Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[ipswich1]

A gdzie bedzie mozna te ksiazke dostac?
Ja to po szneki z glancem chodzilem do Sikory, a jak tylko zjadlem
jedna, to moja babcia "echte Vorpommern" szmajsnela mi szmata w
sznupe ino mi sie ta lepetyna gzuba ufaflotanego obrocila! A tak po
prawdze to w Bydgoszczy mieszkaly gzuby, lumpy i luje. Luje byly ze
Szwederowa, lumpy ze Srodmiescia a gzuby (niewarte i ufaflotane) z
Bielawek i Sielanki. Frusztik nosilo sie w tutkach, zgadza sie,
kartofle natomiast, staly w antrejce w TYTCE, na ryczce. Do szkoly
musialem zawsze ubrac pulower albo dzomperek, jak bylo zimno to
cweterek.
Jak przeprowadzilismy sie do miasta Odzi, to byl dla mnie szok
kulturowy: nie moglem sie dogadac w najprostrzych sprawach w
sklepie: nikt nie wiedzial co to "szneka z glancem", "kajzerka" nie
mowiac o "zauerkraucie". Padaka! Jakbym trafil na Marsa!
Teraz mieszkam w UK i jest juz lepiej :-))))))))))))
Prosze o informacje gdzie mozna nabyc slownik, prosze o dwa
egzemplarze! Moj adres: [e-mail] To bardzo wazne dla mnie,
dziekuje!

Aaaaa, zapomnialem! A wie Pan jaki byl podzial

[ipswich1]

frusztiku:
1) pajda
2) dwie pajdy czynily sznytke
3) sznytka, przecieta w poprzek, czynila dwie klapsztule

Rojber to okreslenie ogolne gzuba, bardziej precyzyjne: knopa lub
jopka, czyli (sic!) gow....rza w krotkich spodenkach chodzacego na
pachte z proca w kieszeni (czyli Mamut albo Ciapa - moi
niezapomniani kumple z podworka, hi, hi, hi - bez obrazy Panowie!!!)

A wie Pan, co to byl "chlebek biednego zolnierzyka"? Specjalnosc
pomorska...
albo
kluski ziemniaczane z cebulka i cukrem
czy placki kartoflane z cukrem?
Jakby to powiedzial moj kolega z miasta Odzi: miod z boczkiem!

Grus got. Pozdrawiam serdecznie.

[clough]

ipswich1 napisał:

> frusztiku:
> 1) pajda
> 2) dwie pajdy czynily sznytke
> 3) sznytka, przecieta w poprzek, czynila dwie klapsztule

O ile mnie pamięć nie myli jedna dzisiejsza kromka to była sznytka,
dwie złożone i nie przekrojone sznytki to jest klapsztula.
Cympletka to nie kapiszon. Cympletki były papierowe a kapiszony
metalowe i były głośniejsze od cympletek.

[arius5]

fakt, u mnie w domu "sznytka" to byla pojedyncza kromka, chociaz "kromka"
mowiono na koncowke chleba, czyli "dupke" :o)
A ja w wieku 7 lat to bylem "lorbas", jak mawial moj dziadek.

U mnie tak samo było

[pitrusza]

Sznytka to kawałek chleba ze środka a kromka to końcówka.

[zonc]

pitrusza napisał:

> Sznytka to kawałek chleba ze środka a kromka to końcówka.

To jest gwara? :) Nie powiedziałbym. Dla mnie to oczywista oczywistość.
Podobnie jak pajda chleba.

Taaak jest,

[ipswich1]

lorbas tez byl, jak mnie pamiec nie myli, jako pojecie ogolne.
Porownywalne z knopem albo jopkiem?
Pozdrawiam serdecznie.

[jolantaos]

Jopek to karciany walet.

Człowiek nie wie, że mówi gwarą

[pitrusza]

Na uniwerku na j. niemieckim miałem przetłumaczyć "kniff" to powiedziałem
"knyf", ale nikt nie wiedział o czym mówię :). Wtedy się zorientowałem, że
mówimy gwarą.
Później ożeniłem się z suwalczanką, która na cympletki mówiła kapiszony,
przyjęcie to dla nich każda impreza a dla nas komunia św. itp.
A nawiasem mówiąc gwara cały czas powstaje, np. kupując parówki z BYD-MEAT
mówimy, że z zakładów mięsnych, tak jakby inne były produkowane w domu :)
Wiele zwrotów, których używała moja babcia, pojawiło się w filmie ze Lwowa,
gdzie grali Szczepko i Tońcio, także zabory niemieckojęzyczne zrobiły swoje.

TMMB o książce

[bydgoszczanin99]

"Do nabycia w bydgoskich księgarniach i siedzibie TMMB przy ul.
Jezuickiej 4.
Promocja książki z udziałem autora i wydawcy odbędzie się 7 maja
2008 roku (środa) o godz. 18.00 w Kawiarni Artystycznej „Węgliszek”
w Bydgoszczy. Teksty czyta Eugeniusz Rzyski, muzyka – Jan Rubczak,
prowadzenie całości Krystyna Berndt."
więcej
www.tmmb.pl/portal/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=28

[rypcumpypcum]

bydgoszczanin99 napisał:

> "Do nabycia w bydgoskich księgarniach i siedzibie TMMB przy ul.
> Jezuickiej 4.

