Architektura drewniana na Śląsku i w Polsce

[madohora]

[madohora]

Borowa Wieś sąsiaduje: od północy z Halembą (dzielnica Rudy Śląskiej), od wschodu ze Śmiłowicami, od południa z Paniowami (obie miejscowości są sołectwami Mikołowa), zaś od zachodu z Chudowem i Paniówkami (gmina Gierałtowice).

[madohora]

[madohora]

W najstarszych dokumentach miejscowość spotykana jest pod nazwą "Neudorf", co po niemiecku znaczy "Nową Wieś". Tego typu nazwy są częste dla wsi zakładanych w epoce nowożytnej. Na niektórych mapach pojawia się nazwa "Bor-Neudorf". Określeniem "Bór" nazywano dawniej obszary porośnięte lasami iglastymi, których w tej okolicy było sporo

[madohora]

[madohora]

Borowa Wieś jako Nowa Wieś wzmiankowana była już w 1586 roku. Założona została po okresie wojen husyckich, kiedy nastąpiło ożywienie gospodarcze, a długotrwały pokój w wieku XVI sprzyjał osadnictwu. Osadzono wówczas "pod borem" na małych działkach zagrodników i chałupników, poddanych księcia pszczyńskiego. Początkowo mieszkało tu 10 zagrodników. Wieś wchodziła w skład klucza wyrskiego pszczyńskich dóbr kameralnych i była własnością książęcą. Do jej pierwszych mieszkańców należał m.in. Jan Dziemba (w 1718 roku wystąpił w źródłach Maciej Dziemba, a w 1744 roku Bartłomiej Dziemba "ex Bor").

[madohora]

[madohora]

Przełom XIX i XX wieku[edytuj kod]

W 1846 roku Borowa Wieś liczyła 26 gospodarstw, natomiast w 1910 roku żyło tu 825 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX wieku we wsi powstały trzy karczmy, ustawione wzdłuż szosy z Gliwic do Mikołowa. Do dziś przetrwały dwie z nich. W 1919 roku powstał we wsi chór "Jutrzenka". Mieszkańcy wsi brali liczny udział w powstaniach śląskich, walczyli pod Górą Świętej Anny. W plebiscycie w 1921 roku zdecydowana większość mieszkańców opowiedziała się za przynależnością do Polski

[madohora]

[madohora]

Okres międzywojenny

W 1922 roku miejscowość została przyłączona do Polski. W roku 1931 mieszkało tu 1343 osób. W latach międzywojennych Borowa Wieś była miejscowością rekreacyjną, gdzie mieszkańcy okolicznych miejscowości spędzali wolne dni. Zabawy odbywały się w dużym ogrodzie dawnego zajazdu, w którym obecnie mieści się ośrodek Caritas Diecezji Katowickiej "Miłosierdzie Boże".

[madohora]

[madohora]

II wojna światowa

Do Borowej Wsi wojska niemieckie wkroczyły już pierwszego dnia wojny. W czasie okupacji niemieckie brzmienie otrzymały nazwy ulic. W latach 1941–1943 w Borowej Wsi znajdował się obóz pracy. Przebywało w nim ok. 60 osób, głównie żołnierzy radzieckich oraz Polaków pochodzenia żydowskiego. Więźniowie pracowali w majątku Paniowy i Śmiłowice. Nieopodal w lesie znajdował się drugi obóz dla ok. 100 jeńców radzieckich pracujących przy budowie szosy. W styczniu 1945 roku przez wieś przechodził "marsz śmierci", w czasie którego uciekający SS-mani z obozu KL Auschwitz prowadzili wycieńczonych więźniów. Tych, którym nie udało się przeżyć, zwieziono na miejscowy cmentarz gdzie znajduje się zbiorowa mogiła 39 więźniów Auschwitz.

[madohora]

[madohora]

kościół parafialny pw. św. Mikołaja (XVIII w.) - drewniany, kontrukcji zrębowej, otoczony sobotami, orientowany. Przeniesiony do Borowej Wsi w latach 1937-1939 z pobliskich Przyszowic. Zachowane barokowe wyposażenie.

[madohora]

[madohora]

dawna karczma (koniec XIX w.) - dawna karczma, a obecnie siedziba Ośrodka dla Osób Niepełnosprawnych Miłosierdzie Boże, prowadzonego przez Caritas

[madohora]

[madohora]

dawna karczma Nowa Wygoda (początek XX w.) - jedna z trzech istniejących kiedyś przy ulicy Gliwickiej karczm. Budynek murowany, wzniesiony z cegły, piętrowym nakryty dwuspadowym dachem. Obecnie mieści skład materiałów budowlanych

[madohora]

[madohora]

budynek szkoły (1937–1939) - wzniesiony w stylu modernistycznym. Obecnie siedziba Zespołu Szkół nr 2 im. Jana Pawła II, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa nr 6 oraz Gimnazjum nr 3

[madohora]

[madohora]

mogiła więźniów oświęcimskich (1945) - znajduje się na miejscowym cmentarzu, gdzie w styczniu 1945 roku przewieziono ciała 31 więźniów oświęcimskich, zmarłych w czasie "marszu śmierci"

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Przed I rozbiorem Polski właścicielką Jabłonki była Magdalena z Uniatyckich Orzechowska, wdowa po Piotrze Orzechowskim, wojskim przemyskim, o którym Aleksander Fredro napisał, że był człowiekiem "silnej duszy i silnego ramienia'. Piotr Orzechowski zginął w Krakowie, w bramie miejskiej podczas konfederacji barskiej[6]. W 1775 roku Magdalena z Uniatyckich Orzechowska sprzedała wieś Michałowi Ostaszewskiemu. Ten odprzedał ją w 1794 r. Józefowi Lueger de Turnfeldowi, austriackiemu staroście w Sanoku, a ów w 1804 roku Stanisławowi Otockiemu. W 1820 roku właścicielami byli Jan i Maria z Zawadzkich Jaruntowscy, którzy przekazali tę wieś w 1829 roku swojemu synowi Antoniemu Jaruntowskiemu, żonatemu z Anielą Kraińską. Od 1889 roku właścicielem dóbr ziemskich w Jabłonce był bratanek Anieli z Kraińskich Jaruntowskiej, Władysław Kraiński (1841-1926), prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie, członek austriackiej Izby Panów w Wiedniu, żonaty z Marią z Trzecieskich (1853-1932), a następnie ich syn Antoni (1883-1975) ożeniony z Zofią z Włodków (1890-1961).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

LIPNICA MUROWANA

[madohora]

STUDZIONKA

[madohora]

KACZYCE

[madohora]

USTROŃ

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Biję się w piersi bo będąc w Bieruniu zapomniałam aby przejść się w stronę dawnego grodziska. Na swoje usprawiedliwienie mam to, że miałam tylko dwie godziny czasu a wierzcie mi, że czasem to jest bardzo mało

[madohora]

Było to przed tysiącem laty, jak w okolicy dzisiejszego Bierunia, w czasach jeszcze pogańskich mieszkały dwie wielkie rodziny słowiańskie, które pokłóciły się o swych bogów i żyły w nie-
zgodzie. Jedna z tych rodzin czciła swoje bóstwa w świątyni zwanej kontyną, zbudowanej na górze Lędzińskiej (dzisiaj ta góra zwie się "Górką Klemensową") - zaś druga rodzina chwaliła swych bogów w gaju pod świętym dębem, którego pilnowali pogańscy kapłani. Razu pewnego piorun uderzył w ów dąb i roztrzaskał go w kawałki. Wyznawcy bogów ze świątyni na górze Lędzińskiej mówili, że to zagniewane bóstwa zesłały piorun, - zaś czciciele świętego dębu mówili że to kara za grzechy kapłanów, stróżów dębu. Uradzili więc pozabijać grzesznych kapłanów aby przebłagać gniew bogów. Jak uradzili tak zrobili, pozabijali kapłanów, a sami rozeszli się. Jedni powędrowali na prawy brzeg Wisły - tu odnaleźli dąb wielki i założyli nowe
osiedle nazwane Zabrzegiem (miejscowość leżąca nad samą Wisłą, niedaleko ujścia Przemszy). Inni podążyli do Lędzin (miejscowość na drodze z Mysłowic do Bierunia) i połączyli się z tamtejszym rodem. Reszta zaś pozostała na miejscu przy strzaskanym dębie, nie chcąc opuszczać ziemi na której lata całe żyli. Lędzinianie nazwali tę osadę Piorunem, z czego później powstała nazwa Bieruń.

[madohora]

[madohora]

PAMIĘCI ŚLĄZAKÓW, MIESZKAŃCÓW BIERUNIA ZESŁANYCH NA TERENY ZWIĄZKU RADZIECKIEGO W 1945 ROKU

[madohora]

Urodził się 16 kwietnia 1931 w Bieruniu Starym. Starszy brat artysty-malarza Romana Nyga. Święcenia kapłańskie otrzymał 24 czerwca 1956 . Jako wikariusz pracował w parafiach: Rydułtowy (X 1956-1959), Bobrowniki Śląskie (1959-1964), Chorzów św. Jadwigi (1964-1968) zarazem jako kapelan szpitala, Bielsko parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa (IX-XII 1968). Następnie był rektorem kościoła św. Wawrzyńca w Orzeszu (1969-1971), łącząc z tym równocześnie w 1971 roku funkcję ekonoma parafii Nawiedzenia NMP w Orzeszu, a 5 maja otrzymał dodatkowo dekret, w którym otrzymał zlecenie odbudowania kościoła św. Walentego w Bieruniu Starym.

Od 1967 roku był członkiem, a od 1980 roku przewodniczącym Archidiecezjalnej Komisji Sztuki Sakralnej, członkiem Archidiecezjalnej Komisji Liturgicznej, diecezjalnym duszpasterzem Środowisk Twórczych oraz wykładowcą konserwacji zabytków w Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym w Katowicach. W latach 1972-1975 brał udział w I Synodzie Diecezji Katowickiej w komisjach duszpasterstwa dorosłych i sztuki sakralnej. Od 1994 roku był prezesem Stowarzyszenia Pomocy św. Łazarza. W sierpniu 1971 roku został ustanowiony administratorem, a 11 października 1971 proboszczem w Załężu. Po blisko 30 letniej pracy, 13 sierpnia 2000 przeszedł na emeryturę i zamieszkał na terenie swojej rodzinnej parafii w Bieruniu Starym. Uhonorowany prałaturą. Zmarł 26 maja 2017 w Bieruniu Starym. Pochowany został na miejscowym cmentarzu parafialnym.

[madohora]

KS. JAN TROCHA

[madohora]

[madohora]

Wokół kościoła natrafimy na kilka epitafii

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BUDYNEK SZKOŁY Z 1902 ROKU

[madohora]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

[madohora]

Obecnie Poręby Dymarskie zajmują powierzchnię 22,3 km², z czego lasy stanowią 55,6%, zaś tereny użytkowane rolniczo zaledwie 39,4%. Ukształtowanie terenu jest bogate. Liczne morenowe wzniesienia, porośnięte drzewami tworzą ciekawą aurę tego miejsca. Od strony Cmolasu rozciągają się Góry Cmolaskie. Jest to szereg wzniesień które wznoszą się do 219 m n.p.m. Południową granicę miejscowości wyznacza rzeka Przyrwa, dawniej zwana Trześnią. To właśnie na niej powstały dwa zakłady hutnicze, które od XVI w. do I rozbioru Polski stanowiły kombinat górniczo-hutniczy. Tworzyły go: Dymarka, Ruda, której prawobrzeżna część zwana cmolaską należy do Porąb i Zarębki, gdzie w dwóch stawach rudnych płukano wydobyty surowiec i spławiano tratwami do pozostałych kuźnic. Złoża rudy darniowej (limonitu) wzdłuż Przyrwy zalegają płytko, tuż pod powierzchnią, tworząc złoża nie uwarstwione o charakterze pokładowym i grubości nie przekraczającej 0,2 – 0,4 m. Rudy te zawierają od kilkunastu do 42% żelaza, 2 – 6% manganu, 1 – 3% tlenku fosforu. Nadają się one do wykorzystania jako topniki we współczesnym hutnictwie.

[madohora]

Konotopa – struga, lewy dopływ Piwonii[2] o długości 19,02 km. Przepływa na terenie gmin Dębowa Kłoda oraz Parczew w województwie lubelskim. W Parczewie uchodzi do Piwonii. Głównym dopływem Konotopy jest Kłodzianka.

[madohora]

Dziś wizerunek diabła przyciąga ciekawskich, a niektórzy twierdzą, że faktycznie sprawia niepokojące wrażenie. Być może diabeł, który do dziś obserwuje wiernych spod ambony, nie zapomniał o swojej odpowiedzialnej funkcji kronikarza grzechów.

[madohora]

