania kamienia, ale, jak wiemy z badań historycznych i
architektonicznych zapotrzebowanie na ten budulec pojawiło się dopiero w końcu
XV i na początku XVI stuleci. Zatem i w tym kontekście tereny tatarskie nie
były, jak się wydaje intensywnie wykorzystywane. Czy zatem po upływie 20-
letniego zwolnienia mieszczan lubelskich z opłat czynszowych na rzecz
właściciela miasta, a więc około roku 1337, lub nieco później, Kazimierz Wielki
zdecydował się odebrać miastu tę część rozłogów? Czy przypadkiem zastanawiająca
transakcja z Franczkiem z Moguncji w roku 1342, nowym nabywcą dziedzicznego
(sic!) wójtostwa lubelskiego, transakcja w skład której weszły tereny Konopnicy
i Bronowic objęte przez tegoż Franczka nie była tą transakcją, która
rekompensowała straty wójta powstałe w wyniku decyzji Kazimierza? A Ponikwoda?
Stała się miejską, kiedy rada miejska okrzepła, była już bardzo silna na co
wskazuje fakt, że w niecałe 25 lat później odkupi także wójtostwo, a właściwie
pozostałą jego część, bo przecież już w roku 1400 miasto weszło w posiadanie
części Konopnicy. Zatem można postawić tezę, że Lublin uzyskał formalnie 100
łanów gruntu, że było to efektem zwiększenia uposażenia przez Łokietka (o samej
lokacji i jej etapach na razie nie będę pisał, ale wydaje się, że wiele racji
miał W. Müller, kiedy wskazywał na możliwość wcześniejszej niż rok 1317 - około
poł. XIII w. - lokacji miasta na prawie niemieckim, myślę, że niewykluczone, że
średzkim) w związku z rozbudową miasta, że tereny nowej części nadania nie
zostały lub nie mogły być przez miasto wykorzystane, a zatem w stanie
faktycznym miasto dysponowało 100 łanami przez stosunkowo krótki czas
(kiedy miało Tatary to nie mi

[Gość: Nikt]

cd.to nie miało Ponikwody, a kiedy już nabyło Ponikwodę to nie miało Tatar) i
to głównie, jak byśmy powiedzieli dzisiaj, na papierze. To tyle na gorąco.
Pozdrawiam i gratuluję inicjatywy w sprawie promocji miasta. Z zaciekawieniem
będę obserwował.

[Gość: H]

Jeszcze raz dzięki za wyjaśnienie i szczególnie za namiary na literaturę -
tytuły zapowiadają się dla mnie wyjątkowo ciekawie, zwłaszcza że jeszcze kilka
miast lokowanych w Małopolsce w tym okresie bardzo mnie interesuje, a dotąd tych
akurat pozycji nie znałem w ogóle.
O postępach działań stowarzyszenia będziemy oczywiscie informować - zresztą mam
nadzieję, że w ciągu kilku miesięcy będa już widoczne i poza tym forum:-)
Jeszcze raz pozdrawiam!

[Gość: armide]

historia kaliny bardzo ciekawa ale co ciekawego mozna napisac o dzisiejszej
kalinie mam taki projekt napisac po angielsku o swojej dzielnicy czyli kalinie
napisalam juz troche ale chcialabym napisac tez o tym co wyroznia ja od innych
dzilenic nie mieszkam tu zbyt dlugo wiec jezeli moglibyscie mi pomoc to byla
bym bardzo wdzieczna

[halevi]

O ile sie orientuję, to Kalinowszczyzna była jedną z wielu jurydyk otaczających
Lublin, czyli organizmem o własnym ustroju, niezależnym od ustroju Lublina, co
powodowało, że w pewnym stopniu była jego rywalem w zakresie handlu czy
rzemiosła, co widać nawet w jej układzie urbanistycznym (własny rynek).

[Gość: H]

Nie znam Kaliny zbyt dobrze, ale tak na pierwszy rzut oka wydaje mi sie, zę tym,
co wyraźnie odróżnia Kalinowszczyzne od innych dzielnic Lublina to jednak
większa niż gdzie indziej (poza śródmieściem i otoczeniem dworca PKP rzecz
jasna) ilość zabytków: dwa siedemnastowieczne kościoły (św. Agnieszka i dawny
franciszkanów, później salezjanów - chociaż nie wiem, czy to juz
Kalinowszczyzna, czy jeszcze nie), stare cmentarze, trochę małomiasteczkowej
zabudowy - na czechowie, dawnych Rurach, na Czubach czy innych lubelskich
blokowiskach nie ma tyle - co najwyżej dwóry z kawałkiami parków, jak na
Weglinie. MA tez bardiej "miejską" historie - zwłaszcza Grodzisko, a potem jako
jurydyka. No i oczywiscie zła sława - jeszcze do niedawna - starej Kaliny:-) -
też warto o takich ciekawostkach pamiętać.
Pozdrawiam i życzę powodzenia!

[halevi]

Podaję link do strony o historii dzielnic, w których mieszkali Żydzi, w tym o
Kalinie. Autor: Robert Kuwałek, hitoryk, specjalista od historii Żydów
lubelskich.

jews-lublin.net/index.php?section=8&page=38