Wielkanoc

[madohora]

Zdaniem wielu badaczy sztuka woskoodpornego (batikowego) zdobienia jaj w kulturach słowiańskich sięga prawdopodobnie czasów przedchrześcijańskich. Opierają to na powszechnym charakterze praktyki i przedchrześcijańskim charakterze używanych symboli. Nie istnieją żadne starożytne przykłady nietkniętych pysanky, ponieważ skorupki jaj udomowionego ptactwa są kruche, ale fragmenty kolorowych skorup z dekoracjami odpornymi na wosk zostały odkryte podczas wykopalisk archeologicznych w Ostrówku w Polsce (w pobliżu miasta Opole ) , gdzie odkryto pozostałości osady słowiańskiej z czasów wczesnopiastowskich ( X–XIV w.).

[madohora]

Niektóre z poświęconych jaj byłyby przekazywane jako prezenty dla dzieci, krewnych i romantycznych partnerów. [9] Inne byłyby przeznaczone do celów rytualnych i ochronnych. Obecnie uważa się, że pisanki symbolizują zarówno odrodzenie natury, jak i zbawienie, które chrześcijanie otrzymują dzięki zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa .

[madohora]

Najstarsza „prawdziwa” pysanka została wydobyta we Lwowie w 2013 roku i została znaleziona w systemie zbierania wody deszczowej datowanym na XV lub XVI wiek. Pysanka została napisana na gęsim jaju, które zostało odkryte w dużej mierze nienaruszone, a wzór ma wzór fal. Druga najstarsza znana pysanka została wykopana w Baturyn w 2008 roku i pochodzi z końca XVII wieku. Baturyń był stolicą hetmana Iwana Mazepy i został zrównany z ziemią w 1708 roku przez wojska Piotra I. Odkryto kompletną (ale zmiażdżoną) pysankę, skorupkę jaja kurzego z geometrycznymi wzorami na niebiesko-szarym tle.

[madohora]

Słowo pisanica pochodzi od chorwackiego słowa oznaczającego „pisanie”. Najczęstszym zwrotem umieszczanym na pisanicach jest „Wesołych Świąt” lub „Sretan Uskrs”. Inne popularne dekoracje to gołąbki , krzyże, kwiaty, tradycyjne wzory i inne hasła życzące zdrowia i szczęścia.

[madohora]

Sama pysanka, jajo odporne na wosk, jest jednym z symboli narodowych Ukrainy i jest znana na całym świecie. Obrazy pysanki często pojawiają się w literaturze ukraińskiej, a Taras Szewczenko porównuje uroczą ukraińską wioskę do pysanki. Ukraińscy Kanadyjczycy w Kanadzie wznieśli gigantyczny pomnik jednego z nich w Vegreville w Albercie i byli zaangażowani w starania o wypuszczenie kilku kanadyjskich pamiątkowych monet pysanka

[madohora]

Z ukraińskimi pysankami wiązano wiele przesądów. Uważano, że pysanky chronią domostwa przed złymi duchami, katastrofami, piorunami i pożarami. Pysanky ze spiralnymi motywami były najpotężniejsze, ponieważ demony i inne bezbożne stworzenia były uwięzione w spiralach na zawsze. Błogosławionej pysanki można użyć do znalezienia demonów ukrytych w ciemnych zakamarkach twojego domu.

[madohora]

Na Ukrainie każdy region, każda wieś i prawie każda rodzina miała swój własny rytuał; swoje własne symbole, znaczenia i tajemne formuły barwienia jaj. Zwyczaje te były wiernie zachowywane i przekazywane z matki na córkę przez pokolenia. Z największą pieczołowitością przestrzegano zwyczaju ozdabiania pysanek, a pysanka, po otrzymaniu wielkanocnego błogosławieństwa, miała wielką moc jako talizman .

[madohora]

Pysanky robiono w nocy, kiedy dzieci spały. Kobiety z rodziny zebrały się, zmówiły odpowiednie modlitwy i poszły do ​​pracy. Robiono to w tajemnicy — wzory i kombinacje kolorów były przekazywane z matki na córkę i starannie strzeżone.

[madohora]

Na Ukrainie pysanky są zazwyczaj dawane członkom rodziny i szanowanym osobom z zewnątrz. Podarowanie pysanki to symboliczny dar życia, dlatego jajko musi pozostać całe. Ponadto projekt, będący połączeniem motywów i kolorów tradycyjnej pysanki ludowej, ma głębokie, symboliczne znaczenie. Tradycyjnie pysanka wręczana z myślą o jej symbolicznym znaczeniu, czy to życzenia ochrony, płodności czy miłości. Zazwyczaj pysanky były eksponowane w widocznym miejscu w publicznym pokoju domu.

[madohora]

Symbolika, która zdobiła ukraińskie pysanky, z biegiem czasu ulegała procesowi adaptacji. W czasach przedchrześcijańskich symbole te napełniały jajko magiczną mocą odpędzania złych duchów, przepędzania zimy, gwarantowania dobrych zbiorów i zapewniania szczęścia człowiekowi. Po 988 rne, kiedy chrześcijaństwo stało się religią państwową Ukrainy, interpretacja wielu symboli zaczęła się zmieniać, a motywy pogańskie zostały zreinterpretowane w świetle chrześcijańskim.