Kościółek ten ma osobliwą przeszłość Nie został bowiem zbudowany w Byto
miu, lecz w Mikulczycach, leżących nie
daleko dzisiejszego Borsigwerku koto
Bytomia. Kościółek ten, pod wezwaniem
św, Wawrzyńca stał w Mikulczycach
przez kilka wieków, kiedy jednak aostai
zbudowany, nie da się dokładnie okreś
lić, istnieją bowiem co dc tego sporne
poglądy. Naprzykład: ,,Iskry" z roku-
1930 zamieszczają w jednym z numerów
artykuł, w którym obok oipisu kościółka
znajduje się wiadomość, iż kościół obec
ny został zbudowany w roku 1326. Jes-
to podobno wyciąg z dokumentów ar
chiwalnych diecezji krakowskiej, które
mówią, że w roku 1326 został zbudowa
ny obok Bytomia kościół, którego pro
boszczem został ksiądz Mikołaj. Moża
być, ii jest to zupełnie zgodne z praw
dą, gdyż Mikuilczyce należały do kanona
bytomskiej, która z kolei należała do
diecezji krakowskiej i niewątpliwie ko-
ścioł w Mikulczycach mógł powstać w
czasie wyżej wymienionym,, z drugie;
jednak strony bezwątpiania nie pocho
dzi on z tak dawnych czasów, gdyż łatwo
można stwierdzić, że jest on drugim z
kolei, albo conajwyżej przebudowanym
z pierwszego.
Obecnie istniejący kościół jest zbu
dowany z drzewa modrzewiowego, przy
puszczalnie w XVI wieku. Dokładnej
daty nie można tutaj określić, choc’az
przy drzwiach do zakrystii znajduje się
data A. D. 1580, lecz nie wiadomo do
kładnie, co ona oznacza. Może ona tak
dobrze oznaczać rok zbudowania jak i
rok konsekracji, a może też oznaczać
rok odbudowy lub przebudowy. Pew
nym więc jest, iż kościół obecny nie jest
zbudowany w XIII lub XIV wieku, lecz
jest może przebudowany z istniejącego
dawniej.
Z kolei postaram się podać dokła
dny opis tego kościółka.
Otóż, jak już wspomniałem, kośció
łek został zbudowany z drzewa modrzs-
wiowego. Już z dala można odróżnić
trzy zasadnicze jego części, a to: wież*},
nawę i prezbiterium. Cały kościół zbu
dowany jest w stylu gotyckim o właści
wościach polskich; cecha tak często
spotykana przy kościółkach drewnia
nych. Chełm wieży też jest gotycki, cho
ciaż większość kościółków z tego okre
su ma chełmy już w stylu baroko
wym. Zastanawiającą rzeczą jest to, że
wieża nie przylega zupełnie do nawy,
lecz jest z nią połączona pewnego ro
dzaju przedsionkiem. Możliwe, że wieża
była przed przebudowaniem kościółka
zwykłą dzwonnicą, a jedynie w później
szym czasie została do niego przybudo
wana. Tezę tą można jeszcze poprzeć
i tym, że wieża jest tej samej wysokości
co nawa, lub tylko mało większą, cho
ciaż wieże kościelne są zazwyczaj wyż
sze od nawy. Świadczą za tym także
boczne drzwi w nawie, które są o wie
le obszerniejsze od drzwi, prowadzą
cych do wieży. ' Poza tym kościół cały
przedstawia harmonijną całość. Od za
chodu wieża wraz z przedsionkiem cze
pia się nawy, nawa zaś ściśle łączy się
z prezbiterium o sześciobocznej absy
dzie. Nawa i prezbiterium, jakkolwiek
ściśle ze sobą połączone, odróżniają się
nierówną wysokością. Bo kiedy nawu
jest tej samej wysokości co wieża, to
prezbiterium znowu jest prawie o poło
wę niższe. Nawa jest, jak zazwyczaj
w kościołach drewnianych, jedna. Ścia
ny nie zbyt wysokie, posiadają z dwuch
beków po dwa okna i szerokie drzwi, a
podtrzymują one na sobie wysoki, wy
b itna gotycki dach, który kończy ośmio
boczna, śliczna, o delikatnej gotyckiej
rzeźbie, sygnaturka. Prezbiterium jest
prawie tak samo zbudowane, jak nawt,
tylko dach jest znacznie niższy. Ma ono
także po dwa okna z każdej strony, a
kończy się absydą półkolistą. Cały zas
kościół z wyjątkiem wieży jest okrążony
podcieniami, służącymi wiernym za
schronienie podczas nabożeństwa lub
upału. Chociaż kościół ten jest tak bo
gaty w formy architektoniczne, wew>
nątrz przedstawia się niezwykle skrom
nie. Wynika to może z tego, iż oddaw-
na nie jest już używany i lada chwila
może grozić zawaleniem. Chór jest ma
ły, z trzech stron zamknięty i bielony.
Obrazy przedstawiające Ukrzyżowanie
Chrystusa, Naigrywanie, Boga Ojca z
berłem, Zmartwychwstanie i Chrystusa
przy biczowaniu, ołtarz i kilka ławek,
składają się na jego wnętrze. Do czasu,
do którego Bytom należał do biskup-'
stwa krakowskiego, kościółek był licz
nie uczęszczany, działo się to do roku
1821, w którym kościół wraz z dekana
tem bytomskim przeszedł pod władzę
biskupa wrocławskiego. Na skutek
wzmożonej germanizacji i tępienia wszet
kich śladów polskości o mało co nie
został. rozebrany, jednak przywiązanie
doń ludu śląskiego było przyczyną, że
zamiaru tego nie wykonano, ale prze
prowadzono kościółek do Bytomia. Na
stąpiło to w roku 1901, kiedy to żaku-
piono kościół mikulczycki za sumę
13.000 marek i w tym samym też roku
przeniesiono go. Praca jednak z jego
ustawieniem napotykała na pewne tru
dności, trzeba było bowiem zgniłe i
spróchniałe belki zastąpić nowymi, zu
pełnie podobnie, jak było obecnie z
kościołkiem knurowskim w Chorzowie.
W końcu uporano się z wszelkimi tru
dnościami i ustawiono go na plantach,
na dawnym cmentarzu cholerycznym,
gdzie stoi po dziś dzień

[madohora]

Po przenosinach świątynia była nieużywana, w 1921 roku utworzono tam muzeum sztuki sakralnej otwarte w niedziele i święta. W 1933 roku z kościoła wyniesiono przedmioty muzealne, a następnie przekształcono go w pomnik poległych w okresie I wojny światowej. Po II wojnie światowej budynek został wyremontowany, lecz nie był używany. W 1971 roku Muzeum Górnośląskie zakupiło go od Skarbu Państwa, gdzie zorganizowało wystawę rzeźby sakralnej.

[madohora]

Po utworzeniu w kościele muzeum umieszczono tam drewniany model kościoła św. Trójcy zburzonego w 1878 roku, obrazy kościołów św. Trójcy i św. Małgorzaty, płytę marmurową burmistrza Jakuba Dłuhinikla z 1637 roku, obraz Matki Boskiej Bolesnej z XVIII wieku oraz figury apostołów, chorągwie i baldachim pochodzące z kościoła św. Trójcy

[madohora]

konstrukcja wieńcowa
konstrukcja sumikowo-łątkowa
konstrukcja przysłupowa
konstrukcja sochowa
ściana szkieletowa
więźba dachowa
złącza ciesielskie

[madohora]

Do najstarszych zachowanych zabytków architektury drewnianej w Polsce należą obiekty wzniesione w średniowieczu. Są to głównie świątynie i cerkwie, z których najstarsze do dziś zachowane świątynie wzniesiono w XV wieku.

[madohora]

Z czasów nowożytnych zachowały się również zabytki architektury świeckiej (ratusze, dwory, wille) oraz zabytki gospodarcze i przemysłowe (spichlerze, tężnie, młyny, wiatraki).

[madohora]

Ściana składa się z ułożonych poziomo wieńców z belek drewnianych łączonych w narożach (węgłach) na zamki z ostatkami lub bez nich. Ostatkami nazywa się wystające poza obrys budynku końce belek. Kształt belek jest zróżnicowany, np. okrąglaki, połowizny, belki prostokątne lub prostokątne ze ściętą krawędzią, łączone na wpusty itp. Belki leżące na sobie łączy się na ogół dębowymi kołkami – tyblami, chroniąc je przed przesunięciem. Pomiędzy belkami zachowana jest szczelina na ok. 2 cm. Belki od strony zewnętrznej mają sfazowane kanty, co ułatwia proces uszczelnienia. Szczelinę pomiędzy nimi uszczelnia się np. słomą, sznurem, pakułami, strużynami, wrzosem, wysuszonym mchem albo połączeniem na pióro i wpust.

[madohora]

[madohora]

Rozwiązanie charakterystyczne dla obszaru Łużyc, Czech, Moraw, Dolnego i Górnego Śląska w obszarze przygranicznym z Czechami, Małopolski i Spisza na Słowacji. W Polsce spotykane w budownictwie wiejskim i małomiasteczkowym, najczęściej w południowo-zachodniej części kraju.

[madohora]

Konstrukcja sochowa należy do najstarszych konstrukcji dachowych występujących na obszarze Europy i Azji

[madohora]

Więźby należą do konstrukcji ciesielskich. Przekazywanie sił między poszczególnymi elementami więźby odbywa się przez złącza ciesielskie.

[madohora]

W konstrukcjach archaicznych dachów spotyka się również więźby:
sochowo-ślemieniową
półsochową
ślęgową.

[madohora]

złącza wzdłużne – łączące elementy na ich długości, przedłużające je (stosowane do łączenia elementów poziomych: podwalin, płatwi, oczepów, murłat itp. oraz niekiedy pionowych – słupków).

[madohora]

[madohora]

słupki (łątki) – elementy pionowe połączone na czopy z podwaliną i oczepem. W słupkach w konstrukcji tradycyjnej są wykonane podłużne wyżłobienia, czasem bruzdy otrzymuje się przez nabicie listew.

[madohora]

Budynki o tej konstrukcji (tworzone z krótkich sumików) powstawały na terenach z mniejszym dostępem do dobrego budulca drzewnego, rzadziej porośniętych lasami. Można spotkać je jeszcze na terenach wiejskich w Polsce. Część budynków zostało przeniesionych do skansenów etnograficznych.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W parku natkniemy się też na pomnik ku czci poległych w okresie powstań i plebiscytu żołnierzy francuskich

[madohora]

[madohora]

[madohora]

POMNIK SARKOFAG ŻOŁNIERZY FRANCUSKICH W PARKU STAROKOZIELSKIM - www.polskaniezwykla.pl

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

Do miejscowości Paniowy dojedziemy z Mikołowa busikiem linii 620 lub K - przystanek znajduje się pod samym kościołem

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 620

ROZKŁAD JAZDY DLA BUSA K

[madohora]

Pierwsze udokumentowane wzmianki o kościele w Paniowach pochodzą z 1325 roku. W połowie XVIII wieku ze względu na zły stan techniczny obiekt rozebrano. Budowę nowego drewnianego kościoła w Paniowach rozpoczęto w 1757 roku, z fundacji Katarzyny Rozyny Bujakowskiej. Z poprzedniego starego kościoła przeniesiono: organy, chrzcielnicę, dzwony, ołtarze i obrazy. W kościółku znajdują się rzeźby św. Piotra i Pawła, Matki Boskiej, Chrystusa Ukrzyżowanego, św. Jana i obraz św. Augustyna.

[madohora]

[madohora]

Duchowni pochowani na terenie parafii
ks. Antoni Plewnia (zm. 11.02.1949)
ks. Hubert Szymankiewicz (zm. 11.05.1968)
ks. Bronisław Byrtek (zm. 04.01.2002

[madohora]

Najstarsza wzmianka o Paniowach pochodzi z dokumentu z 1282 roku, w którym wymieniony jest, jako świadek, Piotr z Paniów, syn Gosława. Druga wzmianka pochodzi z 1393 roku - wówczas wymieniany jest Jerzy z Paniów. Jako pierwszy właściciel wioski wymieniany jest w 1472 roku Piotr Przedbiór. W latach 1538-1551 Paniowy były własnością Rogojskich, później Bujakowskich. We władaniu tej rodziny Paniowy pozostawały przez 250 lat. Od 1550 roku jeden dział na Paniowach posiadał Krzysztof Gocnara. Według urbarza państwa bytomskiego w 1620 roku Paniowy miały trzy działy: Piotra Bujakowskiego, Hanusza Rogojskiego z Rogoźna (od 1598 roku) i Melchiora Hoszka. Dopiero w połowie XVIII wieku Paniowy należały tylko do Bujakowskich. W roku 1706 Stanisław Antoni Bujakowski nabył od Elżbiety Makowieckiej z domu Rogojskiej jej dział za dwa tysiące talarów. Kolejno nabył w 1708 roku od Piotra Antoniego Rogojskiego i jego żony Heleny Judyty z domu Goczałkowskiej ich dział za 1800 talarów. W 1730 roku przejął dobra paniowskie Jan Józef Bujakowski, a w 1761 roku sprzedał je Baltazarowi Ludwikowi von Wallhofen za 16 000 talarów. W 1767 roku majątek poszedł na licytację i Paniowy nabył Ludwik de Szymoński. Do tej rodziny dobra należały do 1811 roku, po czym przeszły na krewnych żony. Nowy właściciel Adolf von Wrochen był starostą powiatu bytomskiego w latach 1830-1849. Następnym właścicielem był hrabia Ryszard von Posadowski-Wehner, który te dobra nabył w 1851 roku. Do tej rodziny Paniowy należały do 1896 r. Następnie przeszły na własność spółki Graflich Schaffgottsche Werke, która posiadała je do I wojny światowej.
W roku 1922 Paniowy wcielono do nowo utworzonego powiatu rudzkiego. Powiat ten został w roku 1925 zniesiony, a Paniowy przyłączono do powiatu pszczyńskiego. Od roku 1945 razem ze wsiami Mokre i Borowa Wieś należały do gromady Śmiłowice. W roku 1954 wieś wcielono do nowo powstałego powiatu tyskiego. W roku 1975 Paniowy stały się dzielnicą miasta Mikołowa.

[madohora]

[madohora]

Na szczególną uwagę zasługuje kilka istniejących dziś jeszcze drewnianych kościółków wiejskich, których początek sięga niekiedy zamierzchłych czasów. Bogata w płody ziemne przyroda dostarczała praojcom naszym jodły i sosny jako najpodatniejszego materjalu w budownictwie kościelnem i świeckiem;
a charakter kraju i kierunek dziejowy narodu polskiego wyrył niezatarte znamię odrębności, widocznej i dziś na zabytkach sztuki. Nie z pomysłów architektów wyrosły te pierwsze drewniane świątynie. Tradycja była
twórczynią owych udatnych linij architektonicznych, dopełniających niejako żywej dekoracji przyrody. Wiejski cieśla obrabiał drzewo, wiązał je w w,ęgły, a miejscowy ksiądz kierował budową. Kościoły drewniane Śląska, pochodzące z najodleglejszych czasów, posiadają wspólną cechę budowy z kościołami drewnianemi,
wznoszonemi w innych prowincjach Polski. Front świątyni drewnianej z XIV wieku i XV stanowi zazwyczaj czworoboczna dzwonnica, w dolnej części szersza, ku górze zwężająca się, gdzie rozszerzają ją cztery ścianki,, z których wyrasta piramidalne nakrycie. Budynek kościoła ma kształt prostokąta,
pokrytego stromym dachem. Podcienia, czyli galerje podparte są słupami. Pułap bywa często ozdobiony rzeźbionym ornamentem lub malowanym deseniem.

[madohora]

[madohora]

Borowa Wieś jest znana w regionie z dwóch powodów: znajduje się tu zabytkowy kościół drewniany pw. Świętego Mikołaja, wpisany na Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego, i w dawnym zajeździe funkcjonuje Ośrodek dla Osób Niepełnosprawnych „Miłosierdzie Boże”, prowadzony przez Caritas.

[madohora]

Obszar Borowej Wsi leży w dorzeczu Odry. Przez miejscowość, a właściwie wzdłuż jej granic, przepływają dwie rzeki. Na północy miejscowości znajduje się koryto Kłodnicy, biorącej początek w niedalekich Katowicach a uchodzącej do Odry w okolicach Kędzierzyna-Koźle. Natomiast wzdłuż południowej i zachodniej granicy sołectwa płynie potok Promna, będący lewym dopływem Kłodnicy.

[madohora]

Do Borowej Wsi wojska niemieckie wkroczyły już pierwszego dnia wojny. W czasie okupacji niemieckie brzmienie otrzymały nazwy ulic. W latach 1941–1943 w Borowej Wsi znajdował się obóz pracy. Przebywało w nim ok. 60 osób, głównie żołnierzy radzieckich oraz Polaków pochodzenia żydowskiego. Więźniowie pracowali w majątku Paniowy i Śmiłowice. Nieopodal w lesie znajdował się drugi obóz dla ok. 100 jeńców radzieckich pracujących przy budowie szosy. W styczniu 1945 przez wieś przechodził „marsz śmierci”, w czasie którego uciekający SS-mani z obozu KL Auschwitz prowadzili wycieńczonych więźniów. Tych, którym nie udało się przeżyć, zwieziono na miejscowy cmentarz gdzie znajduje się zbiorowa mogiła 39 więźniów Auschwitz.

[madohora]

Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. W pobliżu kościoła przechodzi także Szlak Krawędziowy GOP.