Ja widziałem na Długiej w sklepie z pamiątkami bydgoskimi. Ale ceny nie pomnę.

A żeby dodać słówko o gwarze, to powiem, że byłem w szoku, jak się dowiedziałem,
że znajomi z radomskiego nie wiedzą co to są klamerki, albo twaróg (vs. spinacze
do bielizny i biały ser).

[zonc]

Różnice językowe zauważyłem (znaczne), gdy zyskałem nowych sąsiadów za ścianą
(łodzianie).

Ci ludzie nie mieli pojęcia czym jest/są: antrejka, plynce, świętojanki, topek...

... einfach, fieber, sznupf(en). Ponadto nigdy nie mieli angsta, wurszta itd.
Chociaż to są pewnie naleciałości "po babci" z okolic Nowego (Pomorze).

Niech ktoś sobie nie myśli, że jestem geniuszem ;) Kilka ich słów nieźle mnie
zszokowała (a w zasadzie słów "babci rodziny"): angielka, betki i klapitka :)
(bułka, grzyby, kamienica).

Eh :)

[kurka_domowa]

> Ci ludzie nie mieli pojęcia czym jest/są: antrejka, plynce,
świętojanki, topek.
A co to jest antrejka?

Wiem o co chodzi - mam żonę z łódzkiego

[zwyklaosoba]

a dziecko wkrótce dostanie rozdwojenia jaźni. Bo klamerki to
klamerki, a nie spinacze, i co to jest ta zalewajka ???

[ipswich1]

kiedys jadlem te ich "zalewajke" ale nie obalila mnie. Juz wole
pomorska kartofelzupe z bokwurstem. A te ich, Odzkie, "krwawe", to
co to takiego? No, jakzesz moglem o "klamerkach" zapomniec, poprostu
tego sie uzywa na co dzien...

[teka30]

Moja żona, która przyjechała tu na studia z Płocka, też nie
rozumiała z początku kiedy tłumaczono jej że coś znajduje się w tym
samym fyrtlu co szkoła i nie trzeba iść na tramwaj bo na szage
będzie szybciej :)

[zonc]

"Iść na szagę" często spotykane w Wielkopolsce. (Wystarczy po forach pobuszować)

:)

Coś mi się wydaje, że nie tylko z Bydgoszczy

[zwyklaosoba]

W tych tekstach rozpoznaję wiele słów używanych w domu rodzinnym,
choć nie pochodzimy z Bydgoszczy. Ale wydaje mi się, że ta gwara
dotyczy całego Pomorza Nadwiślańskiego, a w szczególności tych
wswzystkich terenów, które pod zaborami stanowiły Prusy Zachodnie. I
jakby nie patrzeć, to jest to nasze dziedzictwo, bo tak mówili nasi
dziadkowie, pradziadkowie i ich przodkowie.

Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[katia234]

W moim domu rodzinnym wciaz uzywa sie wielu slow przytoczonych w
powyzszym wywiadzie.A wsrod nich prym wiedzie 'sznytka':-)Dla mnie
od dziecka uzywanie tego slowa na okreslenie kawalka chleba (inaczej
kromki)jest oczywistoscia,natomiast dla mojego narzeczonego,ktory
pochodzi z warminsko-mazurskiego,bylo to spore zaskoczenie-w ogole
nie wiedzial,co to slowo oznacza:-)Jako rodowita bydgoszczanka sporo
sposrod tych wyrazow rozumiem,bo znam dosc dobrze niemiecki,wiec
znaczenie nasuwa sie samo(jak chocby 'eintopf' czy 'einfach').
Podczas najblizszego urlopu w Polsce z pewnoscia zakupie te
pozycje.Zalaczam serdeczne pozdrowienia dla Pana Profesora Dyszaka:-)
Katarzyna Sciesinska

[gietpe]

Pozdrawziam z Warmiji.Am mnieszkał w okolicach koziego rynku a tera
na Warmiji ale jak em tu przujechał to w robocie gadali:niech
idzie;niech przyniesie-jak w Pora Umierać.Ale to głównie potomkowie
Szczepcia i Toncia bo rychtycznych warmijaków to na palcach można
porachować-i szneki z glancem tu nie pieką.
Pozdrawziam.
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=38446

[alaluk]

Ja też mieszkałam w okolicach Koziego Rynku... Wywiad z profesorem
Dyszakiem (pozdrawiam!!!) przeniósł mnie w krainę dzieciństwa...
Pamiętam nie tylko szneki z glancem, laczki, tutki i ryczki, ale też
platy (nazwa kuchni węglowej), tablety (nazwa tacy) oraz takie
wyrażenia: "mam to leżeć do góry na półce" oraz "byłem wyjechany". A
książkę na pewno sobie kupię!

[clough]

alaluk napisała:

> Ja też mieszkałam w okolicach Koziego Rynku...

Którego koziego rynku, na Szwederowie czy na Okolu?

