Kraków, dzielnice i okolice

[madohora]

Zabrane‎ ‎Krzyżakom‎ ‎sztandary‎ ‎zostają‎ ‎powieszone‎ ‎w‎ ‎katedrze‎ ‎krakowskiej.
Król‎ ‎polski‎ ‎Władysław,‎ ‎który‎ ‎w‎ ‎dzień‎ ‎św.‎ ‎Marcina‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎Lwcwa‎ ‎do‎ ‎Nie
połomic,‎ ‎po‎ ‎spędzeniu‎ ‎tam‎ ‎piętnastu‎ ‎dni‎63‎,‎ ‎pragnąc‎ ‎odwiedzić‎ ‎przybytki‎ ‎śś.‎ ‎Wacława,
Stanisława‎ ‎i‎ ‎Floriana,‎ ‎w‎ ‎dzień‎ ‎św.‎ ‎Katarzyny‎64‎ ‎przybył‎ ‎pieszo‎ ‎na‎ ‎Skałkę,‎ ‎wkroczywszy‎ ‎najpierw‎ ‎do‎ ‎miasta‎ ‎Kazimierza‎ ‎w‎ ‎ogromnym‎ ‎orszaku‎ ‎prałatów‎ ‎i‎ ‎panów‎ ‎niosących
rozwinięte‎ ‎sztandary‎ ‎i‎ ‎znaki‎ ‎Krzyżaków‎ ‎zdobyte‎ ‎w‎ ‎wielkiej‎ ‎bitwie.‎ ‎Po‎ ‎uczczeniu‎ ‎tam
relikwii‎ ‎świętych‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎zamku‎ ‎krakowskiego,‎ ‎do‎ ‎katedry‎ ‎wyprzedzany‎ ‎przez
chorągwie‎ ‎krzyżackie‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎znak‎ ‎świetnego‎ ‎zwycięstwa‎ ‎złożył‎ ‎wszystkie‎ ‎chorągwie‎ ‎krzy
żackie‎ ‎w‎ ‎katedrze‎ ‎krakowskiej‎ ‎św.‎ ‎Stanisława.‎ ‎Wiszą‎ ‎tam‎ ‎one‎ ‎do‎ ‎dnia‎ ‎dzisiejszego‎65
po‎ ‎prawej‎ ‎i‎ ‎lewej‎ ‎stronie‎ ‎ciesząc‎ ‎swoim‎ ‎widokiem‎ ‎swoich‎ ‎i‎ ‎obcych‎ ‎i‎ ‎pokazują‎ ‎stale
triumf‎ ‎króla‎ ‎i‎ ‎klęskę‎ ‎Krzyżaków.‎ ‎Z‎ ‎Krakowa‎ ‎król‎ ‎polski‎ ‎Władysław‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎Litwę
i‎ ‎tam‎ ‎spędził‎ ‎znaczną‎ ‎część‎ ‎zimy.‎ ‎Pięćdziesiąt‎ ‎jeden‎ ‎chorągwi‎ ‎krzyżackich,‎ ‎które
wówczas‎ ‎wniesiono‎ ‎do‎ ‎katedry‎ ‎krakowskiej‎ ‎jako‎ ‎coś,‎ ‎co‎ ‎ma‎ ‎Polska‎ ‎sławniejsze‎ ‎i‎ ‎zna
czniejsze,‎ ‎dodały‎ ‎blasku‎ ‎i‎ ‎okazałości‎ ‎świątyni.‎ ‎Polacy‎ ‎winni‎ ‎je‎ ‎strzec‎ ‎i‎ ‎przechowywać
jako‎ ‎wieczystą‎ ‎pamiątkę‎ ‎i‎ ‎symbol,‎ ‎w‎ ‎miejsce‎ ‎starszych‎ ‎winni‎ ‎tkać‎ ‎nowe,‎ ‎by‎ ‎ze‎ ‎względu
na‎ ‎ogromną‎ ‎i‎ ‎nieprawdopodobną‎ ‎walkę‎ ‎i‎ ‎odniesiony‎ ‎w‎ ‎niej‎ ‎triumf‎ ‎istniał‎ ‎dowód‎ ‎tak
wielkiego‎ ‎zwycięstwa‎ ‎i‎ ‎by‎ ‎widniały‎ ‎częścią‎ ‎te‎ ‎same‎ ‎chorągwie,‎ ‎częścią‎ ‎takie,‎ ‎jak
gdyby‎ ‎to‎ ‎były‎ ‎te‎ ‎same‎66‎.‎ ‎Król‎ ‎Władysław‎ ‎i‎ ‎wszystkie‎ ‎stany‎ ‎duchowne‎ ‎i‎ ‎świeckie
zgodnym‎ ‎postanowieniem‎ ‎i‎ ‎decyzją‎ ‎zatwierdziły‎ ‎obowiązującą‎ ‎powszechnie‎ ‎uchwałą,
by‎ ‎dzień‎ ‎Rozesłania‎ ‎Apostołów‎67‎ ‎był‎ ‎obchodzony‎ ‎uroczyście‎ ‎jako‎ ‎święto‎ ‎w‎ ‎cał)‎ ‎m‎ ‎Kró
lestwie‎ ‎Polskim‎ ‎i‎ ‎by‎ ‎ojcowie‎ ‎uczyli‎ ‎swoich‎ ‎synów,‎ ‎wnuków‎ ‎i‎ ‎prawnuków‎ ‎oraz‎ ‎na
stępców,‎ ‎żeby‎ ‎po‎ ‎wieczne‎ ‎czasy‎ ‎zachowali‎ ‎w‎ ‎pamięci‎ ‎ten‎ ‎dzień,‎ ‎w‎ ‎którym‎ ‎łaska‎ ‎Boża
okazała‎ ‎swe‎ ‎miłosierdzie‎ ‎wobec‎ ‎narodu‎ ‎i‎ ‎ludu‎ ‎polskiego,‎ ‎by‎ ‎wszystkie‎ ‎kościoły‎ ‎w‎ ‎ca
łym‎ ‎Królestwie‎ ‎Polskim‎ ‎tak‎ ‎miejskie,‎ ‎jak‎ ‎wiejskie‎ ‎czciły‎ ‎ze‎ ‎swym‎ ‎ludem‎ ‎szczególnie
uroczyście‎ ‎mszami‎ ‎i‎ ‎procesjami‎ ‎dzień‎ ‎tak‎ ‎wielkiego‎ ‎triumfu‎ ‎i‎ ‎by‎ ‎składały‎ ‎Bogu
ogromne‎ ‎dzięki‎ ‎za‎ ‎dobrodziejstwo‎ ‎udzielone‎ ‎narodowi‎ ‎polskiemu.

[madohora]

Król‎ ‎Władysław‎ ‎przy‎ ‎wjeidzie‎ ‎do‎ ‎Krakowa‎ ‎każe‎ ‎nieść‎ ‎przed‎ ‎sobą
dary‎ ‎króla‎ ‎węgierskiego:‎ ‎koronę‎ ‎Królestwa‎ ‎Polskiego‎,‎ ‎miecz‎ ‎i‎ ‎jabłko.
We‎ ‎czwartek,‎ ‎w‎ ‎dzień‎ ‎św.‎ ‎Marii‎ ‎Magdaleny‎134‎,‎ ‎królowie‎ ‎wyjechawszy‎ ‎razem
z‎ ‎Waprim,‎ ‎przybywają‎ ‎do‎ ‎położonego‎ ‎na‎ ‎pustkowiu‎ ‎klasztoru‎ ‎zwanego‎ ‎„Nostra”‎135
braci‎ ‎eremitów‎ ‎pierwszego‎ ‎pustelnika.‎ ‎Po‎ ‎rozmowach‎ ‎prowadzonych‎ ‎na‎ ‎rozmaite
tematy‎ ‎w‎ ‎nastroju‎ ‎wielkiej‎ ‎życzliwości‎ ‎i‎ ‎serdeczności,‎ ‎pożegnawszy‎ ‎się‎ ‎nawzajem
odjeżdżają.‎ ‎Król‎ ‎polski‎ ‎Władysław‎ ‎przejeżdżając‎ ‎w‎ ‎drodze‎ ‎powrotnej‎ ‎do‎ ‎swego‎ ‎Kró
lestwa‎ ‎Polskiego‎ ‎przez‎ ‎Trenczyn‎136‎,‎ ‎Międzyrzecz‎137‎,‎ ‎Brunów‎138‎ ‎i‎ ‎Kłobuk‎139‎ ‎przybył
na‎ ‎Morawy‎ ‎przyjęty‎ ‎z‎ ‎wielkimi‎ ‎oznakami‎ ‎pokory‎ ‎i‎ ‎życzliwości‎ ‎przez‎ ‎barona‎ ‎moraw
skiego‎ ‎Jacka‎140‎,‎ ‎który‎ ‎go‎ ‎zaopatrzył‎ ‎na‎ ‎okres‎ ‎dwu‎ ‎dni‎ ‎we‎ ‎wszystkie‎ ‎konieczne‎ ‎środki
żywności.‎ ‎Przybywając‎ ‎z‎ ‎Moraw‎ ‎przez‎ ‎Jiczyn‎,‎ ‎Przybór‎ ‎i‎ ‎Cieszyn‎ ‎do‎ ‎swego‎ ‎Króestwa‎ ‎i‎ ‎zamierzając‎ ‎wjechać‎ ‎do‎ ‎Krakowa‎ ‎w‎ ‎niedzielę‎ ‎przed‎ ‎św.‎ ‎Wawrzyńcem‎143‎,
kazał‎ ‎przed‎ ‎sobą‎ ‎nieść‎ ‎na‎ ‎oczach‎ ‎wszystkich‎ ‎oddane‎ ‎mu‎ ‎na‎ ‎Węgrzech‎ ‎przez‎ ‎króla
Zygmunta:‎ ‎koronę‎ ‎rzeczywistą‎ ‎jego‎ ‎Królestwa‎ ‎Polskiego,‎ ‎miecz,‎ ‎jabłko‎ ‎i‎ ‎berło.
Wyszła‎ ‎mu‎ ‎naprzeciw‎ ‎jego‎ ‎małżonka,‎ ‎królowa‎ ‎polska‎ ‎Anna,‎ ‎a‎ ‎procesje,‎ ‎które‎ ‎wy
legły‎ ‎ze‎ ‎wszystkich‎ ‎kościołów,‎ ‎były‎ ‎dowodem‎ ‎ogromnej‎ ‎radości‎ ‎z‎ ‎powodu‎ ‎jego‎ ‎powrotu.
Następnie‎ ‎w‎ ‎dzień‎ ‎Wniebowzięcia‎ ‎NMPanny‎144‎ ‎król‎ ‎Władysław‎ ‎obecny‎ ‎na‎ ‎uroczystej
mszy‎ ‎w‎ ‎kościele‎ ‎parafialnym‎ ‎Panny‎ ‎Marii‎ ‎ku‎ ‎wielkiej‎ ‎radości‎ ‎i‎ ‎podziwowi‎ ‎ludu
kazał‎ ‎wystawić‎ ‎na‎ ‎widok‎ ‎publiczny‎ ‎w‎ ‎miejscu,‎ ‎gdzie‎ ‎się‎ ‎zatrzymał,‎ ‎w‎ ‎stallach,‎ ‎rze
czywistą‎ ‎koronę,‎ ‎miecz,‎ ‎jabłko‎ ‎i‎ ‎berło.

[madohora]

Ponieważ jednak ciech‎ ‎Jastrzębiec‎ ‎uchylił‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎przybycia‎ ‎na‎ ‎ten‎ ‎zjazd,‎ ‎nie‎ ‎doszło‎ ‎do‎ ‎wykonania‎ ‎za
mierzonego‎ ‎występku.‎ ‎Jakiż‎ ‎to‎ ‎był‎ ‎wstyd,‎ ‎jaka‎ ‎krzywda‎ ‎i‎ ‎obelga‎ ‎dla‎ ‎katedry‎ ‎kra
kowskiej,‎ ‎jaki‎ ‎szkodliwy‎ ‎i‎ ‎haniebny‎ ‎przykład‎ ‎stanowiło‎ ‎to‎ ‎posunięcie,‎ ‎ile‎ ‎hańby‎ ‎przy
niosło‎ ‎królewskiemu‎ ‎majestatowi‎ ‎i‎ ‎całemu‎ ‎Królestwu‎ ‎to,‎ ‎że‎ ‎król‎ ‎skądinąd‎ ‎pobożny
i‎ ‎katolicki,‎ ‎sławny‎ ‎i‎ ‎znakomity‎ ‎władca,‎ ‎wysilał‎ ‎się,‎ ‎by‎ ‎usunąć‎ ‎jednego‎ ‎biskupa‎ ‎i‎ ‎użył
całej‎ ‎swej‎ ‎potęgi‎ ‎i‎ ‎majestatu‎ ‎przeciw‎ ‎człowiekowi‎ ‎dobremu‎ ‎i‎ ‎prostemu,‎ ‎nawet,‎ ‎gdy
by‎ ‎było‎ ‎prawdą,‎ ‎że‎ ‎popadłemu‎ ‎w‎ ‎szaleństwo!‎ ‎Tm‎ ‎bardziej‎ ‎król‎ ‎zdawał‎ ‎sobie‎ ‎sprawę,‎ ‎jak
znacznymi‎ ‎darami‎ ‎Bóg‎ ‎go‎ ‎wyróżnił,‎ ‎z‎ ‎tym‎ ‎większą‎ ‎gorliwością‎ ‎i‎ ‎gorętszą‎ ‎troską‎ ‎winien
był‎ ‎czuwać,‎ ‎by‎ ‎ze‎ ‎szkodą‎ ‎i‎ ‎hańbą‎ ‎dla‎ ‎swych‎ ‎królestw‎ ‎i‎ ‎księstw‎ ‎nie‎ ‎zaćmić‎ ‎sławy‎ ‎swego
imienia‎ ‎tak‎ ‎haniebną‎ ‎plamą,‎ ‎która‎ ‎miała‎ ‎szkodzić‎ ‎jego‎ ‎dobru‎ ‎i‎ ‎sławie.‎ ‎Wspomnia
nemu‎ ‎bowiem‎ ‎biskupowi‎ ‎Piotrowi‎ ‎Wyszowi,‎ ‎jeśli‎ ‎był‎ ‎szalony,‎ ‎należała‎ ‎się‎ ‎większa
litość‎ ‎jako‎ ‎temu,‎ ‎za‎ ‎którego‎ ‎rządów‎ ‎biskupich‎ ‎Królestwo‎ ‎Polskie‎ ‎zdobyło‎ ‎spokój‎ ‎i‎ ‎od-‎ ‎•
niosło‎ ‎owo‎ ‎sławne‎ ‎zwycięstwo‎ ‎nad‎ ‎Krzyżakami‎ ‎pod‎ ‎Grunwaldem,‎ ‎kościoły‎ ‎cieszyły
się‎ ‎wolnością,‎ ‎wśród‎ ‎ludu‎ ‎panowała‎ ‎zgoda,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎obyczajach‎ ‎ład.‎ ‎Po‎ ‎jego‎ ‎zaś‎ ‎usunięciu
zaczęło‎ ‎się‎ ‎szerzyć‎ ‎-wielkie‎ ‎zepsucie‎ ‎wśród‎ ‎duchowieństwa‎ ‎i‎ ‎ludu.‎ ‎Wysuwano‎ ‎przy
puszczenie,‎ ‎że‎ ‎przyczyną‎ ‎tego‎ ‎zepsucia‎ ‎był‎ ‎właśnie‎ ‎Wojciech‎ ‎Jastrzębiec.‎ ‎On‎ ‎pier
wszy‎ ‎wśród‎ ‎Polaków‎ ‎dla‎ ‎zdobycia‎ ‎świetnego‎ ‎stanowiska,‎ ‎które‎ ‎miało‎ ‎zaspokoić‎ ‎jego
ambicję,‎ ‎stał‎ ‎się‎ ‎sprawcą‎ ‎tego‎ ‎zgubnego‎ ‎przykładu:‎ ‎usunięcia‎ ‎biskupa‎ ‎i‎ ‎zajęcia‎ ‎jego
miejsca.

[madohora]

Piotr Wysz, mianowany biskupem krakowskim 19 XII 1392. Powiernik królowej Jadwigi i obrońca jej dobrego imienia. Dzięki królowej Jadwidze w katedrze w 1393 powstało kolegium psałterzystów. Za Wysza wybudowano w 1397 na Piasku (na przedmieściu krakowskim Garbary) klasztor karmelitów, a sam biskup fundował kościół parafialny w Bolechowicach pod Krakowem. W 1397 na skutek starań królowej papież Bonifacy IX zezwolił na założenie wydziału teologicznego w Krakowie. Królowa zaś umierając w 2 lata później (1399) zapisała kosztowności na odnowienie działalności Uniwersytetu Krakowskiego, który założony w 1364, upadł. Biskup Wysz był egzekutorem testamentu królowej. W 1405 na Kazimierzu osiedlili się kanonicy lateraneńscy. Piotr Wysz wyjechał w 1408 na sobór pizański i odwiedził Ziemię Świętą. Zwolennik reformy Kościoła, autor m. innymi traktatu Speculum Aureum. Na skutek intryg Witolda Wysz został w 1412 przeniesiony na stolicę poznańską, gdzie zmarł 30 IX 1414.

[madohora]

Z wykształcenia prawnik, studiował w Pradze i Padwie, gdzie w 1386 roku uzyskał doktorat obojga praw.

[madohora]

Współpracownik króla Władysława Jagiełły i królowej Jadwigi Andegawenki. Od 1391 roku kanclerz dworu królowej, w dniu 4 grudnia 1392 roku mianowany biskupem krakowskim. Współorganizator odnowionej i powiększonej o wydział teologiczny w 1397 roku na mocy pozwolenia papieża Bonifacego IX Akademii Krakowskiej. Pierwszy kanclerz uczelni krakowskiej. Wykonawca testamentu królowej Jadwigi Andegawenki w 1399 roku.

[madohora]

Był uczestnikiem dwóch soborów: w Sienie w 1408 roku i Pizie w 1409 roku. Zabierając głos jako biskup i dyplomata uczestnicząc w obradach soborowych krytykował nadużycia w kościele i postulował wprowadzenie reform. Po obradach soboru wraz z opatem tynieckim Mścisławem biskup postanowił udać się z pielgrzymką do Ziemi Świętej; do kraju powrócił wiosną 1410 roku. Podpisał pokój toruński 1411 roku

[madohora]

Młodość‎ ‎i‎ ‎działalność‎ ‎Piotra‎ ‎Wysza‎ ‎do‎ ‎czasu‎ ‎objęcia
‎ ‎biskupstwa‎krakowskiego‎*‎1‎.
Wśród‎ ‎niezamożnej‎ ‎i‎ ‎tak‎ ‎ruchliwej‎ ‎braci‎ ‎wielkopolskiej,
w‎ ‎Radolinie‎ ‎wsi‎ ‎powiatu‎ ‎konińskiego,‎ ‎przyszedł‎ ‎na‎ ‎świat,‎ ‎około
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎połowy‎XI‎V‎w.‎Piotr‎zwany‎często‎Wysz‎(Wisz,‎Wysch,‎Wyss)‎2‎*‎.
Był‎ ‎synem‎ ‎Jana‎ ‎Maczudy,‎ ‎którego‎ ‎Długosz‎ ‎zwie‎ ‎komesem‎ ‎oraz
jego‎ ‎żony‎ ‎Małgorzaty‎ ‎czy,‎ ‎jak‎ ‎w‎ ‎innem‎ ‎miejscu‎ ‎zaznacza‎ ‎Dłu
gosz,‎ ‎Anny‎8‎.‎ ‎Wywodził‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎rodu‎ ‎Leszczyców,‎ ‎który‎ ‎pieczętował
‎herbem‎ ‎Bróg‎ ‎inaczej‎ ‎Laski‎ ‎ ‎ ‎ ‎się‎4‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎*‎*‎*‎.‎Ród‎ten‎nie‎zaznaczył‎się‎w‎hi
storji,‎ ‎do‎ ‎czasów‎ ‎Piotra,‎ ‎osobistościami‎ ‎o‎ ‎szerszej‎ ‎sławie,‎ ‎mimo,
że‎ ‎przedstawiciele‎ ‎Leszczyców‎ ‎zajmowali‎ ‎od‎ ‎czasu‎ ‎do‎ ‎czasu
znaczniejsze‎ ‎stanowiska‎ ‎*.‎ ‎Dziedzice‎ ‎wsi‎ ‎Radolina,‎ ‎należącej‎ ‎za
czasów‎ ‎Piotra‎ ‎do‎ ‎jego‎ ‎ojca,‎ ‎płacili‎ ‎na‎ ‎początku‎ ‎XIII‎ ‎w.‎ ‎dziesię
‎ ‎ ‎ ‎ciny‎Cystersom‎lądzkim‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎*‎.‎Jeden‎z‎nich‎Świętopełk‎z‎Radolina,
cześnik‎ ‎kaliski,‎ ‎należał‎ ‎do‎ ‎konfraterni‎ ‎tego‎ ‎klasztoru‎ ‎8‎.
Trudno‎ ‎określić,‎ ‎jakim‎ ‎był‎ ‎stan‎ ‎majątkowy‎ ‎rodziców‎ ‎Pio
tra.‎ ‎Zapewne,‎ ‎że‎ ‎oprócz‎ ‎Radolina‎ ‎mogli‎ ‎posiadać‎ ‎więcej‎ ‎wsi,‎ ‎do
których‎ ‎należała‎ ‎i‎ ‎wieś‎ ‎Lubstowo‎ ‎4‎,‎ ‎położona‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎samym‎ ‎po
wiecie.‎ ‎Rodzeństwo‎ ‎Piotra‎ ‎nie‎ ‎było‎ ‎liczne.‎ ‎Komes‎ ‎Maczuda‎ ‎po
siadał‎ ‎oprócz‎ ‎Piotra‎ ‎dwu‎ ‎synów‎ ‎Mateusza‎ ‎i‎ ‎Zygmunta.‎ ‎Z‎ ‎tych
pierwszy‎ ‎był‎ ‎w‎ ‎latach‎ ‎1400—1404‎ ‎wojewodą‎ ‎inowrocławskim‎ ‎5
i‎ ‎brał‎ ‎z‎ ‎Piotrem‎ ‎czynny‎ ‎udział‎ ‎w‎ ‎życiu‎ ‎publicznem,‎ ‎o‎ ‎drugim
natomiast‎ ‎brak‎ ‎bliższych‎ ‎danych;‎ ‎wiadomem‎ ‎jest‎ ‎w‎ ‎każdym
razie‎ ‎tyle,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎1393‎ ‎r.‎ ‎otrzymał‎ ‎od‎ ‎biskupa‎ ‎kujawskiego
Henryka‎ ‎ks.‎ ‎lignickiego,‎ ‎jako‎ ‎prebendę‎ ‎wieś‎ ‎Orle.‎ ‎Uzyskał
ją‎ ‎dzięki‎ ‎wpływom‎ ‎Piotra,‎ ‎naówczas‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego,
wielkiego‎ ‎przyjaciela‎ ‎biskupa‎ ‎Henryka‎6‎.‎ ‎Zygmunt‎ ‎nie‎ ‎posiadał
wówczas‎ ‎święceń‎ ‎kapłańskich.‎ ‎Potomstwo‎ ‎zatem,‎ ‎jakie‎ ‎pozostało,
pochodzić‎ ‎mogło‎ ‎tak‎ ‎od‎ ‎Mateusza‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎od‎ ‎Zygmunta.‎ ‎Piotr
Wysz‎ ‎posiadał‎ ‎dwie‎ ‎bratanice,‎ ‎z‎ ‎których‎ ‎jedna,‎ ‎Barbara,‎ ‎była
za‎ ‎słynnym‎ ‎Zawiszą‎ ‎z‎ ‎G-arbowa‎ ‎herbu‎ ‎Sulima‎7‎,‎ ‎druga‎ ‎również
za‎ ‎Sulimczykiem,‎ ‎Bartoszem‎ ‎Włodkowicem‎ ‎z‎ ‎Wierzchosławic‎ ‎h
Męskim‎ ‎potomkiem‎ ‎wyżej‎ ‎wspomnianego‎ ‎rodu,‎ ‎synem‎ ‎Mateusza,
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎był‎Piotr‎kanonik‎gnieźnieński‎i‎krakowski‎ ‎ ‎*‎i‎2‎.‎Kanonję‎krakow
ską‎ ‎otrzymał‎ ‎na‎ ‎mocy‎ ‎prowizji‎ ‎papieża‎ ‎Aleksandra‎ ‎V‎ ‎3‎ ‎zapewne
dzięki‎ ‎staraniom‎ ‎biskupa‎ ‎Piotra,‎ ‎który,‎ ‎przebywając‎ ‎na‎ ‎soborze
w‎ ‎Pizie,‎ ‎mógł‎ ‎ją‎ ‎u‎ ‎owego‎ ‎pizańskiego‎ ‎papieża‎ ‎uzyskać.‎ ‎Z‎ ‎gnia
zda‎ ‎Wyszów‎ ‎pochodził‎ ‎również‎ ‎Mroczek‎ ‎z‎ ‎Posadowa‎ ‎lub‎ ‎Łopu-
chowa,‎ ‎gorący‎ ‎zwolennik‎ ‎Piotra.‎ ‎O‎ ‎nim‎ ‎to‎ ‎pisze‎ ‎Długosz,‎ ‎że‎ ‎był
w‎ ‎bliskiem‎ ‎pokrewieństwie‎ ‎z‎ ‎biskupem‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎linji‎ ‎prostej‎ ‎4‎.‎ ‎Był
wobec‎ ‎tego‎ ‎jednym‎ ‎z‎ ‎synów‎ ‎braci‎ ‎Piotra.‎ ‎Ród‎ ‎Wyszów‎ ‎nie‎ ‎wy
marł‎ ‎więc‎ ‎na‎ ‎Mateuszu‎ ‎—‎ ‎jak‎ ‎sądzi‎ ‎Żychliński‎5‎.‎ ‎Z‎ ‎poruszonych
wypadków‎ ‎wnioskować‎ ‎można,‎ ‎że‎ ‎nie‎ ‎brak‎ ‎mu‎ ‎było‎ ‎stryj‎ ‎ców,
którzy‎ ‎później‎ ‎potrafili‎ ‎dzielnie‎ ‎stanąć‎ ‎w‎ ‎obronie‎ ‎pokrzywdzo
nego‎ ‎krewniaka‎ ‎i‎ ‎wdzięczną‎ ‎pamięć‎ ‎zachować‎ ‎o‎ ‎nim‎ ‎po‎ ‎jego śmierci.