[madohora]

Brzeźce (niem. Brzestz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Pszczyna.
W latach 1973–75 w gminie Wisła Wielka[3][4]. W latach 1975–97 dzielnica Pszczyny. Od 1 stycznia 1998 roku w gminie Pszczyna

[madohora]

W czasie okupacji niemieckiej mieszkająca we wsi rodzina Paszków udzieliła pomocy Żydom: Magdzie, Lojzice (Luiza), Oldze Lengyel. W 1992 roku Instytut Jad Waszem podjął decyzję o przyznaniu Ludwikowi, Marii i Henrykowi Paszkom tytułu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata
W styczniu 1945 r. przez miejscowość przeszły tzw. marsze śmierci z obozów KL Auschwitz w Oświęcimiu na stację kolejową w Wodzisławiu Śląskim.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

[madohora]

Podczas II wojny światowej włączone do III Rzeszy (rejencja katowicka, powiat Pleß) 1 kwietnia 1940 hitlerowcy znieśli gminę Bzie Zameckie, włączając ją wraz z Pniówkiem do gminy Bzie Górne, którą z kolei 17 stycznia 1941 połączono z Pawłowicami w Ortspolizeibezirk Pawlowitz

[madohora]

ŚWIĘTY M A R C I N
Nieznana jest dokładna data w ybu
dowania obecnego kościółka w Ćwiklicach.
Jest to na pewno kolejny drewniany obiekt
na tym miejscu, bowiem już w roku 1326
dokument wspomina: „Plebanis Nicolas de
Czwiklicz”.
Obecny kościół wzniesiono zapewne
w końcu XVI lub na początku XVII wieku.
Kilkakrotnie był przebudowywany, ostatnio
na przełomie XIX/XX wieku.
Okres dominacji protestantyzmu
zamyka się w latach 1574-1598. Patronem
kościoła był wówczas Baltazar Porębski,
a później rodzina Kozłowskich.
W 1598 roku, z czasów wizytacji do
wiadujemy się, że „kościół ma dwa ołtarze
murowane, nie konsekrowane (do 1619 r.),
dach miał płaski, drewniany, okna całe,
ściany ozdobione malowidłami, a w środku
obraz Ukrzyżowanego. Na dobrym dachu
była sygnaturka. Cmentarz posiadał dobre
ogrodzenie”43.
Z akt wizytacji w dniu 26 X 1720 roku do
wiadujemy się, że „Wieś należała do Józefa,
Konstantyna, Krzysztofa i Leopolda Zbo-
W C W I K L I C A CH
rowskich. Kościół parafialny był drewnia
ny, p.w. św. Marcina i konsekrowany. Dwa
boczne ołtarze poświęcono NMP i św. Krzy
żowi”44.
Kościół stoi w centrum niedużego
cmentarza, otoczonego oryginalnym ogro
dzeniem zbudowanym z murowanych słu
pów z kamiennymi daszkami oraz pozio
mych belek i szerokich desek. Poszczególne
słupy są tynkowane i bielone, nakryte pul
pitowymi daszkami z kamienia. Od strony
cmentarza umieszczone są w nich stacje dro
gi krzyżowej, założone około 1800 r. przez
franciszkanów - reformatorów z prowincji
małopolskiej. Na płaszczyznach zewnętrz
nych słupów ogrodzenia cmentarnego,
umieszczone zostały płaskorzeźby, z wize
runkami świętych. Płaskorzeźby te zostały
wykonane, w szkole rzeźbiarskiej Serety w
Pawłowicach Śląskich na pocz. XX wieku, a
od strony cmentarza malowane sceny Męki
Pańskiej z końca XIX wieku (?), sygnowane
„J.G.”, bardzo przemalowane45.
Poza ogrodzeniem, od strony północ
nej znajduje się, umieszczona na wysokim
cokole figura z 1935 roku przedstawiającą
Matkę Bożą Siewną.
Na cokole z przodu napis:
„O ŚWIĘTA PANI LITOŚCIWIE RACZ
ZWRÓCIĆ NA NASZE SIOŁA
BŁOGOSŁAW CHATOM I WIEJSKIEJ NI
WIE, ŁĄKOM I SADOM DOKOŁA.
ROLA SIĘ NASZA JUŻ ZIELENIEJE, MA
WYDAĆ OBFITE KŁOSY.
W NICH SPOCZYWAJĄ NASZE NADZIE
JE, O DAJ NAM CIEPŁA I ROSY.
GDY STRASZNĄ BURZĄ M IOTANA NIWA,
W NET GRADU BIJĄCE STRZAŁY,
ZNISZCZYĆ POTRAFIĄ NADZIEJĘ, ŻNI
WA, A Z NIEMI DOROBEK CAŁY.
0 ŚWIĘTA PANI, NIEBIOS KRÓLOWO, TY
NASZE POLA OSŁANIAJ
1 PLONY NASZE ZACHOWAJ ZDROWO,
SZKODY WSZELAKIE ODGANIAJ”.
Ćwiklicki kościółek kryje
w swoim wnętrzu wiele niezwykle cennych
zabytków sztuki i rzemiosła.
Jest niezwykle cennym dowodem
historii: zarówno sztuki ciesielskiej swoich
budowniczych jak i artystycznego kunsztu
twórców zdobiących ich wnętrza.
Kościół posiada konstrukcje zrębową
oraz osobne spadziste, kryte gontem dachy
nad nawą i prezbiterium, przy czym dach
nad prezbiterium jest niższy. Jest oriento
wany - jego prezbiterium jest skierowane
na wschód. Prezbiterium zamknięte jest
ścianą prostą. Przy nim (od północy) mie
ści się kruchta - dawna zakrystia, natomiast
od strony południowej mieści się zakrystia
o konstrukcji szkieletowej.
Zewnętrzne ściany kościoła są obite oszalo
waniem z desek. W ieżyczka na sygnaturkę
sześcioboczna. W ieżę i sygnaturkę wieńczą
baniaste hełmy. Na zewnątrz kościoła po
południowej jego stronie można zobaczyć
gotyckie drzwi prowadzące do bocznej ka
plicy, z zachowanymi, pięknymi metalo
wymi okuciami. Okucia te są uważane za
szczytowe osiągnięcia kowalstwa w regionie
pszczyńskim. W ejścia do kruchty i zakry
stii są ostrołukowe; wejścia pod wieżą i do
kaplicy zamknięte lukami segmentowymi.
Okna zamknięte lukiem segmentowym.
W e wnętrzu kościoła znajduje się wyposaże
nie, najcenniejsze, zdaniem znawców, spo
śród kościołów drewnianych okolic Pszczy
ny46.
Ołtarz główny - trójsferowy, w części
centralnej umieszczony obraz z poi. XVII
wieku przedstawiający św. Marcina, patrona
kościoła, w pontyfikalnych szatach biskupa
Tours, w górnej części uskrzydlone główki
aniołków, u dołu postać żebraka, w tle pur
purowa draperia oraz szeroki, pagórkowaty
krajobraz. Obraz poddany w latach 1979-81
pracom konserwatorskim - usunięto wtedy
m.in. liczne wtórne przemalowania i odsło
nięto pierwotny układ postaci i pierwotną ko
lorystykę malowidła. Po bokach, rozdzielone
kolumnami pełnoplastyczne rzeźby dwóch
świętych biskupów oraz bardzo ekspresyj
ne przedstawienia aniołów. W glorii ołtarza
personifikacja Trójcy Świętej z postaciami
Boga Ojca z berłem i kulą ziemską, Chrystusa
z krzyżem i gołębicy jako Ducha św. w otocze
niu adorujących aniołów.
Ołtarz boczny po stronie ewangelii -
centralny obraz z przedstawieniem Matki Bo
żej z Dzieciątkiem, według tradycji, wykonany,
z inicjatywy ks. Proboszcza Ludwika Vogta,
został pod koniec XIX wieku przez jednego z
uczniów Jana Matejki. Wzorem był znany ob
raz Rafaela Santi, tzw. Madonna Sykstyńska,
z roku. (Galeria Malarstwa - Dre
zno). Po bokach umieszczone są figury św. Jo
achima i św. Józefa. W zwieńczeniu znajduje
się mały obraz z XVII wieku na desce z orygi
nalnym przedstawieniem Świętej Rodziny.
Ołtarz boczny po stronie epistoły
z bardzo pięknymi rzeźbami św. Wacława
i św. Krzysztofa oraz obrazem „Ukrzyżo
wanie” z końca XVII wieku. W zwieńcze
niu obraz z przedstawieniem Matki Boskiej
Bolesnej. W szczytach ołtarzy bocznych
umieszczone symbole Trójcy Świętej (rów
noramienne trójkąty z wpisanymi boskimi:
Okiem i Uchem.
W części zachodniej kościoła znajdu
je się ołtarzyk poświęcony św. Barbarze ze
współczesnym obrazem patronki górników.
Jednym z bardziej interesujących
elementów wyposażenia kościoła jest ba
rokowa chrzcielnica z poł. XVIII wieku
z przedstawieniem anioła trzymającego
misę chrzcielną. Podobna chrzcielnica, lecz
na o wiele niższym poziomie artystycznym
znajduje się w kościele św. Jakuba w W iśle
Małej.
W przedsionku kościoła znajduje się
okazałych rozmiarów drewniana i polichro
mowana pełnoplastyczna rzeźba z przedsta
wieniem Matki Bożej z Synem na kolanach,
tzw. „Pieta” z końca XVIII wieku. Jednym
z ciekawszych obiektów wystroju kościoła
jest obraz z przedstawieniem Narodzin Naj
świętszej Panny Marii. W ścianie południo
wej prezbiterium umieszczony jest witraż
Płaskorzeźba z warsztatu Serety w Pawłowicach Ślą
skich z początku X X wieku w zewnętrznym słupie ogro
dzenia cmentarza. Przedstawia św. Marcina
z końca XIX wieku z przedstawieniem „Po
kłonu Trzech Króli”.
Okna nawy zdobią witraże. Co cie
kawe nawet na ścianie (a nie w oknie) pre
zbiterium um ieszczony jest witraż przedsta
wiający pokłon trzech króli. Tak nietypowe
miejsce dla witrażu wymaga podświetlenia
go światłem elektrycznym.
W oknie od strony północnej um iesz
czony jest witraż z wizerunkiem św. Jacka,
patrona diecezji, natomiast od strony po
łudniowej znajdują się witraże: św. Izydora
patrona rolników oraz św. Agnieszki.
W bocznej kaplicy umieszczone są witraże
z wizerunkiem Najświętszego Serca Pana
Jezusa i Niepokalanego Serca Maryi. Na po
łudniowej ścianie bocznej kaplicy znajduje
się barokowy krucyfiks.
Polichromia na ścianach kościoła zo
stała odnaleziona w listopadzie 1979 roku
podczas demontażu odeskowania założone
go w 1906 roku, odsłonięta i konserwowa
na w latach 1982/83 (prezbiterium) oraz
1985/88 (nawa). W ykonana na belkach
zrębowych temperą na zaprawie kredowo-
-klejowej, łączenia belek zaklejone pasami
płótna lnianego. Obecna polichromia, któ
rej autorem jest przedstawiciel bardzo zna
nej niemieckiej rodziny artystów Christian
Wilhelm Tischbein (1751-1824) pochodzi
z lat 80-tych XVIII wieku, (w Archiwum
Państwowym w Pszczynie zachowany jest
rachunek na sumę 1.000 florenów wysta
wiony w 1788 roku przez Ch. W. Tischbeina
za „odnowienie” malowideł w ćwiklickim
kościele). Pod tą warstwą zachowane nikłe
ślady polichromii pierwotnej może pocho
dzącej z czasów budowy obecnego kościo
ła, tj. końca XVI wieku lub początku wieku
XVII (?). do niedawna zachowane były jesz
cze fragmenty polichromii z XVII wieku na
stropie w postaci wici roślinnej.
D e k o r a c j a f i g u r a l n a u ł o ż o n a
w dwóch poziom

[madohora]

Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej z 1326 pod nazwą Czviclicz

[madohora]

Kościół św. Marcina – drewniany barokowy kościół znajdujący się w Ćwiklicach w powiecie pszczyńskim.
Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego w pętli pszczyńskiej.

[madohora]

Na ścianach polichromia z końca XVII w., w prezbiterium sceny z życia patrona parafii św. Marcina Biskupa i wizerunki apostołów (zasłonięte obecnie, podobnie jak ściana wschodnia oraz ściana tęczowa, współczesnym odeskowaniem), w nawie sceny z Męki Pańskiej z wizerunkami apostołów w partiach dolnych. W latach 70. XX w. zlikwidowano stary strop nawy, na którym były jeszcze widoczne fragmenty polichromii w postaci wici roślinnej i zastąpiono go nowym, kasetonowym.

[madohora]

Ś W I Ę T Y M I C H A Ł A R C H A N I O Ł
W K R Z Y Ż O W I C A C H
W izytator odwiedzający w 1652 roku
parafię w Krzyżowicach stwierdził, że istnie
je kościół drewniany p.w. św. M ichała b ar
dzo stary i zniszczony. W 1679 roku zapisał
wizytator, że kościół p. w. Michała A rch a
nioła był „wewnątrz bardzo uroczy dzięki
malowidłom, wykonanym za staraniem ks.
Proboszcza Krzysztofa Jurowiusa”61.
Kościół na początku XIV w. był drew
niany, wybudowany prawdopodobnie przez
ks. Kwiryniusa (Quiriniusa), w 1661 r. go
rozebrano. W 1663 r. wybudowano nowy
drewniany, który posiadał w głównym oł
tarzu obraz Matki Bożej, sprowadzony
przez ks. Krystiana Jurowiusa, a na ołta
rzach bocznych były obrazy: św. M ichała
i św. Anny. W 1670 r. kościół wym alowano
i ozdobiono. W 1686 r. postawiono dzięki
ks. proboszczowi Jerzemu Bosciusowi w ie
żę, której zwieńczenie pokryto m iedzianą
blachą. W 1689 r. pod kościołem w ym uro
wano kryptę62.
Drewniany kościół w Krzyżowicach
został rozebrany w końcu XVII wieku i za
stąpiony barokową, murowaną świątynią.
Przypom inam y jed n ak w n aszym w y d a w n ic
twie o tym kościele dlatego, że w ty m o b ie k
cie znajdował się cenny w izeru n ek M atki
Bożej z D zieciątkiem z XVI w iek u , który
obecnie m ożna oglądać w k o ściele m u ro
wanym , pow stał on w latach 1795_17 9 9 r., a
budow niczym był ks. Ignacy S krzyszow ski,
który sam pokrył w szelkie koszty. P o św ię co
ny 20 X 1799 r. je st pełen za b y tk ó w (m .in.
koronow any srebrnym i ko ron am i olejn y
obraz M atki Bożej Krzyżowickiej na lipow ej
desce, sprow adzony w 1670 r., k tó ry ob ec
nie jest zasłaniany w izerunkiem św. M ich a
ła Archanioła, patrona parafii)63.
Był solidnie zabezpieczony, d la przy
kładu m ożna podać, że zakrystia m ia ła po
dwójne drzwi wejściowe. W ieża posiad ała
hełm kryty blacha, m alowaną w jask ra w ym
kolorze.
Dziekan nam ysłowski, k siąd z W a w
rzyniec Joannston, którego w ład ze m etro
politalne w ytypow ały do w izytacji naszych
ziem w 1617 roku, ze w zględu na zn ajom ość
języka polskiego, chwali w sw ym p rotokole
z Krzyżowic piękne m alowidła ścien n
matem tych malowideł była Męka Pańska,
ujęta w kilka scen oddzielonych od siebie
motywami dekoracyjnymi.
Widoczna na rycinie sylwetka ko
ścioła w Krzyżowicach, przedstawiona na
mapie Hindenberga z 1636 roku, wyraźnie
wskazuje na gotycki styl budowli z charak
terystyczną dzwonnicą zakończoną izbicą
o czterech narożnych wieżyczkach.
Z nieistniejącego kościółka zachował
się jeden z najstarszych na Ziemi Pszczyń
skiej a zarazem najpiękniejszych wizerun
ków Matki Bożej z Dzieciątkiem. Matka
Boża w prawej ręce trzyma owoc gruszy.
Wielokrotnie przemalowany, zachował je d
nak niektóre szesnastowieczne cechy ja k np.
płaskie, złocone tło z roślinnym ornamen
tem.
Srebrne korony o charakterze późne
go baroku to już późniejsze, prawdopodob
nie XVIII wieczne dodatki. Samo przedsta
wienie postaci M adonny z Dzieciątkiem nie
jest pochodzenia małopolskiego, być może
jest to dzieło warsztatu śląskiego.
Z wizytacji z 31 V I I I 1719 roku, kiedy
kolatorem był Erdmann Promnitz, dowia
dujemy się, że „kościół był drewniany, ale
prawie cały ozdobiony malowidłami, przed
stawiającymi Mękę Pańską. Główny ołtarz
p.w. św. Michała Archanioła i NMP,
a boczny poświęcony był Św. Trójcy,
na chórze nie było organu. W wie
ży znajdowała się sygnaturka i były
trzy dzwony, od 35 lat proboszczem
miejscowym był ks. Jerzy August
Boscius64.
W 1881 r. na wieży um iesz
czono przetopione ze starych nowe
dzwony: Regina Coeli i Ave Maria,
a trzeci św. Barbara kupiono (pod
czas I wojny światowej zabrane i w
cudowny sposób zostały wróciły za
sprawą wójta z Boryni, a w czasie II
wojny światowej 10 V I 1942 r. zosta
ły zniszczone przez hitlerowców dwa dzwony).

