PRL-owskiego Wrocławia czar

[homo-vratislaviensis]

I kto by pomyslał, że onegdaj tramwaje jedziły po Rynku i placu
Solnym, a płyty pocztówkowe kupowało się w Chatce Puchatka....

[Gość: Helmut]

Kolejar, co ty masz w pamieci? Ja tez mam "sposo"....
warto "wymienic"....

[kolejar]

Gość portalu: Helmut napisał(a):

> Kolejar, co ty masz w pamieci? Ja tez mam "sposo"....
> warto "wymienic"....

Dobra, się robi ;) Chociaż dzisiaj to grzech, nie wolno na forum pisać w Szabas...
Tramy jeździły wkoło Rynku i wkoło pl. Solnego - dosłownie, bo każdą pierzeją
tych placów biegła linia, a Rynek był strategiczną, najważniejszą w Mieście
pętlą. Zawracały na nim lub przebiegały w różnych okresach linie (podaję też
relację, planowy typ wozów i zajezdnię):
3 - Rynek - Leśnica, 4N+4ND+4ND, Zaj. II
5 - Księże Małe - Pilczyce, LH+Bln+Bln później N+ND+ND, Zaj. I
6 - Rynek - Księże Małe, LH+4ND, Zaj. II
10 - Rynek - Biskupin, LH+4ND, LH+ND, Zaj. VI
12 - Biskupin - Pafawag, N+ND+ND lub N+4ND+4ND, LH+ND+ND, LH+4ND+4ND w różnych
układach doczep (ND, 4ND, albo mieszane), Zaj. VI
16 - Sępolno - Oporów, LH+4ND+4ND, Zaj. VI
18 - Grabiszyn - Pilczyce, LH+LH-D+LH-D, LH+Bln+Bln w różnych układach doczep
Zaj. IV
21 - Sępolno - pl. 1 Maja, LH+4ND.
Przez pl. Solny przebiegały:
3 - jw
5 - jw
7 - Karłowice - Krzyki (tylko kier. Krzyki), LH+LH-D+LH-D, LH+Bln+Zep w różnych
układach doczep, Zaj. IV
8 - Kromera - Sądowa (tylko kier. Sądowa), LH+4ND, Zaj. II
12 - jw
16 - jw
18 - jw
21 - jw
Legenda:
Zaj. I Ślężna, Zaj. II Słowiańska, Zaj. IV Krzyki, Zaj. VI Biskupin
LH - Standardowy Wagon Silnikowy Linke-Hoffman 1926-28
LH-D - doczepa Linke-Hoffman
Bln - doczepa Berlina
Zep - doczepa Zeppelin
N - wagon silnikowy Konstalu na planach niem. KSW z II wojny
ND - doczepa jw
4N - ulepszona wersja N-ki Konstalu
4ND - doczepa jw

[kolejar]

Poprawka! 18 była Grabiszyn - Rynek - nie Pilczyce.
I ciąg dalszy:
Jesienią 1969 Zaj. VI na Biskupinie dostała pierwsze dwa "Przeguby" w wersji
"Kanciak" zwanej w Kr. "Wiatrówka" typu 102N. Kursowały na "10". Na 1 Maja 1970
doszedł pierwszy niebieski Przegub 102Na - na linię "12", potem dalsze,
dalsze... Wkrótce skasowano wszystkie poniemieckie doczepy. W 1976 Zaj II na
Słowiańskiej otrzymała pierwszych 5 wozów 105N. Od 1978 następne, co szybko
doprowadziło do ostatecznej kasacji wozów silnikowych LH z ruchu liniowego. Pod
koniec lat 80' z ruchu liniowego znikły N i 4N. W tym roku znikną Przeguby 102Na.

[kolejar]