[madohora]

22‎ ‎października‎ ‎tegoż‎ ‎roku‎ ‎licencjat‎ ‎prawa‎ ‎cywilnego‎ ‎\‎ ‎a‎ ‎od
‎ ‎ ‎ ‎ ‎jako‎ ‎doktor‎ ‎obojga‎ ‎ ‎ ‎19‎grudnia‎1386‎r.‎występuje‎praw‎ ‎*‎1‎2‎,‎choć
często‎ ‎zadowala‎ ‎się‎ ‎tytułem‎ ‎doktora‎ ‎dekretów‎3‎.‎ ‎Ostatni‎ ‎ślad‎ ‎jego
bytności‎ ‎w‎ ‎Padwie‎ ‎mamy‎ ‎11‎ ‎maja‎ ‎1387‎ ‎r.‎4‎,‎ ‎tak‎ ‎że‎ ‎przypusz
czenie,‎ ‎że‎ ‎wykładał‎ ‎w‎ ‎Padwie‎ ‎prawo‎ ‎kanoniczne‎ ‎przez‎ ‎rok‎ ‎po
doktoracie‎ ‎ ‎jest‎ ‎zupełnie‎ ‎uzasadnione.
Po‎ ‎wyjeździe‎ ‎Piotra‎ ‎z‎ ‎Padwy‎ ‎pamięć‎ ‎o‎ ‎nim‎ ‎nie‎ ‎zginęła,
owszem‎ ‎zachowała‎ ‎się‎ ‎wśród‎ ‎profesorów,‎ ‎u‎ ‎których‎ ‎szukał‎ ‎pó
źniej‎ ‎Wysz‎ ‎poparcia,‎ ‎starając‎ ‎się‎ ‎przez‎ ‎pośredników‎ ‎o‎ ‎kapelusz
kardynalski‎6‎,‎ ‎a‎ ‎również‎ ‎przetrwała‎ ‎wśród‎ ‎kolegów‎ ‎i‎ ‎uczniów,
do‎ ‎których‎ ‎należał‎ ‎i‎ ‎Andrzej‎ ‎Laskary,‎ ‎późniejszy‎ ‎biskup‎ ‎poznański‎x‎.‎ ‎Przez‎ ‎kilka‎ ‎następnych‎ ‎miesięcy‎ ‎nie‎ ‎mamy‎ ‎wiado
mości‎ ‎o‎ ‎Piotrze,‎ ‎ale‎ ‎fakt,‎ ‎że‎ ‎już‎ ‎z‎ ‎wiosną‎ ‎1388‎ ‎r.‎ ‎występuje‎ ‎jako
jeden‎ ‎z‎ ‎przedstawicieli‎ ‎Polski‎ ‎w‎ ‎rokowaniach‎ ‎z‎ ‎krzyżakami,‎ ‎po
zwala‎ ‎wnioskować,‎ ‎że‎ ‎z‎ ‎Padwy‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎kraju‎ ‎i‎ ‎że‎ ‎zdobyta
wiedza‎ ‎a‎ ‎zapewne‎ ‎i‎ ‎przyjaźni‎ ‎mu‎ ‎ludzie‎ ‎utorowali‎ ‎mu‎ ‎drogę‎ ‎na
dwór‎ ‎królewski,‎ ‎do‎ ‎najbliższego‎ ‎otoczenia‎ ‎królowej‎ ‎Jadwigi.
W‎ ‎przybliżeniu‎ ‎można‎ ‎też‎ ‎określić‎ ‎owych‎ ‎protektorów‎ ‎a‎ ‎nieba
wem‎ ‎przyjaciół‎ ‎politycznych‎ ‎Piotra‎ ‎"Wysza.‎ ‎Grupa‎ ‎tych‎ ‎ludzi
wyłania‎ ‎się‎ ‎coraz‎ ‎widoczniej,‎ ‎im‎ ‎dalej‎ ‎posuwamy‎ ‎się‎ ‎i‎ ‎śledzimy
ścieżki‎ ‎życia‎ ‎Piotra,‎ ‎obserwując‎ ‎jednocześnie‎ ‎znaczenie‎ ‎tych‎ ‎osób,
wśród‎ ‎których‎ ‎występuje.‎ ‎Z‎ ‎tych,‎ ‎z‎ ‎którymi‎ ‎współcześnie‎ ‎dzia
łał,‎ ‎wysuwają‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎plan‎ ‎pierwszy‎ ‎takie‎ ‎osobistości,‎ ‎jak‎ ‎Sędzi
wój‎ ‎z‎ ‎Szubina,‎ ‎Jan‎ ‎z‎ ‎Tarnowa,‎ ‎Jan‎ ‎z‎ ‎Tęczyna,‎ ‎Spytek‎ ‎z‎ ‎Mel-
sztyna,‎ ‎Jan‎ ‎Ligęza,‎ ‎Krystyn‎ ‎z‎ ‎Ostrowa,‎ ‎przedstawiciele‎ ‎rodu
Sulimów‎ ‎i‎ ‎ ‎ ‎inni‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎3‎.‎Sędziwój‎z‎Szubina,‎starosta‎i‎wojewoda‎kali
ski,‎ ‎był‎ ‎przez‎ ‎pewien‎ ‎czas‎ ‎starostą‎ ‎generalnym‎ ‎Wielkopolski.‎ ‎Miał
więc‎ ‎możność‎ ‎poznania‎ ‎tamtejszych‎ ‎stosunków‎ ‎s‎,‎ ‎a‎ ‎śmiało‎ ‎można
przypuścić,‎ ‎że‎ ‎mógł‎ ‎zaznajomić‎ ‎się‎ ‎o‎ ‎ile‎ ‎nie‎ ‎z‎ ‎Piotrem,‎ ‎to‎ ‎z‎ ‎jego
rodziną.‎ ‎Oprócz‎ ‎Sędziwoja‎ ‎spotykamy‎ ‎w‎ ‎tern‎ ‎kole‎ ‎bardzo‎ ‎często
Jana‎ ‎z‎ ‎Tarnowa,‎ ‎Spy‎ ‎tka‎ ‎z‎ ‎Melsztyna,‎ ‎Jaśka‎ ‎z‎ ‎Tęczyna.‎ ‎Ludzie
ci‎ ‎podczas‎ ‎bezkrólewia‎ ‎doszli‎ ‎do‎ ‎olbrzymich‎ ‎wpływów,‎ ‎należeli
do‎ ‎rodów,‎ ‎w‎ ‎których‎ ‎ręku‎ ‎spoczywał‎ ‎faktycznie‎ ‎rząd,‎ ‎które‎ ‎wpro
wadziły‎ ‎Jadwigę‎ ‎na‎ ‎tron‎ ‎Polski.‎ ‎Z‎ ‎niektóremi‎ ‎wyżej‎ ‎wspomnia-
nemi‎ ‎osobami‎ ‎łączyły‎ ‎Piotra‎ ‎silniejsze‎ ‎węzły‎ ‎przyjaźni,‎ ‎a‎ ‎były‎ ‎to
zazwyczaj‎ ‎osoby,‎ ‎wierne‎ ‎planom‎ ‎politycznym‎ ‎Jadwigi‎ ‎i‎ ‎gorąco
do‎ ‎niej‎ ‎przywiązane.‎

[madohora]

Nic więc dziwnego,‎ ‎że‎ ‎ze‎ ‎strony‎ ‎polskiej‎ ‎włączono‎ ‎do‎ ‎delegacji‎ ‎mającej
toczyć‎ ‎rokowania‎ ‎świeżo‎ ‎przybyłego‎ ‎do‎ ‎kraju‎ ‎uczonego‎ ‎praw
nika,‎ ‎który‎ ‎już‎ ‎w‎ ‎Padwie‎ ‎zdobyć‎ ‎sobie‎ ‎potrafił‎ ‎poważne‎ ‎stano
wisko.‎ ‎Piotr‎ ‎Wysz‎ ‎znalazł‎ ‎się‎ ‎więc‎ ‎w‎ ‎gronie‎ ‎pełnomocników,
wysłanych‎ ‎na‎ ‎pertraktacje‎ ‎do‎ ‎Torunia,‎ ‎które‎ ‎składali:‎ ‎arcybiskup
Bodzanta,‎ ‎Bartosz‎ ‎z‎ ‎Wiszemburga‎ ‎wojewoda‎ ‎poznański,‎ ‎Spytko
z‎ ‎Melsztyna‎ ‎wojewoda‎ ‎krakowski,‎ ‎i‎ ‎Mikołaj‎ ‎Bogorja‎ ‎marszałek
królestwa‎ ‎x‎.
Król‎ ‎z‎ ‎licznym‎ ‎orszakiem‎ ‎zatrzymał‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎Raciążu,‎ ‎delegaci
zaś‎ ‎wyjechali‎ ‎do‎ ‎Torunia,‎ ‎gdzie‎ ‎dnia‎ ‎11‎ ‎kwietnia‎ ‎rozpoczęły‎ ‎się
pertraktacje,‎ ‎przeniesione‎ ‎później‎ ‎do‎ ‎miejscowości‎ ‎leżącej‎ ‎w‎ ‎po
łowie‎ ‎drogi‎ ‎do‎ ‎Raciąża.‎ ‎Krzyżacy‎ ‎zażądali‎ ‎w‎ ‎nich‎ ‎zwrotu‎ ‎jeńców
swych‎ ‎znajdujących‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎Litwie,‎ ‎domagali‎ ‎się‎ ‎rękojmi‎ ‎ze‎ ‎strony
polskiej,‎ ‎że‎ ‎Litwini,‎ ‎jak‎ ‎za‎ ‎czasów‎ ‎Mendoga,‎ ‎nie‎ ‎powrócą‎ ‎do
pogaństwa‎ ‎a‎ ‎jednocześnie‎ ‎pozostawienie‎ ‎ich‎ ‎przez‎ ‎Polaków‎ ‎przy
dawnych,‎ ‎nieokreślonych‎ ‎zresztą‎ ‎bliżej‎ ‎prawach‎ ‎do‎ ‎Litwy.‎ ‎Te
żądania,‎ ‎a‎ ‎jednoczesna‎ ‎nieustępliwość‎ ‎wobec‎ ‎skarg‎ ‎Polaków‎ ‎na
odmawianie‎ ‎Jagielle‎ ‎imienia‎ ‎chrześcijańskiego,‎ ‎Władysława,‎ ‎oczer
nianie‎ ‎go‎ ‎przed‎ ‎opinją‎ ‎obcą,‎ ‎dążenie‎ ‎do‎ ‎oderwania‎ ‎sprawy‎ ‎sto
sunku‎ ‎Zakonu‎ ‎do‎ ‎Polski‎ ‎od‎ ‎stosunku‎ ‎do‎ ‎Litwy‎ ‎i‎ ‎odmowa‎ ‎usta
lenia‎ ‎granicy‎ ‎pomiędzy‎ ‎Prusami‎ ‎a‎ ‎Litwą,‎ ‎rozbiły‎ ‎po‎ ‎10‎ ‎dniach
rokowania.
Co‎ ‎się‎ ‎działo‎ ‎z‎ ‎Piotrem‎ ‎po‎ ‎powrocie‎ ‎z‎ ‎Raciąża,‎ ‎znowu‎ ‎do
kładnie‎ ‎nie‎ ‎wiemy.‎ ‎Wypłynięcie‎ ‎jego‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎następnym‎ ‎w‎ ‎kurji
rzymskiej‎ ‎wskazywałoby‎ ‎w‎ ‎związku‎ ‎z‎ ‎jego‎ ‎udziałem‎ ‎w‎ ‎rokowa
niach‎ ‎z‎ ‎krzyżakami,‎ ‎iż‎ ‎wysłano‎ ‎go‎ ‎właśnie‎ ‎w‎ ‎sprawie‎ ‎krzyżackiej
do‎ ‎kurji,‎ ‎którą‎ ‎Zakon‎ ‎zasypał‎ ‎skargami‎ ‎na‎ ‎Polskę.‎ ‎Udział‎ ‎Wy-
sza‎ ‎w‎ ‎późniejszych‎ ‎jeszcze‎ ‎rokowaniach‎ ‎z‎ ‎Zakonem‎ ‎potwierdza
to‎ ‎przypuszczenie,‎ ‎które‎ ‎pracom‎ ‎jego‎ ‎jako‎ ‎rzeczoznawcy‎ ‎w‎ ‎spra
wach‎ ‎krzyżackich‎ ‎nadaje‎ ‎pewną‎ ‎potrzebną‎ ‎ciągłość.‎ ‎Misja‎ ‎jego
w‎ ‎kurji‎ ‎dobiegała‎ ‎w‎ ‎każdym‎ ‎razie‎ ‎do‎ ‎końca‎ ‎w‎ ‎połowie‎ ‎1389‎ ‎r.,
a‎ ‎polecenia‎ ‎papieskie,‎ ‎godność‎ ‎referendarza‎ ‎kurji‎ ‎i‎ ‎prepozyta‎ ‎wło
cławskiego,‎ ‎z‎ ‎jakiemi‎ ‎wracał‎ ‎do‎ ‎kraju,‎ ‎dowodzą,‎ ‎że‎ ‎zdołał‎ ‎i‎ ‎tam
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎wyrobić‎sobie‎stosunki‎i‎zaufanie‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎,‎ułatwiające‎sukces‎jego‎poli
tycznym‎ ‎zadaniom.‎ ‎Bullą‎ ‎z‎ ‎24‎ ‎sierpnia‎ ‎1389‎ ‎r.‎ ‎mianował‎ ‎go‎ ‎też
Urban‎ ‎VI‎ ‎nuncjuszem‎ ‎i‎ ‎kollektorem‎ ‎generalnym‎ ‎dochodów‎ ‎kamery‎ ‎z‎ ‎prawem‎ ‎kontrolowania‎ ‎nietylko‎ ‎ksiąg‎ ‎dochodów,‎ ‎zebra
nych‎ ‎przez‎ ‎kollektorów,‎ ‎ale‎ ‎także‎ ‎inkwizytorów‎ ‎w‎ ‎Polsce,‎ ‎na
Węgrzech‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎leżących‎ ‎poza‎ ‎Polską‎ ‎częściach‎ ‎prowincji‎ ‎gnie
źnieńskiej.‎ ‎Z‎ ‎tekstu‎ ‎tej‎ ‎bulli‎ ‎i‎ ‎towarzyszącej‎ ‎jej‎ ‎drugiej‎ ‎w‎ ‎spra
wie‎ ‎dziesięcin‎ ‎widocznem‎ ‎jest,‎ ‎że‎ ‎kurji‎ ‎zależało‎ ‎na‎ ‎wprowadze
niu‎ ‎rygoru,‎ ‎zmuszeniu‎ ‎opieszałych‎ ‎kollektorów‎ ‎do‎ ‎wypłat‎ ‎i‎ ‎ścią
gnięciu‎ ‎zaległych‎ ‎należytości,‎ ‎na‎ ‎prędszej‎ ‎wysyłce‎ ‎do‎ ‎kamery‎ ‎sum
zaległych,‎ ‎które‎ ‎Piotrowi‎ ‎polecono‎ ‎odbierać‎ ‎i‎ ‎niezwłocznie‎ ‎odsy
łać.‎ ‎Misja‎ ‎jego,‎ ‎jak‎ ‎wynika‎ ‎z‎ ‎wystawionego‎ ‎mu‎ ‎tegoż‎ ‎dnia‎ ‎glejtu
podróżnego‎ ‎obliczona‎ ‎była‎ ‎na‎ ‎rok,‎ ‎a‎ ‎z‎ ‎wyników‎ ‎jej‎ ‎musiała‎ ‎być
kur‎ ‎ja‎ ‎zadowolona,‎ ‎skoro‎ ‎Bonifacy‎ ‎IX,‎ ‎za‎ ‎którego‎ ‎rządów‎ ‎zdać
musiał‎ ‎Piotr‎ ‎sprawę‎ ‎ze‎ ‎swej‎ ‎działalności,‎ ‎otaczał‎ ‎go,‎ ‎jak‎ ‎zoba
czymy,‎ ‎niezwykłą‎ ‎życzliwością‎ ‎1‎.
W‎ ‎rok‎ ‎po‎ ‎powrocie‎ ‎jego‎ ‎do‎ ‎kraju,‎ ‎latem‎ ‎1390‎ ‎r.,‎ ‎dochodzą
nas‎ ‎dalsze‎ ‎wiadomości‎ ‎o‎ ‎Piotrze,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎aktach‎ ‎z‎ ‎tego‎ ‎czasu‎ ‎wy
stępuje‎ ‎on‎ ‎już‎ ‎bez‎ ‎tytułu‎ ‎nuncjusza‎2‎,‎ ‎coby‎ ‎dowodziło,‎ ‎że‎ ‎misja
jego‎ ‎była‎ ‎ukończona.‎ ‎Brak‎ ‎wiadomości‎ ‎o‎ ‎pobycie‎ ‎jego‎ ‎w‎ ‎Krako
wie‎ ‎wskazywałby‎ ‎na‎ ‎to,‎ ‎że‎ ‎rok‎ ‎ten‎ ‎spędził‎ ‎na‎ ‎objazdach‎ ‎zwią
zanych‎ ‎z‎ ‎misją‎ ‎przekazaną‎ ‎mu‎ ‎przez‎ ‎kurję.‎ ‎Być‎ ‎może,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎związku
z‎ ‎nią‎ ‎pozostaje‎ ‎nawiązanie‎ ‎przez‎ ‎Wysza‎ ‎bliższych‎ ‎stosunków
z‎ ‎Gottfrydem‎ ‎Fattinanti,‎ ‎genueńczykiem‎ ‎z‎ ‎pochodzenia,‎ ‎bogatym
rajcą‎ ‎krakowskim,‎ ‎żupnikiem‎ ‎i‎ ‎finansistą.‎ ‎Za‎ ‎pośrednictwem‎ ‎bo
wiem‎ ‎kupców‎ ‎i‎ ‎bankierów‎ ‎włoskich‎ ‎przesyłali‎ ‎najczęściej‎ ‎kol-
lektorzy‎ ‎pieniądze‎ ‎do‎ ‎kurji,‎ ‎tak‎ ‎jak‎ ‎to‎ ‎czynił‎ ‎poprzedni‎ ‎kollektor
na‎ ‎Polskę,‎ ‎Węgry,‎ ‎Czechy‎ ‎i‎ ‎Niemcy‎ ‎Angelus‎ ‎de‎ ‎Castelano,‎ ‎za
pośrednictwem‎ ‎kupców‎ ‎z‎ ‎Lukki‎ ‎Castruccia‎ ‎Sagine,‎ ‎Antoniego‎ ‎de
Podio‎ ‎i‎ ‎Marcina‎ ‎de‎ ‎Guintorino‎ ‎3‎.
Komplikacje‎ ‎litewsko-krzyżackie‎ ‎skierowały‎ ‎jednak‎ ‎Wysza
znów‎ ‎do‎ ‎spraw‎ ‎politycznych.‎

[madohora]

W‎ ‎ten‎ ‎sposób‎ ‎Wysz‎ ‎został‎ ‎specjalnym‎ ‎niejako‎ ‎ambasado
rem‎ ‎pomiędzy‎ ‎królową‎ ‎a‎ ‎kur‎ ‎ją,‎ ‎gdzie‎ ‎pozostawał‎ ‎zapewne‎ ‎jeszcze
przez‎ ‎cały‎ ‎rok‎ ‎1392,‎ ‎przez‎ ‎który‎ ‎nie‎ ‎spotykamy‎ ‎śladów‎ ‎jego
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎w‎Polsce.‎Tytuł‎protonotarjusza,‎którego‎chętnie‎później‎używał otrzymany‎ ‎wówczas‎ ‎od‎ ‎papieża,‎ ‎był‎ ‎dalszym‎ ‎dowodem‎ ‎wzmaga
nia‎ ‎się‎ ‎jego‎ ‎znaczenia‎ ‎w‎ ‎kurji.
Nic‎ ‎też‎ ‎dziwnego,‎ ‎że‎ ‎wobec‎ ‎takich‎ ‎zasług‎ ‎wysunęła‎ ‎go
królowa‎ ‎niezwłocznie‎ ‎na‎ ‎opróżnione‎ ‎przez‎ ‎śmierć‎ ‎Jana‎ ‎Radlicy
(12‎ ‎stycznia‎ ‎1392‎ ‎r.)‎1‎ ‎biskupstwo‎ ‎krakowskie,‎ ‎m‎im‎o,‎ ‎że‎ ‎i‎ ‎Boni
facy‎ ‎IX‎ ‎i‎ ‎kapituła‎ ‎mieli‎ ‎innych‎ ‎kandydatów.‎ ‎Kapituła‎ ‎krakow
ska,‎ ‎oddawszy‎ ‎administrację‎ ‎diecezji‎ ‎w‎ ‎ręce‎ ‎doktora‎ ‎dekretów
Mikołaja,‎ ‎archidjakona‎ ‎lubelskiego‎2‎,‎ ‎przystąpiła‎ ‎do‎ ‎wyboru‎ ‎bi
skupa‎ ‎i‎ ‎obrała‎ ‎podeszłego‎ ‎już‎ ‎wiekiem‎ ‎kantora‎ ‎wiślickiego‎ ‎i‎ ‎ka
nonika‎ ‎krakowskiego‎ ‎Sieciecha‎ ‎z‎ ‎Chmielnika,‎ ‎herbu‎ ‎Róża‎ ‎3‎.‎ ‎Boni
facy‎ ‎IX‎ ‎naznaczył‎ ‎tymczasem‎ ‎na‎ ‎opróżnioną‎ ‎stolicę‎ ‎swojego‎ ‎sy
nowca,‎ ‎Włocha‎ ‎Manfiola‎4‎.
Ani‎ ‎Sieciech,‎ ‎ani‎ ‎Manfiol‎ ‎nie‎ ‎zasiedli‎ ‎wszakże‎ ‎na‎ ‎stolicy
krakowskiej.‎ ‎Elekt‎ ‎kapituły‎ ‎ustąpił‎ ‎na‎ ‎życzenie‎ ‎zagniewanej‎ ‎na
kanoników‎ ‎krakowskich‎ ‎Jadwigi‎5‎,‎ ‎cofnął‎ ‎się‎ ‎też,‎ ‎związany‎ ‎tak
wyraźnie‎ ‎swemi‎ ‎przyrzeczeniami‎ ‎Bonifacy‎ ‎i‎ ‎przeniósł‎ ‎Manfiola
na‎ ‎biskupstwo‎ ‎płockie.‎ ‎Nie‎ ‎można‎ ‎bowiem‎ ‎wątpić,‎ ‎że‎ ‎życzenie
mianowania‎ ‎Wysza‎ ‎biskupem‎ ‎krakowskim‎ ‎przesłała‎ ‎królowa‎ ‎pa
pieżowi‎ ‎pod‎ ‎owym‎ ‎szczególnym‎ ‎znakiem,‎ ‎jakiego‎ ‎niedawno‎ ‎od
niej‎ ‎żądał.‎ ‎Dnia‎ ‎4‎ ‎grudnia‎ ‎1392‎ ‎r.‎ ‎wydał‎ ‎Bonifacy‎ ‎IX‎ ‎bullę‎ ‎no
minującą‎ ‎biskupem‎ ‎krakowskim‎ ‎Piotra‎ ‎Wysza‎.

[madohora]

Pierwsze‎ ‎lata‎ ‎biskupstwa‎ ‎Piotra‎ ‎świadczą,‎ ‎że‎ ‎oboje‎ ‎królestwo
przychylnie‎ ‎się‎ ‎odnosili‎ ‎do‎ ‎niego;‎ ‎coraz‎ ‎częściej‎ ‎też‎ ‎spotkać‎ ‎go
można‎ ‎u‎ ‎boku‎ ‎króla.‎ ‎Stosunek‎ ‎króla‎ ‎do‎ ‎biskupa‎ ‎nie‎ ‎ograniczał
się‎ ‎jedynie‎ ‎do‎ ‎załatwienia‎ ‎koniecznych‎ ‎spraw.‎ ‎Zacieśniał‎ ‎się‎ ‎on
coraz‎ ‎więcej.‎ ‎Bywa‎ ‎też‎ ‎król‎ ‎gościem‎ ‎u‎ ‎biskupa‎ ‎Piotra.‎ ‎W‎ ‎poro
zumieniu‎ ‎z‎ ‎Piotrem‎ ‎i‎ ‎kapitułą‎ ‎król‎ ‎i‎ ‎królowa‎ ‎ustanowili‎ ‎w‎ ‎ka
tedrze‎ ‎krakowskiej‎ ‎16‎ ‎psałterzystów,‎ ‎a‎ ‎król‎ ‎potwierdził‎ ‎ten‎ ‎akt
w‎ ‎obecności‎ ‎Piotra‎ ‎9‎ ‎sierpnia‎ ‎1393‎ ‎r.‎2‎ ‎Coraz‎ ‎to‎ ‎częściej‎ ‎spotyka
się‎ ‎Piotra‎ ‎wśród‎ ‎najzaufańszych‎ ‎ludzi‎ ‎otaczających‎ ‎królowę,‎ ‎do
których‎ ‎należeli:‎ ‎Jan‎ ‎z‎ ‎Tarnowa,‎ ‎Sędziwój‎ ‎z‎ ‎Szubina,‎ ‎Spytko
z‎ ‎Melsztyna,‎ ‎Jan‎ ‎Ligęza,‎ ‎Krystyn‎ ‎z‎ ‎Ostrowa,‎ ‎Zawisza‎ ‎z‎ ‎Oleśnicy,
Jakusz‎ ‎z‎ ‎Boturzyna,‎ ‎Nawój‎ ‎z‎ ‎Tęczyna,‎ ‎Piotr‎ ‎Kmita,‎ ‎Nawój
z‎ ‎Łękawy,‎ ‎Drogosz‎ ‎sędzia‎ ‎krakowski‎ ‎i‎ ‎wielu‎ ‎innych‎ ‎3‎.
Rok‎ ‎1392‎ ‎był‎ ‎do‎ ‎pewnego‎ ‎stopnia‎ ‎zwrotnym‎ ‎punktem
w‎ ‎dotychczasowej‎ ‎polityce‎ ‎wewnętrznej.‎ ‎Panowie‎ ‎rady‎ ‎królew
skiej‎ ‎grupujący‎ ‎się‎ ‎około‎ ‎królowej,‎ ‎jasno‎ ‎zdawać‎ ‎sobie‎ ‎musieli
sprawę,‎ ‎że‎ ‎polityka‎ ‎królewska‎ ‎Mec‎ ‎musi‎ ‎zmianie.‎ ‎Zbyt‎ ‎wielką
była‎ ‎indywidualność‎ ‎Witolda,‎ ‎aby‎ ‎zadowolił‎ ‎się‎ ‎tern,‎ ‎co‎ ‎mu‎ ‎Ja
giełło‎ ‎dawał.‎ ‎Najbliższe‎ ‎lata‎ ‎pracy‎ ‎jego‎ ‎na‎ ‎wschodzie‎ ‎okazały,
że‎ ‎władzę‎ ‎swą‎ ‎umiał‎ ‎rozszerzyć‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎kosztem‎ ‎Jagiełły.‎ ‎Dalszym
etapem‎ ‎jego‎ ‎planowej‎ ‎akcji‎ ‎było‎ ‎dążenie‎ ‎do‎ ‎rozbicia‎ ‎jednolitego
na‎ ‎razie‎ ‎frontu‎ ‎w‎ ‎obozie‎ ‎królowej‎ ‎4‎.‎ ‎Tak‎ ‎król‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎królowa‎ ‎sta
rań‎ ‎się‎ ‎pozyskać‎ ‎trwale‎ ‎jednego‎ ‎z‎ ‎pierwszych‎ ‎należących‎ ‎do‎ ‎ich
otoczenia‎ ‎a‎ ‎mianowicie‎ ‎Spytka‎ ‎z‎ ‎Melsztyna.‎ ‎Świadkiem‎ ‎tych‎ ‎za
biegów‎ ‎był‎ ‎Piotr,‎ ‎kiedy‎ ‎1‎ ‎stycznia‎ ‎1394‎ ‎r.‎ ‎w‎ ‎Radomiu,‎ ‎oboje
królestwo‎ ‎zwalniali‎ ‎na‎ ‎prośby‎ ‎Spy‎ ‎tka‎ ‎okręg‎ ‎Samborski‎ ‎i‎ ‎jego
miasta‎ ‎od‎ ‎pewnych‎ ‎ciężarów‎ ‎królewskich‎1‎.‎ ‎Najbliższy‎ ‎rok‎ ‎oka
zał,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎gronie‎ ‎otaczającem‎ ‎królowę‎ ‎nie‎ ‎uda‎ ‎się‎ ‎go‎ ‎utrzymać.
Wpływy‎ ‎króla‎ ‎zwyciężały.‎ ‎Biskupa‎ ‎Piotra‎ ‎łączyły‎ ‎ze‎ ‎Spytkiem
jakieś‎ ‎bliższe‎ ‎stosunki.‎ ‎Widocznie‎ ‎z‎ ‎ramienia‎ ‎królowej‎ ‎zabiegał
o‎ ‎trwałe‎ ‎pozyskanie‎ ‎go‎ ‎dla‎ ‎polityki‎ ‎królowej.‎ ‎Często‎ ‎można‎ ‎spot
kać‎ ‎ich‎ ‎obu‎ ‎na‎ ‎współczesnych‎ ‎dokumentach.‎ ‎Już‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1393
z‎ ‎polecenia‎ ‎króla‎ ‎mieli‎ ‎się‎ ‎udać‎ ‎na‎ ‎zjazd‎ ‎z‎ ‎pełnomocnikami‎ ‎Za
konu.‎ ‎O‎ ‎tych‎ ‎wzajemnych‎ ‎jakgdyby‎ ‎związkach‎ ‎wiedzieli‎ ‎współ
cześni.‎ ‎Kupiec‎ ‎krakowski‎ ‎Fattinanti‎ ‎czynił‎ ‎ich‎ ‎obu‎ ‎wykonaw
cami‎ ‎testamentu.‎ ‎A‎ ‎i‎ ‎Spytek‎ ‎z‎ ‎Melsztyna,‎ ‎wchodząc‎ ‎z‎ ‎mieszeza-
nami‎ ‎krakowskimi‎ ‎w‎ ‎układy,‎ ‎wzywał‎ ‎Piotra‎ ‎na‎ ‎świadka‎2‎.‎ ‎Cały
szereg‎ ‎aktów‎ ‎wskazuje‎ ‎niejako‎ ‎na‎ ‎zbliżenie‎ ‎tych‎ ‎dwu‎ ‎osób,‎ ‎które
z‎ ‎konieczności‎ ‎przyjść‎ ‎musiało,‎ ‎gdyż‎ ‎działali‎ ‎na‎ ‎tym‎ ‎samym‎ ‎te
renie.‎ ‎Pod‎ ‎wpływem‎ ‎Witolda‎ ‎otrzymał‎ ‎Spytek‎ ‎z‎ ‎Melsztyna‎ ‎od
Jagiełły‎ ‎13‎ ‎czerwca‎ ‎1395‎ ‎r.‎ ‎Podole‎ ‎zachodnie‎ ‎prawem‎ ‎książę-
cem‎ ‎3‎.‎ ‎Czyn‎ ‎ten‎ ‎wywołał‎ ‎oburzenie‎ ‎rady‎ ‎królewskiej‎ ‎a‎ ‎zarazem
solidaryzującej‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎królową‎4‎ ‎grupy‎ ‎jej‎ ‎doradców,‎ ‎baczących
na‎ ‎to,‎ ‎aby‎ ‎praw‎ ‎ziem‎ ‎koronnych‎ ‎nie‎ ‎uszczuplano‎ ‎a‎ ‎państwo‎ ‎nie
zostało‎ ‎narażone,‎ ‎o‎ ‎ile‎ ‎nie‎ ‎na‎ ‎szkodę,‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎każdym‎ ‎razie‎ ‎na niepokoje.

