Obiekty warte zobaczenia podczas pobytu w Nikiszow

Trochę ponad stuletniej sensacji

[madohora]

(Nowe morderstwo bandy Kowalowej*.) Na szybie "Nikisz" zastrzelono pewną niewiastę. Powody zbrodni nieznane. Inny górnik odebrał od bandy list z pogróżką, że go to samo spotka

Polak Nr 34/1912

*Kowalowa to nazwisko

[madohora]

SZYB NIKISZ (DZISIAJ PONIATOWSKI)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

DYREKCJA KOPALNI

Dokładnie na przeciwko Szybu Nikisz znajduje się budynek dyrekcji kopalni Wieczorek - pierwotnie budynek Zarządu Kopalni Giesche. Na ścianie budynku znajduje się tablica poświęcona Józefowi Wieczorkowi oraz tablice spacerowe opisujące historię powstania Janowa

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Józef Wieczorek pseudonim Ryszard urodził się w 1893 roku w Zawierci, w rodzinie robotniczej. Podjął pracę jako górnik w kopalni Giesche, dzisiaj noszącej jego imię. Mieszkał na Giszowcu przy obecnej ulicy Barbórki. Kierował strajkami robotniczymi na Śląsku, był uczestnikiem III Powstania Śląskiego oraz twórcą i przywódcą Komunistycznej Partii Górnego Śląska pod jego przewodnictwem powstał tzw. Komitet 21. W 1930 roku został wybrany do Sejmu Śląskiego II Kadencji. Był założycielem PPR. W 1943 roku został aresztowany w Trzebini a rok później zginął w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu.

[madohora]

[madohora]

W środku drugiego bloku dzisiaj mieści się drugi budynek Szkoły Podstawowej Nr 53 im. Stefana Żeromskiego, poprzednio w tym budynku znajdował się Dom Kultury w Nikiszowcu
W Domu Kultury znajdowało się kino "Muza"
Klubo - kawiarnia
Biblioteka wraz z czytelnią
W różnym okresie mieściły się tam takie sekcje jak:
Szachistów
Szkaciorzy
Mandolinistów
Akordeonistów
Teatralna
oraz swoją siedzibę miała sekcja plastyczna - Grupa Janowska

[madohora]

DZISIAJ SZKOŁA POPRZEDNIO DOM KULTURY

[madohora]

[madohora]

DOM GÓRNIKA (WULC)

Był to jeden z pierwszych budynków mieszkalnych wybudowanych na Nikiszowcu. Początkowo miał tylko dwa piętra, w późniejszym okresie dobudowano jeszcze jedno. Pierwotnie w budynku znajdowały się mieszkania dla samotnych panów pracujących na kopalni (rodzaj domu noclegowego), gdy skończył spełniać tę rolę budynek został wyremontowany i przerobiony na mieszkania.

DOM GÓRNIKA - I POWSTANIE ŚLĄSKIE

[madohora]

w 1919 roku powstała w Nikiszowcu komórka konspiracyjna Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), której komendantem był Feliks Marszalski a jego zastępcą Teodor Chrószcz. Komórka miała za cel przygotowanie do ewentualnej walki zbrojnej. 13 sierpnia 1919 roku górnicy kopalni Giesche przyłączyli się do trwającego na Górnym Śląsku strajku generalnego, którego przyczyną było zatrudnianie w zakładach przemysłowych Niemców powracających z freikorpusów. W trakcie trwania tego strajku doszło do wybuchu I powstania, którego początkiem były wydarzenia na kopalni w Mysłowicach,gdzie pod obstrzałem Grenzschutzu zginęło kilka osób.

[madohora]

A tak o tych wydarzeniach pisze "Kurier Śląski" Nr 179 z 1919 roku

W sobotę przy wypłacie zaszły jakieś nieporozumienia tak że wojsko strzelało do robotników pchających się do bramy. Na miejscu zastrzelono 17-letniego chłopaka Ścierkę, pewną młodą dziewczynę, górnika Lisa i nieznanego górnika. Z odniesionych ran w nocy zmarły jeszcze 3 osoby. Konrad Lis,
Masakra w Mysłowicach w dniu 15 sierpnia 1919 roku stała się jedną z przyczyn wybuchu I Powstania Śląskiego.

