Święta, święta, święta

[bebe3]

Jak wyglądały Święta Bożego Narodzenia w Waszych domach? Jak wyglądaja
obecnie?
Ja od dziecka miałam święta razy dwa. Pierwsze katolickie i potem replay
prawosławne.

[h.olender]

Święta rzeczywiście tuż, tuż.
Wczoraj ubieraliśmy choinkę - piękny, rozłożysty świerk aż do sufitu (trzeba
było nawet skracać czubek). Byłem też na jasełkach w przedszkolu, z udziałem
mojego 4-letniego synka.
Ja też mogę teraz obchodzić Święta dwa razy. W dzieciństwie było jednak
inaczej. Pochodzę z rodziny prawosławnej, a wychowywałem się w środowisku
katolickim. Święta działy się więc trochę obok. Rzadko była w domu choinka.
Święta z okresu dzieciństwa kojarzą mi się głównie z feriami w szkole i dobrym
programem telewizyjnym. Bo w okresie świąt prawosławnych byłem zwykle w szkole.
No i nie było już wtedy takiej atmosfery.

[bebe3]

Ja pamiętam w czasie wigili moja babcia (prawosławna) krzyczała na moją
siostrę, też tej samej wiary- Zostaw to dziś post!
Na co poszkodowana w płacz-a ona to może-mowa była o mnie
Ona już raz pościła-ucinała dyskusję babcia.
W ten oto sposób babcia podchodziła do moich podwójnych świąt:)
Ja od razu się prostowałam, bo coś co innym było zabronione, ja mogłam robić.
Byłam, nie wiem z jakich powodów dumna.
Oj co to były za czasy! Nie wiem czy lepsze, ale my byliśmy młodsi:-)
Dziś choinka jakby mniej pachniała

[bebe3]

H.olendrze, był jakiś zwyczaj świąteczny związany ze snopkiem zboża. Pamiętam
babcia coś mi opowiadała, ale o co chodziło nie pamiętam. Może byłam zbyt mała,
a może za mało dociekliwa. Wiesz coś o tym?

[h.olender]

Nie wiem, ale spróbuję się dowiedzieć w te Święta od bardziej w tych tematach
biegłych osób pochodzących ze wsi. Generalnie znajomość tradycji
bożonarodzeniowych w Polsce upada, o czym świadczy chociażby artykuł w "Gazecie
Współczesnej" pt. "Wigilia pełna zagadek" (23 grudnia 2004 r.) Kilka cytatów:

Tradycje bożonarodzeniowe trzeba kultywować - twierdzą jednogłośnie podlascy
politycy, choć tylko nieliczni pamiętają, co znaczą symbole związane ze
świętami. Nawet najwięksi konserwatyści mieli problemy z odpowiedzią na
pytanie, dlaczego na wigilijnym stole rozkładamy siano.
Postanowiliśmy sprawdzić, czy nasi lokalni działacze wiedzą, co robią, szykując
się do bożonarodzeniowej wieczerzy. Bo w ten szczególny dzień wcale nie
prezenty są najważniejsze - każda czynność ma przecież duże znaczenie. Dzielimy
się opłatkiem, liczymy potrawy na stole, by było ich dwanaście, szukamy
pierwszej gwiazdki na niebie. Ale czy wiemy, dlaczego?
- Bo to jest piękne i stwarza intymną, rodzinną atmosferę - mówi Krzysztof
Tołwiński, wicemarszałek województwa. - Oczywiście, pewnych tradycji nie da się
kultywować w mieście, bo co np. zrobić z wigilijnym siankiem? Ja na wsi daję je
swoim zwierzętom.
- Co w takim razie Pana zdaniem oznacza sianko pod obrusem w Wigilię? - pytamy
wicemarszałka.
- Nie wiem tego - wicemarszałek jest wyraźnie zaskoczony. - Nawet się nad tym
nie zastanawiałem...
Niezłą orientację ma natomiast kolega klubowy Tołwińskiego (PSL), poseł Edmund
Borawski. Doskonale wie choćby to, że sianko kładzie się pod obrus, by pamiętać
o żłóbku, w którym narodził się Chrystus.
- Mam rodowód wiejski, wychowałem się w tej tradycji. Dla mnie i mojej rodziny
wigilia to nie tylko smaczne potrawy i prezenty, ale przede wszystkim wspólna
modlitwa i krótka refleksja dotycząca mijającego roku.

