Kraków, dzielnice i okolice

[madohora]

W klasztorze bonifratrów spędził ostatnie 25 lat swojego życia Żegota Pauli, historyk.

[madohora]

Bazylika św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa i Męczennika – kompleks sakralny, kościół oraz klasztor paulinów, znajdujący się w Krakowie przy ulicy Skałecznej 15. Nazywany jest potocznie Skałką lub kościołem Na Skałce.

[madohora]

_____

[madohora]

[madohora]

Ferdynand Sadowski (ur. 12 października 1932 w Krakowie, zm. 15 czerwca 2007[2]) – szopkarz krakowski, z wykształcenia elektryk, wielokrotny uczestnik konkursu szopek krakowskich (lata 1958–1996). Laureat pierwszej nagrody w roku 1962 i 1965 oraz wielu nagród drugich i trzecich oraz wyróżnień. Jego dzieła znajdują się w kolekcji Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i były prezentowane na wielu wystawach w kraju i za granicą. Pochowany na cmentarzu Mogilskim w Krakowie.

[madohora]

Zygmunt Grabarski (ur. 26 marca 1912 w Liszkach, zm. 1 maja 1984 w Krakowie) – szopkarz krakowski, laureat nagrody im. Oskara Kolberga w 1977, odznaczony Złotą Odznaką „Za pracę społeczną dla miasta Krakowa” Pracował w fabryce zabawek. Wielokrotny uczestnik konkursu szopek krakowskich (lata 1961–1983), zdobywca I nagrody w latach: 1962, 1968, 1970, 1975, 1976 i 1977. Szopki jego autorstwa znajdują się w kolekcji Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i były prezentowane na wielu wystawach w kraju i za granicą. Pochowany na cmentarzu Prądnik Czerwony.

[madohora]

Bronisław Pięcik (ur. 12 maja 1936 w Wołowicach, zm. 25 marca 2010 w Krakowie) – krakowski szopkarz, z zawodu mechanik precyzyjny. W konkursie szopek krakowskich uczestniczył od 1962 roku – łącznie brał udział w 41 konkursach. Dwudziestczterokrotnie zdobywał pierwszą nagrodę w konkursie. Specjalizował się w szopkach średnich i dużych. Niektóre szopki wykonywał wspólnie z żoną Marią. Kilkanaście jego dzieł znajduje się w kolekcji Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, wiele innych trafiło do kolekcji prywatnych.
Jedna z jego szopek, którą wykonał podczas pracy w Kuwejcie, znajduje się w katedrze w Bagdadzie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W latach 1963–1979 brał udział w konkursie szopek krakowskich. Jest laureatem kilku II i III nagród. Jego prace znalazły się w kolekcji Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i były prezentowane na licznych wystawach krajowych i zagranicznych.

[madohora]

W 1997 bezskutecznie kandydował z listy Akcji Wyborczej Solidarność do Sejmu w okręgu warszawskim. W 2005 wszedł do honorowego komitetu poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.

[madohora]

W 2019 i 2023 ponownie uzyskiwał mandat senatora, zdobywając odpowiednio 98 317 głosów oraz 89 582 głosy.

[madohora]

Kazimierz Stopiński (ur. 6 stycznia 1949 w Krakowie) – szopkarz krakowski, z zawodu tokarz i mechanik. W konkursie szopek krakowskich uczestniczy od 1979 roku. Specjalizuje się w szopkach małych. Jest autorem unikatowych na skalę światową szopek białych.

[madohora]

[madohora]

Miotła starego dozorcy"
Zgarbione plecy
mające ruchomą podporę
z miotły już postrzępionej
codziennie
zgarbione plecy
widzę przed sobą
gdy świt już przemierzył pół drogi
gdy ludzi tak mało dokoła
miotła starego dozorcy
przemierza bruk ze swym panem
odgarnia
zagarnia
miotła starego dozorcy
który ma twarz jak jesienne pole
miotła starego dozorcy
jak sztandar upadły
w ostatnim pochodzie
ludzi coraz więcej
śmieci coraz więcej

Jan Kirsz

[madohora]

