Balkan?

[madohora]

Zrobiłam sondę wśród znajomych z Katowic, Bytomia, Tarnowskich Gór.
Znajomych należących do "starszego pokolenia". Zadałam im tylko
jedno pytanie:
"Powiedzcie mi, czy wiecie lub czy słyszeliście kiedyś
słowo "Balkan". Jak myślicie jak brzmiała odpowiedź?

[cusiew44]

Widziałam takie dwa wagoniki i ta sama koleżanka opowidała mi co to
jest Balkan,wcześniej nie wiedziałam.

[balzack]

[balzack]

[madohora]

„Balkan”

Jeździł „Balkan” po Nikiszu
Mało kto dziś o Nim słyszoł
Na Giszowcu broł początek
Jeździł co dziyń, świątek, piątek
Kurs mioł nawet i w sobota
Bo na Grubie jest robota
Woził ludzi do Kościołow
Kiedy dzwon na suma wołoł
Woził łojców, synów, matki
I we wozkach małe dziatki
Urzyndniki niy gardzili
I tyż dupa nim wozili.
Do Szopynic, w drugo strona
Ze starzykiem jakoś oma.
Mioł wagonow aż dwanoście
„Grubo Zośka” na pomoście
A ciangnyła go maszynka
Bo po wonskich jeździł szynkach.
I nie było nigdy nyndzy,
Bo łon woził bez piniedzy.
Ławki w środku były z drzewa
Bo nom wygód tu nie trzeba
Potym przyszły „urzędasy”
Powiedzieli – „Inne czasy”
Szast, prast i do likwidacji
Smutno było przy kolacji.
Jak dojechoł do zwrotnicy
Dostoł zawał „motorniczy”
I chop zeszedł z tego świata
Tak się stało w tamte lata.
Starsi jeszcze pamiętają
Ale młodzi w d…majom
Stojom dzisioj dwa wagony
Rekonstrukcjo – jako pomnik.
Pomalowany był cołki na zielno
Kto nie wierzy niych się przekono.
I przyjedzie do Nikisza
A nad maszynistom cisza…..


„Balkan” to była kolejka wąskotorowa, która zaczęła jeździć z chwilą
powstania osiedli Giszowiec i Nikiszowiec czyli od roku ok. 1909
(różne źródła podają różne daty) ale w książce z 1910 roku już jest
o nim wzmianka. Nazwę wziął od „Kolei Bałkańskich”.Jeździł bez
przerwy do 31 grudnia 1976 roku. Trasa zaczynała się na Giszowcu a
kończyła na Wilhelminie (dzielnica Szopienic), kiedy to ówczesne
władze miasta podjęły decyzję o likwidacji kolejki – jako przeżytek
minionej epoki.
Kolejka składała się z dwunastu, drewnianych wagoników, pomalowanych
na zielony kolor. W wagonikach były okna z szybkami ze szkła
zbrojeniowego. Ciągnięty był przez parowóz. W którymś z wagonów
znajdował się nawet „hamulec bezpieczeństwa”. Wewnątrz były
ustawione wzdłuż ścian drewniane ławki. Balkan jeździł co godzinę i
nigdy się nie spóźniał.
Był bezpłatnym środkiem lokomocji, przede wszystkim dla górników
pracujących w pobliskiej kopalni ale też dla urzędników, dla matek z
dziećmi, dla młodzieży szkolnej. Jeden z wagonów służył do
przewożenia poczty i różnych materiałów. W 1976 roku mieszkańcy
Nikiszowca starali się o to aby „ocalić” kolejkę, może już nie jako
środek lokomocji ale atrakcję turystyczną, gotowi byli nawet
przeznaczyć własne środki finansowe na ten cel. Niestety decyzja
była nieodwołalna. W ostatni dzień grudnia 1976 roku całe osiedle
stanęło na stacji, która mieściła się obok dyrekcji
Kopalni „Wieczorek” aby pożegnać się z kolejką. Ludzie robili
zdjęcia a nawet jeden z reżyserów kręcił film. Prawdą jest to, że po
dojechaniu „Balkanu” do ostatniej stacji, maszynista dostał
rozległego zawału serca, wskutek czego zmarł. Przez wiele lat
urastało to do lokalnej legendy. I niech tak pozostanie…
Dzisiaj po kolejce zostały dwa, niestety zrekonstruowane wagoniki
stojące obok szybu Pułaski albo jak kto woli „na Karmerze”. A obok
wisi historia tej kolejki i kilka zdjęć „z przeszłości”.

