dialekty-c.d.

[marsupka]

fajny watek o dialektach, pozwoliłam sobie go "pociagnąć"
mój kontakt z dialektem dotyczy Sycylii, a przede wszystkim częsći zachodniej
na początku w ogóle nie rozumiałam o czym oni mówią, niektóre słowa sa
totalnie inne np.
sdraiarsi=curcarsi
cavallo=cavaddo wym.[kawadżdżo}
capelli=wym.[kapidżdżi]
pozdr:)

[bartys3]

to rzeczywiscie interesujace...jak niektore dialekty to juz zupelnie inne
jezyki...a co ciekawe nawet sami Wlosi nie sa w stanie rozumiec wszystkich
dialektow ...gdyby nie tzw. jezyk tv...to chyba by sie ze soba nie
porozumieli...

[andrea_w_polsce]

bartys3 napisała:
[...]
a co ciekawe nawet sami Wlosi nie sa w stanie rozumiec wszystkich
> dialektow ...gdyby nie tzw. jezyk tv...to chyba by sie ze soba nie
> porozumieli...

I to byl problem, kilkadzęsząt lat temu!
(Chyba dlatego, że jeszcze są problemy międze 'polentonemi' i 'terronami'?)
Tylko w Tuskanii nie ma dialektu (bo dialekt Tuskani to po prostu język
włoski), i w Rzymu też jest jaki 'akcent', ale to nie prawdziwy dialekt.
Teraz prawie wszystki mówią po włosku, i ma dużo osób który nawet w domu mówie
tylko po włosku i nie zna swój własne dialekt.

Na przykład ja... (Ale wstyd..!)
Ale wiem, że każdy pomnik w Mediolanu ma swój nazwisko po dialektu; niektórzy są
ciekawy.

NP Pomnik Leonadra da Vinci w piazza Scala 'El liter in quater' (Jeden litr dla
4 osób), bo wygląda jak bulelka wina z czteroma szklankami

Pomnik świentego Franciszek (nie pamiętam gdzie) 'Cinq i tri ott' (5+3=8) bo ma
otwartą lewą renkę (5) i bogusławie z prawiem (z trzema palcami: 3)

Pomnik podstanców w via Tiraboschi: 'I tri ciuch' (3 pijany), bo są dwa
żołnierzy którzy pomagają trzeciego ranego kolega, i wszystcy razem wyglądają
właśnie jak 3 pijany

Pod kolumnem w Piazza Cinque Giornate, jest lew, który nazywa się 'Borleo'. Nie
wiem dlaczego, ale fajnie brzmi.

Blisko domu w Piazza del Duomo n. 13 jest stary rzymski pomnik na ściany: 'Omm
de preja' (kamienny facet) albo 'Sur Carera' (pan Carera, bo pierwsza słowa po
łacinie na tablica pod pomnikiem jest 'carere')

Porta Ticinese po mediolańsku jest Porta Cicca: bo kiedy panowali hiszpanski,
oni mówili 'porta cica' (mały drzwi) bo jest najmniejsza drzwi w Mediolanie

i są też inny, ale teraz nie pamiętam.

A czy wy znaczy, jak są nazwiska po dialektu pomników miast gzdie mieszkacie we
Włoszech?

ciao, buona settimana

A.

[marsupka]

oni naprawdę nie są w stanie się porozumieć!
ja osobiście dialektu nie uzywam, choć czasem mi się coś wtrąci, ale to rzadko,
poza tym rozumiem ale przy szybkiej wymowie trudno jest rozróżnic poszczególne
słowa
w sycylijskim jest duże skupienie tych twardych głosek [dż,dżdż] i szumiących
typu [sz]
zamiast Berlusconi powiesz [berluszkoni]

[bartys3]

ciekawe co na to Berlusconi?:))

[marsupka]

kolejne słowka które zapamietałam podczas tego pobytu, oto "transkrypcja":)
niko-piccolo
kattare-comprare
adumare-accendere
dune gire-gdzie iść
bedża-bella
c.d. nastapi

[linn_linn]

comprare w znaczeniu urodzic dziecko / bardzo dziwilo mnie na poczatku, ze
kobiety "comprano" dziecko /

[giglia]

curcarsi - pewnie pochodzi od coricarsi, czyli normalnie funkcjonującego
czasownika we włoskim oznaczającego właśnie sdraiarsi.

Co do tego, ze w Toskanii nie ma dialektu to się absolutnie nie zgadzam. Oprócz
swoistej wymowy (nieme [k]), mają olbrzymią ilość słów i wyrażeń dialektalnych.
Oczywiście współczesny włoski powstał na bazie fiorentino (dawnego), ale
italiano standard i fiorentino to dwie (bardzo) różne rzeczy.
pozdrawiam

[3eti]

No wlasnie,znam kogos kto nauczyl sie wloskiego z ksiazki typu samouczek w domu(przynajmniej tak
twierdzi).I co najciekawsze stara sie mnie przekonac ,ze swietnie rozumie dialekt sycylijski i nie ma
zadnego problemu z rozumieniem,chociaz na Sycylii byl tylko raz w zyciu.Ja po wlosku nie mowie,nie
zamierzam tez znajomego sprawdzac,ale nie bardzo wierze,ani w ten jego swietny wloski,a juz tym
bardziej znajomosc dialektu.Myslicie,ze jest to mozliwe??

[marghe_72]

mało prawdopodone.. chyba ze był to samouczek do nauki sycylijskiego :)
m.