Latem 1961 podjął pracę w Centrum Obliczeniowym PAN (późniejszy Instytut Podstaw Informatyki PAN). W maju 1962 CO PAN otrzymało zakupiony w ZSRR komputer Urał-2[w innych językach], w kilka tygodni później zostały zakończone prace nad systemem programowania symbolicznego KLIPA (Kod Liczbowej Interpretacji Parametrów Adresowych) dla tej maszyny, prowadzone od 1961 przez zespół w składzie: Marek Greniewski, Jadwiga Empacher, Jadwiga Zdanowska i Ryszard Solich, pod przewodem Turskiego, który wygłosił na ten temat pierwszy informatyczny referat „zza żelaznej kurtyny” na terytorium USA podczas ACM National Conference[4] w Syracuse w 1962. W tymże roku uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień naukowy doktora nauk matematyczno-fizycznych, a w 1966 na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie stopień doktora habilitowanego nauk technicznych. W 1966 brał udział we wdrożeniu na komputerze Urał-2 dalekopisowego systemu bieżącej analizy danych ze stacji obserwacyjnych w RWPG i obliczania na tej podstawie efemeryd satelitów Ziemi. Jako astronom-informatyk prezentował wyniki podczas obrad COSPAR w Warszawie, gdzie poznał Adriaana van Wijngaardena, jednego z autorów Algolu-60 i głównego autora Algolu-68[w innych językach]. Ten kontakt zaowocował powołaniem Turskiego w 1965 na członka Grupy Roboczej 2.1 Międzynarodowej Federacji Przetwarzania Informacji[w innych językach] (IFIP), a w 1966 – na sekretarza naukowego tej grupy. 1965 spędził na zaproszenie prof. S. Gilla w Imperial College of Science and Technology w Londynie, gdzie wykładał metody translacji języków programowania.

[madohora]

W 1977 rozpoczął pracę na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie był współtwórcą i wieloletnim dyrektorem Instytutu Informatyki, był dziekanem wydziału w latach 1996–1999. Brał udział w drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX wieku w pracach nad językami programowania Algol-60 i Algol-68. W konsekwencji gorących dyskusji w łonie Grupy Roboczej 2.1 IFIP zajął się następnie problemami metodyki i inżynierii oprogramowania. W efekcie był aktywny w grupie 2.3 zajmującej się metodyką oprogramowani

[madohora]

W filmie Krzysztofa Zanussiego Iluminacja (1972) w krótkim epizodzie zagrał samego siebie.

[madohora]

[madohora]

Krakowskie Szopki

[madohora]

WYSTAWA POKONKURSOWA SZOPEK KRAKOWSKICH - www.muzeumkrakowa.pl

[madohora]

&

[madohora]

[madohora]

Z kościołem na Skałce związana jest historia zmagania się dwóch potęg: świeckiej – króla Bolesława Szczodrego i kościelnej – biskupa krakowskiego Stanisława. W wyniku konfliktu z królem biskup, podając za przekazem Galla Anonima, został skazany w 1079 na obcięcie członków za zdradę, której się dopuścił i zmarł. Dokonać to się miało na Wzgórzu Wawelskim. Według alternatywnej wersji, pozostawionej przez Wincentego Kadłubka, król rozkazał swoim sługom zabicie biskupa w kościele na Skałce w czasie odprawiania przez niego mszy, a gdy ci nie chcieli, sam własnoręcznie zamordował przyszłego świętego. Wersja ta jednak ze względu na moralizatorski charakter kroniki Kadłubka, a także to, że również był biskupem jest mało wiarygodna.

[madohora]

XI wiek – ustanowiono kanonicznie biskupstwo krakowskie, szóstym z rzędu biskupem został Stanisław ze Szczepanowa. Do katedry przeniesiono szczątki biskupa.

[madohora]

25 marca 1471 – na prośby Jana Długosza, król Kazimierz Jagiellończyk przyzwolił na oddanie kościoła na Skałce ojcom paulinom. Dekret wydał biskup krakowski Jan Rzeszowski.

[madohora]

1727 – prace wykonywane są przy dekoracji elewacji zachodniej oraz wykonaniu więźby dachowej nad kaplicami bocznymi.

[madohora]

1792 – kości Jana Długosza umieszczone zostały w krypcie kościelnej.

[madohora]

1837 – skradziono jeden ze srebrnych relikwiarzy św. Stanisława.

[madohora]

1880 – architekt Teofil Żebrawski urządził w krypcie kościoła Groby Zasłużonych. Uroczyście przeniesiono zwłoki Jana Długosza do grobowca.

[madohora]

1891 – uroczyście poświęcono obraz Matki Boskiej znajdujący się w nawie północnej kościoła

[madohora]

1890 – została ukończona główna restauracja świątyni. Na tę pamiątkę na fasadzie świątyni umieszczono tabliczkę z datą.

[madohora]

1894–1895 – świątynia zyskała neobarokową bramę zamykającą ulicę Skałeczną. Zaprojektował ją Karol Knaus, kratę wykonała firma ślusarska Józefa Goreckiego. Była ona eksponowana we Lwowie wzbudzając zainteresowanie cesarza Franciszka Józefa I i arcyksięcia Karola Ludwika oraz uznanie, czego dowodem był złoty medal dla Goreckiego.