[madohora]

Ś W I Ę T A K A T A R Z Y N A
W P I E L G R Z Y M O WIC ACH
Drewniany kościół w Pielgrzymowi-
cach owiany jest sławą działalności Karola
Miarki (ojca) urodzonego nieopodal a peł
niącego obowiązki organisty, nauczyciela
i pisarza gminnego w latach 1850-69. Ten
pionier odrodzenia narodowego na Śląsku,
był początkowo niemieckim nauczycielem,
wyuczonym w Klein Glogau. W izyty bisku
pa Bernarda Bogedaina i Józefa Chociszew
skiego, założyciela gazety „Katolik”, długie
rozmowy doprowadziły do przeobrażenia
świadomości Karola Miarki, który stał się
jednym z filarów polskości dla ludności Gór
nego Śląska.
Kościół p.w. św. Katarzyny Aleksan
dryjskiej w Pielgrzymowicach, w którym or
ganistą był wiele lat Karol Miarka - ojciec,
został ufundowany prawdopodobnie przez
innowiercę, Karola Henryka Paczyńskiego
w latach 1675-80, na miejscu wcześniej
szego, również drewnianego. Ten mógł po
wstać wraz z parafią około 1335 roku (zapis
w „Liber benefitiorum”)
Obecna świątynia została postawio
na przez cieśli Andrzeja W ernera i Błażeja
Dudę w 1675 roku. W ieżę zbudowali, o czym
świadczy zachowany napis na belce - Jerzy
i Michał Dzieńdzielowie i Marcin Smyczek.
Z wizytacji 27 i 28 V I I I 1719 roku, kiedy ko
latorem był Leopold Franciszek Franguen,
dowiadujemy się, że „kościół był drewniany
i bardzo zaniedbany. Był tylko jeden ołtarz
główny p.w. św. Katarzyny, gdyż dwa boczne
ołtarze nie nadawały się do użytku. Ambona
bardzo skromna, na chórze nie było organu.
Brakowało nawet konfesjonału i spowiedź
odbywała się na stopniach ołtarza. W wieży
znajdowały się dwa dzwony”86.
Po II wojnie światowej kościół został
mocno uszkodzony, a w wyniku odbudowy
został zniekształcony do granicy, poza któ
rą - ja k pisze Matuszczak, ustaje wartość
zabytkowa obiektu. Na szczęście wnętrze
kościoła zachowało swój piękny, zabytkowy
charakter.
Świątynia postawiona jest na cegla
nej, XX wiecznej podmurówce i składa się
z prostokątnej nawy, trójbocznie zamknię
tego prezbiterium, nawy bocznej i wieży od
strony zachodniej. Całość obiektu w ko
strukcji wieńcowej a wieża zbudowana na
słup. Wokół budynku obszerne podcienia
podparte ukośnymi zastrzałami.
W nętrze pielgrzymowickiego ko
ścioła przykryte jest deskowatym stropem
w formie pozornego sklepienia. Jest ono
ozdobione ludową polichromią w manierze
patronowej. Na zachodniej ścianie ustawio
na jest empora wsparta na dwóch drewnia
nych słupach, wzmocnionych zastrzałami.
Na chórze mieszczą się XIX-wiecz
ne organy zbudowane przez znaną firmę
I. M. V. Haasa z Głubczyc, znanego z budo
w y dużych organów w kościele św. W ojcie
cha w Mikołowie (1862 r.).
Instrument w Pielgrzymowicach był
zmontowany przed 1850 rokiem, bowiem
od tego roku grał na nim Karol Miarka - oj
ciec, który był tutaj organistą.
Najcenniejszym zabytkiem świąty
ni jest ołtarz boczny w stylu barokowym,
stojący na prawej ścianie nawy. Wykonany
został w 1737 roku. W rzeźbionej w drew
nie nastawie mieści się piękny obraz olejny
„ut vitam habeaut” (aby mieli życie), przed
stawiający Trójcę Świętą i grzeszników
w ogniu piekielnym. W zwieńczeniu ołtarza
w rzeźbionej, złoconej ramie mieści się nieco
późniejszy owalny obraz Matki Boskiej Bo
lesnej. To dzieło, podobnie ja k obraz Trójcy
Świętej to pełne wyrazu, przejmujące dzieło
prawdopodobnie z warsztatu morawskiego
lub cieszyńskiego.
Naprzeciw ołtarza bocznego umiesz
czona jest barokowa ambona z pięknym sny
cerskim dziełem, przedstawiającym Boga
Ojca i Ducha Świętego w otoczeniu promie
ni i aniołków. Ta płaskorzeźba o ludowym
pochodzeniu powstała na przełomie XVII
i XVIII wieku.
Z tego samego okresu pochodzi inte
resująca barokowa chrzcielnica na skręco
nej kolumnie.
Pozostała część wyposażenia wnętrza
pochodzi z XIX wieku: ołtarz główny z obra
zem św. Katarzyny Aleksandryjskiej, ołtarz
w bocznej kaplicy z obrazem Matki Boskiej
Różańcowej z XX-wiecznym posrebrzanym
tabernakulum i późniejsze figury świętych.
Malowniczo usytuowana na wzgórzu
bryła drewnianego kościoła w Pielgrzymo
wicach to główna atrakcja turystyczna wsi.
Uroku dodają dwie „Boże M eki” usytuowane
od wschodu i zachodu. Wykute z piaskowca
przez ludowego twórcę, pamiętają czasy Ka
rola Miarki i jego syna, twórcy największej
polskiej drukarni na Śląsku

[madohora]

Hejdyk został założony w 1758 roku. We wsi o typie ulicówki do czasów współczesnych zachowała się zabudowa drewniana

[madohora]

Jest to jedna z najstarszych miejscowości powiatu kępińskiego – Baranów jest wzmiankowany już w roku 1250. Był wówczas posiadłością cysterek z klasztoru w Ołoboku. Baranów był gniazdem rodowym Baranowskich herbu Jastrzębiec. Od 1563 roku miejscowość należała do rodu Tomickich herbu Łodzia. Po wybudowaniu pałacu przez Tomickich, stał się on na wiele lat reprezentacyjną siedzibą tego rodu

[madohora]

Kościół został zbudowany w 1732 roku z fundacji Anny Śleżyńskiej lub Zofii Stoińskiej (różnie podają źródła), podstoliny łukowskiej. W 1823 roku odbudowany po pożarze, w którym spłonęła dwuwieżowa fasada. Kilkakrotnie restaurowany - 1915 nowa polichromia, 1957 nowy strop, ostatnio w 1990 roku. Świątynia konstrukcji zrębowej, z zewnątrz oszalowana, orientowana, posiada jedną nawę z węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Od strony południowej do nawy przylega kaplica św. Wojciecha, dobudowana w 1869 r. z drewna pochodzącego z rozebranego kościoła w Słupi koło Kępna, z sygnaturą z 1637 r. Do prezbiterium od północy przylega zakrystia i magazynek. Dwuspadowy dach kościoła pokryty jest gontami. Nad nawą mała wieżyczka na sygnaturkę dobudowana w 1844 roku z barokową latarnią zwieńczoną cebulastym hełmem. Wewnątrz nawy i prezbiterium pozorne sklepienie kolebkowe z polichromią w stylu ludowym, w kaplicy ośmioboczna pozorna kopuła.

[madohora]

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków.

[madohora]

krzyż misyjny z 1826 r.

[madohora]

Powała, czyli sufit, często zakrywała nie całą powierzchnię chaty, lecz jedynie izbę mieszkalną, tworząc rodzaj strychu. Element konstrukcji budynku, zwany sosrębem (łączący w środkowej części ściany podłużne), często oprócz znaku cieśli – rozety – posiadał inskrypcję, ozdoby i datę wzniesienia budynku.

[madohora]

Nie obeszło się też bez scenki humorystycznej, widocznie zmarli też mają poczucie humoru. Spacerowałam po Bieruńskim cmentarzu wyszukując starszych pomników czy nagrobków. W pewnym momencie zostałam zaczepiona i zapytana czego szukam. Stwierdziłam że odpowiem uczciwie a że stałam akurat pod grobem, który jest na zdjęciu wyżej wskazałam na niego ręką i mówię:
- O, właśnie takich starych grobów jak ten tutaj co są ciekawe
Na co usłyszałam w odpowiedzi:
- Pani! A kto by to mył!

[madohora]

kaplica grobowa, która należała do rodziny Prusów, jednej z ważniejszych rodzin w Bieruniu

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Sanktuarium św. Walentego, zwane przez mieszkańców Bierunia „Walencinkiem” jest kościołem drewnianym o konstrukcji wieńcowej, należy do parafii św. Bartłomieja w Bieruniu. Posiada on wszystkie cechy charakterystyczne dla górnośląskiej drewnianej architektury kościelnej. Położony na wschodnim przedmieściu Bierunia, poza historycznymi granicami miasta, znajduje się dzisiaj na cmentarzu, który do końca XVIII w. służył za miejsce pochówku dla ludzi niegodnych pogrzebania na cmentarzu parafialnym. Data powstania kościoła nie jest pewna. Pierwsza historyczna wzmianka o jego istnieniu pochodzi dopiero z 1628 r. i zawarta jest w sprawozdaniu wizytacyjnym ostatniego ewangelickiego dziekana pszczyńskiego Johanna Hoffmanna[2]. Według niego kościół powstał najprawdopodobniej w latach 1623–1626, gdy kościół św. Bartłomieja znajdował się w rękach protestantów (do 1645 r). W latach 1677–1680 zastępował kościół parafialny św. Bartłomieja, który spłonął w czasie pożaru miasta[2]. Wtedy to rozkwitł kult świętego Walentego, który przekroczył granice parafii bieruńskiej. W 1725 r. przeprowadzono gruntowny remont tej świątyni[2]. W 1845 r. w Bieruniu wybuchł wielki pożar, który strawił kościół parafialny i po raz kolejny życie religijne przeniesiono do „Walencinka”. W 1929 r. kościół został uznany za zabytek Gruntowną renowację wnętrza przeprowadzono w 1942 r. z inicjatywy ks. Jana Trochy.

[madohora]

Święty Walenty jest patronem od chorób umysłowych i padaczki, których objawy powszechnie uznawane były za znamiona obłędu czy wręcz opętania. Należy zauważyć, że wtedy za opętanych uważano również: zabójców, samobójców i innych, którym właśnie jako opętanym odmawiano zwyczajnego obrzędu. Tym samym święty Walenty był najodpowiedniejszym patronem świątyni zlokalizowanej w bliskości mogił tych ludzi.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Obecny kościół Świętego Bartłomieja pochodzi z roku 1776. Był to więc kościół utrzymany w stylu ludowego baroku, murowany, kryty gontem, z trzema wejściami: głównym z przedsionka pod wieżą i bocznymi w środku nawy od południa i północy. W sumie miał 12 okien. Z południowej strony prezbiterium znajdowała się zakrystia, od strony północnej kaplica św. Barbary. Wieża posiadała cebulasty, barokowy hełm z prześwitem, tak samo jak wieżyczka na dachu kościoła. Wieża i sygnaturka pokryte były blachą. Na wieży znajdował się zegar i cztery dzwony. W 1845 roku kościół św. Bartłomieja razem z całym miasteczkiem znów padł ofiarą pożaru. Przed rozpoczęciem budowy rozebrano sklepioną kaplicę św. Barbary oraz mury wypalonej zakrystii; kościół bowiem miał być większy i wyższy. O dawnych jego wymiarach mówi nam, próg kamienny zachowany do dziś w środku obecnego kościoła, a wyznaczający początek dawnego prezbiterium. W starej swej części kościół zachował strop drewniany, belkowy, zaś nowa jego część, wraz z kaplicami tworzącymi transept i prezbiterium, otrzymała sklepienia krzyżowo-kolebkowe. Budowę ukończono 27 IV 1857 r. i w tym stanie kościół dotrwał do 1948 r. Pod koniec wojny, w 1945 roku pociskami artyleryjskimi uszkodzona została co prawda konstrukcja dachu i część murów, jednak po remoncie kościół odzyskał swój pierwotny wygląd. W tym samym czasie kościołowi groziło poważne niebezpieczeństwo, gdyż Niemcy zmagazynowali przy północnej ścianie kościoła dużą ilość amunicji. W 1948 roku dokonano istotnej przebudowy, usuwając dotychczasową zakrystię i znajdujący się nad nią boczny chór, dobudowano równocześnie z obydwu stron prezbiterium nowe zakrystie. W latach 50-tych dokonano jeszcze jednej zmiany. Powiększono mianowicie okna w prezbiterium, a w transepcie wyłamano nowe, wielkie okna w miejsce dawnych małych, podwójnych na poziomie parteru i okrągłych na poziomie piętra. Zamurowano również wejście do nawy głównej od strony południowej. Witraże w tych samych latach, według projektu artysty plastyka Zdzisława Gedliczki z Krakowa wykonała krakowska firma witrażowa Paczka. Dawne witraże w prezbiterium ufundowane zostały przez parafian w 1932 roku jako podarunek dla ówczesnego proboszcza ks. dra Karola Wilka z okazji jego srebrnego jubileuszu kapłańskiego. Przedstawiały św. Karola Boromeusza, imiennika proboszcza, św. Augustyna, doktora Kościoła oraz Dobrego Pasterza.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BIERUŃ RATUSZ

