EXPO

[Gość: Realista]

Zmierzch Expo?

Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 11/2000

Tegoroczna wystawa światowa w Hanowerze miała przyćmić wszystkie poprzednie.
Dlaczego więc przyniosła straty sięgające miliarda marek?
Motto Expo 2000 w Hanowerze brzmiało: "Człowiek-Natura-Technika - powstaje
nowy świat". Obrazuje ono doskonale zmiany, jakie zaszły w charakterze wystaw
światowych w ciągu 150 lat ich historii . Dziś nie prezentuje się już
wyłącznie osiągnięć nauki i techniki. Wiara w postęp i ludzkie możliwości
ustąpiła potrzebie harmonijnego współistnienia człowieka i przyrody. Ten
motyw podjęły 173 państwa i organizacje prezentujące swoje osiągnięcia na
hanowerskiej wystawie.
Plany zorganizowania wystawy światowej na terenie Niemiec pojawiły się w 1988
roku. Po dwóch latach starań, na walnym zgromadzeniu Biura Wystaw Światowych
(Bureau International des Expositions) wybrano Hanower jako gospodarza Expo w
roku 2000. W wyścigu do zorganizowania wystawy Niemcy pokonały wówczas Kanadę
jednym zaledwie głosem.
Wizyta na przygotowywanym przez 10 lat Expo w Hanowerze była naprawdę wielkim
przeżyciem. Pomysłowość twórców i uroda poszczególnych ekspozycji dosłownie
zapierały dech w piersiach. Pawilony 155 krajów rywalizowały o uznanie
zwiedzających. Jednak Expo to nie tylko prezentacje poszczególnych narodów.
Organizatorzy wystawy przygotowali kilka tzw. pawilonów tematycznych,
poświęconych kluczowym dla ludzkości zagadnieniom. Fascynująca była
ekspozycja poświęcona żywności i jedzeniu, nie ustępował jej pawilon
omawiający podstawowe potrzeby człowieka - od karmienia piersią do prawa do
informacji. Trochę rozczarowywała monotonna i trudna prezentacja
działu "nauka", ale złe wrażenie można było odreagować na fotelach
relaksacyjnych w pawilonie poświęconym zdrowiu. Dużym zainteresowniem cieszył
się także futurystyczny pawilon XXI wieku, prezentujący nasz świat w różnych
momentach przyszłego stulecia. Expo to jednak nie tylko wystawy stałe.
Zwiedzający mogli uczestniczyć w wielu imprezach - odbyło się ich prawie 15
tys.!
Nowością na Expo 2000 był cykl konferencji zatytułowanych "Dialog globalny".
Przedstawiciele całego świata dyskutowali o najważniejszych problemach
gnębiących Ziemię i jej mieszkańców u schyłku drugiego tysiąclecia. Mówiono o
zagrożeniach dla środowiska naturalnego, zwalczaniu biedy i potrzebie
edukacji. Pomimo tak różnorodnej i bogatej oferty tegorocznego Expo krajowe i
międzynarodowe media ostro skrytykowały organizatorów wystawy. Sami Niemcy
przyznają, że w codziennej prasie znaczną część publikacji o ekspozycji
stanowiły oskarżenia o niegospodarność, trwonienie państwowych i lokalnych
funduszy. Często powtarzającym się przykładem był pięciosekundowy motyw
muzyczny Expo, za którego skomponowanie zapłacono... 187 tys. dolarów! W
mediach pojawiały się też głosy kwestionujące zasadność organizowania wystawy
na terenie Niemiec.
Przyczyną takiej reakcji środków masowego przekazu była niezwykle niska
frekwencja. Organizatorzy zakładali, że wystawę obejrzy 40 mln ludzi, co
dawało średnią około 260 tys. zwiedzających dziennie. Tymczasem, pomimo
licznych atrakcji, na Expo zjawiła się zaledwie jedna trzecia oczekiwanych
gości. Ponieważ ogromna większość wpływów z wystawy miała pochodzić ze
sprzedanych biletów i pamiątek, szacowane obecnie straty sięgają miliarda
marek!

EXPO - cz.2

[Gość: Realista]