[madohora]

W‎ ‎r.‎ ‎1399‎ ‎pap.‎ ‎Bonifacy‎ ‎IX.‎ ‎wyróżnił‎ ‎Piotra‎ ‎wybitnie‎ ‎po
wierzając‎ ‎jemu‎ ‎a‎ ‎nie‎ ‎arcybiskupowi‎ ‎gnieźnieńskiemu‎ ‎w‎ ‎związku
z‎ ‎przygotowującą‎ ‎się‎ ‎wyprawą‎ ‎Witolda‎ ‎na‎ ‎wschód,‎ ‎głoszenie
krucjaty‎ ‎na‎ ‎Tatarów‎ ‎i‎ ‎Turków‎ ‎h‎ ‎Rok‎ ‎1399‎ ‎i‎ ‎klęska‎ ‎nad‎ ‎wodami
Worskli‎ ‎wykazały,‎ ‎że‎ ‎siła‎ ‎i‎ ‎odporność‎ ‎Litwy‎ ‎leżą‎ ‎jedynie‎ ‎w‎ ‎związku
z‎ ‎Polską.‎ ‎Klęska‎ ‎Witolda‎ ‎była‎ ‎też‎ ‎zwycięstwem‎ ‎programu‎ ‎poli
tycznego‎ ‎królowej,‎ ‎i‎ ‎byłaby‎ ‎jej‎ ‎dała‎ ‎na‎ ‎przyszłość‎ ‎trwalszą‎ ‎prze
wagę‎ ‎nad‎ ‎Witoldem;‎ ‎losy‎ ‎chciały‎ ‎jednak‎ ‎inaczej.
Wspomniany‎ ‎rok‎ ‎opromienił‎ ‎życie‎ ‎Jadwigi‎ ‎nadzieją‎ ‎macie
rzyństwa.‎ ‎Wielka‎ ‎radość‎ ‎też‎ ‎i‎ ‎ożywienie‎ ‎zapanowało‎ ‎w‎ ‎stolicy
na‎ ‎wieść,‎ ‎że‎ ‎królowa‎ ‎powiła‎ ‎córkę.‎ ‎Było‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎czerwcu.‎ ‎Dziecko
urodziło‎ ‎się‎ ‎jednak‎ ‎słabe,‎ ‎to‎ ‎też‎ ‎Piotr‎ ‎Wysz‎ ‎ochrzcił‎ ‎je‎ ‎zaraz,
nadając‎ ‎mu‎ ‎z‎ ‎polecenia‎ ‎papieskiego,‎ ‎imię‎ ‎ojca‎ ‎chrzestnego‎ ‎a‎ ‎więc
‎Bonifacji‎ ‎oraz‎ ‎imię‎ ‎babki‎ ‎i‎ ‎matki‎ ‎Jadwigi,‎ ‎Elżbiety‎ ‎ ‎papieża,‎ ‎1‎2‎.‎Ra
dość‎ ‎okazała‎ ‎się‎ ‎płonną,‎ ‎bo‎ ‎dziecko‎ ‎wkrótce‎ ‎umarło‎ ‎a‎ ‎królowa
znalazła‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎niebezpieczeństwie‎ ‎życia.‎ ‎Nie‎ ‎pomogły‎ ‎modlitwy,
które‎ ‎Piotr‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎całem‎ ‎duchowieństwem‎ ‎zanosił‎ ‎przed‎ ‎tron
Najwyższego‎ ‎3‎.‎ ‎Już‎ ‎na‎ ‎śmiertelnej‎ ‎leżąc‎ ‎pościeli‎ ‎zwracała‎ ‎się‎ ‎kró
lowa‎ ‎myślą‎ ‎ku‎ ‎podjętemu‎ ‎w‎ ‎ostatnich‎ ‎latach‎ ‎dziełu‎ ‎wznowienia
uniwersytetu.‎ ‎W‎ ‎kole‎ ‎otaczającem‎ ‎łoże‎ ‎umierającej‎ ‎stał‎ ‎między
innymi‎ ‎Piotr.‎ ‎W‎ ‎nim‎ ‎też‎ ‎położyła‎ ‎ostatnią‎ ‎swoją‎ ‎nadzieję.‎ ‎Wszyst
kie‎ ‎swoje‎ ‎kosztowności,‎ ‎szaty,‎ ‎sprzęty‎ ‎i‎ ‎klejnoty‎ ‎przekazała‎ ‎kró
lowa‎ ‎Piotrowi‎ ‎i‎ ‎Jaśkowi‎ ‎z‎ ‎Tęczyna‎ ‎kasztelanowi‎ ‎krakowskiemu,
polecając‎ ‎im,‎ ‎by‎ ‎część‎ ‎pieniędzy‎ ‎uzyskaną‎ ‎ze‎ ‎sprzedarzy‎ ‎legatów
rozdali‎ ‎biednym,‎ ‎resztę‎ ‎zaś‎ ‎użyli‎ ‎na‎ ‎wsparcie‎ ‎podjętego‎ ‎dzieła‎4‎.
Ufna,‎ ‎że‎ ‎dzieło‎ ‎ukończenia‎ ‎pracy‎ ‎oddała‎ ‎w‎ ‎godne‎ ‎ręce,‎ ‎zapew
niając‎ ‎mu‎ ‎mater‎jalne‎ ‎warunki‎ ‎rozwoju,‎ ‎z‎ ‎poddaniem‎ ‎żegnała
świat,‎ ‎który‎ ‎głogiem‎ ‎i‎ ‎cierniem‎ ‎ścielił‎ ‎skalistą‎ ‎ścieżkę‎ ‎jej‎ ‎życia,
pełnego‎ ‎zaparcia‎ ‎się‎ ‎i‎ ‎poświęcenia,‎ ‎a‎ ‎jednak‎ ‎wiodącą‎ ‎na‎ ‎wyżyny
ducha.‎ ‎W‎ ‎cztery‎ ‎tygodnie‎ ‎później‎ ‎odprowadził‎ ‎ją‎ ‎na‎ ‎miejsce
wiecznego‎ ‎spoczynku‎ ‎i‎ ‎łzą‎ ‎szczerego‎ ‎żalu‎ ‎żegnał‎ ‎tę,‎ ‎której‎ ‎tak
wiele‎ ‎w‎ ‎życiu‎ ‎zawdzięczał.

[madohora]

1392 XII 4 - mianowany został biskupem krakowskim

[madohora]

1399 - wykonawca testamentu królowej Jadwigi

[madohora]

1408 - uczestnik synodu w Sienie

[madohora]

1412 - przeniesiony na biskupstwo poznańskie

[madohora]

W południowej części przyszłego Kazimierza była niewielka osada skupiona wokół kościoła św. Jakuba (istniejącego do roku 1787). Na wschodzie, w okolicach dzisiejszej ulicy Szerokiej, istniała od XII wieku wieś Bawół, skupiona wokół kościoła św. Wawrzyńca, który również nie przetrwał do czasów dzisiejszych, bo rozebrano go pod koniec XVIII wieku.

[madohora]

Jak wiele miast polskich, okres potopu szwedzkiego doprowadził wraz z późniejszą okupacją w czasach II wojny północnej do zrujnowania Kazimierza. Czasy te przetrwała część budynków, głównie ulokowanych wzdłuż głównego traktu komunikacyjnego miasta, obecnej ulicy Krakowskiej, oraz zespoły kościelne. Te, wkrótce po opuszczeniu miasta przez Szwedów, zaczęły się szybko rozwijać, o czym świadczą powstałe w tamtym okresie barokowe zespoły kościoła Paulinów na Skałce, Trynitarzy oraz kościoła Misjonarzy na Stradomiu.

[madohora]

Przy stałym wielowiekowym rozwoju zarówno Kazimierza, jak i Krakowa dotychczasowa odrębność miast stała się anachronizmem. W czasie trwania Sejmu Czteroletniego w wyniku prac Komisji Dobrego Porządku podjęto decyzję o włączeniu Kazimierza w struktury miejskie Krakowa jako jego nowej dzielnicy. Chociaż decyzja z 1792 nie okazała się trwała, Kazimierz ostatecznie utracił samodzielne prawa miejskie i został przyłączony do Krakowa w 1800

[madohora]

Podczas II wojny światowej niemieccy okupanci wysiedlili w Lubelskie większość mieszkańców żydowskiej dzielnicy, a następnie utworzyli getto po południowej stronie Wisły, w obrębie dzielnicy Podgórze, do którego przeniesiona została pozostała, licząca wówczas blisko 17 tysięcy osób społeczność żydowska Krakowa. Likwidacja getta w marcu 1943 doprowadziła do unicestwienia praktycznie całej społeczności, z której nieliczni ocaleni decydowali się raczej na wyjazd z kraju, poszukując nowej nadziei w powstającym Izraelu.

[madohora]

Przy samej ulicy Szerokiej znajduje się pięć bożnic. Najstarsza – Stara Bożnica, zniszczona podczas wojny, została odrestaurowana i dziś mieszczą się w niej zbiory judaistyczne Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Jedyną czynną obecnie ortodoksyjną bożnicą jest Bożnica Remu. W pobliżu znajduje się cmentarz Remuh – jeden z najstarszych w Europie i w Polsce cmentarzy żydowskich, na którym grzebano Żydów od połowy XVI do połowy XIX wieku. Jednakże najstarszy cmentarz żydowski mieścił się obok nieistniejącego już stawu poza murami miejskimi od strony północno-wschodniej, w okolicach dzisiejszej ulicy Dajwór. W roku 1800 powstał nowy cmentarz przy ulicy Miodowej. Natomiast w budynku przy ul. Szerokiej 6 mieściła się mykwa – rytualna łaźnia dla mężczyzn i kobiet.

[madohora]

Przed II wojną światową Kraków liczył ponad 64 tysiące Żydów (jedna czwarta ludności miasta). Do 1939 r. Żydzi stworzyli rozwiniętą infrastrukturę społeczną, realizującą interesy i aspiracje mniejszości. Infrastruktura ta budowana była głównie na Kazimierzu, który w międzywojniu pozostawał dzielnicą wybitnie żydowską i naturalną bazą społeczną dla większości żydowskich organizacji i instytucji. Działały tam partie polityczne wszelkich odcieni, reprezentujące ludność żydowską w polskim parlamencie, organizacje oświatowe, charytatywne, kulturalne, artystyczne i sportowe. Na Kazimierzu koncentrowało się też życie religijne krakowskich Żydów. Modlili się oni w sześciu dużych synagogach ortodoksyjnych (Starej, Remu, Wysokiej, Izaaka, Poppera i Kupa) oraz w synagodze Postępowej (Tempel). Utrzymywała je gmina żydowska, ale działało też wiele domów modlitwy, należących do rozmaitych stowarzyszeń religijnych i osób prywatnych.

[madohora]

ul. Szeroka, Kraków
Większość żydowskich bożnic skupiona jest w pobliżu ulicy Szerokiej. Niegdyś stanowiła ona główny plac miasta żydowskiego, a życie dzielnicy koncentrowało się wokół Starej Synagogi (ul. Szeroka 24) – najstarszej zachowanej tego typu budowli w Polsce, której początki sięgają 1407 r.

[madohora]

ul. Józefa, Kraków
Ulica ta dawniej zwana była Żydowską, obecną nazwę nadali jej Austriacy na cześć cesarza Józefa II, który w trakcie swojej wizyty w Krakowie mieszkał w pobliskim pałacu Wojewodzińskim.

[madohora]

Do końca XVIII w. szpital gminy żydowskiej na Kazimierzu znajdował się przy placu Nowym. W latach 20. XIX w. został przeniesiony do budynku przy ul. Skawińskiej. Leczyło się w nim 40 chorych. Naczelnym lekarzem szpitala był Julian Sawiczewski, następnie Henryk Saul Rosenzweig. Po nim funkcję tę przejął Józef Oettinger, który był też inicjatorem budowy nowego gmachu szpitala. Budowę rozpoczęto w ogrodzie dotychczasowego szpitala w latach 60. XIX w. Przed I wojną światową szpital miał kilka oddziałów i specjalistycznych ambulatoriów. W okresie międzywojennym wzbogacił się o kolejne, wyposażone w nowoczesny sprzęt medyczny. W październiku 1941 r. szpital został przeniesiony na teren getta w Podgórzu, a budynek przy ul. Skawińskiej 8 Niemcy przeznaczyli na skład mebli.

[madohora]

Plac Nowy, popularnie zwany Żydowskim – plac na krakowskim Kazimierzu. Odchodzą od niego ulice Nowa, Rabina Meiselsa i Warszauera, wschodnią część zamyka ulica Estery.

[madohora]

Po wojnie Okrąglak pełnił ponownie funkcję hali targowej, choć przez szereg lat większość sklepików była jedynie magazynami dla handlowców sprzedających swoje towary na straganach. Obecnie w jego murach mieszczą się sklepiki spożywcze, masarnie, obiekty gastronomiczne (w tym punkty sprzedaży zapiekanek). Na dachu okresowo odbywają się koncerty muzyczne. W 2008 obiekt został wpisany do rejestru zabytków

[madohora]

Od końca XVI do połowy XIX w. obszar dzisiejszego placu Nowego (zwanego potocznie Żydowskim) był częścią miasta żydowskiego. Zaniedbany i chaotycznie zabudowany zespół uliczek uporządkowano, a wytyczony plac nazwano Nowym. Obecna zabudowa wokół placu ukształtowała się w większości na przełomie XIX i XX w. Najbardziej charakterystycznym elementem placu jest tzw. Okrąglak, wzniesiony w latach 1899–1900 jako kryta hala targowa. Od 1927 r. w jego części działała rytualna rzeźnia drobiu, zlikwidowana podczas okupacji. Po II wojnie światowej powrócił tu typowy, drobny handel.

[madohora]

Przy ulicy Bocheńskiej 7, w budynku z 1908 r. mieściła się stała scena Teatru Żydowskiego. Do jej powstania przyczynili się w dużej mierze działacze krakowskiego Bundu i miłośnicy żydowskiego teatru: Mojżesz Kanfer, Abraham Seidenfeld, Fryderyk Freund, Maurycy Fiszer, a także poeci: Mordechaj Gebirtig i Ber Horowitz. Teatr zainaugurował działalność 13 października 1926 r. Pojawiali się w nim gościnnie znakomici aktorzy i najlepsze zespoły teatralne tamtych lat. Teatr miał też własny zespół aktorów. Po II wojnie światowej, do 1986 r. gospodarzem sceny przy Bocheńskiej był Teatr Kolejarza.

[madohora]

Budynek powstał w latach 20. XX w. z inicjatywy oddziału Stowarzyszenia „Bnei Brit" oraz Zrzeszenia Żydowskich Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Fundusze na budowę pochodziły z UJ i składek krakowskich Żydów. Żydowski Dom Akademicki był ważnym ośrodkiem życia społeczno-kulturalnego społeczności żydowskiej. W sali reprezentacyjnej często odbywały się pokazy prac członków Stowarzyszenia Żydowskich Artystów Malarzy i Rzeźbiarzy, m.in. Artura Markowicza, Abrahama Neumana, Szymona Müllera, Wilhelma Grünberga i Leona Lewkowicza. W październiku 1939 r. w budynku hitlerowcy urządzili dom publiczny dla wojska. Obecnie, tak jak niegdyś, mieści się tam bursa akademicka.

[madohora]

fragmenty murów obronnych

[madohora]

Budynek mykwy został zbudowany w 1567 roku dla potrzeb członków gminy żydowskiej w Krakowie. Na początku XX wieku została gruntownie odnowiona i częściowo przekształcona, co wywołało kontrowersje, gdyż zatarto średniowieczne elementy wnętrza. Łaźnia rytualna znajduje się w podziemiach, do których schodzi się po około czterdziestu stromych, kamiennych schodkach. Pierwotnie ściany były wyłożone drzewem cembrowanym – obecnie są cementowe.

[madohora]

Do mykwy trzeba było zejść po około 40 stopniach w dół, gdyż tak głęboko było położone zasilające ją źródło. Budynek był wielokrotnie przebudowywany, tak że już w okresie międzywojennym żydowski historyk notował fakt dewastacji zabytku. Po kolejnej gruntownej modernizacji w latach 70. XX w. budynek zajął krakowski oddział Pracowni Konserwacji Zabytków; w latach 90. został odzyskany prawnie przez Gminę Żydowską Wyznaniową. Obecnie znajduje się tam kawiarnia i restauracja „Austeria". Relikty mykwy zachowały się w podziemiu.

[madohora]

Plac ten jest częścią pierwotnego rynku miasta Kazimierz, utworzonego w 1335 r. podczas lokacji miasta. Kiedyś dorównywał wielkością krakowskiemu rynkowi i pełnił podobne do niego funkcje – tutaj odbywał się handel, a także znajdował się ratusz, gdzie najwyższe władze administracyjne i sądownicze miasta Kazimierz miały swoją siedzibę.

[madohora]

Rynek dawnego Kazimierza od zawsze był otoczony domami mieszczańskimi, wzniesionymi na działkach wytyczonych w trakcie lokacji miasta. Dzisiejsze kamienice pochodzą z XIX wieku, zazwyczaj w ich parterowej części znajdują się sklepy, galerie, restauracje czy hotele.

[madohora]

Urodził się w podkrakowskim Kazimierzu około roku 1520 (podaje się daty: 1510, 1520, 1533) jako syn bogatego kupca i fundatora w 1553 r. jednej z najstarszych synagog kazimierskich, zwanej później Remu. Studia odbył w Lublinie w tamtejszej jesziwie rabina Szaloma Szachny, którego córkę Gołdę później poślubił.

[madohora]

Poszedł‎ ‎Skuba‎ ‎i‎ ‎tak‎ ‎czyni,‎ ‎jako‎ ‎mądry‎ ‎król‎ ‎rozkazał.‎ ‎Za bił‎ ‎wołu,‎ ‎owcę‎ ‎zabił,‎ ‎nadział‎ ‎smołą,‎ ‎węglem,‎ ‎siarką‎ ‎i‎ ‎do‎ ‎pie czary‎ ‎przywleką.‎ ‎Gdy‎ ‎smok‎ ‎z‎ ‎głodu‎ ‎wyje‎ ‎wściekły,‎ ‎straszną paszczękę‎ ‎otwiera:‎ ‎—‎ ‎„Naści‎ ‎strawę,‎ ‎wściekły‎ ‎smocze!“‎ ‎Potyka strasznę‎ ‎paszczęką,‎ ‎ryknie,‎ ‎aź‎ ‎drży‎ ‎góra‎ ‎cała‎ ‎i‎ ‎cały‎ ‎gród‎ ‎się zachwieje.‎ ‎W‎ ‎smoku‎ ‎palą‎ ‎się‎ ‎wnętrzności,‎ ‎trzewia‎ ‎ogień‎ ‎mu‎ ‎po żera.‎ ‎I‎ ‎z‎ ‎jamy‎ ‎głowę‎ ‎wywleka,‎ ‎leci‎ ‎do‎ ‎Wisły‎ ‎i‎ ‎żłopie.‎ ‎Żłopie, aż‎ ‎nadął‎ ‎się‎ ‎cały,‎ ‎rozpękł‎ ‎i‎ ‎zdycha.‎ ‎Wtem‎ ‎Krak‎ ‎z‎ ‎mieczem idzie‎ ‎z‎ ‎grodu,‎ ‎łeb‎ ‎żmii‎ ‎strasznej‎ ‎ucina,‎ ‎na‎ ‎żerdź‎ ‎wtyka‎ ‎go‎ ‎wy soką.‎ ‎Ptacy‎ ‎niosą‎ ‎wieść‎ ‎wesołą,‎ ‎wiatry‎ ‎polami‎ ‎z‎ ‎nią‎ ‎biegną: niech‎ ‎rolnik‎ ‎wychodzi‎ ‎z‎ ‎pługiem,‎ ‎niech‎ ‎pastuch‎ ‎bydło‎ ‎wyżenie—• niema‎ ‎już‎ ‎smoka‎ ‎na‎ ‎ziemi. Nad‎ ‎smoczą‎ ‎jamą‎ ‎na‎ ‎górze‎ ‎gród‎ ‎się‎ ‎kamienny‎ ‎podnosi, tam‎ ‎Krak‎ ‎króluje‎ ‎spokojny,‎ ‎na‎ ‎cztery‎ ‎strony‎ ‎spoziera,‎ ‎cztery zwojował‎ ‎narody.‎ ‎A‎ ‎broda‎ ‎rośnie‎ ‎mu‎ ‎siwa,‎ ‎i‎ ‎już‎ ‎mu‎ ‎piersi‎ ‎za krywa,‎ ‎już‎ ‎i‎ ‎do‎ ‎kolan‎ ‎mu‎ ‎sięga.‎ ‎A‎ ‎kiedy‎ ‎dotknie‎ ‎się‎ ‎ziemi, król‎ ‎wie,‎ ‎że‎ ‎umrzeć‎ ‎mu‎ ‎pora.‎ ‎Ni‎ ‎się‎ ‎weseli,‎ ‎ni‎ ‎smuci,‎ ‎że swe‎ ‎królestwo‎ ‎porzuci;‎ ‎dwóch‎ ‎synów‎ ‎ma‎ ‎już‎ ‎u‎ ‎boku‎ ‎i‎ ‎córkę Wandę‎ ‎ma‎ ‎jedną.‎ ‎Broda‎ ‎dorosła‎ ‎do‎ ‎ziemi.—„Przyszła‎ ‎już‎ ‎na‎ ‎mnie godzina,‎ ‎dzielcie‎ ‎królestwo‎ ‎na‎ ‎dwoje.‎ ‎Siostrze‎ ‎dać‎ ‎królewskie wiano‎ ‎i‎ ‎żyjcie‎ ‎w‎ ‎braterskiej‎ ‎zgodzie!‎ ‎“ Płacz‎ ‎po‎ ‎siwym‎ ‎ojcu,‎ ‎narodzie!‎ ‎Naród‎ ‎zapłakał,‎ ‎i‎ ‎ciało niesie‎ ‎na‎ ‎górę‎ ‎Lasotnię;‎ ‎na‎ ‎stosie‎ ‎go‎ ‎posadzili,‎ ‎tryznę‎ ‎z‎ ‎obiatą sprawili,‎ ‎popioły‎ ‎Kraka‎ ‎zebrali,‎ ‎każdy‎ ‎wziął‎ ‎po‎ ‎garści‎ ‎ziemi i‎ ‎sypali,‎ ‎dopóki‎ ‎wielka‎ ‎mogiła‎ ‎nie‎ ‎wzrosła.

[madohora]

Zapaski były najczęściej szyte z tego samego rodzaju materiału co spódnice, z którą tworzyły komplet. Jedynie zapaski z płótna i tiulu łączono z innymi materiałami, przeważnie z wełną. Zapaski krakowskie były prawie takiej samej długości co spódnice, zasłaniały niemal cały przód, boki spódnicy oraz część tyłu. Na zapaskę zużywano dwa bryty materiału o szerokości półtora metra. Najwięcej zdobień pojawiało się na zapaskach z białego płótna albo tiulu. Haft mógł pokrywać prawie całą powierzchnię zapaski i zawsze był w kolorze białym. Zapaski starszego typu haftowano ręcznie, potem używano także materiałów z haftem maszynowym. Zapaski tybetowe i jedwabne obszywano fabrycznymi koronkami z bawełny. Na przełomie XIX i XX wieku zaczęto nosić duże, kraciaste chusty z wełny, najczęściej w kolorze czerwonym, białym, zielonym i granatowym. W cieplejsze dni kobiety zakładały sznurowane trzewiki na w miarę wysokim obcasie, a zimą kobiety zakładały wysokie buty z cholewami podobne do tych, które nosili mężczyźni.