[jolantaos]

Plata miała bratnik, w którym można było na blasze upiec kuch. Obok
stała kasta na drewno i byksa na węgiel. Szufelką nakładało się
węgiel do pieca górą po zdjęciu fajerek albo przez drzwiczki, ważne
żeby był cug. Do ogrodu szło się z haczką hakać zielsko, a potem
lało się wodę do konewki żeby podlać macoszki, georginie, gladiole.
Rosły tam glupki i angrest. W mieście można było lać wodę ze
szlaucha. Do ogrodu szło się w klompach na drwenianej podeszwie.

już niebawem książka też w księgarni internetowej

[bydgoszczanin99]

informacje przekierowujące do księgarni proszę szukać na stronie
www.tmmb.pl

[mark.x]

dla mojej zony która pochodzi z warmińsko-mazurskiego pierwsza
wizyta w mieście byłą zaskoczenie - dwie kumoszki pod blokiem
gadając przytakiwawły sobie słowami .... ja ja ja pani ... ja ja
ja ..... zadała mi pytanie czy te panie nie sa przypadkiem
Niemkami ..hahahahahaha .............. klamerki -

Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[jot21]

Gdy sie kupowało porzeczki: poproszę pół funta świętojanek w tytkę albo niech
lepiej weźmie funsztyk z funtem.
- na pydę mówiło sie też dyscyplina
-w piecu kaflowym była framuga w której trzymało sie ciepły obiad dla ojca jak
wróci z pracy lub kawę w glinianym garnku-oczywiście zbożową

Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[zuziaa30]

A mi tu jeszcze zabrakło słowa "laczki",a znajomi z wielkopolski nie wiedzieli o
co chodzi,bo oni mówią "klapki" i do dziś się śmieją ze zdania : usiądź na
ryczce i załóż laczki...

[zuziaa30]

i jeszcze przypomniałam sobie o określeniu "wuchta" :D nie wiem czy to z
bydgoskiego, ale babcia pytała przed wyjazdem czy zapakowałam wuchtę - co
oznaczało no taki zimny prowiant na drogę :)

[szklanka_herbaty]

brzmi jakby etymologia była faktycznie gdzieś osadzona w Niemczech, więc nawet
pasuje do całej specyfiki bydgoskiej gwary

[zonc]

zuziaa30 napisał:

> A mi tu jeszcze zabrakło słowa "laczki",a znajomi z wielkopolski nie wiedzieli
> o
> co chodzi,bo oni mówią "klapki" i do dziś się śmieją ze zdania : usiądź na
> ryczce i załóż laczki...

Ci sami sąsiedzi z Łodzi, a dokładniej ich synek, pół godziny śmiał się pod
nosem ze słowa "laczki". Poprosiłem o nie, gdy przyszedłem do niego w odwiedziny
- niezła konsternacja. Gość prosi, a "państwo" nie mogą prośby spełnić (tak
myśleli ;) )

No laczki i na szagę jak najbardziej :)

[pitrusza]

Ale jeszcze czysto niemieckie "gancegal" - ganz egal :)

[jolantaos]

Do tego cuzamen do kupy i wichajster o rzeczy, niewiadomego
przeznaczenia

[babb]

Wichajster to raczej taki przyrzad do podwazenia czegos. A rzecz
przydatna "do czegos" to dynks.
A dzis zjadlam sobie "sznytke z le(j)berka" ... ;)

W antrei na byfei stoi szklanak tei.

[klarek_i]

O ile dobrze pamiętam :)

Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[jolantaos]

Ciotka d.z. Żelezińska zwana w niemieckiej szkole Cilicinska
gotowała szmurowaną kapustę i w bratniku piekła na niedzielę kuch.
Do mycia używała szwamki.
Chłopcy na podwórku grali w fuchę/piłkę/ i knochowali się/kopali po
kościach/ , czasem można było dostać w kluk/nos/.

uwaga już w księgarnii internetowej !!!

[bydgoszczanin99]

www.kmt.pl/pozycja.asp?ksid=20645

Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[stern82]

Przecież to gwara poznańska. To by się zgadzało, bo Gwiazdor chodzi od Pucka aż
po Krotoszyn. W Bydgoszczy też. Wasza gwara to nasza gwara. Te gzuby, lumpy,
ejbry, tytki, glance. etc.

Pozdrawiam wiaruchnę z Bydgoszczy!
W sercu echt poznaniok.

Bydgoska gwara: Gdy babcie einfach robiły nudle

[tapry]

pan Andrzej Dyszak nie "odkrył ameryki".O tym wie każdy człowiek ,
który urodził się w Bydgoszczy przed rokiem 1960, a jeszcze lepiej
jak miał rodziców , którzy też urodzili się w Bydgoszczy.Ja mam ten
zaszczyt.I książka tego pana nie jest dla mnie żadną niespodzianką,
czy nowością.Ja to wysysałem z mlekiem matki i te bzdury "naciągane"
tego pana mnie śmieszą.On się zgrywa na "naszego" chłopaka, chociaż
nim nie jest.Jak ktoś kto się wychował na Okolu tak jak ja, to
przeczyta to się uśmieje.I tyle o tej pseudo książce.