[bebe3]

Wszystkim sympatykom i mieszkańcom Siemiatycz,życzę dużo szczęścia, zdrowia,
pieniędzy i ....spełnienia marzeń

[h.olender]

bebe3 napisała:

> H.olendrze, był jakiś zwyczaj świąteczny związany ze snopkiem zboża.

Był rzeczywiście taki zwyczaj. Snopek stawiano w kącie mieszkania. Podobno
chodziło o to, aby zapewnić sobie urodzaj w Nowym Roku. A snopek musiał być
niezmłócony, z kłosami ze zbożem.
Pozdrawiam i życzę Szczęśliwego Nowego Roku, dużo zdrowia i pieniędzy.
Spełnienia marzeń, zwłaszcza tych najskrytszych. Tobie, Bebe3, i wszystkim
innym stałym i okazjonalnym bywalcom Forum Siemiatycze. Nabraliśmy ostatnio
pewnego przyspieszenia, oby tak dalej w 2005 roku.

[bebe3]

Przyspieszajmy, przyspieszajmy!!!!!
Dzięki za informacje. Może są jeszcze inne zapomniane zwyczaje? A może zwyczaje
regionalne?
Co je się w Siemiatyczach i okolicy w Wigilię? Są jakieś typowe potrawy?
H.olendrze, jak napisałeś o tym zwyczaju, przypomniała mi się dawno nieżyjąca
babcia, eh....

[bebe3]

Dziś wigilia Świąt Bożego Narodzenia w kościele prawosławnym.
Wszystkim obchodzącym dziś święta, a szczególnie mojej cioci wszystkiego dobrego

Święta w Rybołach

[h.olender]

Zbierają się koło południa, przebierają i chodząc od domu do domu śpiewają
piosenki, składają życzenia. Z żadnej chałupy w Rybołach nie wychodzą z pustymi
rękami. W piątek po wsi będą chodzić tylko oni, bo pozostali mieszkańcy zasiądą
za świątecznym stołem.
- Co roku w pierwszy dzień świąt po Rybołach kolęduje siedem, osiem grup dzieci
i młodzieży - mówi Halina Fiedoruk, sołtys Ryboł. - Ledwo jedni wyjdą z domu
obdarowani słodyczami i pieniędzmi, a już na podwórko wchodzi kolejna grupa.
Jak tak pochodzą, to zgłodnieją. Szykujemy ciasta, kanapki, coś gorącego do
popicia. I choć ludzi w naszej wsi coraz mniej, to kolędników jakoś nie ubywa.
Pierwsi kolędnicy pukają do drzwi około godz. 13, ostatni - około godz. 20.
Śpiewają, żartują, składają życzenia. I choć jest ich tak wielu, nie konkurują
ze sobą: wiedzą, że wszyscy zostaną mile przyjęci.
We wtorek we wsi Ryboły panuje przedświąteczny ruch. Kobiety spieszą do domu z
torbami pełnymi zakupów. Mężczyźni noszą choinki, rąbią drewno na opał.
- Tak to już jest na tym świecie - mówi zadyszana kobieta w wielkiej wełnianej
chuście na głowie. - Katolicy skończyli świętować, a my dopiero zaczynamy. Dom
posprzątałam już tydzień temu. Zakupy już prawie zrobiłam, choinka stoi na
podwórku i czeka, aż ją ubierzemy. W czwartek i piątek tu u nas się zaroi - do
Ryboł ściągną nasi krewni i krewni sąsiadów, którzy mieszkają w mieście, ale
święta spędzają u nas.
Coraz częściej mieszkańcy Ryboł jedną choinkę ustawiają w domu, drugą - przed
domem. Dekorują ją kolorowymi lampkami, dzięki czemu w Boże Narodzenie wieś
wygląda bardzo odświętnie.