[broneknotgeld]

Dej tyn "Balkan" na stolica
Bo mi śmiejom se aż lica.

[madohora]

To mi się bardzo podoba
Bo na punkcie Balkanu - mom zajoba.

[cirano]

Poza zrujnowanym Giszowcym, stracony balkan to jeszcze jedna "pamiontka
panoszynio sie u nos "zagłymbiowskij cywilizacji"

[madohora]

cirano napisał:

> Poza zrujnowanym Giszowcym, stracony balkan to jeszcze
jedna "pamiontka
> panoszynio sie u nos "zagłymbiowskij cywilizacji"
***************************************************************
Ja na punkcie "Balkanu" od zawsze czyli od dziecka miałam lekkiego
fioła. To i Giszowiec, Balkan, Ogród. A mnie ciągle w głowie siedzą
wiewiórki z młodymi, które zginęły bo trzeba było wyciąć drzewa pod
lodowisko. Nikt nie chciał ściąć tego drzewa.I nawet nie te wiewórki
tylko człowiek, który przyjechał z Katowic i krzyknął:
- A co wy mi k...takimi pierdołami zawracacie głowę
Mówisz, że trzeba odważnego co tę prawdę wypowie. Powiedz mi co
sądzisz o dzisiejszych planach na promowanie Nikiszowca (Giszowca
też, tylko znowu wszyscy o nim zapomnieli)?

[madohora]

Spotkałam wczoraj swojego krytyka
To mój brat.On ciągle coś mi wytyka
A gdy wczoraj ten teskt miał w rekach
Stwierdził,że z tego powstanie piosenka.

[kefirowa]

Madohora, ciekawe czy ten twój brat faktycznie napisze taką piosenkę?
Jak to zrobi to daj nam jakoś znać.

[madohora]

Już godałach że na punkcie Balkanu mom fioła
Bez toż tu trocha z linkami nabroja
Jo jako bajtel dupa nim woziłach
A chca co byście wiedzieli jako to kolyjka była:

1. Zdjęcie Balkanu z 1930 roku
www.giszowiec.sewera.pl/grafa/zdjecia/big/balkan.jpg
2. Odrestaurowane wagoniki stojące dzisiaj na tzw. Karmerze a
bardziej naukowo przy "Szybie Pułaski"
www.giszowiec.sewera.pl/grafa/zdjecia/big/wagonik.jpg
3. Balkan oczami Ewalda Gawlika - malarza należącego do "Grupy
Janowskiej" w dzielnicy Giszowiec obok Domu Kultury znajduje się
tzw, "Gawlikówka"
www.giszowiec.sewera.pl/grafa/gawlik/big/balkankozy.jpg
Niy udało jom sie w całości zachować
Bez toż uradzili by jom odrestaurować

[azaheca]

To są bułgarskie linie lotnicze
Balkanem lecieć?zapalcie znicze
ja tylko jeden raz leciałam
z doczesnym życiem się żegnałam..