DRZWI
Drzwi w tramach poniemieckich i N-kach z Konstalu były zamykane ręcznie. Bardzo
charakterystyczne były drzwi w wozach N - ogromne skrzydła suwane o masie ok.
350 kg, które mogły zmiażdżyć podróżnego. Dlatego wersja 4N miała drzwi
2-skrzydłowe. Praktycznie w porze ciepłej nigdy ich nie zamykano. Podróżni
nagminnie wskakiwali i wyskakiwali z jadących wozów, co często kończyło się
pocięciem delikwenta na kawałki przez jadący tramwaj, albo przynajmniej
pozbawieniem kończyn. Aby temu zaradzić pod koniec lat 60' zaczęły się
eksperymenty z drzwiami o napędzie elektrycznym w wozach N i 4N. Ostatecznie
wypracowano konstrukcję drzwi 2-skrzydłowych, napędzanych silnikiem od wiertarki
za pośrednictwem przekładni pasowej i łańcucha od roweru. To rozwiązanie
przyjęte zostało jako standardowe przy modernizacji wozów N i 4N oraz doczep do
nich przez MPK Wr i Kr. Do dziś trwa spór na linii Wr-Kr, kto pierwszy opracował
ów genielny wynalazek?
HAMULCE
Zatrzymanie składu tramwajowego stanowiło ogromny problem. Wozy silnikowe
hamowały elektrodynamicznie, tj. za pomocą silników pracujących jako prądnice z
przekazaniem energii na oporniki dachowe, a zimą na piecyki. Do tego był niezbyt
efektywny hamulec ręczny na korbę. Doczepy wyposażone były w hamulce tzw.
solenoidowe - solenoid zasilany prądem hamowania z wozu silnikowego uruchamiał
klocki hamulcowe. W razie jakiejkolwiek awarii układu elektrycznego skład był
praktycznie w ogóle pozbawiony hamulców, co było przyczyną mnóstwa wypadków, a
wręcz katastrof. Usiłowano temu zaradzić przez instalację elektromagnetycznych
hamulców szynowych z nowoczesnych wówczas "Przegubów", zasilanych z akumulatora.
To jednak też miało swoje wady...
To tyle o tramwajach. Nie nudzę więcej. Następnym razem napiszę o autobusach.

[kolejar]

Przepraszam, jeszcze dwie rzeczy.
KOLOR
Za mojej najwcześniejszej pamięci (maniakiem kolejowym/tramwajowym jestem od 1
roku życia) tramwaje były kremowo-czerwone. Tak było w całej Polsce podobno wg
nakazu komunistów, a tylko Kr (niebieskie) i Po (zielone) w ciężkiej walce się
wybroniły. Pierwszy tramwaj w malowaniu "krakowskim" wyjechał 1.05.1970 na linię
"12" - to był Przegub 102Na nr 2003. Potem sukcesywnie przemalowano wszystkie. W
okresie przejściowym kursowały pstrokate, niebiesko-czerwone składy ;)
ŻARÓWKI
Oświetlenie tramwajów (wewnętrzne i zewnętrzne) zapewniały gałęzie żarówek na
120 V podłączonych szeregowo do napięcia trakcyjnego 600 V pr. stałego.
Przedziały wozów silnikowych LH oświetlane były za pomocą charakterystycznych
pięciu gołych żarówek na suficie, w porcelanowych oprawkach :) Dopiero Przeguby
wyposażone były w wirujące (i strasznie głośne) przetwornice 600 V/48 V + 24 V,
ale wnętrza miały wciąż na żarówy po 5 w szereg i do sieci. Dopiero u schyłku
ich służby zepsuto wystrój przez instalację świetlówek. A przetwornice dziś są
statyczne (elektroniczne), dlatego taka cisza...

[Gość: as]

Dziś nauczyłeś się nowego słówka "onegdaj", a zadaniem było użyć go w zdaniu,
czyż nie? Jeśli tak, to brawo - udało się!

[Gość: Helmut]

dzieki, onegdaj uzywalek onegdaj, ale ty tego nie pamietasz, bo i
skad? Mlodosc ma sw prawa i swa gramatyke!: Pozdro, nara,... i co
tam jeszcze....a, grzegzolka.......

[jureek]

Jeszcze chyba 3 lata temu funkcjonowała. Super klimaty. W ostatnich latach
funkcjonowania w ladzie chłodniczej nie były wystawiane zakąski tylko zdjęcia
tych zakąsek, co nieco wyblakłe już.
Szkoda, że nie ma już "Bałtyku" :(
Jura

P.S. A zwróciliście uwagę, że nazwa ulicy Ofiar Oświęcimskich jest deczko
politycznie niepoprawna. Przyjęła się bowiem konwencja, że w kontekście obozu
zagłady używamy nazwy Auschwitz, a nazwy Oświęcim tylko w kontekście miasta.

[kolejar]

To się nazywało inaczej Instytut Bałtycki.
A nazwę Ofiar Oświęcimskich mają zmienić. W tej "poprawności politycznej" chodzi
o to, żeby ludzie na świecie nie kojarzyli łagru hitlerowskiego i ludobójstwa z
Polską, jak to bywa (nie dość, że "obóz w Polsce", to się niektórym pieprzy i
piszą "polski obóz").

