III szyna

[mamadoo]

Wątek o tramwaju w Bordeaux zasilanym z trzeciej szyny,a nie
przewodu,zainspirował mnie do przyjrzenia się kolejom w Wielkiej
Brytanii.Spora część zelektryfikowanych linii jest zasilana z trzeciej
szyny.Rozumiem że z pewnych nieznanych mi przyczyn taki system wybrano dla
kolei miejskich (podobnie jak niemieckie s-bahn np.w Berlinie albo w
Hamburgu).Jednakże również w ten sposób zasilane są pociągi jadące na
dalszych dystansach (np.Intercity z Londynu do Portsmouth, Weymouth i
Southampton).
mercurio.iet.unipi.it/pix/gb/electric/emu-dc/442/UK442GU1.jpg
Również pociągi Eurostar,przejeżdżające pod kanałem La Manche,po stronie
angielskiej nie korzystają z górnej sieci.
mercurio.iet.unipi.it/pix/gb/electric/Eurostar/3100/cd373107_1.jpg
Gdzie tu sens? Przcież taki tor nie może byc przecięty w jednym poziomie z
drogą.Na pewno taki system stwarza też wiele innych problemów w eksploatacji.
Chociaż muszę przyznać,że bardzo egzotyczne i ciekawe są te brytyjskie koleje.

[Gość: flip]

Balsam na nasze dusze - egzotyczne koleje na Wyspie... :-) Oj sa-ci one
dziwne, ze hej. Przede wszystkim sa mniejsze - wszystko jest tyci.

Teraz dementujemy: oczywiscie, ze moze byc przejazd na linii z trzecia szyna.
Po prostu szyne sie przerywa. Po obu stronach drogi moze byc taka
specjalna "pralka" z wbitych kantem w gore deszczulek, po ktorej trudno sie
idzie (przejdzie ten, kto naprawde chce). Przede wszystkim przejazdy moga miec
zapory nie unoszone, jak tutaj, ale odchylane na zawiasach w taki sposob, ze
jak pociag nie jedzie, zamykaja linie kolejowa na amen.

Eurostar jezdzi na trzeciej szynie, bo Wyspiarzom nie chcialo sie zbudowac
szybkiej trasy. Zreszta w zeszlym roku otwarto juz jej pierwszy, latwiejszy
odcinek od tunelu az po okolice Chatham. Tam chyba sa druty. Na trzeciej
szynie nie ma wysokich predkosci: 100 mph (160 km/h) to gora.

Trzecia szyna byla starsza forma elektryfikacji, niz druty. Wymyslenie sposobu
odbioru pradu z gory zabralo inzynierom (od tramwajow zreszta) dlugie lata
prob i bledow. Tylko ze akurat w Londynie i Hamburgu najpierw robiono siec
gorna, a potem zalozono trzecie szyny.

[Gość: mamadoo]

Ta trzecia szyna musi strasznie komplikować, budowę linii kolejowej.
W metrze, z powodu braku miejsca, zgodzę się z jej istnieniem.
Ale tramwaje londyńskie z "pługami"?
To musiało niesamowicie komplikować budowę a potem eksploatację.Na jednej ze
stron o nich była opowieść o wpadnięciu linki hamulcowej z samochodu do rynny z
szyną zasilającą - snop iskier ciągnący się za samochodem. Dziwię się, że
podobne problemy a przede wszystkim niebezpieczństwo porażenia nie odstraszały
konstruktorów od stosowania takich rozwiązań.
A problemy z odwodnieniem?
Na zdjęciach brytyjskich pociągów widać,że ta szyna jest prawie wkopna
w "ziemię".
Nie wyobrażam sobie rozwiązania tych problemów jeśli tor (obojętnie czy to
metro,s-bahn,tramwaj czy klasyczna kolej) nie jest solidnie odseparowany od
reszty infrastruktury miejskiej.

[Gość: mamadoo]

Kontynując wątek egzotyczności,w Wielkiej Brytanii wszystko jest,albo było
takie inne.
-zasilanie z trzeciej szyny pociągów międzymiastowych
-tunel dla tramwaji piętrowych
-w Londynie,odzielna automatyczna,podziemna kolej do rozwożenia poczty
-te wagony z mnóstwem drzwi jak w boczniakach z czasów Frańciszka Józefa
-niemal każdy kolejowy zestaw trakcyjny ma te dziwne drzwi na czole
Coś jeszcze z brytyjskich klimatów szynowych?