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół Ducha Świętego – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Gliwice-Ostropa diecezji gliwickiej. Znajduje się na gliwickim osiedlu Ostropa. Budowa świątyni w stylu neobarokowym, zaprojektowanej przez wrocławskich architektów: Johannesa Gebla i Theodora Pluschkego, rozpoczęła się w 1925 roku. Kierownikiem prac budowlanych był Johann Rygol z Gliwic, natomiast budowniczym świątyni był ksiądz proboszcz Leopold Maruszczyk. W dniu 25 września 1927 roku kardynał Adolf Bertram uroczyście poświęcił świątynię. Początkowo do wyposażenia wnętrza zostały użyte ołtarze i paramenty ze starej świątyni św. Jerzego. Ozdobą kościoła jest m.in. figura „Fatimskiej Pani” (jedna z pierwszych na Górnym Śląsku przywieziona z Fatimy) ufundowana przez Edith Deppe ze Stanów Zjednoczonych jako podziękowanie za cud. Z okazji 85 rocznicy poświęcenia kościoła w dniu 30 września 2012 roku biskup senior Jan Wieczorek poświęcił ołtarz soborowy i ambonę, zaprojektowane przez Piotra Kłoska ze Szczyrku i wykonane przez firmę kamieniarską Krystiana Grzechaca z Ciasnej

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kiedyś przy kościele znajdował się cmentarz.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wypadek z 1958 roku
Było kilkanaście minut po siedemnastej, pątnicy śpiewali „Święta Anno, żegnam Cię”. W pewnym momencie pani Wanda
Jasny spostrzegła, że Walter Magiera dziwnie rozkłada ręce i skacze. Zdążyła tylko pomyśleć „Co on robi”? i... nastąpiło
silne uderzenie. W sumie zginęło 17 osób. O godz. 17.21 dwudziestego siódmego lipca 1958 roku, na niestrzeżonym przejeździe kolejowym w Łąkach Kozielskich, na granicy z Raszową, pociąg staranował ciężarówkę. Kabina kierowcy,
który nie zatrzymał się przed znakiem stop, nic nie ucierpiała, jednak skrzynię parowóz zmiótł z podwozia, samochód
odwrócił się jak piórko w kierunku skąd przybył, pasażerów rozrzuciło na dużej przestrzeni. Tak wspominają wypadek
po latach uczestnicy zdarzenia i świadkowie. Nikt nie przeczuwał, co się stanie. Na pielgrzymkę do św. Anny z parafii w Gliwicach Ostropie w tamtym pamiętnym roku zapisało się tylu chętnych, że nie wystarczył jeden autobus, by ich zabrać. Z trudem załatwiono drugi przewóz – ciężarówkę z gliwickiego przedsiębiorstwa warzywno-owocowego. Pani Róża Gilner, która pojechała ze swoim mężem motorem, przypomina sobie osoby, z którymi rozmawiała przed
wypadkiem na Górze Świętej Anny. – Pani Glagla chodziła w ostropskim stroju, w torbie miała różne pierniki, mówiła do mnie: „No, ja musiałam coś kupić, bo dzieci będą czekać”, ale dzieci się nie doczekały mamy – wspomina. Potem spotkała koleżankę ze szkoły, Różę Szombieską. Widzę tę Różę uśmiechniętą, z ciupagą dla czteroletniego synka, bo on sobie to życzył – wzruszenie nie pozwala mówić dalej. Ta ciupaga potem znalazła się na zdjęciach prasowych z wypadku, rzucona
na tory. Powrót do domu. Po zakończonych uroczystościach w sanktuarium pierwszy w drogę powrotną wyruszył autokar, za nim ciężarówka, którą jechało przeszło 30 osób. W Ostropie już przygotowywano się na powitanie pielgrzymów, formowała się procesja z krzyżem i sztandarami. – Boże, ta dziołcha już by musiała być w domu martwiła się mama 19-letniej Hildegardy Święty, która nie pozwoliła córce na ten wyjazd, ale ona się uparła. Obraz biegnącej dziewczyny, w sukience w biało-czerwone paski i niebieskim sweterku, utrwalił się w pamięci jej siostry – Stefanii Miki. Dla wielu jadących starem rozpoczęła się jednak inna droga, droga do domu Ojca. Wanda Jasny, żyjąca do dziś, siedziała za szoferem, tyłem do kierunku jazdy. Widziała wszystkich przed sobą: kobiety rozmawiające w grupkach, mężczyzn na tylniej klapie – Waltera Magierę dwójkę przypadkowych podróżnych. Kiedy ktoś zauważył, że kierowca jedzie zbyt szybko, młodziutka Hilda zażartowała: Prosto zajadymy do góry, do nieba. Tragiczne wspomnienie do końca życia. Pani Jasny, która była cały czas przytomna, nigdy nie zapomni swojego „fruwania”. Ludzie lecieli jak ziarno, które sieje gospodarz, tak to widziałam – opowiada na ostropskim cmentarzu, obok 15 grobów ofiar katastrofy (do tej pory nie udało się ustalić, gdzie pochowano pozostałe dwie ofiary). W tylnej części pojazdu siedziała Łucja Przybyła, rozmawiała sobie cichutko z dobrymi znajomymi, tak jak ona młodymi mężatkami. – Żonę pana Magiery jeszcze dzisiaj widzę, była młodziutka,
fajna i taka rozmowna, taką córeczkę miała jak mój syn – wspomina ostatnie chwile przed wypadkiem. Jej koleżanki zginęły, ona cudem ocalała. Ogromna siła wyrzuciła ją na lokomotywę i wtedy ze strachu kurczowo uczepiła się zderzaka. Tak przejechała jeszcze 300 metrów, sanitariusze nie mogli jej od niego oderwać. Moment tragedii utrwalił
się nie tylko w pamięci bezpośrednich uczestników, ale i licznych świadków. W pobliże przejazdu kolejowego, który już wcześniej nie cieszył się dobrą sławą, dochodziły wtedy procesje z Raszowej, Kłodnicy, Koźla. Edeltrauda Bienia z raszowskiej grupy dostrzegła najpierw mijającą ich ciężarówkę, a potem naraz usłyszała trzask. Z przeciwnej strony z półrocznym synkiem na spotkanie żony szedł Alojzy Zagrol: – Stał się jeden kurz, choćby bomba uderzyła, to było coś strasznego. Księża, nie tylko nasz, bo byli jeszcze obcy, wzięli oleje święte z kościoła, w tył zwrot i gotowali na śmierć tych wszystkich poszkodowanych. Piątka ostropian, którym wydawało się, że nie są poszkodowani, zapewne w szoku, ruszyła wraz z pasażerami pociągu na dworzec w Raszowej. Rannych odwożono do okolicznych szpitali. Osłupiałego Waltera Magierę, który zeskoczył w ostatnim momencie, ale nie zdołał uratować żony, przewieziono do
Koźla. Gdy po zbadaniu został zwolniony, zaopiekowało się nim pewne małżeństwo, które zawiozło go na dworzec,
kupiło bilet do Gliwic i wsadziło do pociągu. Nie zna ich nazwiska, nigdy nie miał sposobności, by im za to podziękować.
Żałoba w parafii. Tej nocy Ostropa nie spała, dzieci chodziły po szosie i płakały, każdy jechał szukać swoich bliskich.
Ci, którzy przeżyli i rodziny tych, którzy odeszli do Pana, przyjęli w chwili katastrofy krzyże sieroctwa, wdowieństwa kalectwa, długotrwałej choroby, czasami opuszczenia przez bliskich. – Dla całej Ostropy nadeszły czarne dni – głos pani Wandy Jasny drży na wspomnienie widoku trumien w krypcie oraz żałobnych flag na kościelnej wieży. Kiedy rok później, podczas powrotu z sanktuarium, oglądała miejsce wypadku, zrozumiała, że cudem nie uderzyła wtedy w wysokie kamienie graniczne, ale wylądowała w przykopie, w wysokiej trawie. Na św. Annę wkrótce pojechała też pani Łucja Przybyła, chociaż bliscy myśleli, że już nigdy się tam nie wybierze. Później, mimo ogromnych problemów ze zdrowiem, urodziła szczęśliwie córeczkę. Miejsce wspólnego spoczynku na parafialnym cmentarzu rozpoczynają Genowefa i Wilhelm Wieczorkowie, pielgrzymujący z kilkuletnim synkiem. Matka z dzieckiem szczęśliwie wylądowała na
ziemniaczanym polu, ale jej serce nie wytrzymało, kiedy zobaczyła nieżyjącego męża – opowiada Róża Gilner. Trochę poturbowanego chłopaka w szpitalu odwiedzała starsza siostra, a on tylko pytał: „Czemu mama nie przyjdzie mnie
odwiedzić, przecież mnie tuliła i ze mną rozmawiała?”. Do tragicznych pątników dołączyła też, po pół roku męczarni w
gipsowej skorupie, Hildegarda Olbrich. Pozostawiła dwie córeczki. Zobowiązanie: Dla obecnego proboszcza
w Ostropie, ks. Józefa Kary, katastrofa ma wymiar białego męczeństwa. Nie dość, że wydarzyła się tragedia, to ówczesna prasa napiętnowała całą parafię. Nie tylko, że nie przejmowano się śmiercią i dramatem ludzi, ale próbowano ideologicznie wykorzystać tę sytuację. Upalne lipcowe popołudnie 2006 roku. Przejazd nieczynnej już linii kolejowej
wygląda tak, jak opowiadają świadkowie. Liczne kamienie graniczne, głębokie rowy, obsiane pola, zapierający dech widok na św. Annę... Nic nie przypomina tragedii sprzed prawie 50 lat. Ale tam to wydarzenie zobowiązuje
nas, byśmy kultywowali pielgrzymowanie na Górę św. Annny skoro tylu pątników przelało krew na tej drodze
-
ELŻBIETA BORKOWSKA, ANIELA JONDERKO, URSZULA DYLONG
Gość Gliwicki - 13 sierpnia 2006

[madohora]

Pierwsza rzecz na którą ja zwróciłam uwagę (niestety nie mam zdjęcia) to była dość nietypowa kapliczka przydrożna, która wyglądała jak...miniaturowa wieża ciśnień. A pierwsze co zobaczyliśmy gdy wyszliśmy z autokaru to Pomnik wojenny - pomnik ku czci poległych i zaginionych w I wojnie światowej, który odrestaurowano w 1991 roku.

[madohora]

W 1246 roku Niemcy zmienili nazwę wioski z Zernitz na "Deutsch Zernitz". Przez następne wieki nazwa miejscowości wiele razy uległa zmianie. Około roku 1305 istniały dwie miejscowości o podobnej nazwie, z których następnie "Syrdnicza Senciani" - "szlachetna Sernica" uległa zagładzie. W 1936 roku nazwa wsi uległa kolejnej zmianie, a brzmiała "Haselgrund". W tym, bowiem czasie na niemieckim Śląsku wszystkie nazwy słowiańskiego pochodzenia przemianowano na germańskie. O nazwie Haselgrund stanowiło położenie wioski, jak również znajdujące się tutaj liczne krzaki orzechów laskowych. Od marca 1945 roku cały Górny Śląsk objęły polskie władze cywilne. W tym czasie wioskę nazwano "Żernica" i tak się nazywa po dziś dzień.

[madohora]

Druga trasa - ale to już na cały dzień

Możemy zorganizować sobie całodzienną wycieczkę i wybrać się do Ostropy. Wysiadamy Ostropa Kościół. Następnie przechodzimy pieszo przez Ostropę i o godzinie 9:30 wsiadamy do autobusu do Sośnicowic. Tutaj na zwiedzanie wystarczy nam godzina (trochę szybko ale da się obejść najważniejsze miejsca), bo na ten moment o godzinie 11:00 mamy autobus do Gliwic, który przejeżdża przez Smolnicę. ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 624 Z SOŚNICOWIC. Tutaj już mamy dość dużo czasu, bo następny autobus jest o godzinie 13:37 SMOLNICA KOŚCIÓŁ. ROZKŁAD JAZDY DLA AUTOBUSU 624. Próbowałam dopasować trasę w drugą stronę ale niestety nie za bardzo. Poza tym kto by biegał po cmentarzach o 8:00 rano?. Jeżeli ktoś się nie boi i lubi chodzić to trasę Sośnicowice - Smolnica może przejść pieszo a wycieczkę zakończyć w Żernicy

[madohora]

Pierwsza wzmianka o istnieniu kościoła w Żernicy pochodzi z 1200 roku, a sam kościół XII wieku. Powstał on z inicjatywy księcia, który w owych czasach zamieszkiwał te ziemie. W 1246 roku książę Mieszko II udzielił żernickim kolonistom specjalnych praw i przywilejów. Na mocy tychże przywilejów koloniści niemieccy zmienili nazwę miejscowości. W 1258 roku, w oddalonej o kilkanaście kilometrów od Żernicy miejscowości Rudy, zakon cystersów założył klasztor. Klasztor ten w latach późniejszych związany był w sposób bardzo ścisły z parafią św. Michała Archanioła. W 1283 roku opat Bartłomiej, zawarł układ z właścicielem Żernicy - Stefanem Zborowiczem, na mocy którego Żernica stała się fundacją klasztoru w Rudach. Odtąd wszelkie prawa przynależności przysługiwały opactwu cysterskiemu. Ważną datą parafii w Żernicy jest rok 1279, gdyż od tego roku datuje się istnienie Parafii Żernica[potrzebne źródło]. W 1339 roku opat Mikołaj II przydzielił sołtysowi żernickiemu połowę stawu rybnego. Dwa wieki później, w 1566 roku opat Marcin II zastawił za cenę 1300 talarów żernickie dobra. W międzyczasie (1428-1430) Górny Śląsk spustoszyli husyci, Żernicę także. Po upływie stu lat opat Piotr III odnowił przywileje Żernicy, zobowiązał on tym samym w 1659 roku sołtysa i jego następców do płacenia 18 groszy w odpust św. Michała Archanioła. W 1683 roku przez Gliwice, a także częściowo przez Żernicę przemaszerowały wojska Jana III Sobieskiego, które szły na odsiecz Wiednia. W roku 1679 i 1688 odbyły się wizytacje kościelne. W protokole pierwszej wizytacji nadmieniono, że wioska może poszczycić się księdzem, który pochodził z Żernicy. Był on synem sołtysa o nazwisku Pendzich. Ks. G. F. Pendzich urodził się ok. 1638 roku. Odznaczał się wielką pracowitością i skromnością. Przez pięć lat pracował jako kapłan w diecezji krakowskiej, a przez następnych 11 lat był proboszczem w Przyszowicach. Około roku 1716 koło kościoła zostało zbudowane probostwo. Jednak na skutek ogromnego zawilgocenia i zagrzybienia budynku w 1980 roku rozpoczęła się budowa nowej plebanii, do której w 1983 roku wprowadzili się mieszkańcy. Po upływie niedługiego czasu do budynku wdała się wilgoć i plebania wymagała prac remontowych, które zostały zakończone w 2000 roku. Lata 1804-1822 są to lata, w których to w parafii administruje ostatni duszpasterz z zakonu Ojców Cystersów, który pochodził z Żor. Był on ostatnim cystersem, gdyż w 1810 roku nastąpiło zniesienie klasztoru w Rudach, a tym samym więzy Żernicy z Rudami zostały zerwane. W 1808 roku na żernickim rynku została wybudowana kaplica św. Jana Nepomucena. Do dziś dnia, co roku podczas uroczystości Bożego Ciała kaplica ta jest ostatnim ołtarzem, przed którym wierni modlą się w czasie procesji. W związku z zerwaniem więzi z Rudami w 1822 roku duszpasterstwo w wiosce objęli księża diecezjalni. Księża ci mieli wiele pracy przed sobą, w tym musieli załatwić procesy obciążające parafię. Zadanie to udało się spełnić ks. Rinke. Z jego inicjatywy powstały budynki potrzebne kościołowi. Po księdzu Rinke urząd proboszcza objął ks. F. Kromschmidt, któremu zawdzięcza się park wokół kościoła. Resztki tego parku przetrwały do czasów obecnych.

