Lubliniec

[madohora]

Jako jeden z pierwszych na terenie Nadleśnictwa Koszęcin, utworzony został Zarządzeniem nr 363 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia18.XII.1957 r na mocy obowiązującej
wówczas ustawy o ochronie przyrody z 7.IV.1949 r.
Celem rezerwatu było zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych śródleśnego torfowiska z pierwotną roślinnością, będącego zarazem miejscem lęgowym żurawia ( Grus grus ) .
Leży on na terenie województwa śląskiego w powiecie lublinieckim w gminie Koszęcin, obejmując tereny dawnej puszczy świerklaniecko – lublinieckiej, położonej w górnej części dorzecza Małej Panwi.
Pierwotnie na terenach tych przeważały lasy liściaste, stopniowo wypierane przez sztucznie wprowadzane monokultury sosnowe i sosnowo świerkowe.

[madohora]

grążel żółty ( Nuphar luteum ),
- grzybienie białe ( Nymphaea alba )
- rosiczka okrągłolistna( Drosera rotundifolia ), owadożerna drobna bylina o wysokości od 10 do 20 cm, z liśćmi zebranymi w różyczkę, pokrytymi czerwonymi trzoneczkowatymi gruczołami wydzielającymi lepką ciecz, wabiącą drobne owady,kiedyś jej ziele było surowcem leczniczym, zbierane i suszone w okresie kwitnienia( VI-VII ), znane było z właściwości uspokajających i przeciwskurczowych
- widłak goździsty ( Lycopodium clavatum ), którego kłosy pozyskiwano w medycynie ludowej do wytwarzania z zarodników zasypek osuszających w schorzeniach skóry a nawet do produkcji ognii sztucznych;
- widłak jałowcowaty ( Lycopodium annotinum ).
[ Mowszowicz 1982 ].
Na uwagę zasługują również stanowiska kilku gatunków roślin bagiennych i torfowiskowych takich jak:
- bagnica torfowa ( Scheuchzeria palustris )
- jeżogłówka najmniejsza( Sparganium minimum )
- pływacz drobny ( Utricularia intermedia ) i pływacz średni ( Utricularia minor ), bardzo ciekawe owadożerne byliny o łodygach od 2 do20 cm, z pływającymi liśćmi, wykształcającymi pęcherzykowate pułapki, zamknięte ruchomym wieczkiem, wewnątrz pułapki wytwarza się podciśnienie, a dotknięcie włosków otaczających wieczko powoduje gwałtowne jego otwarcie i zassanie do jego wnętrza wody wraz z ofiarą;
- przygiełka biała ( Rhynhospora alba ), bylina z rodziny turzycowatych o wysokości 15 – 45 cm, tworząca luźne darnie ;
- żurawina błotna (Oxycoccus quadripetalus ), której owoce są znakomitym źródłem witaminy są, soli mineralnych, kwasów organicznych i cukrów, owoce można zbierać nawet po przymrozkach,gdyż są odporne na niskie temperatury [ Kłosowscy 2001 ].
Przeprowadzone badania fitosocjologiczne wykazały obecność 32 gatunków mszaków ( 27 mchów i 5 wątrobowców ) .
Na roślinność rezerwatu składają się zbiorowiska torfowisk przejściowych oraz zbiorowiska wodne, szuwarowe i łąkowe.
Fitocenozami zdecydowanie tutaj panującymi są szuwar trzcinowy( Phragminitetumcommunis ) i pło mszarno – wełniankowe( Eriophoro ngustifolii- Sphagnetum recurvi ).

[madohora]