[madohora]

1902 – pomnik Kordeckiego umieszczony został przy ołtarzu Matki Boskiej Częstochowskiej. Wykonała go Tola Certowiczówna, a architektoniczne obramowanie zaprojektował Knaus.

[madohora]

1940 – okupanci niemieccy zabrali ze Skałki srebrny pozłacany relikwiarz z początku XVI w., przedstawiający św. Stanisława w stroju pontyfikalnym wskrzeszającego Piotrowina.

[madohora]

1979 – do kościoła przybył papież Jan Paweł II, by spotkać się z intelektualistami Krakowa i odbyć rozmowę z młodzieżą.

[madohora]

1983–1984 – gruntownej renowacji poddano XVIII-wieczne organy. Były one wówczas jednym z najpiękniejszych instrumentów w Krakowie i stanowiły wyjątkowo piękny prospekt o bogatej dekoracji motywów.

[madohora]

2008 – na dziedzińcu koło kościoła 8 maja kardynał Stanisław Dziwisz poświęcił Ołtarz Trzech Tysiącleci

[madohora]

1733–1738
Müntzer rozpoczął prace. Nazwany „architektem fabryki kościoła św. Stanisława” pobierał przy tym stałą pensję. Prace postępowały szybko, pracowali przy nich kamieniarze polscy i niemieccy, w tym wcześniej zatrudnieni na Jasnej Górze. W związku z tym Müntzer często wyjeżdża do Częstochowy.

[madohora]

1736
budowę kościoła opuścił Jan Adam Tiel, pozostawiając niewykonane kamienie na filary kościelne. Obróbki podjął się Jerzy Machacz.
19 sierpnia drewniane modele trzynastu kapiteli zobowiązał się wykonać Hieronim Fuchs.

[madohora]

Muzeum stanie się, we współpracy z małopolskimi instytucjami kultury, znaczącym ośrodkiem edukacji regionalnej w Polsce, kładąc jednocześnie nacisk na zachowanie dorobku kulturalnego i promowanie odrębności mieszkańców wszystkich grup etnograficznych z obszaru Małopolski.

[madohora]

Pod koniec lat sześćdziesiątych XIX w. Szkoła Główna Izraelicka stała się kolejnym zarzewiem sporu toczącego się pomiędzy środowiskiem Żydów ortodoksyjnych a kręgami postępowymi. Tłem konfliktu były przemiany polityczne jakie zaszły wówczas w monarchii austro-węgierskiej, których skutkiem były głębokie reformy systemu szkolnictwa, w tym między innymi wprowadzenie do szkół języków krajowych. W październiku 1867 r. dotychczas obowiązujący w nauczaniu język niemiecki został zastąpiony językiem polskim. W praktyce jednak znaczna część grona pedagogicznego Szkoły Głównej Izraelickiej, wywodząca się ze środowisk ortodoksyjnych, wciąż przejawiała silne przywiązanie do niemczyzny i nie rezygnowała z posługiwania się nią w nauczaniu (niektórzy z nich po prostu nie znali języka polskiego). Zgodnie z obawami asymilatorów i postępowców, stanowiło to poważną przeszkodę na drodze ku polonizacji Żydów i wychowaniu obywateli polskich wyznania mojżeszowego w duchu patriotyzmu. Co więcej, napotykało również na krytykę ze strony polskiej opinii publicznej i prasy, przyczyniając się w ten sposób do coraz gorszego postrzegania społeczności żydowskiej w Krakowie. Jak informowano na łamach „Czasu” (nr 58, 1869), nieznający języka polskiego dyrektor Szkoły Markus Winter oraz nauczyciel religii Joel Dembitzer jeszcze w 1869 r. prowadzili lekcje w języku niemieckim. Fakt ten został wykorzystany przez środowisko postępowe do podjęcia próby usunięcia popieranego przez ortodoksów dyrektora Szkoły. Dzięki zabiegom nowo powołanych inspektorów szkolnych Jakuba Blatteisa (1832-1901) i Józefa Oettingera (1818-1895), działających z ramienia Wydziału ds. Izraelickich przy Radzie Miejskiej, udało się doprowadzić do korzystnych z punktu widzenia zwolenników asymilacji zmian kadrowych i odwołania dyrektora Wintera. Decyzja ta spotkała się z oczywistą aprobatą ze strony zarówno środowisk postępowych Żydów, jak i polskiej opinii publicznej. Mimo zakończenia trwającego od 1867 r. kryzysu wizerunkowego, Szkoła borykała się jednak z nieustającymi problemami finansowymi. Z związku z tym gmina żydowska zwróciła się do władz miasta z prośbą o przejęcie finansowania placówki i od 1871 r. była utrzymywana z budżetu miasta.