[Gość: flip]

Trzecia szyna jest teraz "tylko" w poludniowej i pd.wsch. Anglii, jak tez na
polwyspie Wirral pod Liverpoolem (system Merseyrail). Reszta - jesli juz
elektryczna - to ma druty ~25 kV 50 Hz. Te EZT z "tysiacem drzwi" jeszcze sa
na poludniu, ale ich miesiace sa podobno policzone. Zreszta wymiana taboru sie
powaznie opoznia wskutek bledow technicznych i paranoi z odbieraniem koncesji
Connexowi. Czesc z tych drzwi zreszta otwiera sie tylko z zewnatrz - trzeba
opuscic szybe i nacisnac klamke zenwnetrzna.

Te drzwi na fotografii sa po to, zeby mozna bylo laczyc EZT ze soba i nadal
miec korytarz na cala dlugosc pociagu. Ten pociag zreszta jest bardzo wygodny
i szybki (jechalismy nim kiedys z Exeter do Salisbury).

> Coś jeszcze z brytyjskich klimatów szynowych?

Maly rozstaw torow na liniach dwutorowych.
Wysokie perony na lukach - wtedy wymalowane "Mind the Gap", czyli "Uwaga na
Szparę" (nie tylko w metrze).
Skomplikowane i zaskakujace uklady stacji (a to czesto sa tylko resztki).
Architektura stacji, zadaszen peronowych - duzo szkla, zelaza, ale i - czesto -
drewna (np. lambrekinowe wykonczenia).
Wielkie ceglane mosty, jak rzymskie akwedukty.
Charakterystyczna sygnalizacja ksztaltowa (jesli jeszcze jest).
Wiadukty drogowe z blendami ponad wysokosc wzroku, czesto metalowymi i
dekoracyjnymi.
Rozgalezienia dwutorowych linii rozwiazane zwyczajnie - jak tramwajowe, bez
zadnych cudactw w postaci przeplotow.
Tabliczki z nazwa stacji na kazdym albo co drugim slupku na calej dlugosci
peronu.
Napisy w rodzaju "Please do not alight here - Pass to the front of the train" -
jesli peron za krotki (London Charing X).
Kapitalne mostki dla pieszych, najczesciej metalowe i wykrzywione, pamietajace
Krola Duncana, czyli Ćwieczka.


O jejku - tego byloby mnostwo - najlepiej samemu zobaczyc (a nie ma sie tak
strasznie daleko, co?).

Lewacy

[Gość: Jurek]

No i oczywiście na torach - podobnie jak na drogach - ruch jest lewostronny.

[Gość: flip]

Lewackosc jest chyba starszym zwyczajem od prawackosci. Mowia, ze Rzymianie
byli lewakami. Z nam blizszych przypadkow lewacki byl Najjasniejszy Pan FJI, a
co za tym idzie cala Galicya. Do dzisiaj kolejarze paskudnie lewicuja w
Japonii, Australii, Belgii, Francji, Portugalii, Wloszech oraz gdzieniegdzie w
Austrii i Czechach (tam jednak pomalu przechodza na prawackosc).

a w Szwajcarii...

[Gość: flip]

tez lewizna. Wychodzi na to, ze najporzadniejsze koleje sa w zasadzie
lewackie. :-)

[Gość: flip]

Kanal zasilajacy komplikowal i podrazal budowe trasy niewatpliwie. W
Budapeszcie, gdzie kanal byl pod jedna z szyn jezdnych, wrecz uniemozliwial
wykonanie trojkatow. Jednak wzgledy estetyczne byly gora. I to nawet w
niektorych miastach amerykanskich :-) - jak Manhattan, Waszyngton, a nawet -
zdaje sie - Chicago. Jakos sobie radzono z tym odwodnieniem - i to nawet w
takiej Ameryce, gdzie sniegi bywaja tegie.

Co do trzeciej szyny na normalnej kolei, to juz nie bylbym taki pewien - chyba
sieci napowietrzne to tez niezla komplikacja. Normalna kolej ma z zasady
torowiska odseparowane od czegokolwiek. Problem jest inny:
a - wspopraca odbierakow przy duzych predkosciach
b - niemoznosc stosowania wysokich napiec ze wzgledu na powstawanie zwarc z
szynami jezdnymi, czyli "minusem". Powoduje to znaczne koszty przesylu
odpowiedniej mocy - o ile wierzyc tym, co wierza w prad elektryczny (my
wierzymy tak sobie, nigdysmy go nie zobaczyli na wlasne oczy jak biegl).

