citoyen
18.09.06, 19:11
Konstytucja gwarantuje samorządom subwencje odpowiednie do ich zadań. Wielkość
subwencji budżetowej na oświatę i konieczność uzupełniania jej własnymi
środkami gminy nie wystarcza na wynagrodzenia dla nauczycieli jak też na
wydatki bieżące czy inwestycje.
Samorząd łódzki zaskarżył sposób finansowania oświaty jako naruszający
konstytucję.
Włodzimierz Tomaszewski na rozprawie w Trybunale Konstytucyjnym, stwierdził,
że Łódź musiała dołożyć z własnych środków 35% potrzebnych na oświatę kwot.
Uznał, że subwencja od kilku lat jest niedoszacowana. Konieczność finansowania
oświaty z własnych środków doprowadziła do powstania uszczerbku w łódzkim
mieniu komunalnym. Jego zdaniem jedne gminy dostają wszystko, a drugim brakuje
na płace.
Rozporządzenie powinno precyzować podział części oświatowej subwencji ogólnej
pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, uwzględniając typ i
rodzaj szkół i placówek, stopnie awansu zawodowego nauczycieli oraz liczbę
uczniów. Przepisy nie pozwalają stworzyć systemu finansowania oświaty i nie
uwzględniają standardów kwalifikacji nauczycieli oraz liczby prowadzonych klas
szkolnych. Nie spełniają więc konstytucyjnych gwarancji o subwencji odpowiedniej.
Konstytucja zapewnia samorządom stosowne dochody, ale milczy o standardach
kwalifikacji nauczycieli. Oświatę finansuje się nie tylko z subwencji. Nie ma
też jednej miary potrzeb. Każdy samorząd indywidualnie i na swoją miarę
decyduje o wydatkach. Musi się rządzić tym, co ma, bo o wysokości subwencji
budżetowej przesądza ustawodawca.
Problemy z finansowaniem oświaty pokazuje przyjęty przez rząd raport o
skutkach obowiązywania ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Wynika z niego, że w latach 2002 2005 wydatki samorządów na szkoły rosły
szybciej niż środki z subwencji oświatowej. Coraz mniej jest jednostek
samorządowych, które na edukację wydają mniej, niż dostają z budżetu. Rząd
przyznaje w tym dokumencie, że systemowego uregulowania w ustawie wymaga
zarówno sposób ustalania wysokości kwot na zadania oświatowe, jak i ich podział.
Wójtowie, burmistrzowie i starostowie domagają się więc, aby mechanizm
obliczania i podziału środków na edukację uregulować w ustawie o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego. Oczekują też od rządu określenia
standardów oświatowych: ustalenia, co finansuje rząd, a co w zakresie
kształcenia dzieci i młodzieży powinien zapewnić samorząd. Standardy
pozwoliłyby obliczyć koszt usługi edukacyjnej, a na tej podstawie można by
realistycznie obliczać subwencję.
A oto treść dzisiejszego wyroku Trybanału Konstytucyjnego:
Sygn. akt K 27/05
W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 18 września 2006 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Mączyński – przewodniczący
Adam Jamróz
Wiesław Johann
Marek Mazurkiewicz - sprawozdawca
Mirosław Wyrzykowski,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu, Ministra Edukacji
Narodowej i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniach 14 i 18 września
2006 r., wniosku Rady Miejskiej w Łodzi o zbadanie zgodności:
1) art. 1 pkt 17 lit. h ustawy z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy -
Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz.
1845) z art. 2, art. 70, art. 165 i art. 167 ust. 1 w związku z art. 166 ust.
1 Konstytucji oraz art. 3 ust. 1 i art. 9 ust. 1 i 2 Europejskiej Karty
Samorządu Terytorialnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985
r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607), a także z art. 9 i art. 91 ust. 2 w
związku z art. 241 ust. 1 Konstytucji,
2) art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) z art. 2, art. 70, art. 92
ust. 1, a także z art. 165 i art. 167 ust. 1 w związku z art. 166 ust. 1
Konstytucji oraz art. 3 ust. 1 i art. 9 ust. 1 i 2 Europejskiej Karty
Samorządu Terytorialnego, a także z art. 9 i art. 91 ust. 2 w związku z art.
241 ust. 1 Konstytucji,
3) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 28 grudnia 2004
r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla
jednostek samorządu terytorialnego w roku 2005 (Dz. U. Nr 286, poz. 2878) oraz
rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie
sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu
terytorialnego w roku 2006 (Dz. U. Nr 266, poz. 2231) z art. 30 ust. 8 ustawy
z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz.
1112 ze zm.), art. 5a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.
U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 28 ust. 5 ustawy z 13
listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z
art. 32, art. 70 oraz art. 167 ust. 1 Konstytucji,
o r z e k a:
1. Art. 1 pkt 17 lit. h ustawy z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy -
Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz.
1845):
a) jest zgodny z art. 2, art. 9, art. 70, art. 165, art. 166 ust. 1 i art. 167
ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) jest zgodny z art. 3 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 i 2 Europejskiej Karty
Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r.
(Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607),
c) nie jest niezgodny z art. 91 ust. 2 i art. 241 ust. 1 Konstytucji.
2. Art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 oraz z 2005 r. Nr 249, poz.
2104):
a) jest zgodny z art. 2, art. 9, art. 70, art. 92 ust. 1, art. 165, art. 166
ust. 1 i art. 167 ust. 1 Konstytucji,
b) jest zgodny z art. 3 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 i 2 Europejskiej Karty
Samorządu Lokalnego,
c) nie jest niezgodny z art. 91 ust. 2 i art. 241 ust. 1 Konstytucji.
3. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2005 r. w
sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek
samorządu terytorialnego w roku 2006 (Dz. U. Nr 266, poz. 2231) jest zgodne:
a) z art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.
U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674),
b) z art. 5a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z
2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr
17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167,
poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104 oraz z 2006 r. Nr 144, poz. 1043),
c) z art. 28 ust. 5 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego w związku z art. 32, art. 70 oraz art. 167 ust. 1
Konstytucji.
Ponadto p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale
Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53,
poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć
postępowanie w zakresie dotyczącym badania zgodności rozporządzenia Ministra
Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 28 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu
podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu
terytorialnego w roku 2005 (Dz. U. Nr 286, poz. 2878 oraz z 2005 r. Nr 242,
poz. 2039) z powodu utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia.
Andrzej Mączyński Adam Jamróz Wiesław Johann Marek Mazurkiewicz Mirosław
Wyrzykowski