Za co Coetzee dostał Nobla?

[a.adas]

Zatrzegam, nie jestem jakimś wybitnym znawcą twórczosci tego autora, ale po
przeczytaniu "Hańby" i "Czekając na barbarzyńców" kompletnie nie rozumiem "co
takiego" przyniosło Nobla temu pisarzowi. Wiadomo, że o przyznaniu tej nagrody
niekoniecznie decydują wyłącznie względy literackie, znaczącą rolę odgrywa
polityka i geografia. Jednak, mimo wszystko, większość znanych mi
noblistów-prozaików (przynajmniej z ostatniego półwiecza) albo rzeczywiście
wniosło coś nowego do światowej prozy (Faulkner, Marquez czy nawet Saramago)
albo przynajmniej miało swój własny, niepowtarzalny i łatwo rozpoznawalny,
styl (Cela, Böll, Oe Kenzaburo, Patrick White).

U Coetzee niczego takiego nie czuję. Ot, sprawny rzemieślnik, niestety jedynie
ślizgający się po tematach, piszący tak jakby bez pasji i osobistego
zaangażowania. Bez tego czegoś co odróżniałoby go od setek innych pisarzy
(zwłaszcza anglojęzycznych), odrobiny szaleństwa, brawury? O dziwo "Czekając
na barbarzyńców" jest lepsze od lansowanej "Hańby", ale i tak nie wolne od
grzechów (grzeszy choćby - podobnie jak w "Hańbie" - nieprzyjemną nachalnością
męskiej seksualności). Dodatkowo nie wierzę, że Coetzee nigdy nie czytał
"Pustyni Tatarów" Buzzatiego (notabene książki w moim odczuciu niezbyt ciekawej).

A może jednak tak działa specyfika RPA? Dlaczego tak piszę? Bo miałem wątpliwą
przyjemność zapoznania się z ze zbiorem opowiadań Nadine Gardimer. Tez mnie
nie przekonała, a jej proza - choć o pokolenie wcześniejsza - wydała mi się
równie bezstylowa, niewykorzystujaca w pełni tematu. Może jej utwory, ale i
Coetzee zwyczajnie oddają oderwanie (białej) RPA od reszty Afryki, ale i
świata? Czytając ich książki czuję się, jakby wiktoriańską Anglię nagle
rzucono w XXI wiek.

[troubleska]

Czytalam tylko Hanbe, za ktora mu pzyznano Nobla i tez zadawalam sobie to pytanie. Ksiazka nienajgorsza, ale zdecydowanie nie wybitna.

Zgadzam sie, ze samo dzielo nie decyduje o nagrodzie, jest cala gama czynnikow, ktora sie uwzglednia przy podejmowaniu decyzji (kraj, kontynent, grupa spoleczna, kolor skory, poglady polityczne, poprawnosc polityczna etc.) Widocznie kilka lat temu pasowal do konwencji i padlo na niego...

[bdx65]

Za to samo, co Jelinek, Fo, Pamuk i inni...

[Gość: Dziunia]

Zakładam, ze pytanie to jest prowokacją. Coetzee bez pasji? "Hańba" mnie
powaliła na kolana i nie wstałam do dziś. To pisarz inensywny, pozbawiony
czułostkowości, technicznie doskonały, Może nie dostrzegłaś przesłania dzieła,
bo od łopatologii jest to autor jak najdalszy. Przeczytałam, jeszcze Wiek
żelaza i W sercu kraju. Ostatnia ksiązka pełna jest mocnej, tłumionej pasji. To
nie jest pisarz miły, słodki. I całe szczęście.

[Gość: Dziunia]

Ta pasja to pasja zaciśniętych zębów a nie rozwrzeszczanego awanturnika.