[Gość: mamadoo]

I znowu pojawia się problem separacji.
Podam przykład,właściwie dwa
1)Amsterdamska linia metra nr 51,jedzie w swej końcowej części zasilana z sieci
górnej wraz z tramwajami. Dzięki temu może przecinaćw jednym poziomie ulice jak
tramwaj na skrzyżowaniach.Obawiam się, że taki pojazd zasilany z trzeciej szyny
(takiej jak na całej sieci amsterdamskiego metra) nie mógłby tego uczynić
2)Północna część Rotterdamskiej sieci metra(do Zevenkamp i do Ommord) również
nie jest zasilana z trzeciej szyny.W pewnym miejscu następuje zmiana
zasilania.Na dodatek linie tramwajowe nie są tam zintegrowane z metrem.Po co
więc zdecydowano się tam na dwa różne sposoby zasilania?

[Gość: flip]

Ale przeciez nikt nie przeczy, ze musi byc pelna segregacja torowiska, co nie
wyklucza przejazdow jednopoziomowych gdzieniegdzie na trasie (zreszta sa tez
one na S-Bahn w Berlinie - np. gdzies w Lichtenrade, na Buckower Chaussee).

O ile pamietam, w Rotterdamie zmieniono w pewnym momencie koncepcje -
zdecydowano, ze nie bedzie sie ciagnac na peryferiach drogiem bezkolizyjnej
trasy, ale pusci sie metro na powierzchni jak szybki tramwaj. Byc moze
przekroje tuneli uniemozliwialy montaz drutow, albo tez zamontowano juz
wczesniej trzecia szyne. Co wiecej: w zasadzie prostokatny tunel (a takie sa
chyba w A'damie i R'damie) musialby byc znacznie wyzszy (przez to drozszy),
zeby pomiescic gorna siec z wieszakami. Hiszpanie ja stosuja namietnie, ale
tam tunele chyba sa glownie sklepione. Co ciekawe natomiast w Japonii, gdzie
przechodzenie kolejek na metro i vv jest powszechne, nie ma takich roznic w
sposobie zasilania.
Linia 51 zostala urzadzona jako tramwajowa po to, by oszczedzic na budowie
trasy na peryferiach. W Amsterdamie tez chyba wyrywali sobie wlosy z glow jak
koszty metra okazaly sie kosmiczne (trudno sie dziwic - wszedzie woda).

[Gość: mamadoo]

Coś za coś....
Sneltram na linii 51,w częsci tramwajowej jedzie znacznie wolniej i częsciej
się zatrzymuje niż w części z trzecią szyną. Czeka na na skrzyżowaniu na zmianę
światła (mimo,że w zasadzie sygnalizacja jest wzbudzana), dzwoni czasem na
pieszych i samochody.Ale za to przystanek jest o krok od sklepów,żadnych
schodów czy przejść podziemnych.Znacznie sympatyczniejsze niż metro, no i nie
dostaję zawrotów głowy jak w metrze...

[Gość: flip]

> Ale za to przystanek jest o krok od sklepów,żadnych
> schodów czy przejść podziemnych.

I o to wlasnie chodzi. Ale, jak mowia, buduje sie metro N-S. Zdaje sie, ze
koncza odcinek na polnoc od IJ, ktory bedzie podlaczony (tymczasowo?) do
istniejacej linii metra. Musiala tam powstac niezla konstrukcja przed i pod
dworcem.

[Gość: mamadoo]

Koło dworca nie jest tak bardzo rozkopane,może stację budują jakąś bardzo
zaawansowaną metodą. Natomiast cały Rokin jest koszmarnie "rozbebeszony", koło
wieży monetniczej (Muntplein) tak się rozpędzili z budową,że jakieś konstrukcje
wiszą nad kanałem. W południowej częsci śródmieścia na jednej z ulic (nie
pamiętam nazwy) nie kursuje tramwaj,gdyż pod nią buduje się owe metro.
Ciekawe czy tramwaj jeszcze pojezie po tej ulicy?

[Gość: flip]

ciekawe...