[madohora]

Najpopularniejszymi motywami ukraińskich pysanek są figury geometryczne. Jajko najczęściej dzieli się liniami prostymi na kwadraty, trójkąty i inne kształty. Kształty te są następnie wypełniane innymi formami i wzorami. Są to również jedne z najstarszych symboli, z motywem решето ( resheto ; sito) sięgającym czasów paleolitu. Inne starożytne symbole geometryczne mają charakter rolniczy: trójkąty, które symbolizowały chmury lub deszcz; czworoboki, zwłaszcza te ze wzorem resheto, symbolizowały zaorane pole; kropki oznaczały nasiona.

[madohora]

Adaptacja wzoru geometrycznego nie jest symbolem per se. Podział jajka zwany „czterdziestoma trójkątami” (właściwie 48) lub „Sorokoklyn” (czterdzieści klinów) nie ma żadnego znanego starożytnego znaczenia. Często mówi się, że przedstawia czterdzieści dni Wielkiego Postu, czterdziestu męczenników, czterdzieści dni, które Chrystus spędził na pustyni, lub czterdzieści zadań życiowych par małżeńskich.

[madohora]

Najczęstszym przedstawieniem wielkiej bogini jest kompozycja zawierająca „kucheri” (loki). Berehynia może być widziana siedząca na lokach lub loki mogą mieć skrzydła; symbol może być podwojony, od końca do końca. Na głowie Berehyni zwykle znajduje się korona. Kompozycjom tym nadano ludowe nazwy „królowa”, „księżniczka”, „kogut”, „kosa”, „kaczor” lub po prostu „skrzydła”.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wiatraki, będące wariacją na temat motywu złamanego krzyża ( swastyki ), są symbolami słońca. Ruch krzyża odzwierciedla ruch słońca po niebie.

[madohora]

Ptaki uważano za zwiastuny wiosny, dlatego były częstym motywem ukraińskiej pysanki. Ptaki wszelkiego rodzaju są posłańcami słońca i nieba. Zawsze są pokazywane w pozycji siedzącej, w spoczynku, nigdy nie latające (z wyjątkiem jaskółek, a ostatnio białych gołębi niosących listy). Koguty są symbolami męskości lub nadejścia świtu, a kury reprezentują płodność.

[madohora]

[madohora]

Inne symbole kosmomorficzne są rzadziej spotykane. Księżyc jest czasami przedstawiany jako okrąg z krzyżem w środku; błaga się, aby w nocy rzucał światło, aby pomóc podróżnikowi i przegonić złe moce z domowników. Gwiazdy są czasami przedstawiane jako kropki.

[madohora]

Paleta kolorów tradycyjnych ukraińskich pysanków ludowych była dość ograniczona, ponieważ opierała się na naturalnych barwnikach. Dominowały kolory żółty, czerwono-pomarańczowy, zielony, brązowy i czarny. Wraz z pojawieniem się barwników anilinowych w XIX wieku czasami dodawano niewielkie ilości niebieskiego i fioletowego. Należy zauważyć, że poniższe znaczenia są uogólnieniami; różne regiony Ukrainy różnie interpretowały kolory.

[madohora]

Biały - oznacza czystość, narodziny, światło, radość, dziewictwo.

[madohora]

Cztery lub więcej kolorów - szczęście rodziny, dobrobyt, miłość, zdrowie i osiągnięcia.

[madohora]

bo w ten dzień Pan Jezus z grobu zmartwychwstaje i ziemia ze siebie rośliny wydaje Pan Jezus był w grobie zapieczętowany, dzisiaj zmartwychwstaje, zrzuca z nas kajdany, i rośliny śniegiem były przywalone, dzisiaj zmartwychwstają, robią się zielone. I ptactwo w powietrzu dzisiaj się raduje, Alleluja Bogu wszystko wyśpiewuje. Rolnik się raduje, bo już ma nadzieję, że przed Wielkanocą jarzyny zasieje. I ryby we wodzie w ten dzień się radują, najwięcej pod wodę w Wielkanoc rugują. Bydło się raduje, w stajniach wyrykuje, bo już ma nadzieję, że trawy skosztuje. Drzewa się radują, palmy swe wydają, Panu Jezusowi do usługi dają.

[madohora]

Stukanie jajami było praktykowane w średniowiecznej Europie . Wspomniano, że praktyka ta odegrała ważną rolę w XIV wieku w Zagrzebiu w związku z Wielkanocą. Studium folkloru cytuje wzmiankę z Polski z początku XV wieku

[madohora]

W Anglii gra toczy się między parami zawodników, którzy wielokrotnie uderzają o siebie spiczastymi końcami jaj, aż jedno z nich pęknie; zwycięzcą jest ten, którego jaju uda się rozbić największą liczbę innych jaj. Mistrzostwa świata w odbijaniu jajek odbywają się w każdą niedzielę wielkanocną w Peterlee Cricket And Social Club County Durham w Anglii od 1983 roku. Dochód z imprezy jest przekazywany organizacji charytatywnej Macmillan Cancer Support