[madohora]

STRÓJ KRAKOWSKI

[madohora]

W związku z powyższym, w przypadku stroju męskiego ograniczymy się jedynie do informacji o tych elementach ubioru, które były najpowszechniej noszonymi i najbardziej typowymi. W przypadku części stroju wspólnych dla Krakowiaków Zachodnich i Wschodnich zasygnalizujemy tylko ich występowanie. Opisy bardziej szczegółowe będą natomiast dotyczyły tych elementów odzieży, które ze względu na swój krój i zdobienie są charakterystyczne tylko dla Krakowiaków Wschodnich. Wspólne dla wszystkich Krakowiaków części stroju to: noszona do sukmany (kierezji) wełniana magierka i używana do kaftanów czerwona rogatywka z otokiem z czarnego lub siwego baranka (Krakowiacy Wschodni zdobili ją piórami pawimi ułożonymi w kształt wachlarza), koszula o kroju przyramkowym, szyta z białej, cienkiej tkaniny lnianej lub bawełnianej oraz spodnie o prostym kroju szyte z białego płótna lnianego lub bawełnianej tkaniny w pionowe, najczęściej czerwono-białe, paski. Jednakowe były także noszone przez Krakowiaków pasy (trzos i z brzękadłami) oraz buty. Natomiast elementy typowe tylko dla Krakowiaków Wschodnich to: kaftan bez rękawów inaczej zdobiony niż u Krakowiaków Zachodnich i kaftan z rękawami tzw. żupan oraz brązowa sukmana (kierezja z suką).

[madohora]

STRÓJ KRAKOWIAKÓW ZACHODNICH

Ludność zamieszkującą tereny rolniczo-przemysłowe położone wokół Krakowa (obecnie wsie te stanowią często jego dzielnice) określa się mianem Krakowiaków Zachodnich. Nosili oni najbardziej znany polski strój ludowy. Ważnym momentem dla utrwalenia się jego popularności i uznania go już w XIX w. za narodowy stały się wydarzenia związane z powstaniem kościuszkowskim (1794 r.). Wtedy to Naczelnik Kościuszko przywdział krakowską sukmanę dla podkreślenia zasług chłopów-kosynierów w zwycięstwie pod Racławicami. Sukmana i rogatywka po utracie niepodległości stały się rodzajem uniformu wojskowego używanego zarówno na ziemiach polskich, jak i poza nimi.

[madohora]

Strój męski, tak jak i kobiecy, szyto prawie wyłącznie z tkanin fabrycznych. Jego najważniejszym elementem, wręcz utożsamianym z regionem, była biała sukmana. Na głowę zakładał Krakowiak czarny kapelusz z główką wysoką i stożkowatą lub niską i miękką, białą magierkę lub czerwoną rogatywkę. Nosił koszulę z lnianego płótna samodziałowego lub bawełnianego fabrycznego, o kroju przyramkowym, wpuszczoną w spodnie szyte z bawełnianej tkaniny, przeważnie w wąskie czerwone paski lub z białego samodziału lnianego. Na koszulę zakładał kaftan bez rękawów lub z rękawami, sukmanę, płótniankę, a zimą biały kożuch z mankietami i kołnierzem z czarnego futra. W czasie dni wilgotnych dla ochrony kożucha zakładano na niego sukmanę. W pasie Krakowiak opasywał się pasami dwojakiego rodzaju: z brzękadłami lub trzosem, na nogi zakładał buty z cholewami, owijając uprzednio stopę lnianą onucą. Uzupełnieniem stroju były srebrne lub bakwunowe spinki oraz pierścienie z koralem lub jego imitacją.

[madohora]

Strój kobiecy Krakowiaków wschodnich – podobnie jak strój męski – miał kilka regionalnych odmian. Jedną z nich reprezentuje strój z Powiśla Dąbrowskiego. Typowym elementem tego stroju były koszule z okrągłą krezą, którą ozdabiano czerwono-czarnym lub białym haftem. Do haftowanych na biało, płóciennych spódnic zakładano zwykle czerwone zapaski z haftem białym lub kolorowym (czasem ażurowym). Zdarzały się także spódnice z wełny lub wzorzystych perkali i tybetów. Na koszule zakładano gorsety szyte z gładkiej wełny, kwiecistego tybetu (ozdabiane aksamitką i koralikami) lub czarnego aksamitu. Gorsety aksamitne dekorowano złotymi cekinami. Na wierzch zakładano katany (przeważnie jednokolorowe), które ozdobiano czarnym aksamitem i haftem koralikowym. Kobiety zamężne nosiły na głowie płócienne, wiązane w czepiec chusty z białym lub czerwonym haftem. Stroju dopełniały czarne buty z cholewami lub sznurowane trzewiki, czasem naramienna chusta i korale.

[madohora]

Przeciech‎ ‎laty
Nie‎ ‎bogaty,
Ciech‎ ‎spokojny,‎ ‎-
Dosyć‎ ‎hojny
Dla‎ ‎biedaka,
Dla‎ ‎żebraka,
Słowem‎ ‎dla‎ ‎każdego‎ ‎człeka,
Niezmrużona‎ ‎ma‎ ‎powieka.
Ledwie‎ ‎stoję‎ ‎na‎ ‎tej‎ ‎stróży,
Co‎ ‎mi‎ ‎się‎ ‎tak‎ ‎we‎ ‎łbie‎ ‎mruży,
Że‎ ‎jakieś‎ ‎strzygi,‎ ‎zjawiska,‎ ‎mamony,
Tak‎ ‎mi‎ ‎łeb‎ ‎wykręciły,‎ ‎żem‎ ‎prawie‎ ‎szalony.
Hej‎ ‎przez‎ ‎Boga!‎ ‎już‎ ‎dusza‎ ‎moja‎ ‎nie‎ ‎wytrzyma,
Muszę‎ ‎wszystkich‎ ‎pobudzić,‎ ‎a‎ ‎najprzód‎ ‎ojczyma,
(Budzi‎ ‎jednego.)
Hej,‎ ‎wstajcie!‎ ‎wstajcie‎ ‎co‎ ‎żywo,‎ ‎Szymonie!
Bo‎ ‎ano‎ ‎cała‎ ‎wieś‎ ‎w‎ ‎płomieniu‎ ‎tonie.
SZYMON.
Baj‎ ‎baju,‎ ‎ano‎ ‎we‎ ‎wsi‎ ‎wszystkie‎ ‎domy‎ ‎stoją.
Marzą‎ ‎ci‎ ‎się‎ ‎Judasi‎ ‎i‎ ‎przeszkody‎ ‎stroją.
Spisz‎ ‎a‎ ‎bajesz‎ ‎opoju,‎ ‎snąć‎ ‎ci‎ ‎się‎ ‎przyśniło,
Że‎ ‎się‎ ‎we‎ ‎wsi‎ ‎zapaliło.
Przeciech‎ ‎laty
Nie‎ ‎bogaty,
Ciech‎ ‎spokojny,‎ ‎-
Dosyć‎ ‎hojny
Dla‎ ‎biedaka,
Dla‎ ‎żebraka,
Słowem‎ ‎dla‎ ‎każdego‎ ‎człeka,
Niezmrużona‎ ‎ma‎ ‎powieka.
Ledwie‎ ‎stoję‎ ‎na‎ ‎tej‎ ‎stróży,
Co‎ ‎mi‎ ‎się‎ ‎tak‎ ‎we‎ ‎łbie‎ ‎mruży,
Że‎ ‎jakieś‎ ‎strzygi,‎ ‎zjawiska,‎ ‎mamony,
Tak‎ ‎mi‎ ‎łeb‎ ‎wykręciły,‎ ‎żem‎ ‎prawie‎ ‎szalony.
Hej‎ ‎przez‎ ‎Boga!‎ ‎już‎ ‎dusza‎ ‎moja‎ ‎nie‎ ‎wytrzyma,
Muszę‎ ‎wszystkich‎ ‎pobudzić,‎ ‎a‎ ‎najprzód‎ ‎ojczyma,
(Budzi‎ ‎jednego.)
Hej,‎ ‎wstajcie!‎ ‎wstajcie‎ ‎co‎ ‎żywo,‎ ‎Szymonie!
Bo‎ ‎ano‎ ‎cała‎ ‎wieś‎ ‎w‎ ‎płomieniu‎ ‎tonie.
SZYMON.
Baj‎ ‎baju,‎ ‎ano‎ ‎we‎ ‎wsi‎ ‎wszystkie‎ ‎domy‎ ‎stoją.
Marzą‎ ‎ci‎ ‎się‎ ‎Judasi‎ ‎i‎ ‎przeszkody‎ ‎stroją.
Spisz‎ ‎a‎ ‎bajesz‎ ‎opoju,‎ ‎snąć‎ ‎ci‎ ‎się‎ ‎przyśniło,
Że‎ ‎się‎ ‎we‎ ‎wsi‎ ‎zapaliło.

[madohora]

Scena‎ ‎3.
(Jeden‎ ‎pasterz‎ ‎zostaje,‎ ‎potem‎ ‎wchodzi‎ ‎Żydek,)
pasteez.
Idźcie,‎ ‎ja‎ ‎wnet‎ ‎za‎ ‎wami‎ ‎przybieżę‎ ‎chłopy,
Ano‎ ‎idzie‎ ‎Żyd‎ ‎jakiś,‎ ‎trza‎ ‎go‎ ‎wzią,ść‎ ‎do‎ ‎szopy.
żydek.
Co‎ ‎się‎ ‎stało‎ ‎takiego?
Co‎ ‎mi‎ ‎przyjdzie‎ ‎z‎ ‎tego?
Duet.
PASTEEZ‎ ‎{Śpiewa).
/ydzie!‎ ‎Żydzie!‎ ‎Pan‎ ‎Jezus‎ ‎się‎ ‎rodzi,
Więc‎ ‎go‎ ‎tobie,‎ ‎więc‎ ‎go‎ ‎tobie‎ ‎przywitać‎ ‎się‎ ‎godzi.
ŻYDEK‎ ‎(mówi).
A‎ ‎gdzie‎ ‎go?‎ ‎a‎ ‎gdzie‎ ‎go?‎ ‎chciałbym‎ ‎widzieć‎ ‎temu
Będziem‎ ‎kłaniać,‎ ‎będziem‎ ‎witać,‎ ‎jakby‎ ‎co‎ ‎łep
skiemu.

[madohora]

—‎ ‎11‎ ‎—
Zawsze‎ ‎śpiewam,‎ ‎zawsze‎ ‎hoc
Jestem‎ ‎sobie‎ ‎wielki‎ ‎pan.
Choć‎ ‎w‎ ‎żupanie,
Znaj‎ ‎mospanie,
Żeś‎ ‎mi‎ ‎winien‎ ‎oddać‎ ‎cześć,
Taka‎ ‎mina
I‎ ‎czupryna
Nie‎ ‎da‎ ‎sobie‎ ‎na‎ ‎wąs‎ ‎wsiąść.
{Spostrzega‎ ‎Żydka.)
Ha,‎ ‎co‎ ‎ja‎ ‎widzę?‎ ‎najukochańszego
Żydka‎ ‎mojego!
ŻYDEK.
Ny!‎ ‎co‎ ‎mi‎ ‎przyszło‎ ‎z‎ ‎tego?
TWARDOWSKI.
Słuchaj‎ ‎Żydku,‎ ‎nie‎ ‎miałbyś‎ ‎ty‎ ‎futerka‎ ‎prze-,
dni‎ ‎ego‎ ‎?
ŻYDEK.
Dla‎ ‎pana‎ ‎Twardowskiego
Mam‎ ‎futerka‎ ‎najlepszego.
Takie‎ ‎sobole,
Co‎ ‎aż‎ ‎w‎ ‎plecy‎ ‎kole.

[madohora]

Prześliczny‎ ‎zamek,‎ ‎to‎ ‎skarbiec‎ ‎dawny,
Na‎ ‎całą‎ ‎Polskę‎ ‎pięknością‎ ‎sławny,
Gdy‎ ‎w‎ ‎nim‎ ‎zagrzmi‎ ‎o‎ ‎swej‎ ‎sile,
Co‎ ‎go‎ ‎słychać‎ ‎o‎ ‎dwie‎ ‎mile,
Stary‎ ‎Zygmunt,‎ ‎co‎ ‎już‎ ‎wieków‎ ‎przedzwoniłtyle.
Jak‎ ‎śliczny‎ ‎Kraków,‎ ‎któż‎ ‎go‎ ‎wyśpiewa?
Chyba‎ ‎ta‎ ‎Wisła‎ ‎co‎ ‎go‎ ‎opływa!...
Nasza‎ ‎Wisła‎ ‎ukochana,
Srebrną‎ ‎łuszczką‎ ‎karbowana,
I‎ ‎statkami,‎ ‎galarami‎ ‎obładowana.
{Mówi)
Ale‎ ‎gdzież‎ ‎ty‎ ‎się‎ ‎bawisz,‎ ‎moja‎ ‎Basiu‎ ‎miła?
KRAKOWIANKA.
Nie‎ ‎wiesz‎ ‎to,‎ ‎żem‎ ‎dla‎ ‎Paniątka‎ ‎mleko‎ ‎doiła,
I‎ ‎dla‎ ‎świętej‎ ‎panieneczki
Spory‎ ‎garczek‎ ‎śmietaneczki,
A‎ ‎dla‎ ‎Józefa‎ ‎staruszka
Niosę‎ ‎masła‎ ‎pół‎ ‎garnuszka.

[madohora]

KOZAK‎ ‎i‎ ‎KOZACZKA.
KOZAK.
Jedzie‎ ‎Kozak‎ ‎z‎ ‎Ukrainy,
Podkówltami‎ ‎krzesze;
Idzie‎ ‎za‎ ‎nim‎ ‎grzeczna‎ ‎panna,
Warkoczyk‎ ‎se‎ ‎czesze.
Czesała‎ ‎się‎ ‎grzebyczkiem,
Czesała‎ ‎się‎ ‎szczotką,
Smarowała‎ ‎buzię‎ ‎miodem,
Żeby‎ ‎miała‎ ‎słodką.
KOZACZKA.
Kozak‎ ‎konie‎ ‎napawał,
Dziuba‎ ‎wodę‎ ‎brała,
Kozak‎ ‎sobie‎ ‎zaśpiewał,
Dziuba‎ ‎zapłakała.
KOZAK.
Nie‎ ‎płacz‎ ‎dziubu,‎ ‎nie‎ ‎płacz‎ ‎łubu,
Popłynę‎ ‎za‎ ‎morze,

[madohora]

UŁAN.
Nie‎ ‎chwal‎ ‎się‎ ‎tak‎ ‎mój‎ ‎bracie,‎ ‎bo‎ ‎nie‎ ‎saper‎ ‎który,
Ale‎ ‎nłan‎ ‎zdobywał‎ ‎w‎ ‎Hiszpanii‎ ‎góry.
SPPER.
Nie‎ ‎chwal‎ ‎się‎ ‎ztwemi‎ ‎góry‎ ‎tak‎ ‎bardzo‎ ‎radośnie,
Bo‎ ‎ułanów‎ ‎nie‎ ‎było‎ ‎tam,‎ ‎aż‎ ‎gdzie‎ ‎pieprz‎ ‎rośnie.
Myśmy‎ ‎się‎ ‎bili‎ ‎z‎ ‎czarnemi‎ ‎murzyny,
Gdys‎ ‎siedział‎ ‎na‎ ‎kwaterze‎ ‎koło‎ ‎twej‎ ‎dziewczyny.
UŁAN.
Ha‎ ‎straszny‎ ‎gniew‎ ‎mię‎ ‎bierze,‎ ‎dobywaj‎ ‎pałasza!
Zobaczym‎ ‎która‎ ‎lepsza,‎ ‎czy‎ ‎nasza‎ ‎czy‎ ‎wasza.
SAPER.
Zaraz‎ ‎ci‎ ‎to‎ ‎pokażę,‎ ‎bo‎ ‎się‎ ‎nieustraszę,
Znam‎ ‎kartacze‎ ‎ogniste,‎ ‎znam‎ ‎też‎ ‎i‎ ‎pałasze.
Zginiesz‎ ‎za‎ ‎twą‎ ‎zuchwałość,‎ ‎pokażę‎ ‎ci‎ ‎zaraz
Jak‎ ‎saper‎ ‎za‎ ‎swój‎ ‎honor‎ ‎potrafi‎ ‎ukarać.
OEICER‎ ‎(‎wchodzi‎).
Co‎ ‎się‎ ‎to‎ ‎ma‎ ‎znaczyć?‎ ‎dość‎ ‎hałasu‎ ‎tego!
Chcecie‎ ‎się‎ ‎bić‎ ‎przy‎ ‎szopie,‎ ‎nie‎ ‎dozwolę‎ ‎tego.

[madohora]

(Śpiewa.)
Trzebaby‎ ‎mi‎ ‎trzeba,‎ ‎krypetków‎ ‎pożyczać,
Pożyczże‎ ‎mi‎ ‎miły‎ ‎bratku,‎ ‎będę‎ ‎się‎ ‎zalecać.
PIERWSZY.
Nie‎ ‎pożyczę,‎ ‎nie‎ ‎pożyczę,‎ ‎krypetki‎ ‎się‎ ‎psują,
Mógłbyś‎ ‎se‎ ‎też‎ ‎kupić,‎ ‎jak‎ ‎drudzy‎ ‎kupują.
GÓRALKA‎ ‎{wchodzi).
A‎ ‎wy‎ ‎co‎ ‎tutaj‎ ‎robicie?
Jeno‎ ‎oba‎ ‎próżniaczycie.
góral‎ ‎pierwszy‎ ‎(śpiewa).
A‎ ‎pójdże‎ ‎za‎ ‎mnie‎ ‎Jagula,
Będziesz‎ ‎miała‎ ‎jako‎ ‎króla,
Jako‎ ‎króla‎ ‎mnie‎ ‎samego,
A‎ ‎poniechajże‎ ‎tamtego.
GÓRAL‎ ‎DRUGI.
Lepszy‎ ‎góral‎ ‎od‎ ‎Wadowic,
Jako‎ ‎tamten,‎ ‎sama‎ ‎powiedz.

[madohora]

Słyszymy‎ ‎jako‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎kraju‎ ‎nowina,
Że‎ ‎Marya‎ ‎Panienka‎ ‎porodziła‎ ‎Syna,
A‎ ‎od‎ ‎Boga‎ ‎pochodzi‎ ‎z‎ ‎rodziny‎ ‎królewskiej,
I‎ ‎ma‎ ‎być‎ ‎ogłoszony,‎ ‎jako‎ ‎król‎ ‎żydowski.
HEROD.
Co‎ ‎mówisz‎ ‎królu‎ ‎Kasprze?‎ ‎czylim‎ ‎dobrze‎ ‎słyszał
Jako‎ ‎ma‎ ‎być‎ ‎inny‎ ‎co‎ ‎się‎ ‎królem‎ ‎pisał?
Powiedzcież‎ ‎mi‎ ‎przecie,‎ ‎zkądże‎ ‎o‎ ‎tern‎ ‎wiecie,
Że‎ ‎się‎ ‎urodziło‎ ‎to‎ ‎królewskie‎ ‎dziecię?
MELCHIOR.
Anioł‎ ‎nam‎ ‎się‎ ‎Pański‎ ‎we‎ ‎śnie‎ ‎pokazał,
I‎ ‎do‎ ‎tej‎ ‎dzieciny‎ ‎wędrować‎ ‎nam‎ ‎kazał.
HEROD.
Gdzież‎ ‎ten‎ ‎król‎ ‎żydowski‎ ‎jest‎ ‎urodzony?
Powiedzcie‎ ‎abym‎ ‎i‎ ‎ja‎ ‎oddał‎ ‎mu‎ ‎pokłony.
BALTAZAR.
O‎ ‎królu‎ ‎Herodzie‎ ‎my‎ ‎sami‎ ‎nie‎ ‎wiemy,
Tylko‎ ‎za‎ ‎promieniem,‎ ‎gwiazdy‎ ‎wędrujemy,

[madohora]

HETMAN.
Królu!‎ ‎w‎ ‎Betlejem‎ ‎mieście‎ ‎jest‎ ‎On‎ ‎narodzony.
I‎ ‎w‎ ‎szopie‎ ‎na‎ ‎sianeczku‎ ‎czystem‎ ‎położony.
HEROD.
Ach!‎ ‎co‎ ‎ja‎ ‎słyszę?‎ ‎aby‎ ‎mój‎ ‎poddany
Poniżył‎ ‎moje‎ ‎berło‎ ‎i‎ ‎korony!
Żem‎ ‎się‎ ‎doczekał‎ ‎takowej‎ ‎niesławy,
Sługo‎ ‎mój‎ ‎wierny‎ ‎i‎ ‎hetmanie‎ ‎prawy,
Idź‎ ‎żywo,‎ ‎zabierz‎ ‎zewsząd‎ ‎żołnierskie‎ ‎orszaki,
Wybij‎ ‎wszystkie‎ ‎dzieciny,‎ ‎a‎ ‎niechaj‎ ‎mam‎ ‎znaki.
HETMAN.
Napróżno‎ ‎matki‎ ‎będą‎ ‎łzy‎ ‎wylewać,
Twoje‎ ‎rozkazy‎ ‎będziem‎ ‎wykonywać;
Chociaż‎ ‎od‎ ‎jęków‎ ‎zadrżą‎ ‎wszystkie‎ ‎mury
I‎ ‎ziemia‎ ‎z‎ ‎swojej‎ ‎natury.
HEROD.
•Sam‎ ‎już‎ ‎odchodzę‎ ‎od‎ ‎rozumu‎ ‎mego,
Zawołajcie‎ ‎mi‎ ‎tutaj‎ ‎rabina‎ ‎starego.

[madohora]

ŚMIERĆ.
Królu‎ ‎Herodzie!‎ ‎za‎ ‎twoje‎ ‎niegodziwe‎ ‎słowa.
Będzie‎ ‎na‎ ‎placu‎ ‎ścięta‎ ‎twoja‎ ‎głowa.
Stawam‎ ‎przed‎ ‎tobą,‎ ‎monarcho‎ ‎potężny,
Schodź‎ ‎zaraz‎ ‎z‎ ‎tronu,‎ ‎twojego,
Potrzebny‎ ‎nam‎ ‎jest‎ ‎bohater‎ ‎tak‎ ‎mężny,
Na‎ ‎posługacza‎ ‎dla‎ ‎czarta‎ ‎samego.
Potom‎ ‎w‎ ‎te‎ ‎miejsca‎ ‎przybyła,
Abym‎ ‎cię‎ ‎na‎ ‎dno‎ ‎piekła‎ ‎pogrążyła.
HEROD.
A‎ ‎śmiałażbyś‎ ‎się‎ ‎porwać‎ ‎na‎ ‎króla‎ ‎możnego,
Co‎ ‎ma‎ ‎wielki‎ ‎majestat‎ ‎wedle‎ ‎boku‎ ‎swego,
Beczki‎ ‎pełne‎ ‎pieniędzy,‎ ‎złociste‎ ‎korony,
Wojska‎ ‎jak‎ ‎gwiazd‎ ‎na‎ ‎niebie‎ ‎do‎ ‎swojej‎ ‎obrony,
Jako‎ ‎księżyc‎ ‎mocniejszy‎ ‎nad‎ ‎gwiazdami‎ ‎świeci?!
Tak,‎ ‎ja‎ ‎Herod‎ ‎na‎ ‎ziemi‎ ‎mocniejszy‎ ‎od‎ ‎śmierci!
ŚMIERĆ.
Księżyc‎ ‎razem‎ ‎z‎ ‎gwiazdami
Pod‎ ‎mojemi‎ ‎nogami.

[madohora]

Za‎ ‎kol§d§‎ ‎dziękujemy,
Zdrowia,‎ ‎szczęścia‎ ‎winszujemy,
Byście‎ ‎państwo‎ ‎długo‎ ‎żyli,
Zdrowi‎ ‎i‎ ‎szczęśliwi‎ ‎byli,
Na‎ ‎ten‎ ‎Nowy‎ ‎Bok,—na‎ ‎ten‎ ‎Nowy‎ ‎B‎ ‎k:
Koniec.

[madohora]

Komu zawdzięczamy pierwszą szopkę bożonarodzeniową?

W liliowej Umbrii czy w tęczowej Granadzie, za kołem polarnym czy w indiańskiej chacie, w słonecznej Prowansji czy w krakowskim śniegu, wystrugana czy ulepiona, szopka bożonarodzeniowa wywodzi się z groty niedaleko wioski Greccio.

[madohora]

W znajdującej się na wysokości 750 m n.p.m. włoskiej miejscowości Greccio mieścił się klasztor franciszkański. Miejsce pod jego budowę zostało podarowane Franciszkowi przez szlachcica Jana Wetlinę. To tam, w pobliskiej grocie, Święty po raz pierwszy zbudował szopkę z okazji wigilii Bożego Narodzenia.

[madohora]

Gdy w 1225 roku zmarł św. Franciszek, jego zakon kontynuował zwyczaj budowania szopek. Okazało się, że ten prosty sposób prezentowania treści ewangelicznych w szczególny sposób trafia do wiernych.

[madohora]

W Polsce tradycja ta zapoczątkowana została u schyłku XIII wieku przez zakon franciszkanów, który w tym czasie osiedlił się w naszym kraju. Do dzisiaj szopki cieszą się dużą popularnością. Obecnie są stawiane niemal we wszystkich świątyniach.

[madohora]

*

[madohora]

Szopka bywa wykonywana jako miniatura – jako taka często jest obiektem kolekcjonerskim, a także jako konstrukcja rzeczywistej wielkości. Tak zwana „żywa szopka”, to wykonana w naturalnej skali konstrukcja, w której zamiast figur owiec i bydła znajdują się żywe zwierzęta. Zdarza się także, że postacie ludzkie są grane przez żywe osoby.

[madohora]

SZOPKA BOŻONARODZENIOWA

[madohora]

Dzieło, na które patrzymy, nie powstało z nienawiści. Zrodziła je miłość głęboka Ojczyzny, nie tylko w jej minionej wielkości i dzisiejszej niemocy, lecz i w jej jasnej, silnej przyszłości. Zrodziła je miłość i wdzięczność dla tych przodków naszych, co nie po łup, nie po zdobycz szli na pole walki, ale w obronie dobrej, słusznej sprawy zwycięskiego dobyli oręża [...] Pragniemy gorąco, by każdy Polak i Litwin każdy, z dawnych dzielnic Ojczyzny, czy zza Oceanu, spoglądali na ten pomnik jako na znak wspólnej przeszłości, świadectwo wspólnej chwały, zapowiedź lepszych czasów, jako na cząstkę własnej, wiarą silnej duszy [...] Prastarej, ukochanej stolicy naszej oddajemy to dzieło we władanie wieczyste.

[madohora]

W 1972 r. powołano Komitet Odbudowy Pomnika Grunwaldzkiego. W oparciu o istniejący miniaturowy model pomnika przechowywany w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa oraz przedwojenne fotografie Marian Konieczny odtworzył pomnik.

[madohora]

W zrekonstruowanym pomniku przez prof. Mariana Koniecznego nieco inaczej postać króla Władysława Jagiełły dosiada konia. W Pomniku Grunwaldzkim Antoniego Wiwulskiego z 1910, król siedział w siodle, mając ugięte nogi w kolanach. W rekonstrukcji pomnika prof. Mariana Koniecznego – nogi wyprostowane, tak, jakby stawał w strzemionach. Zdaniem artysty – rekonstruktora pomnika, takie ujęcie postaci króla lepiej oddaje dynamikę postaci króla operującego mieczem

[madohora]

Fasada jest dwukondygnacyjna, flankowana dwiema wieżami zwieńczonymi późnobarokowymi hełmami. Swoim kształtem przypomina fasadę kościoła Santa Anastasia w Rzymie. Druga kondygnacja jest zwieńczona trójkątnym przyczółkiem. W przyczółku umieszczona jest płaskorzeźba przedstawiająca Oko Bożej Opatrzności. Nad portalem głównym znajduje się inskrypcja w języku łacińskim dotycząca św. Anny jako gospodyni tego kościoła. Nad oknem drugiej kondygnacji umieszczona jest płaskorzeźba przedstawiająca Madonnę z Dzieciątkiem. Nad wejściami bocznymi znajdują się płaskorzeźby aniołów. W niszach na fasadzie znajdują się figury 4 świętych:

[madohora]

Ochrzczony 13 sierpnia 1911 roku w kościele Przemienienia Pańskiego w Buczkowicach przez pierwszego proboszcza parafii ks. Andrzeja Lenarta. Szkołę podstawową ukończył w Buczkowicach, a następnie kształcił się w polskim gimnazjum męskim im. Adama Asnyka w Białej Krakowskiej (obecnie Bielsko-Biała). Podczas formacji seminaryjnej studiował na Wydziale Teologicznym UJ. W 1936 ukończył Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Krakowskiej i 5 kwietnia w bazylice oo. Franciszkanów w Krakowie przyjął święcenia kapłańskie z rąk abpa Adama Stefana Sapiehy.