[a.adas]

1 pytanie nie jest prowokacją
2 ok, dla mnie to łopatologia, może nawet "technicznie doskonała" (ale w nudnym
- dla mnie - angielskim stylu)
3 pozbawiony czułostkowości? może... ale także: rozmachu, brawury i (upieram
się) pasji

[agaifiga]

Nie trzeba być wybitnym znawcą, by zastanawiać się, za co Coetzee dostał Nobla.
Szczerze mówiąc, przestałam zastanawiać się nad tym dwa lata temu, kiedy
przeczytałam jego "Hańbę". Do tej pory czuję niesmak, kiedy przypomnę sobie, o
czym ta książka albo raczej, kiedy pomyślę, że jest o niczym. Jest to dla mnie
kolejny autor współczesny, którego ustawiłabym w tym samym szeregu, co Coelho i
Whartona. Popkulturowa papka.Bez treści, bez poczucia sensu życia. I tylko
smutno mi, kiedy pomyślę, jakie rzesze czytelników przyciągnie świetnie
rozreklamowany tytuł. I ile ci właśnie ludzie tracą, nie wiedząc, czym np. są
felietony Słonimskiego czy Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Nieprawda, że
nieaktualne. Bzdura na resorach. Ci, którzy nie wierzą, niech
przecztają "Kroniki tygodniowe 1927-1931". Mistrzostwo słowa, mistrzostwo
obesrwatora życia codziennego, w połączeniu z bezbłędnym poczuciem humoru. W
końcu "Premier nie kefir jest, żeby był dwudniowy". A życie ma tyle barw, że
nie warto koncentrować się tylko na mrocznej stronie ludzkiej psychiki i czytać
gotowe recepty nt. jak schrzanić swoje życie.

[Gość: EWa]

Prawda, że Eco ze swoimi felietonami poskoku do Słonimskiego nie ma? A do
Słonimskiego i Boya dorzuciłabym i Prusa.

[jarka63]

Mnie ta książka zabiła. Nobla popieram.

[Gość: Anika]

Ja tez popieram Nobla, zabił mnie "Barbarzynca"....
Szuka istoty czlowieczenstwa, bolu, cierpienia, upokorzenia, tego wszystkiego,
co boli czlowieka, dlubie w tym słowami... Nie jest może tak przyjemne, jak u
Marqueza i in., jest napisane prosto, surowo, co wlaśnie dlatego jeszcze
bardziej , bez dramatyzowania pokazuje prawdę o człowieku...
Kurcze, nie umiem wam przekazać, co mnie tam zachwyciło... to co napisałam brzmi
strasznie sucho...

Po przeczytaniu miałam po prostu wrażenie, że on dotyka prawdy, nie fałszuje
obrazu i nie stara się go pokolorować na siłę.
Po przeczytaniu byłam pod wielkim wrażeniem.

[Gość: lu]

Dobre pytanie. Próbowałam przebrnąć przez jego "Mistrza z Petersburga" ale mi
się nie udało(a bardzo rzadko nie doczytuję książek). Bez polotu zupełnie.

[akondze]

a.adas napisał:
"[.....]albo rzeczywiście
wniosło coś nowego do światowej prozy (Faulkner, Marquez czy nawet Saramago)
albo przynajmniej miało swój własny, niepowtarzalny i łatwo rozpoznawalny,
styl (Cela, Böll, Oe Kenzaburo, Patrick White)".

Nie koniecznie chodzi o formę, czasami treść jest dużo bardziej istotna (H.Böll
na przykład, chociaż styl ma równie intrygujący)

----------
...skwak?

[elwee]

Przeczytałam "Hańbę" i muszę przyznać, że nie żałuję, ale tak szczerze dodam, że
nie jest to książka, do której wróce...Są wybitne pozycje, do których aż chce
się zajrzeć, lecz nie do tej...

[itek1]

> Zatrzegam, nie jestem jakimś wybitnym znawcą twórczosci tego autora, ale po
> przeczytaniu "Hańby" i "Czekając na barbarzyńców" kompletnie nie rozumiem "co
> takiego" przyniosło Nobla temu pisarzowi.
Za to:
The Nobel Prize in Literature for 2003 is awarded to the South African writer
John Maxwell Coetzee "who in innumerable guises portrays the surprising
involvement of the outsider".
Zupelnie sie zgadzam z tym uzasadnieniem.
> U Coetzee niczego takiego nie czuję. Ot, sprawny rzemieślnik, niestety jedynie
> ślizgający się po tematach, piszący tak jakby bez pasji i osobistego
> zaangażowania.
Rzemieslnik mowisz, chcialbym czytac wiecej takich rzemieslnikow a nie
'geniuszy' pokroju Saramago czy rodzimych artystow.