[madohora]

MUZEUM ETNOGRAFICZNE
13 marca 1948 r. prezydent Krakowa Henryk Dobrowolski (1904–1985) wystosował list do Prezydium Rady Ministrów „na ręce Ob. Premiera Józefa Cyrankiewicza”, w którym informował, że: „Zarząd Miejski w Krakowie postanowił oddać do dyspozycji Muzeum Etnograficznego w Krakowie budynek dawnego Ratusza kazimierskiego, przy placu Wolnica. W tym zabytkowym budynku, posiadającym zarówno historyczne, jak i architektoniczne wartości, zbiory Muzeum Etnograficznego znalazłyby piękne i właściwe pomieszczenie. Dzięki temu cenne eksponaty zostałyby wreszcie — po okresie wojennym — udostępnione społeczeństwu, a tak ważnej placówce o charakterze naukowo-badawczym i kulturalnym stworzone by zostały pomyślne warunki pracy i rozwoju”. Czynione przez ówczesnego dyrektora Muzeum Tadeusza Seweryna (1894–1975) kilkuletnie zabiegi o pozyskanie stałej siedziby na terenie Krakowa, mogącej pomieścić ocalałe z wojennej zawieruchy zbiory, doczekały się wreszcie pozytywnej decyzji władz miasta. Ratusz został oddany do dyspozycji Muzeum, zanim jednak objęło go w faktyczne posiadanie, musiało zdobyć środki na remont i znaleźć lokale zastępcze dla dotychczasowych lokatorów budynku. Dzięki pomocy finansowej miasta i dotacji z budżetu państwa, udało się wyremontować budynek przy ul. Szerokiej 35, gdzie przeniesiono komisariat MO, oraz inny, przy ul. Miodowej 11, dokąd został przeniesiony Miejski Urząd Obwodowy. Szkoła dla głuchoniemych znalazła siedzibę przy ul. Pędzichów. Niezbędne remonty adaptacyjne i prace nad organizacją stałej ekspozycji trwały przez kolejne lata, choć pierwszą wystawę kultury materialnej i sztuki ludowej otwarto już w 1950 r. W 1966 r. zapadła decyzja o czasowym zamknięciu instytucji i wykonaniu remontu generalnego zgodnie z projektem architektów Franciszka Christa i Stefana Świszczowskiego.

[madohora]

1739-1740 – roboty prowadził krakowski majster budowlany Mikołaj Pucek.

[madohora]

1742
27 maja – kontrakt z kamieniarzem Krzysztofem Daykiem, Wojciechem Łuczyńskim i Janem Opoczką na wykonanie elementów kamiennych na drugą kondygnację fasady.
31 maja w ramach kontraktu kamieniarzy powstał portal główny, odkuty przez Tomasza Góreckiego oraz Jana i Kazimierza Stachowskich z Czernej koło Krzeszowic.
drzwi portalu są dziełem Franciszka Fogta, podobnie jak krzyż na fasadzie.
wiązanie dachowe zostało wykonane przez cieślę Salutarskiego
powstały kapitele jońskie z gipsu na pilastrach fasad bocznych i tylnej oraz korynckie na prezbiterium.
w Dębniku zaczęto wykonywać czarno-białą posadzkę.
budowa kościoła została ukończona w stanie surowym, ukończono projekty ołtarzy – wszystkie otrzymały kształt retabulum ze zwielokrotnionymi pilastrami lub kolumnami i bogatym zwieńczeniem.

[madohora]

1745
powstał ołtarz św. Stanisława odkuty przez Tomasza Góreckiego z Czernej oraz Kazimierza Stachowskiego.
Jan Jerzy Lehner zaczął rzeźbić orły i cyrady alabastrowe.

[madohora]

1748–1752 nadzorem prac budowlanych zajmował się Bruno Chojnacki, który zarządzał konwentem skałecznym

[madohora]

1751
Andrzej Stanisław Kostka-Załuski uroczyście konsekrował nową świątynię, nadając jej podwójne wezwanie świętych Michała Archanioła i Stanisława Biskupa, naznaczając coroczne święto konsekracji w trzecią niedzielę po Wielkanocy.
powstała ambona zdobiona figurami czterech ewangelistów i aniołów na jej zwieńczeniu wyrzeźbionych przez Wojciecha Rojowskiego.

[madohora]

1758
rozpoczęły się prace nad ołtarzem głównym. Obraz do ołtarza sprawił biskup Andrzej Stanisław Kostka-Załuski, a namalował go Tadeusz Kunze.