[madohora]

Uczestniczył w III i IV sesji soboru watykańskiego II

[madohora]

Okres międzywojenny, na początku którego ASP obchodziła stulecie swej działalności, otworzył nowy rozdział w historii Akademii, która utrwaliła swój wizerunek czołowej polskiej uczelni plastycznej i instytucji kulturotwórczej o ogólnopolskim zasięgu. W 1919 roku prawo studiowania w krakowskiej ASP przyznano kobietom. Studenci i absolwenci ASP tworzyli grupy artystyczne, wytyczające sztuce drogi dalszego rozwoju (formiści, kapiści, Grupa Krakowska).

[madohora]

Kolejny rozdział w historii starań o założenie w Krakowie Akademii Sztuk Pięknych wiąże się z nazwiskiem Hugo Kołłątaja, który jako wizytator Komisji Edukacji Narodowej przystąpił w 1777 roku do reformowania Akademii Krakowskiej. Artystą, który miał doprowadzić do realizacji jego zamierzeń w zakresie sztuk pięknych, był Dominik Österreicher. W 1782 roku został on profesorem rysunku i malarstwa Akademii Krakowskiej. Pracownia prowadzona przez Dominika Österreichera nie stała się jednak zaczątkiem Akademii Sztuk Pięknych. W grudniu 1794 roku Kołłątaj, który w czasie powstania kościuszkowskiego zasłynął ze swych radykalnych poglądów, został aresztowany przez Austriaków. W roku następnym z pracy w Akademii Krakowskiej zwolniono Dominika Österreichera. Trzeci rozbiór Polski spowodował odłożenie wszelkich twórczych działań na nieokreśloną przyszłość.

[madohora]

Program ten nie doczekał się realizacji. W chwili jego sformułowania trwało już powstanie listopadowe, w którym liczny udział wzięli studenci i profesorowie ASP. Profesor rzeźby Józef Schmelzer zginął w 1831 roku w czasie wojny Królestwa Polskiego z Rosją. Po upadku powstania listopadowego od początku na poły fikcyjna niepodległość Wolnego Miasta Krakowa została tym bardziej ograniczona. Na liczne instytucje Rzeczpospolitej Krakowskiej spadły dotkliwe represje podyktowane przez „mocarstwa opiekuńcze”, czyli Rosję, Austrię i Prusy. W 1833 roku Akademia Sztuk Pięknych została odłączona od Uniwersytetu Jagiellońskiego

[madohora]

Logo Akademii Sztuk Pięknych

[madohora]

W 1979 roku oficjalnie patronem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie został Jan Matejko

[madohora]

Mury miejskie broniły Krakowa od końca XIII wieku, a dwieście lat później wzmocniono je okrągłą basteją zwaną Rondlem lub Barbakanem. Umocnienia sprawdzały się przez kilka stuleci. Chroniły miasto przed Tatarami, wojskami czeskimi, pretendentami do tronu Rzeczypospolitej, a potem przez jakiś czas opierały się Szwedom w czasie potopu, po raz ostatni stawiły opór najeźdźcom w czasie konfederacji barskiej w 1768 roku. Do legendy przeszedł wówczas strzał z rusznicy oddany przez rzemieślnika z Bractwa Kurkowego Marcina Oracewicza, który celnie trafił i zabił dowodzącego atakiem carskiego oficera.

[madohora]

Licząca 34,5 m wysokości brama Floriańska jest dziś pięknym akcentem perspektywy ulicy Floriańskiej i Drogi Królewskiej. Aż trudno sobie wyobrazić, że w latach 1901-1953 przejeżdżał pod nią wąskotorowy tramwaj, który za każdym razem musiał wtedy składać pantograf...

[madohora]

Po raz drugi przed wyburzeniem ocalono bramę w roku 1882. Uczynił to książę Władysław Czartoryski, który postanowił utworzyć w baszcie nad bramą rodową kaplicę Czartoryskich. Rada miasta wyraziła zgodę pod warunkiem, że brama i baszta będą miały wygląd taki, jak w połowie XVIII wieku. W 1889 ukończono kaplicę, którą konsekrował kardynał Albin Dunajewski.

[madohora]

Inspiracją dla koncertu Leszka Długosza zatytułowanego Do Szkiełka z Muzeum Czartoryskich, który odbędzie się w dniu 27 września b.r., w niedzielę, w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie, stała się inicjatywa dyrekcji Biblioteki Kraków, aby kolejnym poetą ujętym w popularnej serii Poeci Krakowa, wydawanej przez tę instytucję od lat, był Leszek Długosz legendarny pieśniarz, poeta, literat i współtwórca sukcesu Piwnicy Pod Baranami.

[madohora]

[madohora]

Na parterze w sali która służyła niegdyś do przechowywania zasobnego skarbca i insygniów władzy rajców znajduje się zestaw 14 gmerków z 1444 roku, będący europejskim unikatem.

[madohora]

Nie‎ ‎ustawał‎ ‎też‎ ‎udział‎ ‎Piotra‎ ‎w‎ ‎najważniejszych‎ ‎wówczas‎ ‎spra
wach‎ ‎dla‎ ‎państwa:‎ ‎uregulowaniu‎ ‎stosunku‎ ‎Litwy‎ ‎do‎ ‎Polski‎ ‎oraz‎ ‎za
targu‎ ‎z‎ ‎Krzyżakami.‎ ‎W‎ ‎dniu‎ ‎11‎ ‎marca‎ ‎1401‎ ‎r.‎ ‎spotykamy‎ ‎go
w‎ ‎Radomiu‎ ‎gdzie‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎całą‎ ‎radą‎ ‎koronną‎ ‎utwierdzał‎ ‎świeżo
zawartą‎ ‎pomiędzy‎ ‎Polską‎ ‎a‎ ‎Litwą‎ ‎unję,‎ ‎będącą‎ ‎rewizją‎ ‎programu
inkorporacji,‎ ‎zachwianego‎ ‎przez‎ ‎śmierć‎ ‎Jadwigi‎ ‎i‎ ‎wzrost‎ ‎znacze
nia‎ ‎Witolda‎ ‎’.‎ ‎Wraz‎ ‎z‎ ‎bliskiem‎ ‎mu‎ ‎gronem‎ ‎panów‎ ‎krakowskich
a‎ ‎zwłaszcza‎ ‎Janem‎ ‎z‎ ‎Tęczyna,‎ ‎Janem‎ ‎z‎ ‎Tarnowa‎ ‎i‎ ‎Janem‎ ‎Li
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎gęzą‎spotykamy‎go‎też‎w‎latach‎1402—1403‎często‎u‎boku‎króla‎*‎i‎2‎;
wraz‎ ‎z‎ ‎nimi‎ ‎towarzyszy‎ ‎on‎ ‎też‎ ‎Jagielle‎ ‎w‎ ‎czerwcu‎ ‎1403‎ ‎r.‎ ‎na‎ ‎zjazd
lubelski.‎ ‎Polacy,‎ ‎prowadzący‎ ‎kampanję‎ ‎dyplomatyczną‎ ‎w‎ ‎obronie
Litwy,‎ ‎zakończoną‎ ‎pomyślnie‎ ‎oczyszczeniem‎ ‎Witolda‎ ‎ze‎ ‎stawia
nych‎ ‎mu‎ ‎w‎ ‎kurji‎ ‎papieskiej‎ ‎zarzutów‎ ‎i‎ ‎interwencją‎ ‎Bonifacego‎ ‎IX
za‎ ‎korzyść‎ ‎Litwy,‎ ‎nie‎ ‎omieszkali‎ ‎wszakże,‎ ‎nauczeni‎ ‎doświadcze
niem,‎ ‎zabezpieczyć‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎niespodzianek‎ ‎ze‎ ‎strony‎ ‎Witolda.
W‎ ‎dniu‎ ‎19‎ ‎czerwca‎ ‎1403‎ ‎r.‎ ‎uzyskano‎ ‎odeń‎ ‎w‎ ‎Lublinie‎ ‎zapewnienie,
że‎ ‎bez‎ ‎wiedzy‎ ‎i‎ ‎zgody‎ ‎króla‎ ‎nie‎ ‎zawrze‎ ‎pokoju‎ ‎z‎ ‎Krzyżakami,
co‎ ‎stanowisko‎ ‎Polski‎ ‎w‎ ‎toczących‎ ‎się‎ ‎rokowaniach‎ ‎z‎ ‎Zakonem
poważnie‎ ‎umocniło.‎ ‎Piotr‎ ‎świadkował‎ ‎zarówno‎ ‎na‎ ‎tym‎ ‎akcie‎ ‎Wi
tolda‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎wydanym‎ ‎wówczas‎ ‎przywileju‎ ‎Witolda‎ ‎dla‎ ‎mie
szczan‎ ‎krakowskich‎3‎.‎ ‎Głos‎ ‎jego‎ ‎w‎ ‎sprawie‎ ‎krzyżackiej,‎ ‎znanej
mu‎ ‎z‎ ‎prac‎ ‎dawniejszych‎ ‎musiał‎ ‎być‎ ‎ważki.‎ ‎Wiedzieli‎ ‎o‎ ‎tern
zresztą‎ ‎i‎ ‎sami‎ ‎Krzyżacy‎ ‎starający‎ ‎się‎ ‎u‎ ‎niego,‎ ‎u‎ ‎Ligęzy‎ ‎i‎ ‎u‎ ‎kan
clerza‎ ‎Zakliki‎ ‎o‎ ‎poparcie‎ ‎w‎ ‎zatargu‎ ‎jaki‎ ‎wywiązał‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎tle
prawa‎ ‎składu‎ ‎Torunia‎ ‎pomiędzy‎ ‎Zakonem‎ ‎a‎ ‎Polską‎4‎.‎ ‎Jest‎ ‎też
Piotr‎ ‎jednym‎ ‎z‎ ‎głównych‎ ‎twórców‎ ‎traktatu‎ ‎raciąskiego,‎ ‎mają-
925.‎ ‎Wedle‎ ‎tych‎ ‎ostatnich‎ ‎Anna‎ ‎przybyła‎ ‎do‎ ‎Krakowa‎ ‎nie‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1400‎ ‎lecz
16‎ ‎lipca‎ ‎1401‎ ‎a‎ ‎małżeństwo‎ ‎zawarte‎ ‎zostało‎ ‎nie‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1401‎ ‎lecz‎ ‎29‎ ‎stycznia
1402‎ ‎r.‎ ‎Daty‎ ‎te‎ ‎przyjmuje‎ ‎Balzer.‎ ‎Genealogja‎ ‎Piastów‎ ‎str.‎ ‎413.‎ ‎Pełen‎ ‎ciepła
i‎ ‎poezji‎ ‎ustęp‎ ‎kalendarza‎ ‎o‎ ‎powrocie‎ ‎orlątka,‎ ‎Anny,‎ ‎jest‎ ‎zapewne‎ ‎w‎ ‎związku
z‎ ‎wpływami,‎ ‎o‎ ‎których‎ ‎mówiliśmy‎ ‎w‎ ‎uw.‎ ‎2‎ ‎na‎ ‎str.‎ ‎18.‎ ‎Mimo‎ ‎powyższych
różnic‎ ‎możliwa‎ ‎jest‎ ‎Długoszowa‎ ‎data‎ ‎układu‎ ‎małżeńskiego,‎ ‎zawartego‎ ‎wedle
niego‎ ‎w‎ ‎Bieczu‎ ‎4.‎ ‎XI.‎ ‎1400‎ ‎r.,‎ ‎gdyż‎ ‎niewątpliwie‎ ‎poprzedzał‎ ‎on‎ ‎przybycie
Anny‎ ‎do‎ ‎Krakowa,‎ ‎a‎ ‎dokładne‎ ‎wiadomości‎ ‎Długosza‎ ‎o‎ ‎nim‎ ‎wskazywałyby,
że‎ ‎znał‎ ‎dotyczący‎ ‎dokument.

[madohora]

Jak‎ ‎widzimy,‎ ‎wpływ‎ ‎Piotra‎ ‎sięgał‎ ‎szeroko,‎ ‎a‎ ‎rozum‎ ‎i‎ ‎wykształcenie‎ ‎jednało‎ ‎mu‎ ‎ludzi‎ ‎wszelkich‎ ‎stanów,‎ ‎odwołujących‎ ‎się do‎jego‎światłego‎zdania

[madohora]

Niemałą‎ ‎zasługą królowej‎ ‎było,‎ ‎że‎ ‎do‎ ‎zrealizowania‎ ‎planów‎ ‎pozyskała‎ ‎ludzi‎ ‎umiejących
stanąć‎ ‎na‎ ‎wysokości‎ ‎jej‎ ‎górnych‎ ‎zamysłów‎ ‎i‎ ‎oddać‎ ‎się‎ ‎im‎ ‎ze‎ ‎szcze
rym‎ ‎zapałem‎ ‎a‎ ‎przez‎ ‎to‎ ‎samo‎ ‎spełnić‎ ‎plany‎ ‎królowej‎ ‎po‎ ‎jej‎ ‎śmierci.
Wykonawcy‎ ‎testamentu‎ ‎królowej‎ ‎Piotr‎ ‎Wysz‎ ‎i‎ ‎Jan‎ ‎z‎ ‎Tę-
czyna‎ ‎kasztelan‎ ‎krakowski‎ ‎wzięli‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎energją‎ ‎do‎ ‎dzieła.‎ ‎Mając
zapewnione‎ ‎środki‎ ‎pieniężne,‎ ‎kupili‎ ‎przez‎ ‎swoich‎ ‎pośredników
domy‎ ‎dla‎ ‎studjum‎ ‎’.‎ ‎Szybkość‎ ‎z‎ ‎jaką‎ ‎nastąpiło‎ ‎zrealizowanie‎ ‎pla
nów‎ ‎królowej‎ ‎wskazuje,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎chwili‎ ‎śmierci‎ ‎Jadwigi,‎ ‎praca‎ ‎ta‎ ‎po
sunięta‎ ‎już‎ ‎była‎ ‎dość‎ ‎daleko.‎ ‎Opieka‎ ‎gorliwego‎ ‎biskupa,‎ ‎przy
spieszyła‎ ‎dokonanie‎ ‎dzieła.‎ ‎Akcja‎ ‎ta‎ ‎zyskała‎ ‎również‎ ‎poparcie
króla,‎ ‎na‎ ‎którego‎ ‎znaczny‎ ‎wpływ‎ ‎wywierał‎ ‎biskup‎ ‎krakowski
Wskazywał‎ ‎Jagielle‎ ‎na‎ ‎chwałę‎ ‎jaką‎ ‎zdobędzie‎ ‎za‎ ‎poparcie‎ ‎tak
wzniosłego‎ ‎dzieła.‎ ‎Pod‎ ‎wpływem‎ ‎otoczenia‎ ‎chętnie‎ ‎służył‎ ‎król
pomocą‎ ‎wielkiemu‎ ‎dziełu,‎ ‎bo‎ ‎jak‎ ‎wspominał;‎ ‎»Słodkim‎ ‎dźwiękiem
brzmiała‎ ‎w‎ ‎uszach‎ ‎naszych‎ ‎pamięć‎ ‎tych‎ ‎często‎ ‎przypominanych,
pobożnych‎ ‎monarchów,‎ ‎którzy‎ ‎w‎ ‎krajach‎ ‎swoich‎ ‎pozakładali‎ ‎sie
dliska‎ ‎nauk.‎ ‎Przykładem‎ ‎ich‎ ‎krzepiło‎ ‎się‎ ‎serce‎ ‎nasze‎ ‎i‎ ‎do‎ ‎wy
konania‎ ‎zamysłów‎ ‎w‎ ‎pobożnej‎ ‎myśli‎ ‎powziętych‎ ‎poczęło‎ ‎dążyć
z‎ ‎całą‎ ‎usilnością«.‎ ‎W‎ ‎dalszych‎ ‎słowach‎ ‎wyraził‎ ‎życzenie,‎ ‎ażeby
Kraków‎ ‎stał‎ ‎się‎ ‎dla‎ ‎Polski‎ ‎tem,‎ ‎czem‎ ‎są‎ ‎dla‎ ‎Włoch‎ ‎Bolonja
i‎ ‎Padwa‎ ‎Sława‎ ‎uniwersytetu‎ ‎padewskiego‎ ‎sięgnęła‎ ‎do‎ ‎Polski
dzięki‎ ‎tym,‎ ‎którzy‎ ‎tam‎ ‎kończyli‎ ‎swe‎ ‎stud‎ ‎ja‎ ‎a‎ ‎teraz‎ ‎wpływem
swoim‎ ‎oddziaływali‎ ‎na‎ ‎króla‎ ‎roztaczając‎ ‎przed‎ ‎nim‎ ‎korzyści‎ ‎jakie
spłyną‎ ‎na‎ ‎kraj.
Wznowienie‎ ‎uniwersytetu‎ ‎nastąpiło‎ ‎w‎ ‎tydzień‎ ‎po‎ ‎odprawie
niu‎ ‎przez‎ ‎Piotra‎ ‎anniwersarza‎ ‎królowej‎ ‎Jadwigi,‎ ‎we‎ ‎czwartek
22‎ ‎lipca‎ ‎1400‎ ‎r.‎ ‎W‎ ‎dwa‎ ‎dni‎ ‎później,‎ ‎w‎ ‎sobotę‎ ‎24,‎ ‎za‎ ‎rektoratu
Stanisława‎ ‎ze‎ ‎Skarbimierza,‎ ‎nastąpiły‎ ‎wpisy.‎ ‎Na‎ ‎drugiem‎ ‎miejscu
zaraz‎ ‎po‎ ‎królu‎ ‎wpisano‎ ‎biskupa‎ ‎Piotra,‎ ‎doktora‎ ‎praw‎ ‎i‎ ‎kancle
rza‎ ‎studjum‎ ‎generalnego,‎ ‎po‎ ‎nim‎ ‎Mikołaja‎ ‎biskupa‎ ‎kujawskiego^
Jana‎ ‎z‎ ‎Tęczyna‎ ‎kasztelana‎ ‎krakowskiego‎ ‎i‎ ‎wielu‎ ‎innnych‎s‎.‎ ‎Wy
sunięcie‎ ‎swego‎ ‎nazwiska‎ ‎zaraz‎ ‎po‎ ‎królu‎ ‎na‎ ‎plan‎ ‎pierwszy,‎ ‎za
wdzięczał‎ ‎Piotr‎ ‎nie‎ ‎tyle‎ ‎swoim‎ ‎godnościom,‎ ‎ile‎ ‎raczej‎ ‎zasługom^
‎ ‎ ‎ ‎wolę‎ ‎zmarłej‎ ‎królowej‎ ‎ ‎ ‎ ‎jakie‎położył‎wykonując‎ostatnią‎ wolę

[madohora]

W rzywileju‎ ‎erekcyjnym‎ ‎dążył‎ ‎Jagiełło‎ ‎do‎ ‎ograniczenia
biskupa‎ ‎w‎ ‎jego‎ ‎prawach‎ ‎do‎ ‎uniwersytetu‎ ‎zakreślonych‎ ‎przez‎ ‎sto
licę‎ ‎apostolską‎ ‎a‎ ‎przyznających‎ ‎biskupom‎ ‎krakowskim‎ ‎prawo
zatwierdzania‎ ‎stopni‎ ‎naukowych.‎ ‎Podobnie‎ ‎jak‎ ‎Kazimierz‎ ‎W.,
tak‎ ‎samo‎ ‎i‎ ‎Jagiełło‎ ‎powierzył‎ ‎to‎ ‎prawo‎ ‎każdorazowemu‎ ‎kancle
rzowi‎ ‎państwa.‎ ‎Biskupom‎ ‎krakowskim‎ ‎przyznał‎ ‎natomiast‎ ‎za
szczytną‎ ‎godność‎ ‎konserwatorów.‎ ‎Mieli‎ ‎oni‎ ‎obowiązek‎ ‎roztoczyć
opiekę‎ ‎nad‎ ‎immunitetami,‎ ‎egzempcjami‎ ‎i‎ ‎statutami‎ ‎uniwersytetu,
oprócz‎ ‎tego,‎ ‎posiadali‎ ‎prawo‎ ‎rozdzielania‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎rektorem‎ ‎upo
sażenia‎ ‎i‎ ‎mieszkań‎ ‎profesorom‎ ‎kollegjum‎ ‎b‎ ‎Pierwszym‎ ‎kanclerzem
uniwersytetu,‎ ‎w‎ ‎myśl‎ ‎brzmienia‎ ‎dokumentu‎ ‎królewskiego,‎ ‎miał
więc‎ ‎pozostać‎ ‎ówczesny‎ ‎kanclerz‎ ‎królestwa‎ ‎Zaklika.‎ ‎W‎ ‎praktyce
rzecz‎ ‎wypadła‎ ‎inaczej.‎ ‎Kanclerzem‎ ‎uniwersytetu‎ ‎został‎ ‎Piotr
Wysz‎ ‎i‎ ‎zachował‎ ‎ten‎ ‎urząd‎ ‎aż‎ ‎do‎ ‎ostatnich‎ ‎lat‎ ‎swojego‎ ‎pobytu‎ ‎na
biskupstwie‎ ‎krakowskim.‎ ‎Tak‎ ‎uniwersytet‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎profesorowie‎ ‎na
zywali‎ ‎go‎ ‎odtąd‎ ‎stale‎ ‎kanclerzem‎ ‎2‎.‎ ‎Pomiędzy‎ ‎królem‎ ‎a‎ ‎biskupem
nastąpiło‎ ‎z‎ ‎całą‎ ‎pewnością‎ ‎starcie,‎ ‎z‎ ‎którego‎ ‎Piotr‎ ‎wyszedł‎ ‎zwy
cięsko.‎ ‎Dążenia‎ ‎króla‎ ‎były‎ ‎w‎ ‎zupełności‎ ‎zrozumiałe.‎ ‎Pragnął
uzyskać‎ ‎przez‎ ‎swoich‎ ‎urzędników‎ ‎znaczny‎ ‎wpływ‎ ‎na‎ ‎uniwersytet,
zdawał‎ ‎bowiem‎ ‎sobie‎ ‎sprawę‎ ‎ze‎ ‎znaczenia‎ ‎jakie‎ ‎wywierał‎ ‎w‎ ‎ży
ciu‎ ‎kulturalnem‎ ‎i‎ ‎politycznem‎ ‎ówczesnego‎ ‎świata.‎ ‎Piotr‎ ‎przebywa
jąc‎ ‎na‎ ‎studjach‎ ‎w‎ ‎Padwie‎ ‎miał‎ ‎możność‎ ‎naocznego‎ ‎przekonania
się‎ ‎jak‎ ‎wielkiem‎ ‎było‎ ‎znaczenie‎ ‎biskupa‎ ‎w‎ ‎życiu‎ ‎uniwersy-
teckiem.‎ ‎To‎ ‎też‎ ‎nie‎ ‎mógł‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎chciał‎ ‎zezwolić‎ ‎na‎ ‎takie‎ ‎ukróce
nie‎ ‎atrybucji‎ ‎władz‎ ‎kościelnych,‎ ‎mogących‎ ‎w‎ ‎ten‎ ‎sposób‎ ‎mieć
kontrolę‎ ‎nad‎ ‎wychowankami‎ ‎uniwersytetów.‎ ‎Żywa‎ ‎natomiast‎ ‎pa
mięć‎ ‎na‎ ‎niedawno‎ ‎zmarłą‎ ‎Jadwigę,‎ ‎nie‎ ‎pozwoliła‎ ‎Jagielle‎ ‎usunąć
ze‎ ‎wspomnianej‎ ‎godności‎ ‎człowieka,‎ ‎w‎ ‎którym‎ ‎królowa‎ ‎położyła
całą‎ ‎swoją‎ ‎ufność,‎ ‎ten‎ ‎zaś‎ ‎tak‎ ‎stanowiskiem‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎wiedzą‎ ‎odpo
wiadał‎ ‎zaszczytnemu‎ ‎urzędowi.‎ ‎Urząd‎ ‎kanclerski‎ ‎wykonywał‎ ‎Piotr
jużto‎ ‎sam‎ ‎jużto‎ ‎przez‎ ‎zastępców,‎ ‎wicekanclerzy‎ ‎h
Król‎ ‎jednak,‎ ‎pod‎ ‎wpływem‎ ‎otoczenia‎ ‎niechętnego‎ ‎temu‎ ‎sta
nowisku‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego,‎ ‎nie‎ ‎zaprzestał‎ ‎przemyśliwaó‎ ‎nad
tern,‎ ‎ażeby‎ ‎pozyskać‎ ‎ten‎ ‎ważny‎ ‎urząd‎ ‎w‎ ‎łonie‎ ‎uniwersytetu,‎ ‎dla
swoich‎ ‎kanclerzy.‎ ‎Przypuszczenie,‎ ‎jakoby‎ ‎prawo‎ ‎zatwierdzania
egzaminów‎ ‎uniwersyteckich‎ ‎posiedli‎ ‎z‎ ‎nadania‎ ‎królewskiego‎ ‎pod
kanclerzowie‎ ‎państwa‎ ‎nie‎ ‎posiada‎ ‎przekonywujących‎ ‎dowodów.
Potwierdzeniem‎ ‎tego,‎ ‎chociażby‎ ‎fakt‎ ‎wysiłków‎ ‎królewskich‎ ‎o‎ ‎po
zyskanie‎ ‎tej‎ ‎atrybucji‎ ‎dla‎ ‎urzędników‎ ‎państwa.‎ ‎Widać‎ ‎stąd,‎ ‎że
Piotr‎ ‎stał‎ ‎silnie‎ ‎na‎ ‎stanowisku‎ ‎zakreślonem‎ ‎mu‎ ‎przez‎ ‎kurję‎ ‎pa
pieską.‎ ‎Czekano‎ ‎więc‎ ‎na‎ ‎ułożenie‎ ‎się‎ ‎odpowiedniej‎ ‎sytuacji,‎ ‎by
ją‎ ‎wykorzystać.‎ ‎Nadeszła‎ ‎ona,‎ ‎kiedy‎ ‎na‎ ‎stolicy‎ ‎papieskiej‎ ‎po‎ ‎pap.
pizańskim‎ ‎Aleksandrze‎ ‎V..‎ ‎zasiadł‎ ‎jego‎ ‎następca‎ ‎Jan‎ ‎XXIII.‎

[madohora]