Ekonomia panie.... ekonomia

[Gość: STUDI]

Gorna trakcja to wyzszy tunel dla metra. A to sa koszty wg mnie znacznie wyzsze
niz montaz dodatkowego odbieraka.

niuanse trzeciej szyny

[Gość: flip]

Wracajac do tematu: nawet zwyczajna trzecia szyna trzeciej szynie nierowna.
Moze byc mianowicie:
- z odbiorem gornym bez oslony
- z odbiorem gornym z oslona
- z odbiorem bocznym
- z odbiorem od spodu

Taki U-Bahn w Berlinie ma dwa rodzaje, inny na malym, inny na duzym profilu
(to sa dwa rozne systemy). Natomiast wszystkie brytyjskie sa pierwszego
rodzaju, jesli sie nie mylimy - z wyjatkiem DLR.

świadectwo upadku

[Gość: mamadoo]

Jednak egzotyka Wielkiej Brytanii wywołuje również bardzo przygnębiające
wrażenie. Świadectwa upadku od końca lat 50 są bardziej niż oczywiste.
Nie zachował się chyba żaden system tramwajowy, nie mówiąc już o
trolejbusach.Nota bene czytałem coś na temat prób trolejbusów elektryczno-
spalinowych w latach 80.

W Glasgow zlikwidowano całe linie kolejowe przechodzące w tunelach przez
miasto,zniknęły również dwa ogromne dworce kolejowe (St.Enoch i Buchanan). Z
linii kolejowych które do nich prowadziły zostały nędzne resztki wykorzystywane
tylko do przewozów towarowych.Często można się w tym mieście natknąć na
nieużywane estakady,wykopy i wejścia do tuneli.No i prawie wszędzie na
budynkach rozety do podtrzynywania przewodów tramwajowych i trolejbusowych.
Jeżeli gdzieś można spotkać tramwaj to tylko jako rozrywkę w muzeum.
Coś chyba jest w powiedzeniu,że trzeba wysoko wejść aby skutki upadku były jak
najbardziej dramatyczne.

[Gość: flip]

Hm... Buchanan St to byl barak drewniany, co prawda z hala, ale zawsze barak.
A St Enoch rzeczywiscie szkoda, zwlaszcza na tle paskudztwa, ktore tam teraz
stoi. Tak, Glasgow jest dziwne i smutne, chociaz ciekawe. Czyzbysmy obaj znali
wiadukty w dolinie rzeki Kelvin?

Jednak ten upadek kolei brytyjskich to, moim zdaniem, gruba przesada. Podobnie
czesto jezdzacych pociagow nie ma wiele w Europie, a i tabor maja ostatnio
bardzo wygodny (mozna oczywiscie trafic na potwora, ale coraz rzadziej),
znacznie lepszy na przyklad od standardu francuskiego, czy belgijskiego.
Stacje sa znakomicie utrzymane.

To czego nie maja, to prawdziwa szybkosc i nowoczesnosc techniki. Do dzisiaj
nie ma chyba skutecznych zabezpieczen na wypadek SPAD ('signal passed at
Danger', czyli przekroczenia czerwonego swiatla). Maja za malo infrastruktury,
ktora kiedys skasowano. Ale to co jest funkcjonuje pracowicie, choc nie bez
niespodzianek. Te jednak sa takze w Niemczech. No i cos nie najlepszy stan
torow, zwlaszcza na liniach londynskich (a nawet fatalny moze, jak pamietamy z
linii do Watford).

Maja tez kilka nowych tramwajow, z ktorych najwydajniejsze sa w Manczesterze i
w Croydon. Sheffield ostatnio ma sie tez dobrze, choc ciekawe, czy poradzili
sobie wreszcie z organizacja ruchu i korkami, blokujacymi tramwaje na tym nowo
zalozonym systemie. Nottingham wkrotce ma sie otworzyc, Liverpool zdaje sie w
budowie.

Na pewno zas lamenty nad kolejami brytyjskimi w polskich gazetach i innych
mediach sa mocno niesmaczne.

[Gość: mamadoo]

Oczywiscie niesmaczne,w pełni się zgadzam.

