Trzy mądre małpy (jap. 三猿, sanzaru, san'en lub 三匹の猿, sanbiki no saru, dosł. "trzy małpy", Trzy mądre małpy? ) - wyrażone za pomocą rzeźby lub obrazu japońskie przysłowie „nie widzę nic złego, nie słyszę nic złego, nie mówię nic złego”. Trzy małpy to: Mizaru (見猿
, która zakrywa oczy, więc „nie widzi nic złego”, Kikazaru (聞か猿
, która zakrywa uszy, więc nie słyszy nic złego, oraz Iwazaru (言わ猿
, zakrywająca pysk, która nie mówi nic złego.
Najbardziej popularnym przedstawieniem tego przysłowia jest XVII-wieczna rzeźba nad wejściem do stajni w sławnym chramie Tōshō-gū w Nikkō (Japonia). Zapewne jednak przysłowie przywędrowało do Japonii z buddyjską legendą, najprawdopodobniej z Indii przez Chiny w VIII w. (okres Yamato). Choć w legendzie raczej nie było nic o małpach, „trzy małpy” wzięły się z gry słów: w języku japońskim „zaru” to przeczenie czasownika, które brzmieniowo przypomina „saru” – małpa. Przysłowie brzmi po japońsku "見ざる、聞かざる、言わざる" (mizaru, kikazaru, iwazaru), co dosłownie znaczy "nie widzę, nie słyszę, nie mówię".
Przysłowie jest częścią nauczania boga Wadziry: kto nie widzi zła, nie słyszy zła, nie mówi o złu, tym samym chroni się przed złem. Najbliższe polskie przysłowie to zapewne „nie wywołuj wilka z lasu”.
(zerzniete z wiki)