[broch]

wzruszenie ramionami:
literacki Nobel nie ma wiele wspólnego z faktycznymi wartościami literackimi. Te
mogą, ale nie muszą towarzyszyć wartościom innym (np Grass, Golding, Marquez).

Za co dostali nagrode Pamuk, albo Jelinek?
Coetzee: kraj uciśnionych
Jelinek: walcząca, rozhisteryzowana baba
Pamuk: problemy polityczne, religijne itp

Oczywiście czasem trudno jest dociec za co ktoś dostał nagrodę i wówczas należy
uznać iż takie są specyficzne gusta komisji.

Z punktu polskiego rynku wydawniczego Nobel wydaje się wydarzeniem niezwykłym,
ważnym literacko, ale wynika to głównie z faktu bardzo małej pojemności rynku.

[mazalova]

Coetzee to dobry pisarz.
Jego książki mogą się podobać albo i nie, jeśli chodzi o tematykę, nastrój etc -
i tu można się spierać bez końca - ale trzeba przyznać, że są dobrze napisane.
Technicznie bez zarzutu.
To, czy mają polot, czy mają nastrój to sprawa idywidualna każdego czytelnika,
bo od niego zalezy jak książke odbierze i co w niej znajdzie - proste. Każdy
moze napisać, że mu się "Hańba" nie podobała, bo skoro poświęcił jej czas i
wydał na nią pieniądze, ma prawo ją oceniac.
Szlag mnie tylko trafia, kiedy czytam - może to nie odnosi się bezpośrednio do
tych postów, ale jest w jakiś sposób powiązany - kiedy ktoś mi pisze np, że
Coehlo jest lepszym pisarzem, bo jego "Alchemik" zawiera więcej serca i emocji
niż "Obcy" Camusa.
Szlag mnie trafia, bo jestem z tych czytaczy, którzy nie oceniają książki na
podstawie tego czy jest o rzeczach dobrych, moralnych i fajnych. Książki są
dobrze napisane i źle. Tyle.

Z nagrodami literackimi jest tak samo jak z wyborami miss świata. Jednemu się
królowa pięknosci wybrana nie bedzie podobala, innemu tak, co nie zmienia
faktu, że wszystkie uczestniczki, ktore sie zakwalifikowaly do finalu
prezentują pewien poziom - są szczuple, zadbane etc.
I komentarzy internauty z Poczesnej Dolnej, ktorzy na forum napisze, że nie
powinna wygrac Miss RPA tylko Miss Bejrutu, bo wyglądała na miększą i bardziej
rozrywkową, nikt poważnie brac nie bedzie.
Tyle.

[agaifiga]

Zupełnie się nie zgadzam, ze zdaniem,iż aby dostać Nobla, czy jakąs inną
nagrodę literacką wystarczy jedynie dobrze, czyli poprawnie technicznie,
napisać książkę. Do licha, literatura to nie papier toaletowy, by porównywać
chemiczny skład towaru. Rzecz jasna, de gustibus non disputandum est, ale
założę się, że kapituła czy jak się owi mędrcy przyznający Nobla zowią, składa
się z ludzi, którzy mają swoje indywidualne gusta i nie tylko techniką
kierowali się,wybierając laureata nagrody Nobla.Także przecież kwestia, czy
książka jest dobrze napisana ma charakter ocenny, nie poddaje się ścisłym
kryteriom. Uważam, że to, czy jakiś twórca lietracki otrzymuje tę nagrodę jest
wypadkową rozmaitych faktorów, nie tylko tego, że napisał taką czy inną
książkę, ale decyduje tu cały dorobek literacki, a nawet inne czynniki, z
literaturą nie mające wiele wspólnego,każdy bowiem z twórców jest dziecięciem
epoki, w której pzyszło mu żyć i tworzyć. Dziwi mnie to, iż niektózy oceniają
książki w ten sposób: nieważne, o czym jest książka, ważne by stylistycznie i
pod innnymi technicznymi względami była OK. Co nie znaczy, że im więcej emocji
w książce, tym jest lepsza. Wtedy przodowałyby romanse i byłby to koniec
świata. Reasumując, uważam, że każdy - także "bezduszny" juror - ma subiektywny
stosunek do literatury, którą czyta, ocenia etc.Abstrahując, podtrzymję to, co
napisałam poprzednio: książki Coelho to DLA MNIE literacka papka: miękkie toto
i mdłe, do czytania niezdatne. Jest to oczywiście mój indywidualny pogląd.Każdy
ma prawo do swego.