[Gość: kinia]

moje PRL-owskie wspomnienia to chyba,podobnie jak Chatka Puchatka
tzw.prywatna inicjatywa-lody z Cybulskiego,mała knajpka "Abdul" na
Oławskiej,pizzeria w Rynku,kawiarnia "Hawana" na Szewskiej i Pewexy
z wszelkimi dobrami.

[Gość: kinia]

te ostatnie oczywiście państwowe,a kupowac w nich mozna było za
tzw.bony,te zaś kupowało się u tzw.cinkciarzy

Treaz mamy czar i dobrobyt w IV RP !

[Gość: Precz z komuno]

Niech zyje ksiondz Jankowski !!!!

[Gość: kinia]

sorry,ale co ma ów ksiądz do wspomnień wrocławian

Kina

[kolejar]

Niedaleko mojego domu było kino "Letnie". Mieściło się w ogródku z drzewami
owocowymi. W głębi stała jakaś drewniana konstrukcja z rozwieszoną szmatą, a
przy furtce od ulicy stała budka z biletami. W ogródku ławki parkowe. Seanse
oczywiście po zmroku. Baliśmy się chodzić tam. Pierwszy raz z trwogą odważyliśmy
się z kumplem w wieku jakieś 10 lat na "Wielki Wyścig". Było SUPER! Film
oczywiście tak wyśmienity, że omal nie zsikaliśmy się w majtki ze śmiechu, a do
tego wróciliśmy do domów cało - nie obici, nie okradzeni. A na widowni zasiadł
kwiat lokalnego chuligaństwa. Pili bełty i rżeli ze śmiechu, a niektórzy może i
rżnęli gdzieś w krzakach...
Drugie lokalne kino, całoroczne, mieściło się w byłym kościele
ewangelicko-augsburskim. Wyższa kultura. W każdy niedzielny poranek odbywały się
filmowe "Poranki" dla dzieci i młodzieży. Repertuar bywał rewelacyjny - czasem
tytuły premierowe, a często przecudowne wiązanki filmów z Charliem Chaplinem,
Stanem Lorelem i Olivierem Hardy'm. Bilety niemal darmowe. Ostra konkurencja z
świątynią rom-kat, gdzie o tej samej porze odbywały się nabożeństwa dla dzieci i
młodzieży.

Kolej, Dworzec...

[kolejar]

Przypominam sobie, jak któregoś razu czekałem z rodzicami na pociąg na wakacje.
W jajowatych budkach na peronach sprzedawano wówczas piwo. Przez całą dobę
otaczał je wianuszek pijaków z kuflami w rękach i z petami - wówczas wolno było
palić na całym Dworcu, a nawet w niektórych doczepach tramwajowych!
Ale, wracając do tematu, w czasie tego oczekiwania nagle wtoczył się ogromny
parowóz pośpieszny Pt47 na kołach wielkości mojego Taty (1,85 m). Wyjechał "na
podmianę" na nasz pociąg. Zatrzymał się koło budki z piwem. Jak po latach
ustaliłem, była to konkretnie maszyna Pt47-126 z Lok. Wr.Gł. Z budki maszynisty
wyszedł człowiek w stroju roboczym, wypił "na szybko" kufelek, zaopatrzył się w
siatkę pełną piw w butelkach, po czym wrócił do maszyny...
Po latach poznałem pewnego maszynistę elektrowozu. Był niemal abstynentem -
wypijał ledwie parę kieliszków dla towarzystwa na imprezach. Opowiedziałem mu
kiedyś o tym przeżyciu z dzieciństwa. Mechanik wybuchnął śmiechem.
- To był mój parowóz! - krzyknął.
Potem opowiedział, jak w czasach "parowych" miał na swojej Pt47-126
pomocnika-alkoholika. Nie dawał sobie z nim rady, kiedy upijał mu się w czasie
służby. Pewnego razu "mój" Mechanik H. uknuł podstęp. Zatrzymał się na życzenie
pomocnika koło budki na peronie, pozwolił napić się i kupić piwo na drogę...
Potem, gdy tylko wyruszyli w drogę, siatkę z całym zapasem wrzucił do pieca. Po
służbie pomocnik postarał się, by jeździć z innym maszynistą...