Zachęcając‎ ‎drugich‎ ‎do‎ ‎ofiar‎ ‎na‎ ‎rzecz‎ ‎uniwersytetu,‎ ‎sam
nie‎ ‎pozostał‎ ‎w‎ ‎tyle.‎ ‎Już‎ ‎w‎ ‎pierwszym‎ ‎roku‎ ‎istnienia‎ ‎uniwersy
tetu,‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎kiedy‎ ‎król‎ ‎czynił‎ ‎obszerne‎ ‎nadanie,‎ ‎15‎ ‎czerwca‎ ‎1401‎ ‎r.
nadał‎ ‎Piotr‎ ‎profesorom‎ ‎teologji,‎ ‎doktorom‎ ‎i‎ ‎mistrzom‎ ‎uniwersy
tetu,‎ ‎prebendy‎ ‎kościółka‎ ‎św.‎ ‎Marji‎ ‎Magdaleny,‎ ‎św.‎ ‎Wojciecha‎ ‎na
rynku‎ ‎krakowskim,‎ ‎kościół‎ ‎parafjalny‎ ‎w‎ ‎Luborzycy‎ ‎oraz‎ ‎dwie
kanonie‎ ‎katedry‎ ‎krakowskiej‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎ich‎ ‎prebendami.‎ ‎Niektóre
z‎ ‎nich‎ ‎już‎ ‎wakowały,‎ ‎jak‎ ‎np.‎ ‎prebenda‎ ‎św.‎ ‎Marji‎ ‎Magdaleny,
reszta‎ ‎zaś‎ ‎miała‎ ‎być‎ ‎obsadzoną‎ ‎zależnie‎ ‎od‎ ‎tego,‎ ‎jak‎ ‎opróżniały
się‎ ‎inne.‎ ‎Biskup‎ ‎zastrzegał‎ ‎sobie,‎ ‎ażeby‎ ‎ci,‎ ‎którzy‎ ‎zostaną‎ ‎posu
nięci‎ ‎na‎ ‎te‎ ‎prebendy,‎ ‎zobowiązani‎ ‎byli‎ ‎pod‎ ‎przysięgą‎ ‎i‎ ‎karą
utraty‎ ‎beneficjum‎ ‎do‎ ‎odbywania‎ ‎zwyczajnych‎ ‎wykładów‎ ‎jak
i‎ ‎osobistej‎ ‎rezydencji,‎ ‎skoro‎ ‎tylko‎ ‎obejmą‎ ‎cośkolwiek‎ ‎z‎ ‎bene
ficjum.‎ ‎O‎ ‎wzrost‎ ‎dochodów‎ ‎uniwersytetu‎ ‎zabiegał,‎ ‎wiedząc‎ ‎co‎ ‎było
przyczyną‎ ‎upadku‎ ‎studjum‎ ‎kazimierzowskiego.‎ ‎Wyrażał‎ ‎się,‎ ‎że
rzeczy‎ ‎duchowe,‎ ‎a‎ ‎więc‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎wypadku‎ ‎nauka,‎ ‎nie‎ ‎mogą‎ ‎się
długo‎ ‎utrzymać‎ ‎bez‎ ‎rzeczy‎ ‎doczesnych‎ ‎czyli‎ ‎podstawy‎ ‎materjal-
nej‎ ‎b‎ ‎Dając‎ ‎uniwersytetowi‎ ‎tak‎ ‎znaczne‎ ‎uposażenie‎ ‎kierował‎ ‎się
biskup‎ ‎również‎ ‎troską‎ ‎o‎ ‎katedrę‎ ‎krakowską.‎ ‎Przytoczywszy‎ ‎słowa
Salomona;‎ ‎»Tam‎ ‎zbawienie‎ ‎gdzie‎ ‎wiele‎ ‎rad‎ ‎ludzi‎ ‎mądrych®‎ ‎po
stanowił‎ ‎3‎ ‎lutego‎ ‎1404‎ ‎r.,‎ ‎że‎ ‎odtąd‎ ‎dwaj‎ ‎doktorzy‎ ‎lub‎ ‎magi
strzy‎ ‎promowani‎ ‎na‎ ‎wyżej‎ ‎wspomniane‎ ‎kanon‎ ‎je,‎ ‎mają‎ ‎być
kanonikami‎ ‎kapituły‎ ‎krakowskiej‎ ‎z‎ ‎obowiązkiem‎ ‎służenia‎ ‎jej
radą.‎ ‎Dokument‎ ‎ten‎ ‎potwierdzał‎ ‎dawniejszą‎ ‎fundację‎ ‎Piotra
z‎ ‎1401‎ ‎r.‎ ‎i‎ ‎tern‎ ‎tylko‎ ‎różnił‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎dawniejszego,‎ ‎że‎ ‎posiadał
zgodę‎ ‎kapituły.‎ ‎Dar‎ ‎biskupa‎ ‎i‎ ‎kapituły‎ ‎świadczył‎ ‎o‎ ‎ich‎ ‎szacunku
dla‎ ‎nauki.‎ ‎Darowizną‎ ‎tą‎ ‎nie‎ ‎uszczuplali‎ ‎wcale‎ ‎majątku‎ ‎kapituły,
bo‎ ‎był‎ ‎jak‎ ‎świadczą‎ ‎słowa‎ ‎dokumentu‎ ‎olbrzymi,‎ ‎a‎ ‎tylko‎ ‎przez
mądre‎ ‎pokierowanie‎ ‎nadaniem‎ ‎przyczynili‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎podniesienia
naukowego‎ ‎poziomu‎ ‎członków‎ ‎kapituły.‎ ‎Dochody‎ ‎z‎ ‎nadania‎ ‎bis
kupiego‎ ‎miały‎ ‎być‎ ‎użyte‎ ‎dla‎ ‎korzyści‎ ‎całego‎ ‎uniwersytetu.‎ ‎Prawo
instytucji‎ ‎kanonicznej‎ ‎podobnie‎ ‎jak‎ ‎w‎ ‎1401‎ ‎r.‎ ‎pozostawił‎ ‎sobie
‎ ‎ ‎i‎swoim‎następcom‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎.‎Fundację‎tę‎zatwierdził‎28‎września‎1411‎r.
pap.‎ ‎Jan‎ ‎XXIII.‎ ‎Z‎ ‎dokumentu‎ ‎tego‎ ‎dowiadujemy‎ ‎się,‎ ‎że‎ ‎dochody
z‎ ‎tych‎ ‎prebend‎ ‎wynosiły‎ ‎170‎ ‎grzywien‎ ‎i‎ ‎miały‎ ‎być‎ ‎uposażeniem
dla‎ ‎pięciu‎ ‎profesorów‎ ‎kollegjum,‎ ‎doktorów,‎ ‎bakałarzy‎ ‎św.‎ ‎teologji
lub‎ ‎magistrów‎ ‎sztuk‎ ‎wyzwolonych‎ ‎b‎ ‎Nie‎ ‎zapominał‎ ‎też‎ ‎i‎ ‎o‎ ‎po
mieszczeniu‎ ‎uniwersytetu,‎ ‎gdyż‎ ‎to,‎ ‎które‎ ‎wszechnica‎ ‎otrzymała
w‎ ‎1400‎ ‎r.,‎ ‎okazało‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎szczupłe.‎ ‎Dzięki‎ ‎zabiegom‎ ‎doktorów
a‎ ‎również‎ ‎wykonawców‎ ‎woli‎ ‎Jadwigi‎ ‎zakupiono‎ ‎12‎ ‎marca‎ ‎1403‎ ‎r.
dom‎ ‎przy‎ ‎ulicy‎ ‎Grodzkiej,‎ ‎który‎ ‎wkrótce‎ ‎dzięki‎ ‎staraniom‎ ‎uni
wersytetu‎ ‎a‎ ‎więc‎ ‎i‎ ‎jego‎ ‎kanclerza‎ ‎otrzymał‎ ‎potrzebne‎ ‎przy
‎ ‎wileje‎1‎2‎.
W‎ ‎ostatnich‎ ‎latach‎ ‎pobytu‎ ‎Piotra‎ ‎na‎ ‎katedrze‎ ‎krakowskiej,
zaszły‎ ‎zmiany‎ ‎na‎ ‎niekorzyść‎ ‎biskupów‎ ‎krakowskich.‎ ‎Na‎ ‎kilka
dni‎ ‎wcześniej,‎ ‎przed‎ ‎wspomnianem‎ ‎usunięciem‎ ‎ich‎ ‎z‎ ‎godności‎ ‎kan
clerzy‎ ‎uniwersytetu,‎ ‎ustanowił‎ ‎pap.‎ ‎Jan‎ ‎XXIII.‎ ‎trzech‎ ‎konserwato
rów‎ ‎dla‎ ‎uniwersytetu‎ ‎krakowskiego‎ ‎na‎ ‎lat‎ ‎15‎ ‎3‎,‎ ‎jakkolwiek‎ ‎konser
watorem‎ ‎na‎ ‎mocy‎ ‎przywileju‎ ‎królewskiego‎ ‎był‎ ‎biskup.‎ ‎Niektórzy
z‎ ‎naszych‎ ‎pisarzy‎ ‎wysnuwają‎ ‎z‎ ‎tych‎ ‎ostatnich‎ ‎bardzo‎ ‎daleko
idące‎ ‎wnioski‎ ‎na‎ ‎niekorzyść‎ ‎biskupa‎ ‎Piotra.‎ ‎Uniwersytet‎ ‎kra
kowski‎ ‎nie‎ ‎był‎ ‎jedyny,‎ ‎który‎ ‎otrzymał‎ ‎konserwatorów.‎ ‎Miały
ich‎ ‎wcześniej‎ ‎uniwersytety‎ ‎w‎ ‎Moguncji,‎ ‎Pradze‎ ‎i‎ ‎Wrocławiu‎4‎.
Trudno‎ ‎przypuścić,‎ ‎aby‎ ‎to‎ ‎stało‎ ‎się‎ ‎skutkiem‎ ‎zaniedbywania
przez‎ ‎biskupa‎ ‎opieki‎ ‎nad‎ ‎akademją.‎ ‎Otaczał‎ ‎ją‎ ‎troską‎ ‎od‎ ‎pierw
szych‎ ‎chwil‎ ‎jej‎ ‎powstania,‎ ‎praw‎ ‎jakie‎ ‎wypływały‎ ‎ze‎ ‎stanowiska
biskupów‎ ‎krakowskich‎ ‎bronił‎ ‎i‎ ‎pracą‎ ‎swą‎ ‎umacniał.‎ ‎W‎ ‎nadaniach
dla‎ ‎uniwersytetu‎ ‎dotrzymał‎ ‎kroku‎ ‎nawet‎ ‎królowi,‎ ‎w‎ ‎jednym
z‎ ‎nim‎ ‎dniu‎ ‎rzucał‎ ‎podstawy‎ ‎materjalnej‎ ‎pomyślności‎ ‎uczelni.‎ ‎Na
soborze‎ ‎pizańskim‎ ‎był‎ ‎jej‎ ‎reprezentantem,‎ ‎jemu‎ ‎uniwersytet‎ ‎wie
rzył‎ ‎oddając‎ ‎swój‎ ‎głos‎ ‎do‎ ‎dyspozycji‎

[madohora]

biegały‎ ‎poza‎ ‎sprawy‎ ‎ściśle‎ ‎związane‎ ‎z‎ ‎życiem‎ ‎diecezji,
wdarły‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎zgrzytem‎ ‎gwałtowne‎ ‎nieporozumienia‎ ‎ziemiaństwa
z‎ ‎duchowieństwem.‎ ‎Szczególnie‎ ‎teraz‎ ‎w‎ ‎1406‎ ‎i‎ ‎1407‎ ‎r.‎ ‎nabrały
one‎ ‎charakterystycznego‎ ‎zabarwienia,‎ ‎a‎ ‎treścią‎ ‎tych‎ ‎sporów‎ ‎po
dobnie‎ ‎jak‎ ‎za‎ ‎czasów‎ ‎Kazimierza‎ ‎W.‎ ‎były‎ ‎dziesięciny‎ ‎s‎.‎ ‎Teraźniej
sze‎ ‎gwałtowne‎ ‎przeciwstawienie‎ ‎się‎ ‎stanu‎ ‎szlacheckiego,‎ ‎było‎ ‎je
dynie‎ ‎samorzutnym‎ ‎odruchem‎ ‎ludzi‎ ‎broniących‎ ‎się‎ ‎przed‎ ‎ciężarami,
czasem‎ ‎zbyt‎ ‎dokuczliwemi,‎ ‎ponoszonemi‎ ‎na‎ ‎rzecz‎ ‎duchowieństwa.
Zdaniem‎ ‎kleru,‎ ‎dziesięciny‎ ‎były‎ ‎świadczeniem,‎ ‎które‎ ‎»Bóg‎ ‎za
chował‎ ‎na‎ ‎znak‎ ‎swojego‎ ‎panowania‎3‎«.‎ ‎Mając‎ ‎za‎ ‎sobą‎ ‎takie‎ ‎opar
cie‎ ‎nie‎ ‎wahało‎ ‎się‎ ‎nadwątlać‎ ‎praw‎ ‎i‎ ‎przywilejów‎ ‎stanu‎ ‎szlachec
kiego‎ ‎tak,‎ ‎że‎ ‎i‎ ‎król‎ ‎zmuszony‎ ‎był‎ ‎upominać‎ ‎duchowieństwo,‎ ‎aby
nie‎ ‎posuwało‎ ‎się‎ ‎zbyt‎ ‎daleko‎ ‎w‎ ‎swoich‎ ‎zapędach‎4‎.
Już‎ ‎w‎ ‎pierwszych‎ ‎początkach‎ ‎rządów‎ ‎diecezją,‎ ‎zajął‎ ‎się
Piotr‎ ‎sprawą‎ ‎uiszczania‎ ‎dziesięcin‎ ‎i‎ ‎odrazu‎ ‎stanął‎ ‎na‎ ‎stanowisku
zakreślonem‎ ‎przez‎ ‎ustawodawstwo‎ ‎kościelne,‎ ‎a‎ ‎więc‎ ‎jak‎ ‎spodziewać
się‎ ‎należało,‎ ‎wrogiem‎ ‎postulatom‎ ‎szlachty.‎ ‎Na‎ ‎synodzie‎ ‎z‎ ‎1394‎ ‎r.
w‎ ‎artykule:‎ ‎»De‎ ‎decimis«‎ ‎zabronił‎ ‎kategorycznie‎ ‎klerowi‎ ‎przyj
mowania‎ ‎dziesięcin‎ ‎od‎ ‎jakiegokolwiekbądź‎ ‎świeckiego‎ ‎czy‎ ‎du
chownego,‎ ‎z‎ ‎tern‎ ‎określeniem,‎ ‎że‎ ‎czynić‎ ‎im‎ ‎tego‎ ‎nie‎ ‎wolno,‎ ‎je
żeliby‎ ‎połączone‎ ‎to‎ ‎było‎ ‎ze‎ ‎szkodą‎ ‎katedry‎ ‎krakowskiej,‎ ‎kościołów
kolegjackich,‎ ‎konwentualnych,‎ ‎parafjalnych‎ ‎czy‎ ‎też‎ ‎innych‎ ‎beneficjów‎kościelnych‎1‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎*‎.‎Niemniej‎szanował‎przywileje‎szlachty,‎szedł
nawet‎ ‎po‎ ‎jej‎ ‎myśli.‎ ‎Jego‎ ‎pojednawcze‎ ‎stanowisko‎ ‎najdobit
niej‎ ‎zaznaczyło‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎artykule‎ ‎tegoż‎ ‎synodu‎ ‎traktującym‎ ‎o‎ ‎prze
dawnieniach‎ ‎dziesięcin,‎ ‎do‎ ‎których‎ ‎różni,‎ ‎nie‎ ‎mając‎ ‎czasem‎ ‎praw
posiadania,‎ ‎rościli‎ ‎sobie‎ ‎pretensje.‎ ‎Tak‎ ‎dziesięciny‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎ich
przedawnienia‎ ‎były‎ ‎oddawna‎ ‎przedmiotem‎ ‎sporów.‎ ‎Biskup‎ ‎Piotr
starał‎ ‎się‎ ‎te‎ ‎załagodzić,‎ ‎oświadczył‎ ‎więc,‎ ‎że‎ ‎każde‎ ‎czterdziestolet
nie‎ ‎przedawnienie,‎ ‎tyczące‎ ‎dziesięcin‎ ‎czy‎ ‎innych‎ ‎posiadłości,‎ ‎o‎ ‎ile
ma‎ ‎za‎ ‎sobą‎ ‎wiarę‎ ‎i‎ ‎słuszny‎ ‎tytuł‎ ‎roszczenia,‎ ‎winno‎ ‎być‎ ‎przysą
dzone‎ ‎na‎ ‎rzecz‎ ‎umowy,‎ ‎przywileju‎ ‎szlachectwa,‎ ‎prawa‎ ‎powszech
nego‎ ‎i‎ ‎wolności,‎ ‎jeżeli‎ ‎natomiast‎ ‎ktoś‎ ‎chciałby‎ ‎się‎ ‎temu‎ ‎sprzeci
wić,‎ ‎wówczas‎ ‎—‎ ‎jak‎ ‎mówił‎ ‎—‎ ‎wykraczający‎ ‎napróżno‎ ‎szukał
będzie‎ ‎sprawiedliwości,‎ ‎skoro‎ ‎pozostaje‎ ‎w‎ ‎niezgodzie‎ ‎z‎ ‎prawem‎3‎.
Podnieść‎ ‎należy‎ ‎i‎ ‎tę‎ ‎okoliczność,‎ ‎że‎ ‎wspomniane‎ ‎artykuły
wydał‎ ‎na‎ ‎kilkanaście‎ ‎lat‎ ‎przed‎ ‎wybuchem‎ ‎zamieszek.‎ ‎Dowodzi‎ ‎to
dalej,‎ ‎że‎ ‎targi‎ ‎i‎ ‎spory‎ ‎o‎ ‎te‎ ‎świadczenia‎ ‎nieprzerwanie‎ ‎od‎ ‎dawna
ciągnęły‎ ‎się‎ ‎tradycyjnie.‎ ‎Tych‎ ‎kilka‎ ‎przykładów‎ ‎wskazuje,‎ ‎że
Piotr‎ ‎w‎ ‎odróżnieniu‎ ‎od‎ ‎poprzedników‎ ‎a‎ ‎co‎ ‎więcej‎ ‎i‎ ‎od‎ ‎następ
ców‎ ‎przychylny‎ ‎był‎ ‎przywilejom‎ ‎szlacheckim,‎ ‎co‎ ‎jednak‎ ‎nie‎ ‎prze
szkadzało‎ ‎mu‎ ‎bronić‎ ‎praw‎ ‎kościoła.

[madohora]

Nieporozumienia‎ ‎na‎ ‎tle‎ ‎dziesięcin‎ ‎raz‎ ‎wraz‎ ‎ponawiały‎ ‎się.
Szlachta‎ ‎niecierpliwiła‎ ‎się‎ ‎oczekując‎ ‎rychłego‎ ‎załatwienia‎ ‎tychże
przez‎ ‎czynniki‎ ‎kompetentne‎s‎.‎ ‎Wysiłki‎ ‎jej‎ ‎zmierzające‎ ‎do‎ ‎ro
związania‎ ‎tej‎ ‎kwestji,‎ ‎zespoliły‎ ‎się‎ ‎we‎ ‎wspólnej‎ ‎akcji‎ ‎ziemiań-
stwa‎ ‎zebranego‎ ‎w‎ ‎Piotrkowie‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎17.‎ ‎X.‎ ‎1406‎ ‎r.‎4‎.‎ ‎Być‎ ‎może,
że‎ ‎jednym‎ ‎z‎ ‎pośrednich‎ ‎powodów‎ ‎owego‎ ‎wybuchu‎ ‎były‎ ‎uchwały
synodu‎ ‎prowincjonalnego‎ ‎jaki‎ ‎miał‎ ‎miejsce‎ ‎w‎ ‎czerwcu‎ ‎tegoż‎ ‎roku.
Nie‎ ‎można‎ ‎ich‎ ‎jednak‎ ‎przeceniać,‎ ‎bo‎ ‎w‎ ‎stosunku‎ ‎do‎ ‎ludności‎ ‎świec
kiej‎ ‎wznawiały‎ ‎dawne‎ ‎postanowienia‎ ‎kościelne.‎ ‎Prawdopodobnie
duchowieństwo‎ ‎na‎ ‎wspomnianym‎ ‎zjeżdzie‎ ‎miało‎ ‎wziąć‎ ‎udział;‎ ‎prze
mawiałby‎ ‎za‎ ‎tern‎ ‎fakt,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎marcu‎ ‎1406‎ ‎r.‎ ‎spodziewano‎ ‎się‎ ‎zjazdu
ziemiaństwa‎ ‎z‎ ‎duchowieństwem,‎ ‎który‎ ‎miał‎ ‎doprowadzić‎ ‎do‎ ‎prze-
prowadzenia‎ ‎układów‎ ‎w‎ ‎sprawach‎ ‎dziesięcin‎ ‎h‎ ‎Szlachta‎ ‎oburzona
niestawieniem‎ ‎się‎ ‎duchowieństwa,‎ ‎widząc‎ ‎jego‎ ‎zlą‎ ‎wolę,‎ ‎ostro
wypowiedziała‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎zjeździe.‎ ‎Uchwały‎ ‎zebranej‎ ‎teraz‎ ‎w‎ ‎Piotr
kowie‎ ‎całą‎ ‎swoją‎ ‎siłą‎ ‎skierowały‎ ‎się‎ ‎przeciw‎ ‎dotychczasowemu
stanowisku‎ ‎duchowieństwa.‎ ‎Treść‎ ‎ich‎ ‎podważała‎ ‎dotychczasowy
porządek‎ ‎rzeczy‎ ‎uświęcony‎ ‎tradycją.‎ ‎Szlachta,‎ ‎dążąc‎ ‎bez‎ ‎wdania
się‎ ‎czynników‎ ‎decydujących‎ ‎w‎ ‎państwie‎ ‎do‎ ‎uregulowania‎ ‎wielu
drażliwych‎ ‎kwestyj,‎ ‎wskazywała,‎ ‎że‎ ‎nadal‎ ‎takiego‎ ‎stanu‎ ‎jaki‎ ‎istniał‎ ‎nie‎ ‎ścierpi‎

[madohora]

Pomimo‎ ‎zamieszania‎ ‎jakie‎ ‎wywołał‎ ‎zatarg‎ ‎o‎ ‎dziesięciny,
myśl‎ ‎Piotra‎ ‎wybiegała‎ ‎stale‎ ‎ku‎ ‎południowi.‎ ‎Pragnienie‎ ‎przepro
wadzenia‎ ‎jedności‎ ‎w‎ ‎kościele‎ ‎i‎ ‎uspokojenia‎ ‎zamieszek‎ ‎w‎ ‎die
cezji,‎ ‎nie‎ ‎pozwalały‎ ‎mu‎ ‎na‎ ‎zajęcie‎ ‎się‎ ‎pomniejszemi‎ ‎spra
wami.‎ ‎Wymawiał‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎nich,‎ ‎tłumacząc‎ ‎się‎ ‎wezwaniem‎ ‎pa
pieża‎ ‎»ad‎ ‎hanc‎ ‎sanctam‎ ‎unionem‎ ‎celebrandam«,‎ ‎na‎ ‎którą‎ ‎za
mierzał‎ ‎się‎ ‎udać‎ ‎pod‎ ‎przewodnictwem‎ ‎Bożem‎6‎.‎ ‎Tęsknota‎ ‎za
pokojem‎ ‎w‎ ‎kościele‎ ‎stała‎ ‎się‎ ‎ogólna‎7‎ ‎a‎ ‎wyraz‎ ‎jej‎ ‎dawano
i‎ ‎w‎ ‎Polsce.‎ ‎Z‎ ‎głębi‎ ‎serc‎ ‎płynęła‎ ‎modlitwa:‎ ‎»O‎ ‎cur‎ ‎obdormis‎ ‎Do-
mine‎ ‎Deus‎ ‎et‎ ‎quare‎ ‎oblivisceris‎ ‎tribulacionis‎ ‎Christiane!‎ ‎O‎ ‎cur
permittis‎ ‎ipsum‎ ‎scisma‎ ‎pestiferum,‎ ‎in‎ ‎tantum‎ ‎pullulari‎ ‎et‎ ‎cres-
cere,‎ ‎quod‎ ‎iam‎ ‎per‎ ‎incrementa‎ ‎eius‎ ‎lapides‎ ‎disperguntur‎ ‎in‎ ‎ca-
pite‎ ‎omnium‎ ‎platearum,‎ ‎talisque‎ ‎error‎ ‎in‎ ‎universis‎ ‎artibus‎ ‎populi
mogło‎ ‎wypłynąć‎ ‎z‎ ‎nieznajomości‎ ‎dziejów‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego,‎ ‎który‎ ‎całe
swe‎ ‎życie,‎ ‎zwłaszcza‎ ‎za‎ ‎rządów‎ ‎na‎ ‎biskupstwie‎ ‎krakowskiem,‎ ‎poświęcił
sprawom‎ ‎kościelnym.‎ ‎Jednym‎ ‎z‎ ‎dowodów‎ ‎na‎ ‎to,‎ ‎to‎ ‎poruszana‎ ‎kwestja.
christiani‎ ‎inolevit,‎ ‎quod‎ ‎unusquisque‎ ‎nescit‎ ‎ad‎ ‎quara‎ ‎partem‎ ‎de
beat‎ ‎se‎ ‎tenere‎ ‎'«.‎ ‎Nie‎ ‎poprzestano‎ ‎jednak‎ ‎na‎ ‎narzekaniach,‎ ‎zaczęto
szukać‎ ‎dróg,‎ ‎aby‎ ‎krocząc‎ ‎temi‎ ‎dojść‎ ‎wkońcu‎ ‎do‎ ‎pojednania,
zgnębienia‎ ‎zła‎ ‎w‎ ‎zarodku,‎ ‎chociażby‎ ‎nawet‎ ‎w‎ ‎sposób‎ ‎radykalny.
Literatura‎ ‎ówczesna‎ ‎to‎ ‎obraz‎ ‎tych‎ ‎dążeń,‎ ‎w‎ ‎niej‎ ‎jak‎ ‎w‎ ‎zwier
ciadle‎ ‎odbiła‎ ‎się‎ ‎dusza‎ ‎ówczesnego‎ ‎społeczeństwa.‎ ‎Powszech
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎nie‎uważano,‎że‎źródłem‎schizmy‎był‎pieniądz‎ ‎ ‎1‎2‎*‎.‎Rzucane,‎hasła
i‎ ‎myśli‎ ‎o‎ ‎reformie‎ ‎stosunków‎ ‎w‎ ‎kościele‎ ‎zyskiwały‎ ‎coraz‎ ‎więcej
zwolenników‎ ‎w‎ ‎kołach‎ ‎naukowych.‎ ‎Raz‎ ‎wypowiedziana‎ ‎zasada
wyższości‎ ‎soboru‎ ‎nad‎ ‎papieżem,‎ ‎została‎ ‎szeroko‎ ‎rozwinięta,‎ ‎zna-
chodząc‎ ‎poklask‎ ‎i‎ ‎zgodę,‎ ‎wiarę,‎ ‎że‎ ‎jest‎ ‎jedyną‎ ‎drogą‎ ‎do‎ ‎reformy.
Postanowiono‎ ‎odwołać‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎soboru‎ ‎powszechnego,‎ ‎bez‎ ‎względu
na‎ ‎to,‎ ‎jakie‎ ‎stanowisko‎ ‎wobec‎ ‎tego‎ ‎zajmą‎ ‎obaj‎ ‎papieże‎ ‎8‎.‎ ‎Krok
to‎ ‎był‎ ‎rewolucyjny,‎ ‎sprzeciwiający‎ ‎się‎ ‎zasadom‎ ‎na‎ ‎których‎ ‎spo
czywała‎ ‎organizacja‎ ‎kościoła‎ ‎katolickiego‎ ‎a‎ ‎jednak‎ ‎w‎ ‎pojęciu‎ ‎ów
czesnych‎ ‎kół‎ ‎uczonych‎ ‎jedyny,‎ ‎mogący‎ ‎wobec‎ ‎upornego‎ ‎stano
wiska‎ ‎papieży‎ ‎doprowadzić‎ ‎do‎ ‎zjednoczenia.‎ ‎Prąd‎ ‎ten‎ ‎odpowiadał
ówczesnej‎ ‎psychice‎ ‎społeczeństwa‎ ‎stanowego‎ ‎walczącego‎ ‎o‎ ‎swo
body‎ ‎z‎ ‎reprezentantami‎ ‎absolutnej‎ ‎władzy‎4‎.
Te‎ ‎to‎ ‎przyczyny‎ ‎złożyły‎ ‎się,‎ ‎że‎ ‎kardynałowie‎ ‎obydwu‎ ‎obe-
djencyj,‎ ‎awinjońskiej‎ ‎i‎ ‎rzymskiej,‎ ‎opuściwszy‎ ‎papieży,‎ ‎zwołali‎ ‎so
bór‎ ‎powszechny‎ ‎do‎ ‎Pizy‎ ‎na‎ ‎dzień‎ ‎25‎ ‎marca‎ ‎1409‎ ‎r.,‎ ‎zapraszając
nań‎ ‎tak‎ ‎przedstawicieli‎ ‎kościoła‎ ‎katolickiego‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎świata‎ ‎politycznego‎