Leśne uroczyska w okolicach Koszęcina.
Wracając do rowerowej ścieżki Edukacyjno - Rekreacyjnej, na której znaleźliśmy się już w tekście poprzedniego odcinka, chcę teraz przybliżyć jej walory by zachęcić rowerowych turystów do bezpośredniego z nią spotkania. Biegnie ona zachodnim skrajem Koszęcina, gdzie na blisko 3 km odcinku duktu prowadzącego przez wspaniały bór napotkamy kolejno po drodze:
a). zrekonstruowany niedawno drewniano-betonowy most nad rzeką "Leśnica" Przeprawa ta nosi nazwę "Most Rokosi" od nazwiska młynarza (Rokosza), który blisko 200 lat temu wybudował w pobliżu młyn wodny. Niegdyś istniały tutaj żeremia bobrów, które w 1994 r. wpuszczono ponownie do tej rzeki.
b). obszerna, ogrodzona szkółka leśna o nazwie "Trójca". Można zapoznać się tutaj z sadzonkami różnych gatunków drzew, niezbędnych przy rekultywacji wyrębowych terenów leśnych.
c). stara grobla (z XVIII w.) obsadzona ponad 250-letnimi dębami. Prowadzi ona obok rezerwatu przyrody o nazwie "Jeleniak-Mikuliny" (po prawej). Powstał on w 1957 r., by na obszarze blisko 45 ha chronić jedyne w Regionie stanowisko lęgowe żurawi, które obserwuje się tutaj już od 1840 r. Znajduje się ono w niedostępnych, bagnistych trzęsawiskach i śródleśnych mokradłach. Ponadto ma osłaniać też faunę i florę charakterystyczną dla bagienno - leśnego środowiska. Występuje tutaj bowiem ponad 250 gatunków różnych roślin, mszaków i porostów, a wśród nich gniazda żurawi. Pierwszy człon nazwy tego rezerwatu wywodzi się od miejsca zbierania się jeleni na rykowiska, natomiast drugi od stojącego niegdyś przy grobli młyna, którego właścicielem był Mikuła. Po lewej stronie grobli zaskakuje piękne jeziorko leśne z wyspą po środku (na zdjęciu). Zaskakuje dlatego, że jeszcze latem 2002 r. była tutaj zabagniona łąka na miejscu dawnego stawu o nazwie "Siewniok". Tymczasem w ciągu niespełna roku powstało wspaniałe uroczysko, wybudowane z funduszy instytucji: "Eko - Fundusz" z Warszawy i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska z Katowic.
d). południową stronę tego odzyskanego stawu zamyka śródleśna polana biwakowa. Oprócz dużej wiaty, stołów z ławami i kręgu na ognisko zdobi to miejsce dobrze utrzymana, drewniana chata myśliwska o nazwie "Randez Vous" (na zdjęciu).
Dukt ten dociera do nieprzejezdnego w tym miejscu brzegu Małej Panwi. By jednak znaleźć się na drugim brzegu tej rzeki należy wcześniej skręcić na wschód (na rozjeździe duktów), by po 2 km dojechać do wyjątkowej wioski o nazwie Brusiek. Jest to bowiem dawna osada przemysłowa, która już od XVI wieku była związana z hutnictwem żelaza. W swych początkach należała m. in. do Jakuba Bruśka - ojca Walentego Roździeńskiego (vel Brusiek) - znanego poety, oraz hutnika z przełomu wieków XVI i XVII. Jest on autorem odnalezionego dopiero w 1933 r. poematu pt. "Officina ferraria albo huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego".
ANDRZEJ SIWIŃSKI

[madohora]

[madohora]

W drzewostanie dominują siedliska borowe (70% powierzchni leśnej), których najczęstszym gatunkiem jest sosna zwyczajna. Drzewostany sosnowe zajmują 86% ogólnej powierzchni leśnej, przeciętnie osiągając wiek 53 lat.

[madohora]

4 użytki ekologiczne
Łąka Trzcionka w Leśnictwie Piasek (8,45 ha);
Łąka trzęślicowa w Kaletach w Leśnictwie Kalety (7,49 ha);
Torfowisko Dubiele w Leśnictwie Strzebiń (3,10 ha);
Torfowisko Strzebiń w Leśnictwie Strzebiń (0,26 ha).

[madohora]

Irki położone są obok drogi wojewódzkiej nr 906 Zawiercie – Lubliniec. Wierni będący katolikami przynależą do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa „NSPJ” w Koszęcinie.

[madohora]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. W miejscowości od roku 2004 znajduje się siedziba Parku Krajobrazowego Lasy nad Górną Liswartą. Leży nad rzeką bez nazwy, nazywaną przez mieszkańców ''Brzegami'' (lub potocznie nazywaną Kalinką).