[madohora]

Podczas sobotnich zaburzeń na Kopalni Mysłowice zostały zabite cztery a raniono pięć osób. Wśród zabitych są:
Konrad Lis
Konrad Mehlis
Andrzej Urbańczyk
Wilhelm Ścierski (najmłodszy)
Alfons Więcorz - zmarł w szpitalu
ranni zostali
Karolina Kula
Oton Gąsiorczyk
Adolf Biczysko
Wilhelm Moth

Kurier Śląski Nr 180/1919

[madohora]

A tak o tych wydarzeniach pisze anonimowy poeta:

Przyszli po wypłata gónicy masami
Za to ich greszszulce witali strzałami
Padało ich nie mało, nawet małe dzieci
A niechże im za to światłość wieczna świeci

****

Przez okrutne mordy i aresztowania
Lud sprowokowałeś do tego powstania

[madohora]

Przez jeden dzień Nikiszowiec i Janów znalazł się w rękach powstańców, którzy zdobyli też pewien zapas broni, zerwano również połączenia telefoniczne. Zdobyte karabiny ustawiono na strychu zarządu kopalni. Powstańcy wykorzystali je gdy Niemcy podjęli próbę zainstalowania ciężkiego karabinu maszynowego na hałdzie (nieistniejącej) Szybu Richthofen - później Wilson I.

[madohora]

NA SZYBIE RICHTHOFEN (WILSON)- STRAJK 1919 - NA CHWILĘ PRZED WYBUCHEM I POWSTANIA ŚLĄSKIEGO

[madohora]

[madohora]

MAKIETA NIKISZOWCA

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Uroczystości Odsłonięcia Pomnika Powstańców śląskich

[madohora]

A to już relacja z Kuriera Śląskiego z 1919 roku

W I powstaniu śląskim 17/18 sierpnia 1919 roku powstańcy rozbroili w Janowie niemiecką żandarmerię i policję Nikszowiec - w I Powstaniu Śląskim Oddział Teodora Chrószcza rozbił bez walki stacjonujący w Nikiszowcu oddział Grenszchutsu

19 sierpnia mimo nalotów lotniczych odparto ataki Niemieckie

20 sierpnia Niemcy zdobyli osiedle atakiem od Zawodzia. Rozstrzelano wówczas wziętych do niewoli powstańców Franciszka Jaromickiego i Władysława Judę.


Kurier Śląski z 20 sierpnia 1919 roku

W nocy z soboty na niedzielę i z niedzieli na poniedziałek była część Górnego Śląska widownią krwawych zaburzeń. Do zaburzeń doszło min w Roźdzeniu, Szopienicach i w Janowie. W ręku insurgentów znajduje się jeszcze Nikisz, Janów, Gieszewald, Szopienice i Rożdzień Biuro komisariatu donosi, że wojska niemieckie zdobyły Janów, Nikisz, Gieszewald, Wilhelminę, Szopienice i kroczą dalej ku granicy.

22 sierpnia na odcinku Mysłowice - Gieszewald (w tym Janów i Nikisz) panuje spokój. Odbyły się liczne aresztowania i rewizje. Granica od Mysłowic aż do nowego Bierunia została obsadzona przez posterunki niemieckie

Niejaki Zbigniew we wspomnianym już Kurierze opisuje to tak - wiadomości z gazet Niemieckich jakoby wieś Janów zniszczona została przez pożary w wyniku ostrzeliwań artyleryjskich na szczęście nie sprawdza się. Natomiast w sąsiednim Nikiszu wyrządził grad kul niepohamowane straty w zabudowaniach kopalni. Wojsko ostrzeliwało kopalnię i sąsiednie domy robotnicze w środę rano od godziny 5:30 do 11:30. Wiarygodne osoby twierdzą, że przeszło sto pocisków posłano w stronę tej osady robotników. Olbrzymi skład konsumu jest zburzony i wypalony. Uszkodzona jest także kotłownia i wodociąg. Najwięcej jednak ucierpiała wskutek bombardowania cechownia. Dach jest kilkakroć przedziurawiony, ściana boczna zaś zburzona. Cudem ocalał ołtarz w cechowni z obrazem Świętej Barbary patronki górników.