(Gazeta Współczesna, 7 stycznia 2005 r., Bez kolędników nie ma świąt)

odc. 2 - młodzi dawno wynieśli się do miast

[h.olender]

W Rybołach jest ponad dwieście domów. Część z nich straszy zabitymi oknami -
starsi umarli, młodzi dawno wynieśli się do miast. W połowie pozostałych domów
mieszkają emeryci, którzy przekazali gospodarstwa dzieciom lub państwu. Część
mieszkańców dojeżdża do pracy w Białymstoku, pozostali prowadzą gospodarstwa
rolne. Prawie wszyscy mieszkańcy Ryboł są wyznania prawosławnego.
W tym roku Wigilia prawosławna wypadła w czwartek, pierwszy i drugi dzień
świąt - w piątek i sobotę. A potem jest jeszcze wolna niedziela... Mieszkańcy
Ryboł się cieszą, że w tym roku święta będą długie. I wielu tych, którzy
pracują zawodowo nie będzie musiało nawet w pracy brać urlopu - w piątek
odbiorą wolne za sobotę 1 stycznia.
- Ja już będę świętował drugi raz - śmieje się rolnik, którego mijamy na
ulicy. - Mój syn ma żonę katoliczkę, więc byliśmy u niego w Białymstoku w
pierwsze święta. Teraz oni przyjadą do nas. Dzieci będą miały w szkole wolny
piątek. Teraz nie ma z tym kłopotów, kiedyś było gorzej. Zdarzało się, że
trzeba było prosić o urlop.
Na początku wsi stoi okazała, ładnie pomalowana cerkiew św. Kosmy i Damiana.
Jej wnętrze jest świątecznie udekorowane choinkami, pośrodku stoi szopka.
Mieszkańcy Ryboł oraz okolicznych wsi - Pawłów, Kaniuk i Wojszków tłumnie
odwiedzili świątynię w minioną niedzielę. Każda rodzina przyniosła do cerkwi
kartkę, na której wypisała prośbę o zdrowie i pomyślność członków swych rodzin
oraz złożyła ofiarę pieniężną. Nazwiska wiernych, w intencji których modlili
się wspólnie, odczytano podczas nabożeństwa. Po zakończeniu modłów wierni
odebrali swoje "karteczki" wraz z prosforą.

[bebe3]

Co to prosfora?

[moj_nick]

przysny chleb, "prawoslawny" odpowiednik oplatka

[moj_nick]

oj, nie przasny, co jo godom, co jo godom.... na zakwasie

odc. 3: prosfora - odpowiednik opłatka

[h.olender]

Prosfora to odpowiednik katolickiego opłatka. Wypieka je "matuszka", czyli żona
księdza prawosławnego. Prosfora trafia na wigilijny stół, przed rozpoczęciem
wieczerzy wierni prawosławni dzielą się nią i składają sobie życzenia.
Halina Fiedoruk wraz z mężem i dwoma synami w Wigilię pości od samego rana.
Tego dnia - aż do wieczerzy wigilijnej - nie je nic, a nawet stara się nie pić
żadnych napojów czy wody. Potem układa na stole sianko, które przykrywa
obrusem. Po garści siana rzuca też na krzesła. Sianko przypomina o tym, że
Jezus Chrystus urodził się w stajence...
Na stół trafia obowiązkowo dwanaście potraw, które mają uczcić dwunastu
apostołów: karp w kilku postaciach - faszerowany, smażony, w galarecie; zupa
grzybowa, pierogi z kapustą, kilka potraw ze śledzi, kutia, kompot z suszonych
owoców, placek z makiem. Na stole gospodyni zawsze ustawia dodatkowy talerz na
wypadek, gdyby pod dach zabłądził przypadkowy wędrowiec. Tak się jeszcze nigdy
nie stało, ale tradycja jest tradycją. Wieczerza wigilijna zaczyna się około
godz. 16.00, kiedy na niebie pojawia się pierwsza gwiazdka.
Po uroczystym posiłku nadchodzi czas na prezenty, oglądanie telewizji,
odpoczynek. Niektórzy przysypiają na kanapie, ale sen jest krótki, bo wszyscy o
2.00 w nocy zbierają się w cerkwi na uroczystym świątecznym nabożeństwie
trwającym do rana. Tego dnia do świątyni zmierzają nawet ci, którzy na codzień
nie są zbyt religijni.