[waldemar_batura]

Tego autora czytałem "Mistrza z Petersburga" i "Czekając na barbarzyńców".
Klasy literackiej swego bohatera Dostojewskiego na pewno nie ma, ale czy
naprawdę wierzycie, że wokół jest dość Dostojewskich czy choćby Canettich, żeby
starczyło na wszystkie Noble i żebyście wreszcie nie mogli znaleźć żadnego
powodu do narzekania? To po prostu bardzo dobry, kulturalny pisarz, kiedy
trzeba - częściej - drapieżny (nie jest to rzecz jasna drapieżność wyrażająca
się w rozbuchanym stylu), kiedy trzeba zaskakująco wyważony. Jest paru lepszych
kandydatów do Nobla niż on, choćby Llosa, ale nie znaczy to jeszcze, że jego
wybór był pomyłką, że nie dorasta do pozomu nagrody.

Zresztą można mieć różne poglądy o poziomie twórczości Coetzee, ale kiedy
czytam o niej "miękkie", "mdłe", "papka", to przecieram oczy, bo niezależnie od
tego poziomu takie określenia pasują jak pięść do nosa. Nie mogę oprzeć się
wrażeniu, że ich autorzy piszą bez głębszego zastanowienia, owładnięci (podobne
zjawisko co w przypadku Masłowskiej) stadnym pędem do krytykowania wszystkich
lauereatów, pozwalającym tanim kosztem poczuć się mądrzejszym i bardziej
oczytanym. (A już sugestia, że książki z RPA są specyficznie słabsze,
przekracza wszystkie granice śmieszności). Gdyby tego biednego Coetzee nie
zauważyło noblowskie jury, pewnie wielu z tych internautów odkrywało by go
teraz na forum jako niedocenionego pisarza, może nawet kandydata do Nobla. ;-)

No chyba że ci forumowicze dorastali w jakiejś odległej krainie i te same
polskie słowa znaczą dla nich coś zupełnie innego...

[waldemar_batura]

agaifiga napisała:

> Zupełnie się nie zgadzam, ze zdaniem,iż aby dostać Nobla, czy jakąs inną
> nagrodę literacką wystarczy jedynie dobrze, czyli poprawnie technicznie,
> napisać książkę. Do licha, literatura to nie papier toaletowy, by porównywać
> chemiczny skład towaru. Rzecz jasna, de gustibus non disputandum est, ale
> założę się, że kapituła czy jak się owi mędrcy przyznający Nobla zowią,
składa
> się z ludzi, którzy mają swoje indywidualne gusta i nie tylko techniką
> kierowali się,wybierając laureata nagrody Nobla.Także przecież kwestia, czy
> książka jest dobrze napisana ma charakter ocenny, nie poddaje się ścisłym
> kryteriom. Uważam, że to, czy jakiś twórca lietracki otrzymuje tę nagrodę
jest
> wypadkową rozmaitych faktorów, nie tylko tego, że napisał taką czy inną
> książkę, ale decyduje tu cały dorobek literacki, a nawet inne czynniki, z
> literaturą nie mające wiele wspólnego,każdy bowiem z twórców jest dziecięciem
> epoki, w której pzyszło mu żyć i tworzyć. Dziwi mnie to, iż niektózy oceniają
> książki w ten sposób: nieważne, o czym jest książka, ważne by stylistycznie i
> pod innnymi technicznymi względami była OK. Co nie znaczy, że im więcej
emocji
> w książce, tym jest lepsza. Wtedy przodowałyby romanse i byłby to koniec
> świata. Reasumując, uważam, że każdy - także "bezduszny" juror - ma
subiektywny
>
> stosunek do literatury, którą czyta, ocenia etc.Abstrahując, podtrzymję to,
co
> napisałam poprzednio: książki Coelho to DLA MNIE literacka papka: miękkie
toto
> i mdłe, do czytania niezdatne. Jest to oczywiście mój indywidualny
pogląd.Każdy
>
> ma prawo do swego.