Kurier Śląski z 28 sierpnia 1919

Kurier Śląski Nr z 20 i 28 sierpnia 1919

[madohora]

W I Powstaniu Śląskim zginęli:
Franciszek Jaromicki
Władysław Juda
Paweł Dłucik

[madohora]

UPAMIĘTNIĄ POWSTANIA ŚLĄSKIE - Radio Piekary - 12.02.2019

[madohora]

W katowickim walki wybuchły z 17/18 sierpnia 1919 roku. W Nikiszowcu sygnałem do rozpoczęcia walki były sygnały dobiegające z sąsiedniego Janowa. Na Nikiszowcu brakowało dowódcy, nie było też broni z którą można by przeprowadzić plan rozbrojenia kompanii Grenzschutzu, która od 16 sierpnia 1919 roku stacjonowała w domu noclegowym (na wulcu) W wyniku braku dowódcy jego obowiązki przejął Teodor Chrószcz. Mimo pomocy powstańców z Janowa akcja opanowania domu noclegowego nie powiodła się. Podczas zamieszek jeden z powstańców zastrzelił podoficera "Zielonej Policji", wówczas oddział przeniósł się na plac drzewny, usytuowany po drugiej stronie szosy. Następnego dnia tłum wtargnął na plac i chwycił za złożoną tam broń. Żołnierzy wzięto do niewoli i zaprowadzono do Janowa, gdzie przez jeden dzień trzymano ich na placu Zameczku Myśliwskiego a następnie odtransportowano za Brynicę.

Na podstawie książki Joanny Tofilskiej "Nikiszowiec"

[madohora]

DAWNY DOM GÓRNIKA
DZISIAJ MIEŚCI SIĘ TUTAJ RESTAURACJA SITG I MIESZKANIA, KIEDYŚ DOM GÓRNIKA A TAKŻE SKLEP SPOŻYWCZY

[madohora]

DAWNY DOM GÓRNIKA

[madohora]

DAWNY DOM GÓRNIKA WIDOK OD STRONY PODWÓRKA

[madohora]

ROCZNICA I POWSTANIA ŚLĄSKIEGO - UROCZYSTE OBCHODY - Radio Katowice - 16.08.2018

[madohora]

RYNEK

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

DLA PRZYPOMNIENIA TAK WYGLĄDAŁY OKNA W MAGLU PRZED REMONTEM

[madohora]

MUZEUM HISTORII KATOWIC PODCZAS REMONTU - WIDOK OD STRONY PODWÓRKA

[madohora]

MUZEUM HISTORII KATOWIC - DZIAŁ ETNOLOGI MIASTA - Rymarska 4

[madohora]

W dniu 8 kwietnia 2011 roku otwarto filię - Muzeum Historii Katowic, która mieści się w budynku dawnego magla. W budynku tym mieściły się pralnia, magiel oraz łaźnia dla kobiet. Po zamknięciu go w latach 90-tych XX wieku, w tym samym budynku mieściła się Galeria Magiel.

[madohora]

Dzisiaj w Muzeum Historii Katowic mieszczą się wystawy stałe
- Mistrzowie Grupy Janowskiej
- Woda i mydło najlepsze bielidło
- We wnętrzu Nikiszowieckiego mieszkania

[madohora]

[madohora]

[madohora]

A także różne wystawy czasowe

[madohora]

ULICE NIKISZOWCA

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

************

[madohora]

[kefirowa]

Może przydałoby się trochę odświeżyć ten wątek?