[madohora]

Zaopatrzyli‎ ‎go‎ ‎w‎ ‎listy‎ ‎do‎ ‎króla,‎ ‎Witolda,‎ ‎książąt‎ ‎mazowieckich
a‎ ‎również‎ ‎do‎ ‎arcybiskupa‎ ‎gnieźnieńskiego,‎ ‎halickiego‎ ‎i‎ ‎biskupa
wrocławskiego‎ ‎oraz‎ ‎do‎ ‎uniwersytetu‎ ‎krakowskiego‎ ‎b‎ ‎Nie‎ ‎wymie
niono‎ ‎jak‎ ‎widać‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego,‎ ‎wiedziano‎ ‎zapewne‎ ‎o‎ ‎jego
pobycie‎ ‎we‎ ‎Włoszech,‎ ‎dokąd‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎najpóźniej‎ ‎w‎ ‎lipcu‎ ‎1408‎ ‎r.
Wyjeżdżał‎ ‎tam‎ ‎po‎ ‎poprzednich‎ ‎naradach‎ ‎z‎ ‎królem,‎ ‎w.‎ ‎księciem
a‎ ‎zapewne‎ ‎i‎ ‎radą‎ ‎panów,‎ ‎zleciwszy‎ ‎równocześnie‎ ‎zarząd‎ ‎diecezją
kustoszowi‎ ‎krakowskiemu‎ ‎Janowi‎ ‎Szafrańcowi,‎ ‎swemu‎ ‎wikarju-
‎ ‎ ‎szowi‎generalnemu‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎.‎Jakie‎Piotr‎otrzymał‎dyrektywy,‎trudno‎od
powiedzieć,‎ ‎w‎ ‎każdym‎ ‎razie‎ ‎miał‎ ‎możność‎ ‎swobodnego‎ ‎działania
w‎ ‎interesie‎ ‎państwa.‎ ‎Przybywszy‎ ‎do‎ ‎Włoch‎ ‎we‎ ‎wspaniałym‎ ‎or
szaku‎ ‎godnie‎ ‎reprezentującym‎ ‎państwo‎ ‎polskie,‎ ‎zjawił‎ ‎się‎ ‎na
dworze‎ ‎papieskim,‎ ‎który‎ ‎przebywał‎ ‎wówczas‎ ‎w‎ ‎Sienie‎ ‎s‎.‎ ‎Tu,‎ ‎z‎ ‎ca-
łem‎ ‎prawdopodobieństwem,‎ ‎wywierać‎ ‎musiał‎ ‎presję‎ ‎na‎ ‎kurję‎ ‎rzym
ską‎ ‎celem‎ ‎zrealizowania‎ ‎interesów‎ ‎polskich,‎ ‎przyczem‎ ‎powstrzy
mywał‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎zbytnich‎ ‎obietnic,‎ ‎wymawiając‎ ‎się‎ ‎może‎ ‎brakiem
instrukcji.‎ ‎Przypuszczenie‎ ‎to‎ ‎potwierdza‎ ‎fakt,‎ ‎że‎ ‎Grzegorz‎ ‎XII,
zaniepokojony‎ ‎niewyraźnem‎ ‎dlań‎ ‎stanowiskiem‎ ‎Piotra,‎ ‎wysłał‎ ‎do
króla‎ ‎zapytanie‎ ‎co‎ ‎do‎ ‎zakresu‎ ‎kompetencji‎ ‎przysługującej‎ ‎bisku
powi‎ ‎krakowskiemu.‎ ‎Widać‎ ‎stąd,‎ ‎że‎ ‎od‎ ‎początku‎ ‎w‎ ‎Polsce‎ ‎nie
wiele‎ ‎dawano‎ ‎wiary‎ ‎dobrym‎ ‎chęciom‎ ‎Grzegorza‎ ‎XII‎ ‎i‎ ‎dwór‎ ‎kró
lewski‎ ‎już‎ ‎wówczas‎ ‎zachowywał‎ ‎się‎ ‎chłodno‎ ‎wobec‎ ‎papieża‎ ‎rzym
skiego,‎ ‎chcąc‎ ‎go‎ ‎tern‎ ‎zmusić‎ ‎do‎ ‎poparcia‎ ‎Polski‎ ‎w‎ ‎jej‎ ‎sporach
z‎ ‎krzyżakami.‎ ‎Dwór‎ ‎polski‎ ‎nie‎ ‎zobowiązywał‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎niczego,
zdawał‎ ‎wszystko‎ ‎na‎ ‎ręce‎ ‎Piotra‎ ‎na‎ ‎to‎ ‎widocznie,‎ ‎aby‎ ‎ten‎ ‎mógł‎ ‎wy
zyskać‎ ‎sytuację‎ ‎na‎ ‎korzyść‎ ‎Polski.‎ ‎W‎ ‎odpowiedzi‎ ‎na‎ ‎zapytanie
oświadczył‎ ‎Jagiełło,‎ ‎że‎ ‎Piotr‎ ‎jest‎ ‎jego‎ ‎»supremus‎ ‎consiliarius«
i,‎ ‎że‎ ‎tak‎ ‎on‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎Witold‎ ‎wysłali‎ ‎go‎ ‎w‎ ‎swoim‎ ‎imieniu‎ ‎na‎ ‎narady
około‎ ‎unji‎ ‎jako‎ ‎osobliwego‎ ‎rzecznika,‎ ‎dając‎ ‎mu‎ ‎w‎ ‎tych‎ ‎spra
wach‎ ‎pełnię‎ ‎władzy,‎ ‎zatwierdzali‎ ‎cokolwiek‎ ‎zrobi‎ ‎w‎ ‎tej‎ ‎sprawie
w‎ ‎porozumieniu‎ ‎z‎ ‎papieżem‎ ‎b‎ ‎Ze‎ ‎chodziło‎ ‎tam‎ ‎nie‎ ‎tylko‎ ‎o‎ ‎sprawy
kościelne‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎o‎ ‎politykę‎ ‎państwową,‎ ‎wywnioskować‎ ‎można‎ ‎ze
słów‎ ‎Piotra‎ ‎Wy‎ ‎sza,‎ ‎który‎ ‎na‎ ‎wyjezdnem‎ ‎do‎ ‎Włoch‎ ‎wskazywał
wyraźnie,‎ ‎że‎ ‎udaje‎ ‎się‎ ‎tam‎ ‎»sane‎ ‎rei‎ ‎publice‎ ‎tucius‎ ‎exposcente
materia‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎«,‎a‎w‎liście‎do‎kapituły‎z‎18‎kwietnia‎1409‎r.‎pisał
z‎ ‎Padwy,‎ ‎że‎ ‎we‎ ‎Włoszech‎ ‎przebywał‎ ‎w‎ ‎interesach‎ ‎państwa.
W‎ ‎kurji‎ ‎papieskiej‎ ‎był‎ ‎już‎ ‎24‎ ‎sierpnia‎ ‎i‎ ‎prawdopodobnie‎ ‎pozo
stawał‎ ‎tam‎ ‎jeszcze‎ ‎dłuższy‎ ‎czas‎ ‎jak‎ ‎na‎ ‎to‎ ‎zdaje‎ ‎się‎ ‎wskazywać
odpowiedź‎ ‎Jagiełły‎ ‎na‎ ‎list‎ ‎Grzegorza‎ ‎XII‎ ‎Podczas‎ ‎swojego‎ ‎tamże
pobytu‎ ‎uzyskał‎ ‎od‎ ‎papieża‎ ‎pozwolenie‎ ‎na‎ ‎pielgrzymkę‎ ‎do‎ ‎Ziemi
św‎3‎.‎ ‎Niewiadomo‎ ‎jak‎ ‎długo‎ ‎przebywał‎ ‎w‎ ‎kurji.‎ ‎To‎ ‎pewne,‎ ‎że
poznawszy‎ ‎nieszczerość‎ ‎Grzegorza‎ ‎XII‎ ‎usunął‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎niej‎ ‎i‎ ‎prze
niósł‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎Padwy,‎ ‎środowiska,‎ ‎do‎ ‎którego‎ ‎ciągnęły‎ ‎go‎ ‎wspo
mnienia‎ ‎lat‎ ‎ubiegłych.‎ ‎Kiedy‎ ‎to‎ ‎nastąpiło,‎ ‎trudno‎ ‎z‎ ‎całą‎ ‎pewno
ścią‎ ‎określić,‎ ‎przyjąć‎ ‎jednak‎ ‎można,‎ ‎że‎ ‎dopiero‎ ‎z‎ ‎końcem‎ ‎1408
lub‎ ‎początkiem‎ ‎1409‎ ‎r.‎ ‎Stąd‎ ‎z‎ ‎Padwy‎ ‎śledził‎ ‎bacznie‎ ‎rozwój‎ ‎wy
padków.‎ ‎Czy,‎ ‎opuszczając‎ ‎papieża,‎ ‎czynił‎ ‎to‎ ‎z‎ ‎lekkiem‎ ‎sercem‎ ‎4
niewiadomo.‎ ‎Z‎ ‎kardynałami‎ ‎obradującymi‎ ‎w‎ ‎Pizie‎ ‎nie‎ ‎połączył
się‎ ‎natychmiast,‎ ‎co‎ ‎uczyniłby,‎ ‎gdyby‎ ‎na‎ ‎oku‎ ‎miał‎ ‎jedynie‎ ‎cele
osobiste,‎ ‎aby‎ ‎zjednać‎ ‎sobie‎ ‎otoczenie.‎ ‎Był‎ ‎gorliwym‎ ‎pasterzem,
z‎ ‎całej‎ ‎duszy‎ ‎dążył‎ ‎do‎ ‎zaprowadzenia‎ ‎w‎ ‎kościele‎ ‎ładu‎ ‎a‎ ‎widział,
że‎ ‎skutkiem‎ ‎oporu‎ ‎ludzi‎ ‎opanowanych‎ ‎egoistycznemi‎ ‎pobudkami
do‎ ‎ugody‎ ‎dojść‎ ‎nie‎ ‎może.‎ ‎Od‎ ‎pierwszych‎ ‎chwil‎ ‎swej‎ ‎działalności
stanął‎ ‎wiernie‎ ‎przy‎ ‎papieżach‎ ‎rzymskich‎ ‎i‎ ‎wspomagał‎ ‎czynnie
ich‎ ‎plany.‎ ‎Z‎ ‎biegiem‎ ‎czasu‎ ‎przekonał‎ ‎się,‎ ‎że‎ ‎kroki‎ ‎ich‎ ‎nie‎ ‎zmie
rzały‎ ‎do‎ ‎celu.‎ ‎Zaufanie‎ ‎jakie‎ ‎położył‎ ‎w‎ ‎Grzegorzu‎ ‎XII,‎ ‎który
przed‎ ‎swoim‎ ‎obiorem‎ ‎przysiągł,‎ ‎że‎ ‎do‎ ‎zgody‎ ‎dążyć‎ ‎będzie‎5‎ ‎na
wet‎ ‎wtedy,‎ ‎gdyby‎ ‎mu‎ ‎przy‎ ‎jego‎ ‎wieku‎ ‎przyszło‎ ‎pokonywać‎ ‎wiel-
kie‎ ‎trudności‎ ‎\‎ ‎zachwiało‎ ‎się‎ ‎ostatniemi‎ ‎czasy.‎ ‎Widział‎ ‎dowodnie,
że‎ ‎papież‎ ‎nie‎ ‎myślał‎ ‎o‎ ‎zgodzie‎ ‎i‎ ‎łudził‎ ‎tylko‎ ‎otoczenie.
Po‎ ‎usunięciu‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎dworu‎ ‎papieskiego‎ ‎pozostał‎ ‎Wysz‎ ‎we
Włoszech.‎ ‎Odsunąwszy‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎papieża‎ ‎nie‎ ‎kończył‎ ‎swej‎ ‎misji.
Musimy‎ ‎przyjąć,‎ ‎że‎ ‎natychmiast‎ ‎zawiadomił‎ ‎o‎ ‎swym‎ ‎kroku‎ ‎króla
i‎ ‎dalsze‎ ‎swoje‎ ‎działanie‎ ‎uzależnił‎ ‎od‎ ‎poleceń‎ ‎przysyłanych‎ ‎z‎ ‎kraju.
Przyczyn‎ ‎zerwania‎ ‎z‎ ‎Grzegorzem‎ ‎nie‎ ‎należy‎ ‎szukać‎ ‎jedynie‎ ‎w‎ ‎po
glądach‎ ‎Piotra‎ ‎na‎ ‎dzieło‎ ‎zjednoczenia;‎ ‎aczkolwiek‎ ‎one‎ ‎były‎ ‎do
minujące,‎ ‎nie‎ ‎bez‎ ‎znaczenia‎ ‎było‎ ‎też‎ ‎dla‎ ‎tej‎ ‎sprawy‎ ‎ogólne‎ ‎po
łożenie‎ ‎polityczne.‎ ‎Krokiem‎ ‎swoim‎ ‎łamał‎ ‎dotychczasową‎ ‎linję
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎kościelnej‎polityki‎Polski,‎wiernej‎stale‎papieżom‎rzymskim‎ ‎1‎2‎.‎Nie
wyciągał‎ ‎z‎ ‎tego‎ ‎postępku‎ ‎ostatecznych‎ ‎konsekwencyj,‎ ‎nie‎ ‎prze
rzucał‎ ‎się‎ ‎zaraz‎ ‎do‎ ‎obozu‎ ‎kardynałów‎ ‎secesjonistów,‎ ‎pragnął‎ ‎je
dynie‎ ‎z‎ ‎wyczekującego‎ ‎stanowiska‎ ‎wyciągnąć‎ ‎dla‎ ‎Polski‎ ‎jak‎ ‎naj
więcej‎ ‎korzyści.‎ ‎Pomimo,‎ ‎że‎ ‎obrady‎ ‎soboru‎ ‎zaczęły‎ ‎się‎ ‎25‎ ‎marca,
biskup‎ ‎stał‎ ‎na‎ ‎uboczu‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎spieszył‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎przystąpieniem‎ ‎do‎ ‎obrad.
Był‎ ‎tam‎ ‎wybitny‎ ‎rodak,‎ ‎dominikanin‎ ‎Jan,‎ ‎regens‎ ‎domu‎ ‎krakow
skiego‎3‎.‎ ‎Mógł‎ ‎on‎ ‎uchodzić‎ ‎za‎ ‎nieoficjalnego‎ ‎przedstawiciela‎ ‎Pol
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ski‎i‎Piotrowi‎donosić‎o‎tern,‎co‎na‎soborze‎uchwalono‎4‎*‎.
Na‎ ‎korzyść‎ ‎soboru‎ ‎działał‎ ‎w‎ ‎Polsce‎ ‎Hieronim‎ ‎de‎ ‎Sydenberg,
lecz‎ ‎tu‎ ‎powstrzymywano‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎oświadczeniem‎ ‎na‎ ‎stronę‎ ‎soboru.
Natomiast‎ ‎dwór‎ ‎mazowiecki‎ ‎przechylił‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎stronę‎ ‎tegoż‎ ‎i‎ ‎pismem
z‎ ‎25‎ ‎stycznia‎ ‎1409‎ ‎r.,‎ ‎zawiadomił‎ ‎o‎ ‎tern‎ ‎zebranych‎ ‎w‎ ‎Pizie‎ ‎kar
dynałów‎ ‎6‎.‎ ‎Zainteresowanie‎ ‎sprawami‎ ‎soboru‎ ‎mogło‎ ‎wzrastać‎ ‎w‎ ‎Pol
sce‎ ‎zupełnie‎ ‎niezależnie‎ ‎od‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego‎ ‎Piotra,‎ ‎który
zdaniem‎ ‎niektórych‎ ‎historyków‎ ‎miał‎ ‎wysyłać‎ ‎do‎ ‎kraju‎ ‎przychylne,
stronnicze‎ ‎relacje,‎ ‎o‎ ‎soborze;‎ ‎jednak‎ ‎nie‎ ‎podają‎ ‎na‎ ‎to‎ ‎konkret
nych‎ ‎dowodów.

[madohora]

kie‎ ‎trudności‎ ‎\‎ ‎zachwiało‎ ‎się‎ ‎ostatniemi‎ ‎czasy.‎ ‎Widział‎ ‎dowodnie,
że‎ ‎papież‎ ‎nie‎ ‎myślał‎ ‎o‎ ‎zgodzie‎ ‎i‎ ‎łudził‎ ‎tylko‎ ‎otoczenie.
Po‎ ‎usunięciu‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎dworu‎ ‎papieskiego‎ ‎pozostał‎ ‎Wysz‎ ‎we
Włoszech.‎ ‎Odsunąwszy‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎papieża‎ ‎nie‎ ‎kończył‎ ‎swej‎ ‎misji.
Musimy‎ ‎przyjąć,‎ ‎że‎ ‎natychmiast‎ ‎zawiadomił‎ ‎o‎ ‎swym‎ ‎kroku‎ ‎króla
i‎ ‎dalsze‎ ‎swoje‎ ‎działanie‎ ‎uzależnił‎ ‎od‎ ‎poleceń‎ ‎przysyłanych‎ ‎z‎ ‎kraju.
Przyczyn‎ ‎zerwania‎ ‎z‎ ‎Grzegorzem‎ ‎nie‎ ‎należy‎ ‎szukać‎ ‎jedynie‎ ‎w‎ ‎po
glądach‎ ‎Piotra‎ ‎na‎ ‎dzieło‎ ‎zjednoczenia;‎ ‎aczkolwiek‎ ‎one‎ ‎były‎ ‎do
minujące,‎ ‎nie‎ ‎bez‎ ‎znaczenia‎ ‎było‎ ‎też‎ ‎dla‎ ‎tej‎ ‎sprawy‎ ‎ogólne‎ ‎po
łożenie‎ ‎polityczne.‎ ‎Krokiem‎ ‎swoim‎ ‎łamał‎ ‎dotychczasową‎ ‎linję
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎kościelnej‎polityki‎Polski,‎wiernej‎stale‎papieżom‎rzymskim‎ ‎1‎2‎.‎Nie
wyciągał‎ ‎z‎ ‎tego‎ ‎postępku‎ ‎ostatecznych‎ ‎konsekwencyj,‎ ‎nie‎ ‎prze
rzucał‎ ‎się‎ ‎zaraz‎ ‎do‎ ‎obozu‎ ‎kardynałów‎ ‎secesjonistów,‎ ‎pragnął‎ ‎je
dynie‎ ‎z‎ ‎wyczekującego‎ ‎stanowiska‎ ‎wyciągnąć‎ ‎dla‎ ‎Polski‎ ‎jak‎ ‎naj
więcej‎ ‎korzyści.‎ ‎Pomimo,‎ ‎że‎ ‎obrady‎ ‎soboru‎ ‎zaczęły‎ ‎się‎ ‎25‎ ‎marca,
biskup‎ ‎stał‎ ‎na‎ ‎uboczu‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎spieszył‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎przystąpieniem‎ ‎do‎ ‎obrad.
Był‎ ‎tam‎ ‎wybitny‎ ‎rodak,‎ ‎dominikanin‎ ‎Jan,‎ ‎regens‎ ‎domu‎ ‎krakow
skiego‎3‎.‎ ‎Mógł‎ ‎on‎ ‎uchodzić‎ ‎za‎ ‎nieoficjalnego‎ ‎przedstawiciela‎ ‎Pol
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ski‎i‎Piotrowi‎donosić‎o‎tern,‎co‎na‎soborze‎uchwalono‎4‎*‎.
Na‎ ‎korzyść‎ ‎soboru‎ ‎działał‎ ‎w‎ ‎Polsce‎ ‎Hieronim‎ ‎de‎ ‎Sydenberg,
lecz‎ ‎tu‎ ‎powstrzymywano‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎oświadczeniem‎ ‎na‎ ‎stronę‎ ‎soboru.
Natomiast‎ ‎dwór‎ ‎mazowiecki‎ ‎przechylił‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎stronę‎ ‎tegoż‎ ‎i‎ ‎pismem
z‎ ‎25‎ ‎stycznia‎ ‎1409‎ ‎r.,‎ ‎zawiadomił‎ ‎o‎ ‎tern‎ ‎zebranych‎ ‎w‎ ‎Pizie‎ ‎kar
dynałów‎ ‎6‎.‎ ‎Zainteresowanie‎ ‎sprawami‎ ‎soboru‎ ‎mogło‎ ‎wzrastać‎ ‎w‎ ‎Pol
sce‎ ‎zupełnie‎ ‎niezależnie‎ ‎od‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego‎ ‎Piotra,‎ ‎który
zdaniem‎ ‎niektórych‎ ‎historyków‎ ‎miał‎ ‎wysyłać‎ ‎do‎ ‎kraju‎ ‎przychylne,
stronnicze‎ ‎relacje,‎ ‎o‎ ‎soborze;‎ ‎jednak‎ ‎nie‎ ‎podają‎ ‎na‎ ‎to‎ ‎konkret
nych‎ ‎dowodów.
W‎ ‎łączności‎ ‎z‎ ‎temi‎ ‎wypadkami,‎ ‎pozostawał‎ ‎z‎ ‎całą‎ ‎pewno
ścią‎ ‎synod‎ ‎kaliski‎ ‎zebrany‎ ‎przez‎ ‎arcybiskupa‎ ‎gnieźnieńskiego
Mikołaja‎ ‎Kurowskiego‎ ‎w‎ ‎styczniu‎ ‎1409‎ ‎r.‎ ‎Byli‎ ‎na‎ ‎nim‎ ‎biskupi:
Jakób‎ ‎Kurdwanowski‎ ‎płocki,‎ ‎Wojciech‎ ‎poznański,‎ ‎Mikołaj‎ ‎wileń-
ski,‎ ‎Jan‎ ‎infułat‎ ‎gnieźnieński,‎ ‎biskup‎ ‎lidoryceński‎ ‎*.‎ ‎Zdania‎ ‎na
tymże‎ ‎były‎ ‎podzielone,‎ ‎bo‎ ‎jak‎ ‎się‎ ‎później‎ ‎okazało,‎ ‎Wojciech‎ ‎Ja
strzębiec‎ ‎biskup‎ ‎poznański‎ ‎stanął‎ ‎po‎ ‎stronie‎ ‎Grzegorza‎ ‎XII.
Trudno‎ ‎przypuścić,‎ ‎widząc‎ ‎późniejsze‎ ‎ociąganie‎ ‎się‎ ‎biskupa‎ ‎Piotra
Wysza‎ ‎z‎ ‎przystąpieniem‎ ‎do‎ ‎soboru,‎ ‎ażeby‎ ‎już‎ ‎wówczas‎ ‎działał
‎ ‎ ‎ ‎mającego‎ ‎soboru‎ ‎ ‎ ‎na‎korzyść‎zebrać‎się‎2‎ ‎ ‎ ‎ ‎*‎4‎,‎być‎może,‎że‎informo
wał‎ ‎o‎ ‎ogólnej‎ ‎sytuacji‎ ‎i‎ ‎zasięgał‎ ‎opinji‎ ‎arcybiskupa‎ ‎gnieźnień
skiego‎ ‎co‎ ‎do‎ ‎stanowiska‎ ‎kleru‎ ‎polskiego.‎ ‎Znaczenie‎ ‎soboru‎ ‎rosło
w‎ ‎Polsce‎ ‎z‎ ‎dniem‎ ‎każdym.‎ ‎Wkrótce,‎ ‎bo‎ ‎1‎ ‎lutego‎ ‎nastąpiło‎ ‎oświad
czenie‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎nim‎ ‎uniwersytetu‎ ‎krakowskiego.‎ ‎Na‎ ‎podstawie‎ ‎listu
wystosowanego‎ ‎do‎ ‎kardynałów‎ ‎widać‎ ‎jasno,‎ ‎że‎ ‎Hieronim‎ ‎de‎ ‎Sy-
denberg‎ ‎rozwinął‎ ‎bardzo‎ ‎szeroką‎ ‎propagandę,‎ ‎a‎ ‎siła‎ ‎jego‎ ‎dowo
dów‎ ‎była‎ ‎widocznie‎ ‎duża,‎ ‎skoro‎ ‎uniwersytet‎ ‎tak‎ ‎gorąco‎ ‎opowie
dział‎ ‎się‎ ‎po‎ ‎stronie‎ ‎soboru.‎ ‎Nie‎ ‎wysłał‎ ‎jednak‎ ‎swego‎ ‎delegata
z‎ ‎tej‎ ‎przyczyny,‎ ‎że,‎ ‎jak‎ ‎wskazywał,‎ ‎we‎ ‎Włoszech‎ ‎bawił‎ ‎faktyczny
jego‎ ‎przedstawiciel‎ ‎Piotr‎ ‎Wysz‎ ‎»pater‎ ‎studii‎ ‎nostri‎ ‎et‎ ‎cancella-
rius«.‎ ‎Orjentacji‎ ‎jego‎ ‎wierzył‎ ‎i‎ ‎nań‎ ‎się‎ ‎zdawał‎s‎.‎ ‎Ten‎ ‎fakt,‎ ‎że‎ ‎na
wet‎ ‎pomimo‎ ‎oświadczenia‎ ‎uniwersytetu‎ ‎nie‎ ‎połączył‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎soborem
jest,‎ ‎jak‎ ‎już‎ ‎wyżej‎ ‎wspomniano,‎ ‎dalszym‎ ‎dowodem‎ ‎krytycznego
ustosunkowania‎ ‎się‎ ‎Piotra‎ ‎Wysza‎ ‎do‎ ‎soboru‎ ‎pizańskiego.‎ ‎Oświad
czenie‎ ‎dworu‎ ‎królewskiego‎ ‎nastąpiło‎ ‎11‎ ‎marca‎ ‎1409‎ ‎r.‎ ‎zapewne
dzięki‎ ‎pracy‎ ‎i‎ ‎zabiegom‎ ‎posła‎ ‎pizańskiego‎ ‎kardynała‎ ‎Landulfa
z‎ ‎Bari,‎ ‎który‎ ‎niedawno‎ ‎temu‎ ‎pozyskał‎ ‎króla‎ ‎czeskiego‎ ‎Wacława
i‎ ‎przez‎ ‎to‎ ‎już‎ ‎samo‎ ‎mógł‎ ‎liczyć‎ ‎na‎ ‎powodzenie‎ ‎w‎ ‎Polsce‎ ‎i‎.
Kiedy‎ ‎doszły‎ ‎Piotra‎ ‎te‎ ‎wiadomości,‎ ‎trudno‎ ‎dokładnie‎ ‎określić,
przypuścić‎ ‎można,‎ ‎że‎ ‎najwcześniej‎ ‎w‎ ‎początkach‎ ‎kwietnia.‎ ‎Pozo
stawał‎ ‎on‎ ‎w‎ ‎ciągłem‎ ‎porozumieniu‎ ‎z‎ ‎krajem‎ ‎a‎ ‎wzajemna‎ ‎wymiana
myśli‎ ‎pozwalała‎ ‎mu‎ ‎na‎ ‎należyte‎ ‎orjentowanie‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎sytuacji
w‎ ‎kraju.‎ ‎Król‎ ‎oświadczając‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎soborem‎ ‎wydelegował‎ ‎nań‎ ‎już
na‎ ‎czas‎ ‎około‎ ‎Zwiastowania‎ ‎M.‎ ‎P.‎ ‎Marji‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego
przebywającego‎ ‎podówczas‎ ‎we‎ ‎Włoszech