Aha, jeszcze jedno. Skoro powołujesz się na Boya i Słonimskiego jako wzory dla
Coetzee, agaifigo (czyżbyś zgłaszała ich do pośmiertnego Nobla? ;-) ), to czy
mogłabyś zaczerpnąć od swych mistrzów nieco klarowności stylu, pozwalającej
odróżnić, czy piszesz teraz o Coetzee, czy raczej Coelho? Zapewniam: jest to
różnica.

[agaifiga]

Owszem, mogłabym. Ty również, waldemarze baturo, mógłbyś przeczytać dokładnie
obydwie me wypowiedzi (druga jest uzupełnieniem pierwszej), wtedy być może
wyklarowałoby się, że i jednego i drugiego stawiam w tym samym szeregu (tzn.
nie odpowiada mi ten sposób uprawiania literatury). Co nie znaczy,że nie
odróżniam nazwiska Coetze i Coelho. Umiem czytać, zapewniam Cię, waldemarze
baturo :). Przeczytawszy to i owo obydwu autorów, nie darzę ich twórczości
sympatią, mimo usilnych starań. Nie lubię owczego pędu w czytelniczym
uwielbieniu. Aczkolwiek szanuję inne gusta. Pomyślałam sobie, że warto zwrócić
uwagę i na naszych autorów. To że Słonimski i Boy nie żyją, nie oznacza
przecież,że nie ma sensu czytać ich utworów. Widocznie było to naiwne z mojej
strony.Oczywiście, że nie typuję ich pośmiertnie do Nagrody Nobla. Mamy wolność
słowa w tym kraju i można wyrażać swoje poglądy. Ty, rzecz jasna, masz święte
prawo się z nimi nie zgadzać.Pozdrawiam serdecznie.

[waldemar_batura]

agaifiga napisała:

> Owszem, mogłabym. Ty również, waldemarze baturo, mógłbyś przeczytać dokładnie
> obydwie me wypowiedzi (druga jest uzupełnieniem pierwszej), wtedy być może
> wyklarowałoby się, że i jednego i drugiego stawiam w tym samym szeregu (tzn.
> nie odpowiada mi ten sposób uprawiania literatury). Co nie znaczy,że nie
> odróżniam nazwiska Coetze i Coelho. Umiem czytać, zapewniam Cię, waldemarze
> baturo :). Przeczytawszy to i owo obydwu autorów, nie darzę ich twórczości
> sympatią, mimo usilnych starań. Nie lubię owczego pędu w czytelniczym
> uwielbieniu. Aczkolwiek szanuję inne gusta. Pomyślałam sobie, że warto
zwrócić
> uwagę i na naszych autorów. To że Słonimski i Boy nie żyją, nie oznacza
> przecież,że nie ma sensu czytać ich utworów. Widocznie było to naiwne z mojej
> strony.Oczywiście, że nie typuję ich pośmiertnie do Nagrody Nobla. Mamy
wolność
>
> słowa w tym kraju i można wyrażać swoje poglądy. Ty, rzecz jasna, masz święte
> prawo się z nimi nie zgadzać.Pozdrawiam serdecznie.