odc. 4 - każda gospodyni ma przepis na kiełbasę

[h.olender]

Halina Fiedoruk, podobnie jak większość mieszkańców Ryboł na święta Bożego
Narodzenia przygotowała mnóstwo mięsnych potraw. W naczyniach piętrzą się pęta
kiełbasy własnej roboty, wędzone szynki, schab.
- Wędliny ze sklepu są na codzień, w święta chce się zjeść coś lepszego - mówi
pani sołtys. - Mąż przed świętami jedzie i wybiera dobrego, "mięsnego" wieprza.
Potem dzielimy mięso. Część szynek, boczek i schab wędzimy w swojej wędzarni na
podwórku. Z części mięsa robimy kiełbasy. Z wątróbki i płuc robimy trochę
czarnego salcesonu. Niektórzy nasi znajomi twierdzą, że nasz salceson jest
lepszy niż polędwica ze sklepu. Pewnie dlatego, że rzadko się go je. Gdyby był
codziennie, znudziłby się.
Żeby zrobić dobrą kiełbasę, trzeba na drobno pokroić mięso z szynki i łopatki,
dodać trochę boczku. Wszystko to przyprawić specjalnymi rodzajami pieprzu,
solą, gorczycą i kolendrą. Potem trzeba je bardzo dobrze wymieszać i poczekać
dwa, trzy dni. Następnie wkłada się je do wymoczonych i wymytych flaków przy
pomocy maszynki do mięsa. Każda gospodyni w Rybołach ma swój przepis na
kiełbasę, który przekazali jej rodzice. Każda stara się go udoskonalić, żeby
wyroby były jak najsmaczniejsze. Przed świętami gospodarze dyskutują, jakie
drewno podłożyć w wędzarniach. Bo każde drewno ma nieco inny dym i wędzone
szynki inaczej smakują.
- Nie dopatrzyłam i mąż chyba nasypał do kiełbasy za dużo kolendry - martwi się
pani sołtys. Nieprawda - kiełbasa smakuje wyśmienicie.
Po kuchni snuje się gruby, czarny kot. Nie interesuje się kiełbasami. Nic
dziwnego - w jego misce pełno jest skrawków słoniny i mięsa.

odc. 5 - odwiedza się groby bliskich

[h.olender]

W pierwszy dzień świąt rano w Rybołach na ulicy trudno kogoś spotkać. Wszyscy
odsypiają nocne nabożeństwo w cerkwi. Około południa wstają, żeby znowu
wyruszyć do cerkwi. Tym razem na krótsze, zaledwie godzinne, nabożeństwo. Po
nabożeństwie Halina Fiedoruk wybiera się na cmentarz. Cztery miesiące temu
zmarł jej ojciec, pójdzie zapalić znicze na jego grobie, zaniesie świąteczny
stroik.
- W święta Bożego Narodzenia, podobnie jak w Wielkanoc, wierni odwiedzają na
cmentarzu broby bliskich - mówi pani sołtys. - Zanoszą specjalne znicze w
kształcie choinek.
Niektórzy ustawiają na grobach malutkie choinki. Cmentarz mieni się światełkami.
Potem przychodzi czas na świętowanie. Na stół trafią wędliny i mięsa, bigos,
pieczony kurczak, flaki. Halina Fiedoruk zje obiad z mężem i synami, potem
pójdzie odwiedzić mamę. na ulicy będzie mijać sąsiadów i znajomych spieszących
w odwiedziny do krewnych. No i oczywiścue grupy wesołych kolędników.