[madohora]

Nazwa z Bałkanów nam się wzięła
Ale kolei wówczas się tyczyła
nasza kolejka była bezpieczna
dla ojca, matki i dla dziecka

[balzack]

Teraz zajęty jestem koncertami
Pogadamy o tym gdy będziemy sami
Melodia już mi gdzieś po głowie chodzi
Dotrzymam słowa i przestań zawodzić

[madohora]

Śnił mi się sen zupełnie nierealny
A w swoim wątku tak przykro banalny
Śniło mi się że Balkan na 100 lecie wznowili
I tak jak jeździł starą trasą go puścili
Cały Giszowiec, Nikisz no i Szopienice
Wylegli z ciekawości na Szopienicką ulicę
Wszyscy się przejechać balkanem chcieli
Ale dostać do środka się nie umieli
No cóż w snach jakoś różnie bywa
Ja się dostałam i byłam szczęśliwa
Bo wróciły się do mnie dzieciństwa czasy
Taki przejazd Balkanem dziś wystarczyłby mi
nawet za zagraniczne wczasy
Chyba tylko cirano i balzack zrozumieć to może
że Balkan jest mi droższy niż egzotyczne morze

[balzack]

Przeca ty mosz mocne spanie
i śnisz ciyngiym o Balkanie
Przeca jo już trocha przeżył
chyba bych ci niy uwierzył

[balzack]

Dziś za łoknym jest wichura
Dom tyn "Balkan" trocha w gora

[madohora]

Kolejka też już nam się zgubiła
A mówiłam, że będę ją hołubiła

[cusiew44]

Kto mi powie dlaczego zrujnowali taką piękną kolejkę? To powinno do dzisiaj
jeździć!!!

[madohora]

Podobno jest propozycja, aby zrekonstruować Balkan i puścić go jako atrakcję
turystyczną. Jednak dla nas mieszkańców tych wszystkich dzielnic to już nie
będzie to samo.

[jurek-de1]

Do dzis nie znam konkretnej odpowiedzi,
co bylo powodem likwidacji kolejki BALKAN.
Kto dal na to pomysl?
Ile bylo i jest zysku,a ile jest strat?

[madohora]

Balkan został zlikwidowany ws 1976 roku jako "przeżytek minionej
epoki". Nie wiem do kogo należała ostateczna decyzja, ale wiem że
ludzie podpisywali wówczas petycję (ja byłam za młoda czytaj
niepełnoletnia)za zachowaniem Balkanu decydując się nawet na
dobrowolną składkę na ten cel. No cóż, takie były czasy i Balkan
zlikwidowano.Najgorsze w tym wszystkim jest to, że zlikwidowano tory
ale prakytycznie - oprócz drogi do Selgrosa na Wilhelminie cała
trasa pozostała w postaci chodników wyłożonych kostką brukową. A na
Giszowcu został nawet fragment murku z dawnego "peronu" i kawałek
szyny (tak 50 cm).

[madohora]

Balkan nom sie tracić ni może
Chociaż ino pomnik stoi na dworze

[madohora]

Jako obiekt ściśle związany z Nikszem, tyż na sama gora

[madohora]

Już nie chciałam kolejny raz truć o Balkanie ale...pojawiła się plotka, że
Balkan przetrwał ktoś go ma. Pytanie kto?

[madohora]

Podnoszę w górę, by nam nie zniknął

[madohora]

Jeździł Balkan w okolicy
I...porwali go kosmici

[madohora]

[madohora]

Malo wto dziś o nim słyszoł
Na Giszowcu broł początek

[madohora]

Stojm dzisiej dwa wagony
Rekonstrukcjo jako pomnik

[madohora]

Dziś sie komuś zaś zamarzył
Dalszy ciąg do tamtych zdarzeń
Ale mie to już niy wzruszy
Nowy Balkan niy bydzie mioł "duszy"

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BALKAN REAKTYWACJA CZY TO MOŻLIWE

[madohora]

Wąskotorówka została zlikwidowana w 1976 roku. W pierwszej połowie XX w. była jedną z najnowocześniejszych kolejek w Europie. Jeździła od Giszowca do dyrekcji dzisiejszej kopalni Wieczorek, trasa miała trzy kilometry, było sześć przystanków, a z kolejki korzystało się za darmo. Początkowo podróżowali nią tylko górnicy, a z czasem całe rodziny Giszowca i Nikiszowca. - Dla mnie to jeden z symboli tego miejsca. Kiedy zaproponowałem, by Balkan został zrekonstruowany, usłyszałem, że to nierealne, za drogie, że jest za późno - mówi Springer.