[madohora]

Tak‎ ‎więc‎ ‎biskup‎ ‎wiedziałby‎ ‎już‎ ‎o‎ ‎zmianach‎ ‎zaszłych‎ ‎w‎ ‎kraju.
W‎ ‎liście‎ ‎z‎ ‎dnia‎ ‎18‎ ‎kwietnia‎ ‎1409‎ ‎r.‎ ‎jaki‎ ‎napisał‎ ‎do‎ ‎kapituły‎ ‎kra
kowskiej‎ ‎daje‎ ‎się‎ ‎wyczuć,‎ ‎że‎ ‎nosił‎ ‎się‎ ‎już‎ ‎z‎ ‎zamiarem‎ ‎przystą
pienia‎ ‎do‎ ‎soboru‎ ‎s‎.‎ ‎Oparłszy‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎niepewnych‎ ‎wieściach‎ ‎o‎ ‎Be
nedykcie‎ ‎XIII‎ ‎donosił,‎ ‎że‎ ‎sprawy‎ ‎tyczące‎ ‎realizacji‎ ‎unji‎ ‎układają
się‎ ‎pomyślnie,‎ ‎bo‎ ‎antypapież‎ ‎ma‎ ‎zamiar‎ ‎osobiście‎ ‎przybyć‎ ‎do‎ ‎Pizy
lub‎ ‎wysłać‎ ‎tam‎ ‎swoich‎ ‎posłów‎ ‎uprawnionych‎ ‎do‎ ‎zgłoszenia‎ ‎jego
rezygnacji.‎ ‎O‎ ‎Grzegorzu‎ ‎XII‎ ‎pisał,‎ ‎że‎ ‎trwa‎ ‎dalej‎ ‎w‎ ‎uporze,‎ ‎tak
więc,‎ ‎zdaniem‎ ‎biskupa,‎ ‎byłby‎ ‎czynnikiem‎ ‎opóźniającym‎ ‎unję‎ ‎a‎ ‎więc
osobą‎ ‎niedopuszczającą‎ ‎do‎ ‎usunięcia‎ ‎schizmy.‎ ‎By‎ ‎ta‎ ‎jego‎ ‎relacja
była‎ ‎tendencyjnie‎ ‎pisana‎ ‎trudno‎ ‎przypuścić,‎ ‎skoro‎ ‎przyjmiemy,
że‎ ‎był‎ ‎już‎ ‎poinformowany‎ ‎o‎ ‎stanowisku‎ ‎dworu,‎ ‎co‎ ‎najwyżej‎ ‎może
chodziło‎ ‎mu‎ ‎o‎ ‎oświadczenie‎ ‎arcybiskupa.‎ ‎Wyżej‎ ‎wspomniane‎ ‎przy
puszczenie‎ ‎niepoparte‎ ‎jednak‎ ‎dowodem‎ ‎nie‎ ‎może‎ ‎być‎ ‎kryterjum
do‎ ‎oceny‎ ‎stanowiska‎ ‎Piotra‎ ‎do‎ ‎soboru.‎ ‎Co‎ ‎więcej,‎ ‎patrząc‎ ‎na‎ ‎ak
cję‎ ‎agitacyjną‎ ‎soboru‎ ‎na‎ ‎terenie‎ ‎Polski,‎ ‎na‎ ‎jej‎ ‎wyniki,‎ ‎daje‎ ‎się
dostrzegać‎ ‎jakiś‎ ‎hamulec‎ ‎powstrzymujący‎ ‎kompetentne‎ ‎czynniki
przed‎ ‎szybkiem‎ ‎bezwzględnem‎ ‎opowiedzeniem‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎soborem.
Otóż‎ ‎hamulcem‎ ‎tym‎ ‎był‎ ‎nie‎ ‎kto‎ ‎inny‎ ‎tylko‎ ‎biskup‎ ‎krakowski

[madohora]

Starając‎ ‎się‎ ‎pobudzić‎ ‎króla‎ ‎do‎ ‎obrony‎ ‎kościoła,‎ ‎dążył‎ ‎tern
samem‎ ‎do‎ ‎przyspieszenia‎ ‎porozumienia‎ ‎a‎ ‎przez‎ ‎to‎ ‎do‎ ‎usunięcia
zamieszania‎ ‎w‎ ‎królestwie.‎ ‎Tern‎ ‎energiczniej‎ ‎odzywał‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎Ja
giełły,‎ ‎im‎ ‎lepiej‎ ‎zdawał‎ ‎sobie‎ ‎sprawę,‎ ‎że‎ ‎do‎ ‎zamieszania‎ ‎doszło
również‎ ‎dzięki‎ ‎obietnicom‎ ‎królewskim‎ ‎składanym‎ ‎ziemiaństwu,
że‎ ‎doprowadzi‎ ‎do‎ ‎zgody‎ ‎z‎ ‎duchowieństwem.‎ ‎Zniecierpliwiona‎ ‎sta
łem‎ ‎zwlekaniem‎ ‎postanowiła‎ ‎sama‎ ‎nieporozumienia‎ ‎usunąć‎ ‎a‎ ‎i‎ ‎wów
czas,‎ ‎kiedy‎ ‎stanęła‎ ‎do‎ ‎walki,‎ ‎żądania‎ ‎jej,‎ ‎po‎ ‎usunięciu‎ ‎zbyt‎ ‎ra
żących,‎ ‎nie‎ ‎przekraczały‎ ‎granic‎ ‎możliwości.‎ ‎Wysuwając‎ ‎swoje
postulaty‎ ‎zwracała‎ ‎uwagę,‎ ‎że‎ ‎chce‎ ‎szanować‎ ‎postanowienia‎ ‎arcy
biskupa‎ ‎gnieźnieńskiego‎ ‎Janisława‎ ‎i‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego‎ ‎Bo-
dzanty.‎ ‎Stojąc‎ ‎na‎ ‎straży‎ ‎dawnych‎ ‎umów‎ ‎starała‎ ‎się‎ ‎zmusić‎ ‎du
chowieństwo‎ ‎do‎ ‎szanowania‎ ‎tychże'.‎ ‎Wśród‎ ‎tego‎ ‎brakło‎ ‎ochoty
do‎ ‎doprowadzenia‎ ‎porozumienia.‎ ‎Były‎ ‎jedynie‎ ‎później‎ ‎poszcze
gólne‎ ‎wysiłki‎ ‎jak‎ ‎np.‎ ‎arcybiskupa‎ ‎gnieźnieńskiego‎ ‎Mikołaja
Kurowskiego,‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎wtedy‎ ‎zabiegi‎ ‎ograniczyły‎ ‎się‎ ‎jedynie‎ ‎do‎ ‎jego
własnej‎ ‎diecezji‎2‎.‎ ‎Piotr‎ ‎Wysz‎ ‎znał‎ ‎ów‎ ‎stan‎ ‎i‎ ‎widział,‎ ‎że‎ ‎ducho
wieństwo‎ ‎nie‎ ‎stara‎ ‎się‎ ‎usunąć‎ ‎niebezpieczeństwa‎ ‎a‎ ‎ugody,‎ ‎którą
sam‎ ‎zawarł,‎ ‎nie‎ ‎mógł‎ ‎uważać‎ ‎za‎ ‎trwałą,‎ ‎bo‎ ‎szlachta‎ ‎ją‎ ‎zerwała.
Słusznie‎ ‎domagał‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎króla‎ ‎opieki‎ ‎nad‎ ‎swą‎ ‎diecezją,‎ ‎kiedy‎ ‎on
sam,‎ ‎tam‎ ‎na‎ ‎południu,‎ ‎»dla‎ ‎chwały‎ ‎króla‎ ‎wiernie‎ ‎pracował«.
Być‎ ‎może,‎ ‎że‎ ‎ta‎ ‎pewność‎ ‎biskupa‎ ‎mogła‎ ‎przyczynić‎ ‎się‎ ‎do
oziębienia‎ ‎stosunków‎ ‎między‎ ‎nim‎ ‎a‎ ‎królem.‎ ‎To,‎ ‎że‎ ‎biskup
w‎ ‎pierwszych‎ ‎chwilach‎ ‎rozruchów‎ ‎zdołał‎ ‎powstrzymać‎ ‎szlachtę
ziemi‎ ‎krakowskiej,‎ ‎wytłumaczyć‎ ‎sobie‎ ‎możemy‎ ‎tern,‎ ‎że‎ ‎ta‎ ‎znała
jego‎ ‎stanowisko‎ ‎wobec‎ ‎ludności‎ ‎świeckiej,‎ ‎które‎ ‎aczkolwiek‎ ‎nie
raz‎ ‎nieugięte‎ ‎było‎ ‎mimo‎ ‎to‎ ‎zawsze‎ ‎sprawiedliwe‎ ‎i‎ ‎pełne‎ ‎wy
rozumienia.‎ ‎Korzystając‎ ‎z‎ ‎nieobecności‎ ‎Piotra‎ ‎w‎ ‎1408/9‎ ‎r.‎ ‎wy
stąpiła‎ ‎szlachta‎ ‎wrogo‎ ‎wobec‎ ‎duchowieństwa‎ ‎tak,‎ ‎że‎ ‎to,‎ ‎nie‎ ‎mając
opieki,‎ ‎zwracało‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎żalami‎ ‎do‎ ‎swojego‎ ‎biskupa.
Ten‎ ‎postępował‎ ‎z‎ ‎ziemiaństwem‎ ‎oględnie,‎ ‎zalecał‎ ‎łagodność
w‎ ‎postępowaniu‎ ‎z‎ ‎ludnością‎ ‎świecką,‎ ‎to‎ ‎też‎ ‎mógł‎ ‎osobiście‎ ‎liczyć‎ ‎na
jej‎ ‎przychylność.‎ ‎Zasady‎ ‎wygłoszonej‎ ‎przez‎ ‎szlachtę‎ ‎w‎ ‎1406‎ ‎r.,‎ ‎że
»należy‎ ‎i‎ ‎godzi‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎rozumem,‎ ‎ażeby‎ ‎każdy‎ ‎cieszył‎ ‎się‎ ‎swoim‎ ‎pra
wem‎ ‎i‎ ‎używał‎ ‎go«‎ ‎s‎,‎ ‎przestrzegał‎ ‎stale.‎ ‎Bardzo‎ ‎często‎ ‎stawał‎ ‎biskup
przed‎ ‎sądami‎ ‎świeckiemi.‎ ‎Pozywany‎ ‎nie‎ ‎wzdragał‎ ‎się‎ ‎odpowiadać
już‎ ‎to‎ ‎sam,‎ ‎już‎ ‎to‎ ‎przez‎ ‎swoich‎ ‎prokuratorów.‎ ‎Sądy‎ ‎ziemskie‎ ‎nie
mogły‎ ‎mu‎ ‎nieraz‎ ‎odmówić‎ ‎słuszności,‎ ‎o‎ ‎czem‎ ‎zapewne‎ ‎wiedziała
szlachta,‎ ‎co‎ ‎więcej,‎ ‎w‎ ‎sprawach‎ ‎dziesięcinnych‎ ‎apelowała‎ ‎do‎ ‎bi
skupa‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎razie‎ ‎uchybień‎ ‎kleru‎ ‎znachodziła‎ ‎w‎ ‎nim‎ ‎obrońcę‎ ‎x‎.
Nadchodził‎ ‎jednak‎ ‎okres‎ ‎wielkich‎ ‎czynów‎ ‎oręża‎ ‎polskiego.
Na‎ ‎jakiś‎ ‎czas‎ ‎odwróciły‎ ‎się‎ ‎umysły‎ ‎od‎ ‎tej‎ ‎dręczącej‎ ‎kwestji‎ ‎*.
Tymczasem‎ ‎sprawy‎ ‎soborowe‎ ‎pochłonęły‎ ‎Piotra‎ ‎w‎ ‎zupeł
ności.‎ ‎Po‎ ‎otrzymaniu‎ ‎poleceń‎ ‎od‎ ‎króla‎ ‎i‎ ‎zorjentowaniu‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎sy
tuacji,‎ ‎postanowił‎ ‎przystąpić‎ ‎do‎ ‎soboru.‎ ‎Tu‎ ‎uporano‎ ‎się‎ ‎tymczasem
z‎ ‎zarzutami‎ ‎posłów‎ ‎Ruprechta,‎ ‎wymierzonymi‎ ‎przeciw‎ ‎prawomocności‎ ‎soboru‎ ‎’.‎ ‎

[madohora]

Na‎ ‎soborze‎ ‎byl‎ ‎Piotr‎ ‎reprezentantem‎ ‎uniwersytetu‎ ‎krakow
skiego‎ ‎1‎ ‎i‎ ‎jako‎ ‎taki‎ ‎brał‎ ‎udział‎ ‎w‎ ‎obradach,‎ ‎skoro‎ ‎chodziło‎ ‎o‎ ‎wy
powiedzenie‎ ‎opinji‎ ‎reprezentowanego‎ ‎uniwersytetu.‎ ‎List‎ ‎jednego
z‎ ‎delegatów‎ ‎uniwersytetu‎ ‎wiedeńskiego,‎ ‎pisany‎ ‎dnia‎ ‎29‎ ‎maja
1409‎ ‎r.‎ ‎a‎ ‎donoszący,‎ ‎że‎ ‎oprócz‎ ‎uniwersytetu‎ ‎paryskiego‎ ‎i‎ ‎wie
deńskiego,‎ ‎za‎ ‎zdaniem,‎ ‎że‎ ‎obaj‎ ‎papieże‎ ‎są‎ ‎heretycy,‎ ‎opowie‎ ‎się
ośm‎ ‎innych‎ ‎uniwersytetów‎ ‎i‎ ‎uniwersytety,‎ ‎które‎ ‎na‎ ‎soborze‎ ‎nie
posiadały‎ ‎doktorów‎ ‎teologji‎2‎,‎ ‎dowodzi,‎ ‎że‎ ‎pomiędzy‎ ‎nimi‎ ‎zna
lazł‎ ‎się‎ ‎i‎ ‎uniwersytet‎ ‎krakowski‎ ‎za‎ ‎pośrednictwem‎ ‎swojego‎ ‎re
prezentanta‎ ‎biskupa‎ ‎krakowskiego.‎ ‎Treść‎ ‎tego‎ ‎listu‎ ‎pozwala‎ ‎przy
jąć,‎ ‎że‎ ‎reprezentanci‎ ‎uniwersytetów‎ ‎pozostawali‎ ‎ze‎ ‎sobą‎ ‎w‎ ‎bli-
skiem‎ ‎porozumieniu.
Głównym‎ ‎celem‎ ‎soboru‎ ‎wobec‎ ‎którego‎ ‎inne,‎ ‎jak‎ ‎np.‎ ‎reforma
kościoła‎ ‎»in‎ ‎membris«‎ ‎musiała‎ ‎zejść‎ ‎na‎ ‎plan‎ ‎drugi,‎ ‎było‎ ‎usunię
cie‎ ‎dwu‎ ‎papieży.‎ ‎To‎ ‎też‎ ‎obrady‎ ‎toczyły‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎większej‎ ‎części
nad‎ ‎rozwiązaniem‎ ‎tego‎ ‎zagadnienia.‎ ‎Po‎ ‎złożeniu‎ ‎z‎ ‎godności‎ ‎obu
papieży,‎ ‎wybrano‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎26.‎ ‎VI.‎ ‎nowego,‎ ‎w‎ ‎osobie‎ ‎Piotra‎ ‎Phi-
largi,‎ ‎Greka‎ ‎rodem‎ ‎z‎ ‎Kandji,‎ ‎kardynała‎ ‎medjolańskiego.‎ ‎Przyjął
on‎ ‎imię‎ ‎Aleksandra‎ ‎V.‎ ‎Prawdopodobnie‎ ‎Piotr‎ ‎Wysz‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎zebrani
na‎ ‎soborze‎ ‎Polacy‎ ‎popierali‎ ‎jego‎ ‎kandydaturę.‎ ‎Nowo‎ ‎wybrany
papież‎ ‎znał‎ ‎zapewne‎ ‎Polskę‎ ‎i‎ ‎jej‎ ‎stosunki‎ ‎z‎ ‎Zakonem.‎ ‎Miał‎ ‎on
znać‎ ‎Jagiełłę‎ ‎jeszczo‎ ‎kiedy‎ ‎ten‎ ‎żył‎ ‎w‎ ‎pogaństwie,‎ ‎z‎ ‎którym
mógł‎ ‎się‎ ‎zetknąć‎ ‎przebywając‎ ‎swego‎ ‎czasu‎ ‎jako‎ ‎misjonarz‎ ‎fran
ciszkanin‎ ‎na‎ ‎Rusi‎1‎.‎ ‎Biskup‎ ‎krakowski‎ ‎uradowany‎ ‎donosił‎ ‎jak‎ ‎naj
spieszniej‎ ‎przez‎ ‎osobnego‎ ‎gońca,‎ ‎że‎ ‎rozdwojeniu‎ ‎w‎ ‎Kościele‎ ‎po
łożono‎ ‎kres,‎ ‎że‎ ‎wyboru‎ ‎dokonano‎ ‎zgodnie‎ ‎2‎.‎ ‎O‎ ‎przyjaznem‎ ‎stano
wisku‎ ‎Aleksandra‎ ‎V.‎ ‎wobec‎ ‎Polski‎ ‎świadczyć‎ ‎może,‎ ‎że‎ ‎ten‎ ‎wkrótce
po‎ ‎koronacji,‎ ‎spełniał‎ ‎prośby‎ ‎Jagiełły‎ ‎a‎ ‎przybyłym‎ ‎Polakom‎ ‎uży
‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎czał‎łask‎i‎zajmował‎się‎ich‎sprawami‎3‎4‎.
Jak‎ ‎wspomniano,‎ ‎dwa‎ ‎miał‎ ‎sobór‎ ‎zadania‎ ‎do‎ ‎spełnienia.
Z‎ ‎jednem‎ ‎pozornie‎ ‎uporano‎ ‎się‎ ‎wybierając‎ ‎w‎ ‎miejsce‎ ‎usunię
tych‎ ‎papieży,‎ ‎nowego.‎ ‎Drugiem‎ ‎nie‎ ‎mniej‎ ‎trudnem‎ ‎do‎ ‎prze
prowadzenia‎ ‎była‎ ‎reforma‎ ‎całego‎ ‎Kościoła.‎ ‎Zebrani‎ ‎na‎ ‎sobo
rze‎ ‎zdawali‎ ‎sobie‎ ‎sprawę‎ ‎z‎ ‎ważności‎ ‎tego‎ ‎zadania.‎ ‎Już‎ ‎w‎ ‎maju
1409‎ ‎r.‎ ‎poruszano‎ ‎na‎ ‎zebraniach‎ ‎tę‎ ‎kwestję,‎ ‎skoro‎ ‎kardyna
łowie‎ ‎mieli‎ ‎zobowiązać‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎pracy‎ ‎nad‎ ‎reformą,‎ ‎z‎ ‎uwzględ
nieniem‎ ‎stosunków‎ ‎partykularnych.‎ ‎Nowo‎ ‎wybrany‎ ‎papież‎ ‎nie
zapomniał‎ ‎o‎ ‎tak‎ ‎bardzo‎ ‎ważnem‎ ‎zadaniu,‎ ‎i‎ ‎wnet‎ ‎po‎ ‎obiorze‎ ‎wy
raził‎ ‎szczerą‎ ‎chęć‎ ‎do‎ ‎pracy*.‎ ‎Ze‎ ‎jej‎ ‎nie‎ ‎zaniedbywano,‎ ‎świad
czą‎ ‎projekty‎ ‎reformy‎ ‎opracowywane‎ ‎na‎ ‎soborze.‎ ‎Jeden‎ ‎z‎ ‎pierw
szych‎ ‎znanych,‎ ‎wyłonionych‎ ‎z‎ ‎łona‎ ‎soboru,‎ ‎przesiąknięty‎ ‎na-
wskróś‎ ‎ideą‎ ‎koncyljarną,‎ ‎ustąpił‎ ‎wkrótce‎ ‎nie‎ ‎znalazłszy‎ ‎widocznie
uznania‎5‎.‎ ‎Biorąc‎ ‎pod‎ ‎uwagę,‎ ‎że‎ ‎zagadnienie‎ ‎reformy‎ ‎stosunkowo
późno,‎ ‎bo‎ ‎dopiero‎ ‎z‎ ‎końcem‎ ‎maja‎ ‎i‎ ‎początkiem‎ ‎czerwca‎ ‎stawać
się‎ ‎zaczęło‎ ‎na‎ ‎soborze‎ ‎coraz‎ ‎aktualniejsze,‎ ‎przyjąć‎ ‎należy,‎ ‎że
projekt‎ ‎ten‎ ‎też‎ ‎z‎ ‎tych‎ ‎czasów‎ ‎pochodzi.‎ ‎Wówczas‎ ‎Polska‎ ‎repre
zentowaną‎ ‎była‎ ‎na‎ ‎soborze,‎ ‎słusznem‎ ‎więc‎ ‎będzie‎ ‎twierdzenie,
że‎ ‎skoro‎ ‎projekt‎ ‎ten‎ ‎wnosił‎ ‎cały‎ ‎sobór,‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎jego‎ ‎ułożeniu
wzięli‎ ‎udział‎ ‎również‎ ‎Polacy.‎ ‎O‎ ‎ich‎ ‎dużem‎ ‎zainteresowaniu‎ ‎re
formą‎ ‎kościoła,‎ ‎świadczy‎ ‎fakt‎ ‎przywiezienia‎ ‎owego‎ ‎projektu‎ ‎do
Polski,‎ ‎widocznie‎ ‎przez‎ ‎uczestników‎ ‎soboru,‎ ‎najprawdopodniej
Piotra‎ ‎Wysza.‎ ‎Wspomniany‎ ‎projekt‎ ‎nie‎ ‎wszedł‎ ‎w‎ ‎życie.‎ ‎Ukazał
się‎ ‎natomiast‎ ‎inny,‎ ‎który‎ ‎»prelati‎ ‎et‎ ‎procuratores‎ ‎absentium‎ ‎de
imperio,‎ ‎de‎ ‎regno‎ ‎Franciae,‎ ‎Angliae,‎ ‎Bohemiae,‎ ‎Poloniae‎ ‎et‎ ‎Pro-
vinciae‎ ‎etc.«,‎ ‎przedłożyli‎ ‎Aleksandrowi‎ ‎V.‎ ‎w‎ ‎formie‎ ‎prośby.‎ ‎Tę
przyjął‎ ‎papież‎ ‎naogół‎ ‎przychylnie‎ ‎*.‎ ‎Stwierdzić‎ ‎można,‎ ‎że‎ ‎nie
które‎ ‎z‎ ‎uchwał‎ ‎odpowiadały‎ ‎interesom‎ ‎Polski‎ ‎i‎ ‎były‎ ‎identyczne
z‎ ‎postulatami‎ ‎wysuwanemi‎ ‎przez‎ ‎zebrany‎ ‎na‎ ‎synodzie‎ ‎kaliskim
w‎ ‎1406‎ ‎r.‎ ‎episkopat‎ ‎polski,‎ ‎a‎ ‎niektórzy‎ ‎z‎ ‎jego‎ ‎członków‎ ‎brali‎ ‎udział
w‎ ‎soborze‎ ‎pizańskim.‎ ‎Byó‎ ‎może,‎ ‎że‎ ‎zaprojektowali‎ ‎oni‎ ‎niejedną
‎ ‎uchwałę‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1‎2‎,‎szczególniej‎Piotr‎Wysz‎znany‎w‎kraju‎z‎energicznej
pracy‎ ‎na‎ ‎polu‎ ‎reformy‎ ‎życia‎ ‎i‎ ‎obyczajów‎ ‎diecezji.‎ ‎W‎ ‎ustawodaw
stwie‎ ‎swojem‎ ‎nie‎ ‎pominął‎ ‎żadnej‎ ‎dziedziny‎ ‎życia‎ ‎duchowieństwa
a‎ ‎obejmując‎ ‎w‎ ‎niem‎ ‎całokształt‎ ‎zagadnień‎ ‎stwarzał‎ ‎niejako‎ ‎grunt
do‎ ‎przyjęcia‎ ‎reformistycznych‎ ‎prac‎ ‎soboru‎ ‎3‎.‎ ‎Tam‎ ‎więc‎ ‎w‎ ‎Pizie
w‎ ‎gronie‎ ‎zebranych‎ ‎biskupów‎ ‎i‎ ‎prałatów‎ ‎pracował‎ ‎w‎ ‎osobnych
komisjach‎ ‎nad‎ ‎zrealizowaniem‎ ‎planów.‎ ‎Ze‎ ‎smutkiem‎ ‎musiał‎ ‎jed
nak‎ ‎patrzeć‎ ‎jak‎ ‎wielu‎ ‎duchownych‎ ‎zniecierpliwionych‎ ‎przydłu-
giem‎ ‎trwaniem‎ ‎soboru,‎ ‎jeszcze‎ ‎przed‎ ‎zakończeniem‎ ‎prac‎ ‎opuszczało
podjęte‎ ‎dzieło,‎ ‎tak,‎ ‎że‎ ‎przeprowadzenie‎ ‎reformy‎ ‎okazało‎ ‎się‎ ‎zu
pełne‎ ‎niemożliwe‎ ‎i‎ ‎konieczność‎ ‎wymagała‎ ‎odłożyć‎ ‎tę‎ ‎do‎ ‎przyszłego‎ ‎soboru‎

[madohora]

Tuż przed ołtarzem ustawione jest antepedium z płaskorzeźbionymi aniołami, adorującymi Najświętszy Sakrament, wykonane na początku XIX wieku, a na nim tabernakulum - barokowe dzieło z 1. połowy XVII wieku, zachwycające dopracowanymi detalami i dekoracją. Ma ono formę miniaturowej, wielobocznej świątyni, z ustawionymi w niszach małymi posążkami Czterech Ewangelistów oraz aniołem. Nad tabernakulum rozpostarty jest baldachim w formie ośmiobocznej kopułki z latarnią, podtrzymywany przez aniołki.

[madohora]

WYSTAWA KRAKOWSKICH SZOPEK W HOŁDZIE FRANCISZKOWI - www.franciszkanie.pl - 14.07.2024

[madohora]

ROZSTRZYGNIĘCIE KONKURSU SZOPEK KRAKOWSKICH - www.krakow.pl