Jednak Glasgow wywarło na mnie niesamowite wrażenie. To miasto mi się wydawało
opustoszałe,te rozebrane linie kolejowe. Najbardziej skomplikowane,pobudowane w
tunelach,na estakadach.I teraz w żaden sposób nie używane.
Wszystko (nie tylko infrastruktura kolejowa) wydawało się takie
opuszczone...Chociażby tereny stoczni na rzeką Kelvin. Przecież tam powstawały
największe transatlantyki i pancerniki (bodaj nawet H.M.S Hood tam został
zbudowany).Dzisiaj tam jest jakieś wesołe miasteczko z linią tramwajową,która
od czasu do czasu służy jako "ciuchcia" dla ludności.
A chociażby opuszczona,uspiona stacja Partick Hill (z drewnianymi, w stylu
wiktoriańskim ozdobami)na jednej z linii kolei miejskiej. Tyle razy tam
przejeżdzałem....

[Gość: mamadoo]

Trochę mi to dzisiejszą Łódź przypominało, choć tam raczej odczuwałem pewien
stan uśpienia....

[Gość: flip]

Podobno Glasgow zrobilo ogromny postep od lat 1970-tych, gdy rozpadalo sie w
oczach. W ogole przypadek Glasgow (pamietajmy tez o fatalnym klimacie, ktory
dziala depresyjnie) jest symptomatyczny, pokazuje upadek miast brytyjskich w
ogolnosci. Nawet w porownaniu z Manczesterem Lodz jest miastem zywym. Naszym
zdaniem nie nalezy miast brytyjskich specjalnie stawiac za wzor - od tej roli
sa miasta "krajow germanskich", moze nawet francuskie, hiszpanskie, a moze tez
i czeskie. Miasta brytyjskie (z wyjatkiem perelek w rodzaju Edynburga, Bath,
Norwich albo Chester) to przygoda, miasta Europy - to w wiekszosci przyjemnosc.

buenos aires

[Gość: flip]

A tutaj: www.iespana.es/ferrosur/trenesc.html
macie zdjecia z jednej z podmiejskich kolei w BA - FC Gral. Mitre. Jest tam i
przejazd i rozjazdy.

Chicago

[Gość: Aleksej]

Podobnie jest w niektorych miastach w USA. Np. w Chicago linia fioletowa metra
(notabene jedyna linia szczytowa ale co ciekawe nie na calej trasie - w
godzinach szczytu jedzie omijajac wiekszosc stacji do centrum, a poza jedzie
tylko na krotkim odcinku od dwoch stacji przesiadkowych). Na koncu tej linii
jest przejaz przez jezdnie stworzony podobnie jak na fotkach wyrzej. Zapory
dzialaja tak ze jak przejezdza kolejka to zamykana jest jezdznia a jak juz
przejedzie to torowisko (aby nikt nie wszedl na 3 szyne). Inna ciekawa linia do
linia zolta. Ma tylko dwie stacje :) i jedzie po ziemi (a nie podwyrzszona jak
reszta sieci - oprocz dwoch linni przejezdzajacych w centrum w tunelu). Wagony
sa takie same jak w calej sieci ale maja pantografy. Zasilanie odgorne.

Pozdrawiam,
Aleksej

[Gość: flip]

Zolta linia, czyli "Skokie Swift" to resztka dawnego interurbanu dochodzacego
do Miwaukee. Kiedys te pociagi wjezdzaly na Loop.

Loop

[mamadoo]

Dwa zdjęcia electrolinera z North Shore & Milwaukee na Loop w Chicago. Na tej
trasie pobierał prąd z III szyny.
206.103.49.193/cnsm/htm/cnsm300.htm
206.103.49.193/cnsm/htm/cnsm301.htm
Tutaj już trasa podmiejska. Nie mogę się doliczyć ile pantografów miał taki
skład wagonów. Niesamowite są te electrolinery....
206.103.49.193/cnsm/htm/cnsm307.htm
Dobrze, że przynajmniej linia Chicago SouthShore and South Bend Railroad się
ostała ze wszystkich amerykańskich interurbanów.

Electroliner...

[Gość: mamadoo]

Wyskrobałem jeszcze dwa zdjęcia tych wspaniałych wagonów już na innej,w
Pensylwani linii po jakiejś likwidacji w Chicago.Pozbawione już odbieraków (w
końcu się ich nie doliczyłem) zasilne tylko z III szyny.

northshoreline.com/postliner.html

Kiedy i gdzie można zobaczyć Electrolinera?

[Gość: mamadoo]

Jak w tytule:
www.retrocom.com/retromilw/electro.htm