Ze względu na znacznie mniejsze od oczekiwanego zainteresowanie wystawą straty
ponieśli także dzierżawcy punktów gastronomicznych i handlowych na terenie
Expo. Już w lipcu wielu z nich zagroziło, że jeśli obroty się nie zwiększą, to
pozamykają swoje sklepy. W związku z niewielką liczbą zwiedzających zbędnych
stało się wielu pracowników. Tylko do połowy trwania Expo z pracy zwolniono
około 2500 ludzi. Zagrożone zamknięciem były nawet niektóre pawilony.
Ekspozycja dotycząca ochrony środowiska miała być np. finansowana ze sprzedaży
pamiątek i wydawnictw Expo. Organizatorzy musieli dołożyć starań, by znaleźć
inne źródło utrzymania tej wystawy.
Znacząca była nieobecność w Hanowerze pawilonu Stanów Zjednoczonych, które do
ostatniej chwili rozważały możliwość przygotowania własnej ekspozycji.
Obowiązujące w Ameryce prawo nie pozwala jednak na finansowanie tego typu
przedsięwzięć z budżetu państwa. Jest to konsekwencja Expo w Sewilli w 1992
roku, kiedy Stany Zjednoczone poniosły znaczne straty, wznosząc swój pawilon
narodowy. W roku 2000 nie udało się znaleźć wystarczającej liczby prywatnych
fundatorów amerykańskiej obecności na Expo. Potencjalni sponsorzy nie uznali
widocznie wystawy w Hanowerze za opłacalne przedsięwzięcie i z perspektywy
czasu widać, że mieli rację.
Organizatorom Expo 2000 nie można z pewnością odmówić troski o ciekawy program.
Co więc mogło być przyczyną nikłego zainteresowania wystawą w Hanowerze? Żyjemy
w czasach globalnej komunikacji. Aby dowiedzieć się czegoś o innym kraju, nie
musimy już do niego jechać. W telewizji można obejrzeć fascynujące filmy o
najodleglejszych nawet zakątkach świata, a za pomocą Internetu szybko
zdobędziemy interesujące nas informacje czy zdjęcia. Każdy z krajów
uczestniczących w Expo 2000 (włącznie z tak egzotycznymi, jak Bhutan czy
Dżibuti) ma swoją stronę WWW.
Brigit Breuel, komisarz generalny Expo 2000, uważa co prawda, że nastąpił
przesyt bezosobową informacją dostarczaną przez komputery. Według niej ludzie
znów chcą się spotkać z "żywym człowiekiem". Niestety, ta opinia nie znajduje
poparcia w faktach. Już po 3 miesiącach od otwarcia wystawy strony internetowe
Expo 2000 odwiedziło ponad 20 mln internautów. W tym samym czasie do Hanoweru
wybrało się osobiście dwa i pół raza mniej zwiedzających...
Organizatorzy targów i wystaw zgodnie twierdzą, że w tej dziedzinie widoczna
jest postępująca specjalizacja. Zdecydowanie odchodzi się od imprez o
charakterze ogólnym, dla szerokiego grona wystawców i zwiedzających. Dla
przykładu: najbardziej znany organizator targów w Polsce - Międzynarodowe Targi
Poznańskie - ciągle poszerza ofertę wystaw o charakterze branżowym. Kampanie
promujące takie imprezy adresowane są przede wszystkim do specjalistów z danej
dziedziny, oferuje się im również tańsze bilety wstępu. Targi czy wystawy tego
typu są zazwyczaj krótkie i mają bardzo intensywny program. "Czas to pieniądz" -
nie trwają więc zwykle dłużej niż 3-4 dni.
Pomimo że organizatorzy wystawy w Hanowerze na każdym kroku podkreślali, że
Expo to nie targi, trudno nie zauważyć wielu cech wspólnych z innymi imprezami
wystawienniczymi. Wystawy światowe są przy tym niemal całkowitym zaprzeczeniem
wymienionych powyżej cech udanych targów. O specjalizacji czy wąskiej tematyce
z założenia nie może być mowy: Expo ma być i jest barwną mozaiką zagadnień,
form i środków wyrazu. Wspólny motyw przewodni nie jest w stanie ujednolicić
ogromnej różnorodności prezentowanej przez kraje, organizacje i projekty. Brak
konkretnego tematu uniemożliwia z kolei precyzyjne określenie, do kogo
dokładnie adresowana jest wystawa. Mówiąc językiem marketingu, nie można
zidentyfikować "grupy docelowej". Chcąc zainteresować wszystkich, ryzykuje się,
że trafi się tylko do nielicznych. Idea Expo stoi również w sprzeczności z
wzorcem krótkich imprez. Wystawa światowa musi bowiem być długa. Zgodnie z
przepisami Expo nie może trwać krócej niż 6 tygodni i dłużej niż pół roku.
Niemieccy organizatorzy zdecydowali się na wykorzystanie 5 miesięcy -
większości dopuszczalnego czasu. Jest to i tak jedna z krótszych wystaw
światowych.

EXPO - cz.3

[Gość: Realista]