[madohora]

Zielona ma charakter turystyczny. Posiada na swoim terenie 3 ośrodki wypoczynkowe nad zalewem o tej samej nazwie, ścieżkę przyrodniczo-dydaktyczną "Do bobrów". Znajduje się tu zabytkowy pałac Donnersmarcków z XIX wieku

[madohora]

Frontowa elewacja jest siedmioosiowa, w części środkowej trzyosiowy ryzalit. Budynek nie jest podpiwniczony, ma dwie kondygnacje; w miejscu ryzalitu – trzykondygnacyjny. Nad wejściem taras z żelazną balustradą, wsparty na filarach. Mury z cegły i kamienia wapiennego, stropy drewniane, dach czterospadowy kryty papą

[madohora]

[madohora]

Co najmniej od XVI wieku kopano w tym miejscu rudę i znajdowała się przy niej kuźnica. W XVIII wieku miejscowość ta nazywała się Dolner Hammer, a od XIX wieku do roku 1922 Niederhof. W XIX i na początku XX wieku teren ten połączony był torami z Zumpami i Dębową Górą skąd w kierunku Dołów zwożono drewno, z którego wyrabiano węgiel drzewny potrzebny do pracujących przy kopalni fryszerek, a także tartaku.
Do 2024 r. miejscowość była przysiółkiem wsi Boronów.

[madohora]

Boronów położony jest na obszarze Śląska Białego, w północnej części Górnego Śląska. Według innego podziału ze względu na obszary kulturowe, leży on na terenie ziemi lublinieckiej. Północna granica miejscowości (obecnie gminy Boronów) stanowi od XIV w. granicę między historycznym Śląskiem a Małopolską. W Boronowie krzyżują się dwie drogi wojewódzkie: DW 905 i DW 907.

[madohora]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość zarówno w języku polskim jak niemieckim występuje pod tą samą nazwą Boronow. Spis wymienia również okoliczne przysiółki oraz części wsi: Stare Huty, Kottara, Czielitz, Niewen, Sklarnia itp.

[madohora]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiej nazwy lasu iglastego - boru. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Burinow podając jej znaczenie „Neuwaldau” czyli po polsku „Nowy las, bór”

[madohora]

W 1358 r. rycerz Marbot stał się z nadania księcia opolskiego Alberta, właścicielem miejscowości. Do 1532 r. Boronów znajdował się w rękach Piastów opolskich. Na początku XVII w. wieś należała do rodu Dzierżanowskich.

[madohora]

Od roku 1805 Boronów, wraz z Koszęcinem i Tworogiem był własnością rodu książęcego Hohenlohe. W XIX w. nastąpiło uprzemysłowienie wioski oraz znaczny przyrost liczby mieszkańców w stosunku do okolicznych miejscowości. Pod względem liczby mieszkańców Boronów był w XIX w. drugą miejscowością na Ziemi Lublinieckiej. W 1840 r. Boronów liczył 1781 mieszkańców, natomiast Lubliniec 2114, gdy trzecie miasto tej ziemi Woźniki tylko 1259. W tym czasie na terenie miejscowości w kopalniach rud żelaza i kuźniach pracowało ponad 100 osób. Nie wiadomo od kiedy w miejscowości wydobywano rudy i wytapiano żelazo, lecz istnieją źródła historyczne potwierdzające, że już w 1645 r. funkcjonowaniem tych kopalń zainteresowani byli rzeczoznawcy z Tarnowskich Gór.

[madohora]

W tym okresie funkcjonowały już dwie szkoły, jedna w centrum miejscowości, druga w Grojcu. Mieszkaniec dzielnicy Zamoście Jan Kulisz tworzył w tym czasie rzeźby amatorskie, w większości o tematyce sakralnej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

PKP – przez Boronów przebiega linia kolejowa, będąca częścią magistrali węglowej, łącząca Katowice z portami morskimi. Bezpośrednio z miejscowości odchodzą pociągi do: Tarnowskich Gór, Katowic, Herb Nowych i Herb Starych, Wielunia Dąbrowy.

[madohora]

Piasek – dzielnica w zachodniej części miejscowości. Na jej terenie znajduje się budynek współdzielony przez Gminny Ośrodek Kultury, bibliotekę, przychodnię lekarską, aptekę, remizę strażacką, i pocztę. Instytucje te oraz kilka sklepów znajdują się na początku ulicy Powstańców Śląskich. W dalszej części dzielnica ma charakter mieszkaniowy. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się też Zespół Placówek Oświatowych – przedszkole, gimnazjum i szkoła podstawowa.

[madohora]

Kaplice:
kapliczka św. Barbary w dzielnicy Piasek z 1740 roku (wcześniej obiekt ten znajdował się w Zumpach);
kapliczka Serca Jezusowego w dzielnicy Siodłoki, ul. 3 maja;

[madohora]

[madohora]

Kościół jest orientowany, zbudowany na rzucie krzyża greckiego. Jest to najstarszy drewniany kościół na Śląsku na takim planie.