[madohora]

Jej trasa została skrócona, ale w taki sposób, że można ją później rozbudować. Pierwsza stacja znajdowałaby się przy Szybie Pułaskim kopalni Wieczorek. - Za kilka lat kopalnia kończy wydobycie. Zakładamy, że jej budynki zostaną zrewitalizowane. Być może pojawi się coś w rodzaju zabrzańskiego Guido - mówi Miłoszewski.

[madohora]

Następnie kolejka dojeżdżałaby do galerii Szyb Wilson, gdzie znajdowałby się przystanek i mijanka. - Taki przebieg trasy spowoduje, że Balkan połączy wszystkie główne atrakcje Nikiszowca - mówią pomysłodawcy trasy.

[madohora]

Nikiszowiec położony jest na Szlaku Zabytków Techniki, którego promocją zajmuje się urząd marszałkowski. Adamowi Hajdudze, zastępcy dyrektora wydziału promocji urzędu, pomysł również się podoba. - Dla zarządców wszystkich
obiektów, które składają się na Szlak, urządzamy szkolenia. Pokazujemy, w jaki sposób można zdobywać potrzebne pieniądze. Podpowiadamy, gdzie i jak w danej sprawie uderzyć. Nikiszowiec reprezentują ludzie z nikiszowieckiego
stowarzyszenia oraz miejscy urzędnicy. Chętnie porozmawiamy z nimi o pomyśle na Balkan - obiecuje Hajduga.

[madohora]

Uważasz, że Balkan powinien być reaktywowany-sonda

[madohora]

WIEŻA CIŚNIEŃ CZY BALKAN

[madohora]

SONDA II

[madohora]

2. Randką

[madohora]

Ale aby nie było tak tragicznie:
"On miał na imię Andrzej, mieliśmy po 15 lat, nieśmiało wkładał moją dłoń w swoją rękę a potem jechaliśmy Balkanem na Giszowiec, do Parku Pod Lipami. W końcu w tej naszej miłości, która miała przetrwać wieki nie musieliśmy się
dodatkowo martwić o bilety na autobus.

[madohora]

Co jakiś czas powtarza mi się sen. Od szybu Wilson do Giszowca znowu leżą tory i kursują po nich pociągi towarowe. A co jakiś czas - nie wiem dlaczego o godzinie 13:00 ma jechać Balkan. Ja siedzę na przystanku i czekam aby przejechać się tym Balkanem

[madohora]

Ktoś miał chytry plan
By reaktywować Balkan
Lecz z planów nic nie wyszło
I dalej marzyć nam przyszło

[madohora]

Jeździł Balkan w okolicy
I porwali go kosmici
A ziemianie posunęli się dalej
I mój wiersz mi porwali

[madohora]

O Balkanie powstaje książka. Mam nadzieję, że będzie wiarygodna

[madohora]

Och jak ja bym chciał
Aby jeździł a nie na Carmerze stał

[madohora]

Ostatnio miałam dziwny sen - było to zaraz po tej katastrofie kolejowej, co może mieć związek - śniło mi się, że Balkan miał wyrszyć w trasę, ale podjechało coś co było konstrukcją z metalu i pan motorniczy stwierdził, że owszem Balkan ruszy i pojedzie...jak on te wszystkie deski umocuje na swoim miejscu.
Kto się zna na interpretacji snów?

[madohora]

[madohora]

BALKAN

[madohora]

***

[madohora]

Już nikt nie opowie o Balkanie tak jak Rudolf
--
MADOHORA
FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

[madohora]

Stoją smutno na wagony
Czy ktoś jeszcze mówi o nich?

[madohora]