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ W ŻERNICY ROK 2018

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

PAMIĘCI POLEGŁYCH W II WOJNIE ŚWIATOWEJ MIESZKAŃCOM ŻERNICY I NIEBOROWIC

[madohora]

CENOTAF POŚWIĘCONY WSZYSTKIM, KTÓRZY "SPOCZĘLI" POZA PARAFIĄ W ŻERNICY

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Nazwa pochodzi prawdopodobnie od imienia zasadźcy (organizatora wsi stojącego na czele osadników) Gerharda, prawdopodobnie niemieckiego pochodzenia (spolszczenie niemieckiego Gerhard to Gieralt). Nazwę miejscowości w staropolskiej formie Geralthowicze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Gieraltowic oraz nazwą niemiecką Gieraltowitz. Wykaz notuje także leżący w pobliżu wsi folwark o nazwie Długi woda (niem. Langwasser).

[madohora]

W 1470 roku Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymienia jako właściciela Gierałtowic Mikołaja Szaszowskiego. Następnym właścicielem został Maciej Dobszyc, a po roku 1532 nabył je Jan Gierałtowski. Ród Gierałtowskich władał wsią do roku 1665 kiedy hrabina Joanna Prażmowa sprzedała je Janowi Skalowi, a ten w roku 1679 baronowi Jerzemu Welczkowi (Wilczkowi), który był również właścicielem między innymi Zabrza, Chudowa, Paniówek, Łabęd i Starych Gliwic. Po jego śmierci dobrami zarządzała jego siostra Anna Zuzanna, która odsprzedała majątek Jerzemu Franciszkowi von Holly. W roku 1697 jako właściciel wymieniany jest Kasper von Szyk (Schick) z Leszczyn, a następnie jego córka Barbara Katarzyna z mężem Henrykiem Wypleram. Byli oni również posiadaczami Bekszy, obecnego przysiółka Gierałtowic. W roku 1700 żona Kaspra von Szyk Cecylia podarowała kościołowi dużą parcelę na której stoi obecny kościół parafialny

[madohora]

W sąsiedztwie budynku gminy mieści się skwerek z tablicą pamiątkową, to w tym miejscu, Wojciech Korfanty miał przemawiać do mieszkańców, dziś rośnie w tym miejscu ,,Dąb Pamięci”.

[madohora]

Gierałtowice to wieś położona w powiecie gliwickim. Liczy 3752 mieszkańców (dane z 2008 r.) W źródłach pierwsza wzmianka dotycząca Gierałtowic pojawiła się w 1295 roku. Czas lokacji osady został natomiast umiejscowiony pomiędzy 1280 i 1295 rokiem. Wieś powstała na obszarze 40 łanów flamandzkich; a jej zasadźcą - potem zaś pierwszym sołtysem - był prawdopodobnie pochodzący z Niemiec niejaki Gerhard (spolszczone Gieralt). Stąd też nazwa miejscowości.

Gierałtowice początkowo stanowiły własność książęcą, w ręce prywatne przechodząc w XIV wieku. Wtedy też wieś posiadała już własny kościół pw. św. Katarzyny, zbudowany na niewielkim wzniesieniu. W źródłach nie zachowały się informacje na temat tego, kto był pierwszym proboszczem i kto zbudował kościół. Gdy spłonął, w latach 1534-1538 na jego fundamentach zbudowano nowy. Jego fundatorem był Stanisław Dąbrowa. Sama zaś wieś w tym czasie znajdowała się w rękach Gierałtowskich, posiadających patronat nad kościołem i probostwem. Ich herb rodowy był umieszczony na ławce kolatorskiej. W czasie reformacji kościół znajdował się w rękach protestantów. Po tym okresie, dzięki staraniom proboszcza ks. Wojciecha Riedla kościół został odrestaurowany. W latach 1975-1976 przeniesiono go do Wielopola.

Nowy kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej został postawiony w latach 30. XX wieku. Jego budowę rozpoczęto w 1932 roku na tzw. parceli «kotwicowskiej», jeszcze w 1700 roku podarowanej parafii przez Katarzynę Schick, właścicielkę dominium. Kamień węgielny poświęcił ks. prałat Aleksander Skowroński z Mikołowa. Prace budowlane - według projektu inż. Śliwińskiego - prowadził Walenty Niedoba z Niedobczyc. Ich koszt - w stanie surowym - oszacowano na 297 tys. zł. Kościół zwrócony w kierunku południowym zbudowano w stylu neobarokowym. Postawiono też wieżę o wysokości 50 m. Wystrój wnętrza zaprojektował i wykonał Stanisław Konarzewski z Istebnej. Witraże natomiast powstały w Śląskiem Zakładzie Witraży - Romańczuk-G. Geinzel w Siemianowicach Śl. 25 listopada 1934 bp Stanisław Adamski dokonał konsekracji kościoła.

W prezbiterium został umieszczony ołtarz główny z ponad 2 m tabernakulum ozdobionym rzeźbą Wieczerzy Pańskiej. W środkowej części znajduje się baldachim z wielką kopułą bazylikową, przeznaczony do wystawienia Przenajświętszego Sakramentu. Został on otoczony wysokimi, złożonymi kolumnami, a na ich szczycie wśród chmur i aniołów na wielkiej kuli podtrzymującej ziemię siedzi Matka Boska Szkaplerzna z Dzieciątkiem na ręku. W środkowej części kolumnady znajdują się trzy wielkie figury: św. Jacka, św. Czesława i bł. Bronisławy. Z prawej strony pomiędzy kolumnami została umieszczona figura św. Jana, a z lewej św. Katarzyny - patronki starego kościoła. W ten sposób artysta przedstawił symboliczną łączność nowego kościoła ze starym. Na kulistym stropie ołtarzowym znajduje się fresk przedstawiający Jezusa Chrystusa i 7 sakramentów świętych. Lewy ołtarz boczny nosi wezwanie św. Józefa. Prawy ołtarz, zwany "polskim", został poświęcony Matce Boskiej Królowej Polski. W górnej części ściany oddzielającej prezbiterium od nawy głównej został umieszczony fresk Wniebowstąpienia Pańskiego.

[madohora]

Dnia 27 kwietnia 1951r. Skarb Państwa przejał grunta cerkiewne o pow. 32,5 ha, pozostawiając parafii 7,28 ha. Dopiero w 1995 r. władze państwowe dokonały zwrotu gruntów cerkiewnych. Sama Cerkiew zachowana jest w dobrym stanie i stale wzbogacana.

[madohora]

2001-2002 - postawienie ogrodzenia wokół plebanii

[madohora]

2003 - malowanie i konserwacje Cerkwi wewnątrz

[madohora]

2006 - remont części ogrodzenia wokół Cerkwi

[madohora]

2009 - remont kapliczki na cmentarzu - wewnątrz

[madohora]

[madohora]

Świątynię wzniesiono w 1938. Budowla drewniana, o konstrukcji zrębowej, orientowana, z wyodrębnionym, zamkniętym prostokątnie prezbiterium. Przy wejściu zadaszony ganek. Dachy cerkwi blaszane. Nad nawą Dach namiotowy z wieżyczką zwieńczoną niewielką kopułą. Nad prezbiterium dach dwuspadowy.

[madohora]

KOŚCIOŁY DREWNIANE TELATYCZE

[madohora]

Cerkiew prawosławna pod tym wezwaniem funkcjonowała w Milejczycach w XVI w., pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1566. Kolejna budowla sakralna na terenie milejczyckiego cmentarza została najprawdopodobniej wzniesiona w 1820. Była to już wówczas cerkiew unicka; parafia św. Barbary w Milejczycach przyjęła bowiem unię około połowy XVII w., podobnie jak inne prawosławne placówki duszpasterskie w regionie. Po sześćdziesięciu siedmiu latach obiekt rozebrano, a dziesięć lat później sprzedano materiał budowlany do Zubacz, gdzie wzniesiono z niego nową cerkiew, czynną do ok. 1970. W tym samym czasie (ok. 1890) na cmentarzu w Milejczycach wzniesiono kolejną świątynię prawosławną. Cerkiew wpisano do rejestru zabytków 26 marca 1980 pod nr 496

[madohora]

[madohora]

Początkowo siedzibą parafii było Wilanowo. Pierwszy kościół w tej miejscowości powstał w 1527. W 1536 został on zmieniony na zbór protestancki przez wyznających tę wiarę właścicieli wsi. W 1624, po powrocie dziedziców Wilanowa do katolicyzmu, świątynia powróciła do Kościoła katolickiego.

[madohora]

Kościół w Tokarach jest jedynym obiektem na terenie woj.podlaskiego w tzw.stylu narodowym inspirowanym stylem zakopiańskim.

[madohora]

English
szukaj zabytku
szukaj zabytku
Strona główna
Strona główna
Obiekty
Mapa
Wycieczki
Kolekcje
Ulubione
Informacje o serwisie
Regulamin
Polityka prywatności
Kontakt
Deklaracja dostępności
Europejskie Dni Dziedzictwa
Samorząd
Edukacja
Niematerialne
Park Mużakowski
Krajobraz Mojego Miasta
Kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego - Zabytek.pl
galeria zdjęć obiektu Kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Dokumentacja
Mapa
Zdjęcia
3
Zobacz zdjęcie panoramiczne
Zobacz zdjęcie panoramiczne
Dodaj do ulubionych
Dodaj do ulubionych
Drukuj
Udostępnij
Udostępnij
Kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
kościół
1935 r.
TOKARY
POKAŻ DROGĘ DOJAZDU
Adres
Tokary

Lokalizacja
woj. podlaskie, pow. siemiatycki, gm. Mielnik-gmina wiejska

Kościół w Tokarach jest jedynym obiektem na terenie woj.podlaskiego w tzw.stylu narodowym inspirowanym stylem zakopiańskim.
Jest to jeden z nielicznych znanych i zrealizowanych projektów Wincentego Wdowiszewskiego (1849-1906), inżyniera, architekta, historyka sztuki i pisarza, dyrektora budownictwa miejskiego w Krakowie, członka Komisji Historii Sztuki PAU, współtwórcy Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, autora (oprócz prac naukowych) popularnych komedii i powieści, który gromadzone przez całe życie cenne zbiory przekazał Muzeum Narodowemu.

Historia
Początkowo siedzibą parafii w Tokarach była nieodległa wieś Wilanowo, gdzie już w 1527 r. istniał kościół. W ramach represji po powstaniu styczniowym świątynia w 1866 r. została zamknięta i rozebrana. Z rozbiórkowego materiału zbudowano w Telatyczach cerkiew cmentarną pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. W 1919 r. odnowiono parafię tym razem z centrum w Tokarach. W 1922 r. parafianie przywieźli do Tokar stary wilanowski kościół (zamieniony na cerkiew) i zbudowali z niego plebanię, w której zorganizowano kaplicę dla odprawiania mszy świętej. Obecny drewniany kościół zbudowano w 1935 r. według projektu arch. Wincentego Wdowiszewskiego (1849-1906) w tzw. stylu narodowym inspirowanym stylem zakopiańskim. Konsekracji świątyni 13 czerwca 1935 r. dokonał biskup piński Kazimierz Bukraba (zm. 1946). Podczas II wojny światowej kościół ocalał, chociaż wieś została podzielona granicą państwową. W latach 1992-1998 został przeprowadzony gruntowny remont kościoła (m.in. dach pokryto blachą miedzianą). W latach 1998-2012 wykonano nowe ogrodzenie, granitowe schody do kościoła, oraz prace wewnątrz świątyni.

Galeria zdjęć
1
/
3
Tokary, kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, elewacja zachodnia (frontowa), stan na 2009 r., fot. Iwona Górska.
Tokary, kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, elewacja zachodnia (frontowa) i południowa, stan na 2009 r., fot. Iwona Górska.
Tokary, kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, elewacja wschodnia (tylna) i północna, stan na 2009 r., fot. Iwona Górska.
PoprzedniNastępny
Opis
Kościół usytuowany w północno-zachodniej części wsi po wschodniej stronie drogi biegnącej przez wieś do Klukowicz i Wilanowa. Usytuowany w głębi cmentarza przykościelnego, ok. 50 m. na wschód od drogi. Obiekt w stylu narodowym (zakopiańskim), orientowany, na planie krzyża łacińskiego z prezbiterium węższym i niższym od nawy głównej, zamkniętym trójbocznie. Po bokach prezbiterium zakrystia i skarbczyk. Od zachodu wieża na rzucie kwadratu, dwukondygnacjowa, zwężająca się ku górze, zwieńczona latarnią i hełmem, w przyziemiu mieszcząca kruchtę. Dachy dwuspadowe, nad transeptem przyczółkowy, nad prezbiterium wielospadowy. Obiekt drewniany w konstrukcji zrębowej, ustawiony na fundamencie z kamienia, kryty blachą miedzianą. Po bokach nawy podcienia na słupach o przekroju zbliżonym do kwadratu, wzmocnione mieczami (soboty).

[madohora]

(zm. przed 1536), dziedzica Krupicz, Wilanowa i Kustyna. W 1536 roku, kiedy jego potomkowie Melchior, Balcer i Jarosz Skirwin-Krupicze przyjęli protestantyzm, kościół w Wilanowie został zamieniony na zbór protestancki (do 1624 r.). W 1628 roku funkcję proboszcza parafii wilanowskiej i milejczyckiej pełnił ks. Jan Kamieński (ok. 1628-1634). W 1684 roku spłonęła plebania - za czasów ks. Bojtana Ognickiego (do 1701) - razem ze wszystkimi dokumentami parafialnymi

[madohora]

Obecny drewniany kościół w Tokarach w stylu narodowym (synteza architektury Małopolski i Podkarpacia) został wzniesiony w latach 1934-1935, według wcześniejszego projektu krakowskiego architekta Wincentego Wdowiszewskiego (1849-1906). Jego budową kierował ks. Mieczysław Kasprowicz (ur. 1904), ówczesny proboszcz (1933-1939). Konsekracja świątyni odbyła się 13 czerwca 1935 roku, w czasie wizytacji kanonicznej ks. Kazimierza Bukraby (1885-1946), biskupa pińskiego (1932-1946).

[madohora]

W pobliżu kościoła stoi murowana, piętrowa plebania zbudowana w latach 1981-1987, staraniem ks. Witolda Wiercińskiego (prob. 1979-1983) i ks. Jerzego Olszewskiego (prob. 1983-1992).

[madohora]

[madohora]

Wieś mieści się na skrzyżowaniu dróg do Strykowa, Głowna, Bratoszewic.