[linn_linn]

Zalezy co rozumie pod pojeciem "dialekt". Tzw. "dialetto stretto" mowia na ogol
tylko osoby starsze i nawet Wloch z Neapolu mialby z nim problemy. Wiekszosc
osob mowiacych dialektem uzywa mieszaniny wloskiego i dialektu. Da sie ich
zrozumiec bez problemu / wlasciwie tylko melodia jest inna no i czesc slowek /.
Podobnie jest w innych regionach / przy czym dialekty zmieniaja sie co kilka-
kilkanascie km; co miejscowosc to inny /.

[marghe_72]

Linn, nie zgodzę sie.
Dialektu uzywają równiez ludzie młodzi, tyle tylko,ze oni znają włoski (ten
oficjalny), a Ci, o ktrych Ty mówisz nie.
m.

[linn_linn]

Mysla, ze uzywaja. Jest on na ogol wymieszany z wloskim; takze z uwagi na coraz
bogatsze slownictwo / np. dzisiaj slyszalam, ze uznano za uzasadnione uzywanie
slowa "messaggiare", choc pewnie niektorzy sie z tym nie zgodza /.

[marghe_72]

Ale to raczej nie dialekt a neologizm..
m.

[linn_linn]

Jasne, to bylo na marginesie. Chodzilo mi o to, ze scislym dialektem mowi
naprawde niewiele osob. Najczesciej jest on wymieszany z wloskim. Wlasnie
dlatego dosc latwo go zrozumiec. Scislego raczej sie nie zrozumie.

[marsupka]

ja byłam tam 4 razy i nie twierdze, że go znam ale powiedzmy, że w większości
rozumiem, natomiast wogóle nie uzywm i nawet nie próbuje co do włoskiego to
perfekt nie jest ale jak na moje potrzeby to świetnie sobie radze i dobrze mi z
tym

[agnese_zb]

A ja ostatnio przeczytałam, że sam włoski to dialog florencki podniesiony do
rangi języka narodowego.

Ja miałam styczność z dialektów w Calabrii. I oni np nie móią io, a jeł (nie
wiem jak to się pisze po włosku); dalej nie con me ale con mia; con te -con
tua -co mnie doprowadzało do śmiechu.... Nie freddo a friddo i często zamiast e
dawali i.
A w czasie przeszłym zamiast: hai capito = capiscisti; hai fatto = facisti

Niestety nawet w moim towarzystwie, a mówię płynnie po włosku oni częściej
uzywali dialektu, poprostu tak byli przyzwyczajeni i musieli się wysilać aby
mówić po włosku. W zasadzie rozumiałam, ale i często musieli mi tłumaczyc na
włoski.
Dialekt jest ich językiem domowym, ale czasem też i w pracy go używają. A
włoskiego uczą sie z telewizji i w szkole. Choć w ostatnich czasach rodzice
starają się rozmawiać z dziećmi po włosku.
Jedna 4 letnia dziewczynka robiła dosłownie misz masz z dialektu i z włoskiego.
Często tez gdy rozmawiała ze mną rodzice upominali ją -parla l'italiano perche'
agnese non ti capisce....

Natomiast mam też znajomą włoską rodzine w Rzymie i tam matka nie chciała aby
jej córki zadawały się na plaży z dziećmi rodzin mówiących dialektem rzymskim.
Albo gdy wracały z przedszkola i wymsknęło im się coś w dialekcie ona do nich:
czy słyszałyśmie abym ja i wasz tato tak rozmawiali, my jestem rodziną
wykształconą i chcemy abyście mówiły poprawnie. Oni poprostu uważają że
dialektu uzywają "maleducati" -tak dosłownie powiedzieli....

A wy, jakie macie doswiadczenia z dialektami???

[marghe_72]

ja mam tylko nadzieję, że dialekty nie znikną.

Zwłaszcza środkowo - południowe , bo te uwazam za najpiękniejsze:)))


m.

[giglia]

Włoski to język, który powstał na bazie florenckiego, ale absolutnie nie można
stwierdzić, że włoski = florencki!
Poza tym czas rodzenia się współczesnego włoskiego to XIX w., więc wiele rzeczy
się zmieniło (jak wiadomo każdy język ewoluuje).

Co do czasu przeszłego napisałaś przykłady wyrazów w dialekcie w passato
remoto, które jest na południu używane częściej niż passato prossimo.
Oczywiście z naleciałościami dialektalnymi w wymowie.
np. zamiast facesti = facisti
capisti = capiscisti
ecc.

[daisy123]

scuri-tapparella
cucal-gabbiano
ga-ha

to dialekt z Triestu. Wbrew pozorom dialektem w Triescie mòwia wszyscy i nawet
w szkolach trudno spotkac nauczyciela mòwiacego czystym jezykiem wloskim.

A co Wy na to, ze przy przyznawaniu obywatelstwa wloskiego beda sprawdzac
znajomosc jez. wloskiego i dialektu regionu gdzie sie mieszka?

Kto mieszka w Mediolanie i okolicach to na nauke musi sie wybrac do Lugano, bo
tam mieszka wiecej Mediolanczykòw niz w samym Mediolanie...

[dorrit]

Mnie sie rzymskie nalecialosci dialektalne b. nie podobaja (te wszystkie "'namo
a magna'", "ci vedemo", "che sta' a di'?" idt.) i tez wolalabym, aby moje
dzieci mowily normalnym wloskim. I polskim...

[agnese_zb]

No masz rację, nie są zaciekawe te naleciałości....
"che sta' a fa'?" "come te butta?"

Apropo języka włoskiego..... Czytaliście kawały o Tottim i o jego "doskonałym"
włoskim???