grba
29.05.04, 22:50
TVP 1
poniedziałek
31.05.2004
godz. 20.20
Historia przedstawiona w Zakazanej miłości sięga dramatycznych wydarzeń z
okresu II wojny światowej. Punktem wyjścia dla twórców dokumentu stał się
kilkuminutowy film archiwalny nakręcony ponad 60 lat temu i odnaleziony
przypadkowo w 1946 r. na poddaszu jednego z domów podczas prac remontowych we
wsi Sturow niedaleko miasteczka Nove Zamky na terenie Słowacji. Na taśmie
filmowej utrwalono fakt represjonowania polskiej robotnicy przymusowej i
Niemca, którzy zostali publicznie pohańbieni i upokorzeni za złamanie
prawodawstwa nazistowskiego, dotyczącego tzw. czystości rasy.
Dramat rozegrał się w 1941 r. na Śląsku Opolskim we wsi Steindorf, której
dzisiejsza polska nazwa brzmi Ścinawa Nyska. Rekonstrukcji tych zdarzeń
podjęła się polska ekipa, która zrealizowała "Zakazaną miłość" dla
niemieckich stacji telewizyjnych WDR i ARD. Wstrząsający dokument powstał na
podstawie relacji świadków – sąsiadów, robotników przymusowych –
wspominających przed kamerą tamte czasy. W ich opowieść wplatają się
fabularyzowane sceny, w których wystąpili Maria Adamus i Kuba Czyczyło,
odtwarzający tragicznych kochanków – Bronię i Gerharda.
Ona była Polką zesłaną na przymusowe roboty. Miała zaledwie 16 lat. Trzy lata
od niej starszy Niemiec również pracował u bogatego gospodarza. Spotkali się
i pokochali, choć ich uczucie było z góry skazane na niepowodzenie. Nie
wyparli się "zakazanej miłości" nawet wówczas, gdy zostali publicznie
pohańbieni, wystawieni na pośmiewisko. Wspomnienia świadków wydarzeń sprzed
ponad 60 lat konsekwentnie prowadzą do kulminacyjnego momentu dokumentu. W
końcowej sekwencji twórcy przedstawiają odnaleziony na strychu wstrząsający
film archiwalny. Zapis przedstawia przebieg swoistej egzekucji, jakiej
zostali poddani Bronia i Gerhard. Młodzi ludzie, którym przyszło żyć i kochać
w tak okrutnych czasach, godnie znosili upokorzenia, poniżanie, obelgi
rzucane pod ich adresem, w milczeniu poddawali się goleniu głów na łyso,
przyglądali paleniu ich włosów. W pokutnych workach, boso, z zawieszonymi na
piersiach tablicami z obelżywymi napisami posłusznie szli pędzeni przez całą
wieś. Towarzyszyły im przede wszystkim grupy wyrostków żądnych sensacji.
Kilku– i kilkunastoletni chłopcy przygrywali na trąbkach, pluli na parę,
rzucali w nich zgniłymi jabłkami i jajkami. Wyraźnie zadowoleni z możliwości
ukarania "winnych" byli również sami egzekutorzy. Zachowanie współautorów i
świadków okrutnego "spektaklu" wywołuje wstrząsające wrażenie, spotęgowane z
pozoru całkowitą obojętnością bohaterów tragedii, ich bezsilnością i
rezygnacją.
Nie spotkali się więcej. Gerhard został wysłany na front. Wrócił załamany i
wkrótce zmarł. Bronia trafiła do obozu, wszelki ślad po niej zaginął.
MIEJ OCZY SZEROKO OTWARTE
Film dokumentalny, 54 min, Niemcy 2002
Scenariusz i reżyseria: Marek Tomasz Pawłowski
Muzyka: Michał Lorenc
Zdjęcia: Jacek Januszyk