[madohora]

W czasie I wojny światowej i II wojny światowej w pobliżu wsi toczyły się bitwy, czego śladem są mogiły żołnierskie z obu tych okresów. W pobliżu drogi do Woli Błędowej napotkać można na pojedyncze mogiły żołnierzy rosyjskich i niemieckich z 1915 r., natomiast w samej wsi jest cmentarz wojenny żołnierzy polskich poległych tu w czasie bitwy nad Bzurą we wrześniu 1939 r.

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁKI DREWNIANE NA ŚLĄSKU - mhk.katowice.pl - 16.03.2023

[madohora]

Ziemie nasze od niepamiętnych stu-
leci pokryte były na przeważających obsza-
rach ogromnymi lasami, które były natu-
ralnym i oczywistym źródłem materiału,
żywicznego drewna do budowy kościołów.
Dąbrowy dostarczały budulca na podwa-
liny, zwane przyciesiami. Wykonywano je
z grubych dębowych kloców, gwarantują-
cych świątyniom długowieczność. Z borów
pozyskiwano drewno na budowę ścian, stro-
pów, konstrukcji wież i dachów. Najczęściej
używanym gatunkiem były świerk i sosna,
choć w miarę możliwości starano się o naj-
szlachetniejszy budulec, jakim był modrzew
(brzym), twardy i żywiczny, nie poddający
się drewnojadom, odporny na wilgoć, urze-
kający kolorytem i zapachem.
Prototypy kościoła drewnianego nie są nam
znane, gdyż nie przetrwały do naszych cza-
sów, a badania archeologiczne nie przy-
niosły zadawalających informacji na temat
formy i konstrukcji najstarszych świątyń
z drewna na naszych ziemiach. Przyjąć moż-
na, że wznoszono je w konstrukcji zrębo-
wej, która była powszechna od wczesnego
średniowiecza. O dalszych właściwościach
decydowały: czas i miejsce, fundamentalne
czynniki determinujące znamiona tożsamo-
ści2.
- 1«* »
Poszczególne regiony Polski wytwo-
rzyły w przeciągu stuleci specyficzne ce-
chy drewnianego budownictwa, odrębne
dla Wielkopolski, Małopolski, Mazowsza
czy Śląska. Te odrębności dotyczyły także,
a może nawet przede wszystkim budownic-
twa sakralnego. Według R. Brykowskiego
i M. Korneckiego różnice w poszczególnych
regionach nie dotyczyły rzutów poziomych
czy układów przestrzennych, bo tu w zasa-
dzie obowiązywała dwuczłonowość - szer-
sza prostokątna, lub kwadratowa nawa
i węższe, prostokątne lub trójbocznie za-
mknięte prezbiterium3.
Elementem pozwalającym odróżnić
kościół drewniany z poszczególnych dziel-
nic Polski, jest układ wieźby dachowej. Ten
pozornie konstrukcyjny tylko szczegół rzu-
tował jednak na sylwetkę i wygląd kościółka,
a także na kształt jego wnętrza.
W budowlach Wielkopolski i Ma-
zowsza szerokość podstawy trójkąta, jaki
tworzą krokwie jest jednakowa nad nawą
i prezbiterium, dostosowana do szerokości
nawy. Daje to kalenicę o jednakowej wyso-
kości nad obydwoma członami kościoła, zaś
wokół prezbiterium stwarza dość szeroki
okap, podparty wypuszczonymi poza ściany
tragarzami stropowymi.

[madohora]

Ten typ drewnianej świątyni, bez
, lub z osobną dzwonnicą, wydaje się
najstarszy. Do grupy tej zaliczyłbym tak-
że kościółek św. Walentego w Starym Bie-
runiu, cudem ocalały po dwóch pożarach.
Obiekt ten, złożony z prostokątnej nawy i prezbiterium zamkniętego trójbocznie, nie
ma wieży, a jedyną pionową dominantą jest
wieżyczka na sygnaturkę na dachu nawy.

[madohora]

W większości pszczyńskich kościółków podcienia te obiegały cały obiekt na niewielkiej wysokości, chroniąc jego ściany od zacinających dreszczów i stwarzając wiernym możliwość schronienia się przed słotą.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

FRANCISZEK SZOLC KOŚCIELNY 1847 - 1933

[madohora]

W Gierałtowicach istotnie znajdował się drewniany kościół pw. Św. Katarzyny i Matki Boskiej Różańcowej. Kościół ten został przeniesiony do Rybnika - Wielopola.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚW. KATARZYNY RYBNIK WIELOPOLE (PRZENIESIONY Z GIERAŁTOWIC)
======
Źródło: Wikipedia - autor: By Przykuta - Przykuta, CC BY-SA 3.0, commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9108663

[madohora]

Kościół Gierałtowicki przeniesiony do Wielopola jest obecnie najstarszym na ziemi rybnicko - wodzisławskiej zabytkiem budownictwa drewnianego i najstarszej zachowanej polichromii patronowej w województwie śląskim.

[madohora]

MIĘDZY TYMI LIŚĆMI ZNAJDUJĄ SIĘ DWIE MOGIŁY Z ŻELAZNYMI KRZYŻAMI

[madohora]

[img]https://fotoforum.gazeta.pl/photo/3/wd/qa/jcow/39EF52w4fx3uHe1FrX.jpg[img]

PRZYDROŻNY KRZYŻ

[madohora]

[madohora]

Do Przyszowic dojedziemy autobusem 120 bezpośrednio z Katowic, wysiadamy na przystanku Przyszowice Kościół

ROZKŁAD JAZDY DLA AUTOBUSU 120

Jeżeli mogę coś sugerować to polecam autobus odjeżdżający z ulicy Andrzeja (po tej stronie co Sąd) o gdzinie 7:50, następny jest dopiero o 9:50 - autobus o 8:50 dojeżdża tylko do Halemby

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Zapomniałam jeszcze dodać, że w pałacu mieści się przedszkole oraz restauracja

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚW. MIKOŁAJA - BOROWA WIEŚ

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ZIEMIA RACIBORSKA

[madohora]

Po lewej stronie Odry, na zachód od Raciborza, za wsią Piotrowice Wielkie, wznosi się starożytny kościół, powstały w pierwszej połowie XV wieku

[madohora]

W Pietrowicach Wielkich corocznie w poniedziałek wielkanocny odbywa się wielkanocna Procesja Konna. W programie uroczystości tradycyjnie znajdują się: procesja konna, konny objazd pól, uroczysta parada koni. Po zakończeniu procesji odbywa się Konny Festyn Wielkanocny z zawodami skoków, pokazami ujeżdżania koni, prezentacjami formacji konnych. W uroczystości bierze udział do 150 jeźdźców.

[madohora]

Osada syryńska pochodziła z VIII wieku; po raz pierwszy wymienia się Syrynię ok. 1303-1305 roku. Po wymarciu ostatnich Piastowiczów - w 1532 roku umiera Jan opolski - Księstwo raciborskie należy do Habsburgów. Ferdynand I sprzedaje w 1572 roku Syrynię wraz z innymi miejscowościami, szlacheckiej rodzinie Reiswic. W 1730 roku Eleonora von Bodenhausen pozbywa dóbr Grabówka, w tym wsi Syrynia, na rzecz Franciszka Leopolda hrabiego Lichnowskiego

[madohora]

KOŚCIÓŁ W SYRYNI. OBECNIE W PARKU KOŚCIUSZKI W KATOWICACH

[madohora]

Pierwsze wzmianki o Nieboczowach pochodzą z 1240 r. W XIII w. była to leśna osada drwali i flisaków. W 1290 r. książę Przemysław podarował mieszczanom raciborskim, za waleczność, dużą połać lasu w dolinie nadodrzańskiej. Nazwa Nieboczowy jest topograficzna, zawiera rdzeń: -bok; -bocz – osada na uboczu lub zboczu rzeki. W 1603 roku wieś została sprzedana Wacławowi Reiswicowi, następnie w 1730 Nieboczowy przeszły w posiadanie księcia Lichnowskiego.

[madohora]

Nieboczowy są czwartą wsią w Polsce przeniesioną w związku z budową zbiornika wodnego – wcześniej przeniesione zostały Maniowy nad Dunajcem, Mucharz nad Skawą i Zarzecze nad Wisłą (Zbiornik Goczałkowicki).

[madohora]

NIEBOCZOWY. WIOSKA NIEZWYKŁA - www.wp.pl - Archiwum

[madohora]

DREWNIANY KOŚCIÓŁEK W NIEBOCZOWACH PRZENIESIONY DO PARKU ETNOGRAFICZNEGO W CHORZOWIE

[madohora]

Wieś leży w pobliżu ujścia rzeki Olzy do Odry. Liczy około 750 mieszkańców (występuje stosunkowo liczna mniejszość niemiecka). Sąsiaduje z przygranicznymi wioskami: Chałupki i Rudyszwałd oraz Olzą w powiecie wodzisławskim. Wieś położona jest przy skrzyżowaniu dwóch dróg krajowych DK45 i DK78. Najbliższymi miastami w pobliżu Zabełkowa są Bogumin oraz Wodzisław Śląski i Racibórz. Przez Zabełków przepływa potok Bełk zwany też Bečva.

[madohora]

W latach 1936-1937, kiedy to wieś znajdowała się w granicach III Rzeszy, mieszkańcy budują drugi kościół, a patronką kościoła została św. Jadwiga Śląska. Konsekracji nowego kościoła dokonał wrocławski kardynał Adolf Bertram. Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych historyczna nazwa niemiecka Zabelkau została w 1936 r. zastąpiona przez administrację nazistowską nazwą Schurgersdorf. Od roku 1945 wieś należy do Polski.

[madohora]

Niedaleko Zabelkowa na zachód leży wioska Rudyszwałd. Według starych dokumentów z XIV wieku, miała to być wieś „Las Rudolfa44. W roku 1447 posiadała już kościół. Około roku 1647 został on filjalnym parafji tworkowskiej. Akta wizytacyjne z roku 1679 świadczą, że poświęcony był czci św. Jerzego i miał 23 łokcie
długości, a 13 i pół łokcia szerokości. W roku 1714 pokryto kościół gontem, a wieżę białą blachą. Dzwony, które z czasem nadwerężyły konstrukcję wieży, zdjęto i dopiero w roku 1815, kiedy patronat nad kościołem
oddano księciu Lichnowskiemu, przystąpiono do budowy nowej wieży. Kościół odnowiono w roku 1853, a w roku 1882 powiększono go, ustawiono nowy ołtarz i dobudowano murowaną zakrystję.

[madohora]

W miejscowości tradycyjnie posługiwano się śląskim dialektem jednak z silnymi wpływami gwar laskich

[madohora]

ROZKŁAD JAZDY PKP

[madohora]

Zachował się do dziś w stanie prawie niezmienionym i należy do najcenniejszych drewnianych kościołów gotyckich Polski. Jest to świątynia orientowana, o konstrukcji zrębowej, dwudzielna. Prezbiterium zamknięte jest trójbocznie. Nawa jest szersza, w kształcie kwadratu. W XVII wieku kościół został otoczony malowniczymi sobotami, w tym czasie dodano także wieżyczkę na sygnaturkę. Przy prezbiterium nie ma zakrystii. Dach świątyni jest jednokalenicowy, o konstrukcji więźbowo-zaskrzynieniowej, kryty gontem. Zgodnie z dawną tradycją okna są tylko po stronie południowej, zaś drzwi wejściowe od południa i zachodu.

[madohora]

barokowe obrazy na południowej ścianie nawy;

[madohora]

W roku 2016, dzięki staraniom ks. Zbigniewa Krasa, dotychczasowego proboszcza Parafii św. Leonarda w Lipnicy Murowanej, a obecnego kapelana Prezydenta Andrzeja Dudy oraz Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Bochni – st. bryg. mgr inż. Krzysztofa Kokoszki, 16 marca w Lipnicy Murowanej, została przekazana specjalnie zaprojektowana przez firmę SUPRON1 mobilna zapora przeciwpowodziowa, mająca na celu ochronę światowej klasy zabytku.

[madohora]

Stary, zabytkowy kościół filialny pw. św. Michała Archanioła, zbudowany w stylu barokowym, orientowany, jednonawowy, drewniany, o zwartej, lekkiej konstrukcji wieńcowej. Położony w górnej części wsi ponad dnem doliny potoku Kamionka na jej północnym stoku. Kościół złożony z nawy i prezbiterium, zbudowany z drewna. Całość posadowiona na kamiennym fundamencie. W osi budowli od zachodniej strony znajduje się wysoka kwadratowa drewniana wieża konstrukcji słupowo–szkieletowej z kruchtą w przyziemiu od frontu całość oszalowana deskami w ułożeniu pionowym. Wieża zwieńczona barokowym, cebulastym hełmem gontowym z latarnią, chorągiewką i krzyżem. Stromy dach jednokalenicowy, dwuspadowy tworzący okapy, pokryty gontem. Po południowej stronie prezbiterium znajduje się prostokątna zakrystia ułożona prostopadle do osi kościoła, zwieńczona dachem dwuspadowym krytym gontem, z dwoma małymi prostokątnymi oknami w ścianie od strony południowej. Przed kościołem po północnej stronie kamienna rzeźba Ukrzyżowanie z II poł. XVIII wieku i murowany budynek dawnej kostnicy zwieńczony dwuspadowym dachem pokrytym gontem. Taki budynek zwano po łacinie ossuarium. Składano tu kości dawno zmarłych mieszkańców, których groby musiano rozkopywać dla nowych pochówków. Między budynkiem kostnicy a kościołem stoi wysoki drewniany płot z bramą zakończony okapem.

[madohora]

Kościół został wzniesiony w 1710 przez mieszkańców Kamieńczyka wyznania ewangelickiego, za zgodą konsystorza biskupiego, jako kościół przedpogrzebowy na starym istniejącym wówczas cmentarzu. Prawdopodobnie kościół zbudowano na miejscu małej kaplicy cmentarnej. W 1740 kościół wyposażono późnobarokowy ołtarz główny, zakupiony ze starego kościoła w Lichkovie w Czechach. W 1731 wykonano empory chór, które w 1743 czeski malarz Antoni Ferdynand Veit pokrył barokową polichromią, a w 1754 w kościele ustawiono ambonę. W 1793 roku na bocznych wewnętrznych ścianach umieszczono stacje Drogi Krzyżowej. W latach 1934-35 przeprowadzono remont kościoła, wymieniono zniszczone belki zrębu oraz pokrycie zewnętrznych ścian i dachu, a pod konstrukcją założono nowy fundament z kamienia oraz poszerzono zakrystię. W okresie tym wnętrze świątyni otrzymało nową polichromię o motywach roślinnych oraz nowe stacje drogi krzyżowej - obrazy namalowane na szkle przez Herberta Blaschke. Na początku XX wieku został odnowiony ołtarz przez Leona Richtera z Lądka-Zdroju. W latach 1995-2001 wykonano wiele prac remontowych i konserwacyjnych.

[madohora]

Jan, biskup skutaryjski (Scodrinensis) i wikariusz dyecezyi krak., zawiadamia, że poświęcił kościół przy bramie klasztoru w Mogile pod wezwaniem ś. Bartłomieja wraz z ołtarzem i cmentarzem, tudzież nadał liczne odpusty odwiedzającym kościół – tyle wiadomo ze znajdującego się w klasztornym archiwum dokumentu datowanego na 2 listopada 1347 roku. Pierwsza wzmianka o kościele pojawia się w dokumentach w 1329 roku. Zbudowali go cystersi dla miejscowej ludności, nad którą sprawowali opiekę duszpasterską.