Przewidywaną liczbę zwiedzających wystawy branżowe szacuje się m.in. na
podstawie informacji o poprzedniej edycji danej imprezy. W przypadku Expo takie
prognozy są niezwykle utrudnione. Pomimo że wiadomo, ile osób odwiedzało
wcześniejsze wystawy światowe, każde Expo różni się jednak znacznie od
poprzedniego. Decyduje o tym nie tylko myśl przewodnia danej ekspozycji czy
program przygotowany przez uczestników. Istotne jest również położenie
geograficzne i specyfika kraju - organizatora. Zaś ocena aktualnej kondycji
wystaw światowych możliwa jest, na dobrą sprawę, dopiero po zamknięciu Expo.
Bilety na Expo 2000 były dość drogie. Całodniowy wstęp na teren wystawy
kosztował do 180 złotych, przy czym zwiedzanie Expo przez mniej niż 3 dni
mijało się zupełnie z celem. Oczywiście można było obejrzeć wystawę w
Hanowerze, kupując tańsze bilety w przedsprzedaży lub decydując się na
zwiedzanie tylko popołudniami czy wieczorami. Z pewnością jednak wysoka cena
przyczyniła się do niskiej frekwencji. Wystawę światową w Osace w 1970 roku
zwiedziło niemal 65 mln gości (!) - absolutny rekord w historii Expo. Tam
jednak cena całodniowych biletów nie przekraczała dzisiejszych 10 złotych...
Gwoździem do trumny Expo 2000 okazała się pogoda. Zwiedzający byli od niej w
dużym stopniu uzależnieni. Wystawa zajmowała bowiem ponad 160 hektarów, a
mnóstwo imprez odbywało się "pod chmurką". Osoby wędrujące między pawilonami
czy uczestniczące w plenerowych atrakcjach, chcąc nie chcąc, wiele czasu
spędzały się na świeżym powietrzu. Tymczasem w lipcu i sierpniu, tradycyjnych
miesiącach urlopów i szkolnych wakacji, wystawie towarzyszyła wyjątkowo zimna i
deszczowa aura. Latem taka pogoda w Hanowerze to prawdziwa rzadkość - los
sprzysiągł się więc chyba przeciwko Expo 2000. Z odwiedzenia wystawy podczas
ciepłego czerwca nie skorzystało wielu turystów, zaś w październiku trudno było
liczyć na słoneczne dni.
Organizatorzy wystawy nie pozostawali jednak bezczynni wobec niskiej frekwencji
zwiedzających i perspektywy wielomilionowych strat. Pod koniec lipca ruszyła
potężna kampania promująca wystawę w Hanowerze. Towarzyszyło jej hasło "To
zdarza się tylko raz i więcej się nie powtórzy" oraz film reklamowy
przygotowany przez znanego reżysera Wima Wendersa (twórcy m.in. "Buena Vista
Social Club"). Sześć stacji telewizyjnych pokazało tę reklamę niemal 3 tys.
razy. Oczywiście, promocja wystawy w Hanowerze odbywała się także za
pośrednictwem radia i prasy.
Kolejna akcja to wprowadzenie promocyjnych cen biletów. Taniej mogły zwiedzić
Expo osoby starsze, rodziny z dziećmi i wszyscy chcący wejść po południu.
Zrezygnowano z wyższej ceny biletów sprzedawanych bezpośrednio przed wejściem
na tereny wystawy. Obniżono także koszt przejażdżki kolejką linową, z której
można było podziwiać cały teren Expo (zdjęcie obok). Organizatorzy zrezygnowali
również z pobierania opłat za parkowanie w okolicach wystawy przedtem na
pozostawienie samochodu w pobliżu wejścia trzeba było przeznaczyć 20 marek.
Niemiecka kolej - oficjalny przewoźnik i jeden z głównych sponsorów wystawy
wprowadziła promocyjny pakiet składający się ze zniżkowych biletów na przejazd
do Hanoweru i karty wstępu na Expo po obniżonej cenie.
Wszystkie te starania nie mogły oczywiście zlikwidować strat, ale przyczyniły
się do ich widocznego zmniejszenia. Rezultatem działań promocyjnych było np.
znaczne zwiększenie liczby turystów zagranicznych odwiedzających Expo.
Nie zmienia to jednak faktu, że tegorocznej wystawy światowej, pomimo bogatego
i fascynującego programu, nie można z czystym sumieniem nazwać sukcesem.
Problemy ostatniego Expo w tym tysiącleciu każą się zastanowić nad sensem
organizowania kolejnych imprez tego typu. A może wystawy światowe w XXI wieku
powinny przybrać zupełnie inny charakter?

Dzięki!

[Gość: Paweł Moras]

Dziękuję, Realisto, za przytoczenie tego artykułu. Wiele z uwag zawartych w nim
to elementy, na które jako na krytyczny punkt odniesienia zwracaliśmy uwagę w
przygotowaniu dokumentacji złożonej w BIE w lutym br. Zainteresowanych
zapraszam do lektury krótkiej analizy dotyczącej skutków makroekonomicznych
EXPO 2000 Hannover, na podstawie z danych opublikowanych kilka miesięcy po
zakończeniu wystawy. Tekst dostępny jest w wątku "Dochodowe EXPO" z datą
20.07.2002. Pozdrawiam, Paweł Moras

Wnioski

[Gość: PM]

I właśnie dlatego, wyciągając naukę z gorzkich doświadczeń Niemców w Hanowerze,
formuła polskiego EXPO jest rewolucją w tradycji dotychczasowych wystaw
światowych. Proponowany sposób realizacji tematu "Kultura - Nauka - Media"
zyskał już przychylność BIE, a 2 lipca udowodniliśmy w Paryżu, że założenia te
są wykonalne.

[Gość: .]

[everybody]

Meczy mnie juz te ciagle gdybanie o EXPO....i tak ma byc az do grudnia?
Grrrrrr........ Nieeeeee!!!!!

[Gość: *]

[Gość: #]

[Gość: $]

[Gość: &]