bernardo
07.04.07, 10:47
SPÓR O PRAWO DO NA WRÓCENIA - Jan Nowak-Jeziorański (albo czy Wisławie
Szymborskiej należy się przebaczenie?)
Wielki Post to czas pokuty i nawrócenia dla katolików, prawosławnych, a nawet
niektórych protestantów. Przypominam tekst Jana Nowaka-Jeziorańskiego
z „”Polski z Oddali” tom II 1956-1976. Przy okazji stawiam też pytanie. Czy
na nawrócenie i przebaczenie zasługuje np. Wisława Szymborska? Czy
kiedykolwiek o takim nawróceniu mówiła? Nie dotyczy to Szymborskiej, jej
postać jest tylko przykładem.
"SPÓR O PRAWO DO NA WRÓCENIA
Nie pamiętam, w którym roku odwiedził mnie w Monachium Leopold Tyrmand. Od
lat władze PRL odmawiały mu paszportu. Protestowaliśmy przeciw temu przy
wielu okazjach, więc pisarz wydostawszy się w końcu z kraju, przyjechał do
Monachium, by podziękować nam za interwencje. W rozmowie wyłoniła się jednak
zasadnicza różnica poglądów. Tyrmand miał nam za złe występowanie w obronie
ludzi, którzy źle się zapisali w okresie stalinowskim, a z partią zerwali
dopiero po Październiku. Krytykował nadawanie pozytywnego rozgłosu takim
ludziom, jak Leszek Kołakowski, Jan Kott, Wiktor Woroszylski. Uważał to za
niesprawiedliwość wobec takich jak on sam, którzy w najgorszym okresie
wybrali biedę i milczenie, a nie pisanie pod dyktando. Oponował przeciw temu,
bo, jak twierdził, Wolna Europa reklamując jednych, a przemilczając innych,
narzucała opinii w kraju pewną hierarchię wartościowania ludzi
Odpowiedziałem mu wersetem z Ewangelii: "Większa w niebie radość z jednego
nawróconego niż z dziesięciu sprawiedliwych". Powołałem się na ten werset,
ponieważ motyw ten wraca w Ewangelii uporczywie: w opowieści o Marii
Magdalenie i o Synu Marnotrawnym, o przebaczeniu łotrowi na krzyżu, w nakazie
przebaczania nie siedem, ale siedemdziesiąt siedem razy. Używając języka
naszych czasów - mówiłem - św. Paweł współpracował z żydowską bezpieką,
biorąc udział w mordowaniu i prześladowaniu pierwszych wyznawców Chrystusa.
Gdyby został odrzucony przez Apostołów - nie byłoby chrześcijaństwa
Ponieważ racje natury moralno-religijnej nie przemawiały Tyrmandowi do
przekonania, sięgnąłem do argumentów politycznych. Jesteśmy w stanie wojny z
czerwonymi. W czasie wojny nie otwiera się ognia do żołnierzy nieprzyjaciela,
którzy chcą przejść na naszą stronę. Przeciwnie, należy ich do tego zachęcać.
Dla wroga to nie tylko strata ludzi, ale i klęska moralna
Im dłużej dowodziłem, tym bardziej irytował się mój rozmówca. Niemoralne,
jego zdaniem, było nagradzanie ludzi, którzy jeszcze niedawno biegali z
czerwonym krawatem i śpiewali hymny pochwalne na cześć Stalina
Usiłowałem go przekonać, że zamykanie drogi odwrotu wybitnym jednostkom,
które często kosztem dużych wyrzeczeń osobistych zmieniają poglądy, byłoby
największą przysługą oddaną przeciwnikowi. Tyrmand nie dał się przekonać
Nie był bynajmniej odosobniony w swym poglądzie, że nawróconych komunistów
należy przepędzać do .końca ich życia. Ja osobiście wierzyłem, że nie może
być wolności sumienia tam, gdzie nie ma prawa do nawrócenia. Swoboda
przekonań oznacza także swobodę ich rewizji. A bez swobody przekonań nie ma
demokracji."
---------------------------------------