Autorka artykułu - Jolanta Gadek

[bebe3]

Nie widzę dużych różnic w świętowaniu przez prawosławnych i katolików.
Data jest inna w związku z innym kalendarzem i szczególiki:)
Też byłam na cmentarzu u bliskich i chyba tylko kiełbasy nie wędzę, ale to
różnica wynikająca z miejsca zamieszkania a nie jakiś religijnych względów
Moja prawosławna babcia jeszcze szynki wędziła.Oj dawno nie jadłam takiej szynki.
I babci już dawno nie ma....

[h.olender]

bebe3 napisała:

> Nie widzę dużych różnic w świętowaniu przez prawosławnych i katolików.
> Data jest inna w związku z innym kalendarzem i szczególiki:)

Dokładnie tak, ale też obie religie mają wspólne korzenie. Przez ponad 1000 lat
nie było żadnych podziałów. Kalendarz juliański też powoli odchodzi w Polsce do
lamusa. Używany jest tylko na terenach wschodnich, ze zwartymi skupiskami
ludności prawosławnej. W Polsce centralnej czy zachodniej także Cerkiew
obchodzi już święta według nowego stylu. Słyszałem, że mają być także
ujednolicone terminy obchodzenia Wielkanocy. Myślę też, że Cerkiew powinna
przejść na język polski zamiast niezrozumiałego starocerkiewnosłowiańskiego.

A zwyczaje świąteczne są bardzo podobne, czemu się trudno dziwić w epoce
telewizji i globalizacji. Kiedyś może było więcej różnic. Przy okazji ostatnich
świąt z pewnym niedowierzaniem odebrałem wiadomość, że choinka - jeden z
symboli świąt - przywędrowała do Polski z Niemiec dopiero w XVIII wieku. A
zdawałoby się, że to taka odwieczna polska tradycja. Że choinka musiała być "od
zawsze".

[bebe3]

Oczywiście,że choinki to całkiem niedawny zwyczaj. Dawniej były podłaźniczki.
Powieszone pod sufitem gałązki sosny, świerka jodły.

[moj_nick]

h.olender napisał:

> bebe3 napisała:
>
> > Nie widzę dużych różnic w świętowaniu przez prawosławnych i katolików.
> > Data jest inna w związku z innym kalendarzem i szczególiki:)
>
> Dokładnie tak, ale też obie religie mają wspólne korzenie. Przez ponad 1000
lat
>
> nie było żadnych podziałów. Kalendarz juliański też powoli odchodzi w Polsce
do
>
> lamusa. Używany jest tylko na terenach wschodnich, ze zwartymi skupiskami
> ludności prawosławnej. W Polsce centralnej czy zachodniej także Cerkiew
> obchodzi już święta według nowego stylu. Słyszałem, że mają być także
> ujednolicone terminy obchodzenia Wielkanocy.
Wydaje mi sie, ze nie masz racji i (przynajmniej na obecnym etapie dialogu
miedzy kosciolami - chociaz szczegolow nie znam, bo dokladnie tego nie sledze)
nie wydaje mi sie mozliwe ujednolicenie daty wielkanocy, bo to nie tylko sprawa
kalendarza, ale zasady jej ustalania. cos do poczytania:
www.kosciol.pl/content/article/20040407170859378.htmpozdrawiam

[moj_nick]

przepraszam, przykleilo sie na koncu... jeszcze raz:

www.kosciol.pl/content/article/ 20040407170859378.htm

Dzień Babci

[h.olender]

bebe3 napisała:

> Moja prawosławna babcia jeszcze szynki wędziła.Oj dawno nie jadłam takiej
> szynki.
> I babci już dawno nie ma....

W Twoich wypowiedziach zauważam sporą tęsknotę za babcią. Babcie mają zwykle
dużo więcej cierpliwości i lepsze podejście do wnuków niż rodzice do swoich
dzieci. Doświadczyłem tego także na własnej skórze. Miałem wspaniałą babcię, od
której chyba nigdy nie usłyszałem złego słowa. Ale tej babci też już dawno nie
ma... To taka refleksja w związku z obchodzonym dziś Dniem Babci.
Pozdrawiam