1) Odróżnienie nazwisk "Coetzee" i "Coelho" jest rzeczywiście łatwe, natomiast
pisarstwa obu - jak widać - trudniejsze. Dla mnie jakiekolwiek zestawianie tych
autorów nie ma sensu, ale oczywiście możesz pozostać przy swoim zdaniu.
2) Jednak nawet gdyby takie zestawienia uznać za uprawnione, dobrze jest
formułować posty tak, aby było jasne, o którym z tych dwu się mówi.
3) Ktoś, kto odczytał mój post jako zniechęcający do czytania Słonimskiego i
Boya, chyba powinien apele o dokładną lekturę skierować przede wszystkim do
siebie.
4) Ale przy tym wszystkim nie musisz być taka oficjalna i tytułować mnie pełnym
nickiem. Mów mi Waldek! ;-)

[agaifiga]

Ach, i jeszcze jedno. Jeśli ktoś potrzebuje się dowartościować ("poczuć
mądrzejszym i bardziej oczytanym"), to na pewno nie ja. Akurat ja szanuję cudze
poglądy a do życia potrzebuję np. powietrza, nie zaś wyrażania krytyki. Przykro
mi, że inni mają z tym problem.

[waldemar_batura]

agaifiga napisała:

> Ach, i jeszcze jedno. Jeśli ktoś potrzebuje się dowartościować ("poczuć
> mądrzejszym i bardziej oczytanym"), to na pewno nie ja. Akurat ja szanuję
cudze
>
> poglądy a do życia potrzebuję np. powietrza, nie zaś wyrażania krytyki.
Przykro
>
> mi, że inni mają z tym problem.



Doprawdy? Zgadzam się, że to straszne, że są tacy ludzie, chociaż nie widzę
związku z moim postem. ;-)

Uzupełnienie do poprzedniego postu: czy naprawdę nie dostrzegasz, że "owczy
pęd" na tym forum występuje nie odnośnie chwalenia takiego Coetzee, ale
przeciwnie - jego krytykowania, i do tego zjawiska się odnosiłem?

[mazalova]

Nie odnosiłam się akurat tylko do nagrody nobla, chociaz tak to zabrzmialo. Nie
napisalam, że wystarczy poprawnie pisac, żeby dostac nagrode nobla.
Pewnie, że o tym czy ksiazka sie podobala decyduje szereg czynnikow i żadnego
nie mozna lekcewazyc, ale w dyskusjach na temat co jest ładniejsze nie ma
jednego, slusznego wyniku. Technika pisania jest dla mnie najbardziej
obiektywnym kryterium, tyle.

Teraz załapało, czy jeszcze nie?

[daria13]

Nie wiem za co dostał, dla mnie w każdym razie jego proza jest bardzo istotna.
Książka musi mnie poruszać, kazać mi się zatrzymać, zastanowić, zmusić do
przemyślenia i przewarotściowania pewnych problemów. Tak jest w moim przypadku
podczas każdej lektury powieści Coetzeego. Wszystkie przedstawiane przez niego
postacie i sytuacje są niejednoznaczne, a to powuje we mnie tak przyjemny
ferment myślowy;). Coetzee jest mistrzem szkicu, on nie opisuje, a jedynie
nakreśla, zaznacza, resztę muszę sama sobie domalować. I to właśnie jest
wciągające dla czytelnika. Zero odpowiedzi, same pytania.
Lubię też jego styl. Suchy, skondensowany, bez żadnych kwiecistości, patosu,
który zahaczałby o banał, a który tak często niestety gości na kartach wielu z
pozoru niezłych pisarzy.
Jeśli ktoś szuka w prozie pocieszenia, nadziei, może rzeczywiście poczuć się
zawiedziony. W moim odczuciu jednak nie jest to najwyższa wartość w sztuce. Nie
muszę być pocieszona, wolę być poruszona.
P:)

[qarloz]

tez nie wiem. przy okazji nie wiem za co jelinek i boll. ale dostac moze kazdy -
powtarzam - dostal h. sienkiewicz, dostanie i k. sienkiewicz).