[madohora]

Ołtarz główny z obrazem św. Bartłomieja, namalowanym przez ks. Józefa Kaczmarczyka w latach 20. XX wieku, uzupełnia malowidło iluzjonistyczne z 1770 roku przedstawiające postacie św. Piotra i Pawła. Wcześniejszy obraz św. Bartłomieja z ołtarza głównego jest przechowywany w archiwum muzeum diecezjalnego, bowiem realistyczna scena męczeństwa świętego okazała się zbyt krwawa dla wiernych. W bocznych rokokowych ołtarzach uwagę zwraca obraz św. Izydora w stroju polskim oraz Matka Boska z Dzieciątkiem na półksiężycu.

[madohora]

W sierpniu 2017 roku przeprowadzono fumigacje obiektu, sfinansowaną w 75% przez Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa. W drewnianych elementach świątyni żerowały owady - szkodniki m.in. chrząszcze: spuszczel pospolity i kołatek domowy. Konserwatorska interwencja polegała na szczelnym przykryciu obiektu folią i wpuszczeniu do środka gazu

[madohora]

W źródłach istnienie jego notuje po raz pierwszy Kodeks Dyplomatyczny Katedry Wawelskiej z 1254 roku, wymieniając w nim górę pod Krakowem z kościołem św. Benedykta. Jan Długosz w swym dziele Liber beneficiorum wspomina o kamiennym kościele św. Benedykta.

[madohora]

Do dziś opiekę nad nim pełnią proboszczowie podgórskiej parafii.

[madohora]

Kościół św. Jana Chrzciciela w Rzepienniku Biskupim – drewniany, gotycki kościół pomocniczy, znajdujący się w Rzepienniku Biskupim, należącym do powiatu tarnowskiego województwa małopolskiego.

[madohora]

DOJAZD TYLKO SAMOCHODEM

[madohora]

W Jaszczurówce przy drodze Oswalda Balzera stoi kaplica pw. Najświętszego Serca Jezusa, jedno z klasycznych dzieł stylu zakopiańskiego, zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza, zbudowana w latach 1905–1907. W tej dzielnicy znajdują się też: tartak, domy wczasowe, pensjonaty, pole namiotowe i dom sióstr urszulanek.

[madohora]

[madohora]

Kapliczka utrzymana jest w stylu tzw. szwajcarsko-ojcowskim. Elementy architektury alpejskiej widoczne są w ażurowej wieżyczce-sygnaturce. Natomiast wnętrze nawiązuje do stylu zakopiańskiego, modnego na początku XX wieku. Są w niej 3 ołtarze o kształcie szczytów chłopskich chałup. W ołtarzu głównym jest symboliczne słońce, 5 świętych i namalowany w 1901 r. przez jedną z kuracjuszek „Goplany” obraz Matki Boskiej Wspomożenia. Są w nim również elementy patriotyczne; po bokach ołtarza umieszczono 2 orły unoszące się nad trzema podnoszącymi się do góry wężami. Orły symbolizują Polskę, 3 węże trzech zaborców.
Przed kaplica znajduje się łąka zwana polaną Goplana i źródło św. Jana

[madohora]

Dwa te powyższe względy pomijane były całkowicie przez dotychczasowych badaczy drzew nego budownictwa cerkiewnego, i w tern właśnie upatrywać należy przyczynę, iż stanowi ono nadal kwestyę otwartą, oczekującą rozwiązania. Nie siląc się więc na jakieś daleko sięgające uogólnienia, przedstawiam w pracy niniejszej zebra ny przezemnie w okolicach Lwowa jedynie ma- teryał faktyczny, oświetlony z punktu chronolo gicznego i po części terytoryalnego, o ile uskute cznić się to dało na tak niewielkiej przestrzeni, jaką jest zbadany powiat.

[madohora]

Na zachód od Krzywczyc znajduje się góra Chomiec, która jest unikalnym reliktem flory „stepowej” i siedliskiem rzadkiej fauny bezkręgowców, stanowi najcenniejszy fragment Regionalnego Parku Krajobrazowego Zniesienie. Jest miejscem, gdzie ok. 100-200 tys. lat temu zatrzymało się zlodowacenie zwane ryskim. Z góry Chomiec wypływa potok Krzywczyca.

[madohora]

[madohora]

Rozporządzeniem z 11 kwietnia 1930 gmina wiejska Zniesienie została włączona do miasta, a zmiany wprowadzono w życie z dniem 1 kwietnia 1931. W 1938 obszar dzielnicy wynosił 682,3 ha

[madohora]

[madohora]

Zachowana ikonografia dość szczegółowo obrazuje wygląd dawnego budynku. Był trójdzielny, dwu wieżowy zorientowany na osi północ-południe. Środek zajmowała prostokątna nawa obudowana takimi samymi babińcami z przedsionkiem i nieco węższym prezbiterium. Nawa i babińce były zwieńczone czetwernikami podtrzymującymi archaicznie niski dach namiotowy, wieża nad babińcem pełniła funkcję dzwonnicy. Dach nad ołtarzem był dwuspadowy, cały budynek był otoczony okapem. W skład zabudowy wchodził budynek czterokomnatowego monastyru z kuchnią i pokojem dla służby. Obok stała stodoła, komora, wozownia i stajnia. Wszystkie te budynki były kryte gontem lub słomianymi strzechami, ich stan techniczny był określany jako zły. Wnętrze świątyni zdobiły sceny ze Starego i Nowego Testamentu, za ikonostasem znajdowała się ikona „Ukrzyżowania z ktitorami” (fundatorami cerkwi w tle) z 1701. Na ołtarzu znajdowały się również ikony o charakterze zabytkowym, najcenniejszą z nich była pochodząca z 1652 ikona „Wniebowstąpienia”. Zawieszony ze świątyni dzwon został odlany w 1557 i pochodził z innej cerkwi. Na ołtarzu przechowywano rękopis Ewangelii z 1603 napisany przez kapłana Zachariasza ze Zniesienia.

[madohora]

CERKIEW W ŁOZINIE

[madohora]

CERKIEW W SICHOWIE

[madohora]

W II Rzeczypospolitej wieś była siedzibą gminy Stare Sioło w powiecie bóbreckim, w województwie lwowskim.
We wsi został pochowany polski pułkownik Roman Wybranowski.

[madohora]

Brał udział w wojnach napoleońskich. W kampanii rosyjskiej 1812 Napoleona. Pod Możajskiem awansowany na kapitana i odznaczony Legią Honorową oraz Virtuti Militari. Służył w randze starszego adiutanta. Następnie jako adiutant major został przeniesiony do wielkiej armii z korpusem księcia Józefa Poniatowskiego. Uczestniczył w bitwie pod Smoleńskiem, bitwie pod Możajskiem, Czerychowem i Wiaźmą. Następnie 1813 walczył z VI koalicją antyfrancuską w bitwach pod Gitterborgiem i bitwie pod Lipskiem.

[madohora]

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – nr 1575 (8 czerwca 1831)
Legia Honorowa (za bitwę pod Możajskiem)
Honorowa odznaka dwudziestoletniej służby (1829)

[madohora]

CERKIEW W STARYM SIOLE

[madohora]

CERKIEW W SOLONCE

[madohora]

W okresie międzywojennym miejscowość stanowiła osobną gminę wiejską w II Rzeczypospolitej, a od 1934 po wprowadzeniu w życie ustawy scaleniowej weszła w skład gminy Brzuchowice. W okresie II RP wieś zamieszkana była niemal wyłącznie przez Polaków. Po II wojnie światowej znalazła się w granicach Ukraińskiej SRR, a w 1991 weszła w skład Ukrainy

[madohora]

Nie potrafię ustalić czy nazwa wsi został zmieniona i czy to na pewno ta sama wieś.

[madohora]

Mielewski Andrzej, właśc. A. Sydor, A. Sidor, ur. 1867, Tołoszczów k. Lwowa, zm. 11 IV 1916, Kraków,
aktor, reżyser;
występy od 1886 początkowo na prowincji, następnie w teatrach Lwowa, Łodzi, Krakowa, Warszawy; 1910 zał. (wraz z B. Bolesławskim) Teatr Popularny w Łodzi (1910–13 dyrektor); role dramatyczne, m.in. Rodrygo — Cyd P. Corneille’a, Gustaw-Konrad — Dziady A. Mickiewicza, Konrad — Wyzwolenie S. Wyspiańskiego.

[madohora]

CERKIEW W PODBORCACH

[madohora]

Prócz wymienionych uprzednio cerkwi jedno- baniastych obejrzałem inne jeszcze, zupełnie prawie do nich podobne w Kozicach (zbud. 1752), Obroszynie (zb. 1752), Skniłowie (zbud. 1761, spalona 1901), P u s t o m y t a c h (zb. 1813, spalona i w Czerepinie (zbud. 1754). Właściwością, charakteryzującą przedewszyst- kiem cerkwie drewniane w Gaiicyi, jest — jak to już wyżej zaznaczyliśmy—ich pokrycie dachowej według którego dzielimy je na cerkwie z dachami brogowymi, na cerkwie jedno i trzy baniaste. Cer kwie pierwszego gatunku należą w okolicy Lwowa do najrzadszych, ale też i najstarszych, liczniejsze są już o wiele cerkwie jednobaniaste oraz trójbaniaste.

[madohora]

Ludwik Borkowski - urodzony w Obroszynie, polski logik, profesor.

[madohora]

Pałac w Obroszynie był częściej odwiedzany przez arcybiskupów od zamku w Dunajowie, ponieważ ten ostatni leżał w miejscu odległym od Lwowa, nieprzystępnym z powodu kilometrowej odległości od ubitej drogi. Biskupi mieli bliżej wspaniałe i wygodne miejsce do spędzania wolnego czasu[5] mianowicie pałac w Obroszynie koło Gródka

[madohora]

Dwukondygnacyjny barokowy pałac, zbudowany na planie prostokąta, jest dziełem architekta Józefa II Fontany. Od frontu bryłę pałacu wyróżniają dwa boczne alkierze i środkowy ryzalit z wysokim frontonem, łącząc w ten sposób typowo polskie alkierze z elementami modnego wówczas francuskiego budownictwa pałacowego. Od strony pięknego ogrodu w typie francuskim dobudowano nieduży taras z kamiennymi schodami. Pałac został poddany przebudowie w 1922 według projektu Bronisława Wiktora, która zaburzyła pierwotną koncepcję architektoniczną

[madohora]

Pobożny i ofiarny na cele kościelne, na sejmach występował jako zwolennik reformy skarbowo-wojskowej. W 1764 roku był elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego z województwa ruskiego[10], jako deputat od Rzeczypospolitej podpisał jego pacta conventa. W 1764 roku został wyznaczony senatorem rezydentem

[madohora]

Order Orła Białego (1754)
Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (1775)

[madohora]

[madohora]

Lokowane w roku 1410, ośrodek sanatoryjno-wypoczynkowy do roku 1914. Do 17 września 1939 w województwie lwowskim w Polsce, przemysł materiałów budowlanych i drogowych.
Pod okupacją niemiecką w Polsce siedziba wiejskiej gminy Pustomyty.

[madohora]

NIEZNANE PUSTOMYTY

[madohora]

Te ostatnie poznałem w następujących miejsco wościach: K u k i z ó w (1711), R e m e n ó w 1726), Cep er ów (1711), Rudańce (1741), J a r y- czów stary (poł. w. XVIII) Wisło bo ki (1762), Ż y r a w k a (1770), Z a p y t ó w (1786), Pi kuf owce (1792) Stroniatyn (1854), Sieciechów (1871), Pod liski (1871), Grzęda (1876), Barszczowice

[madohora]

Pretensje do dóbr kupionych przez Radziwiłła zgłosił Jan Tarło, wojewoda sandomierski, który pożyczył Jakubowi spore pieniądze pod hipotekę. Sąd rozstrzygnął spór na korzyść Radziwiłła, jednak Tarło siłą zajął kilka miast w tym Kukizów. Radziwiłł ruszył jednak z wojskami by odbić swoje włości i dwukrotnie pokonał najemników Tarły pod Kukizowem. Po Michale miasto odziedziczył Karol Stanisław Radziwiłł, który ze względu na długi sprzedał miasto w 1764 r. ks. Annie Jabłonowskiej.

[madohora]

pałac wybudowany w XVII w. przez króla Polski Jana III Sobieskiego istniał do XIX w.
dwór wybudowany w 1833 r. przez Jana Strzeleckiego

[madohora]

Rudańce – wieś na Ukrainie w rejonie kamioneckim należącym do obwodu lwowskiego.
W pobliżu znajduje się przystanek kolejowy Rudańce, położony na linii Lwów – Łuck – Kiwerce.
Wieś położona była w ziemi lwowskiej, należała do Radziwiłłów

[madohora]

[madohora]

Na podstawie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich: Żyrwaka to wieś w powiecie lwowskim, 12 km na południe od Lwowa, 6 km na południowy zachód od sądu pow. w Winnikach

[madohora]

CERKIEW W ŻYRAWCE OBECNIE

[madohora]

CERKIEW W ŻYRAWCE DAWNIEJ I OBECNIE

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ilość budynków w Grzędzie w roku 1880 wynosiła 128, liczba mieszkańców 716. Znaczna część mieszkańców była obrządku greckokatolickiego, było też 220 rzymskich katolików. Parafia greckokatolicka była we wsi, a rzymskokatolicka w Kościejowie. W Grzędzie była 1-klasowa szkoła i kredytowa kasa gminna z kapitałem 1106 złotych. W latach 1870-1875 była tu szkoła uprawy lnu przeniesiona do Gródka.

[madohora]

Po raz pierwszy w źródłach pisanych Barszczowice występują w 1848 r. jako własność Lewickich h. Rogala. Prawdopodobnie należały do nich już w XVIII w. W połowie XIX w. dzierżawił je lwowski malarz Jan Maszkowski, który tam zmarł i został pochowany.

[madohora]

1709 r. – Stanisław Leszczyński daje Barszczowice Maciejowi Dobrosławskiemu;

[madohora]

1785 r. – wieś zamieszkuje 108 kmieci i 7 chałupników;

[madohora]

1872 r. – 1 stycznia przychodzi na świat polski malarz Edmund Cieczkiewicz;

[madohora]

1928 r. – wieś zamieszkuje 2400 osób;

[madohora]

JAN BUKOWSKI

[madohora]

Innego rodzaju cerkwi prócz omówionych, nie udało mi się całkowicie odkryć w zbadanej okoli cy Lwowa, dla której charakterystyczne są zatem zarówno jednobaniaste cerkwie w rodzaju np. cer kwi w Starem Siole, jak i trójbaniaste, reprezen towane np. przez cerkiew z Żyrawki. Co do teryto- ryalnego rozmieszczenia tych dwóch typów, to nie ma mowy o ściśle naznaczyć się dającej linii demar- kacyjnej, a ogólnie tylko powiedzieć można, iż cerkwie trójbaniaste najzwyklejszem są zjawiskiem, zwłaszcza w stronie północno-wschodniej od Lwo wa, podczas gdy w reszcie miejscowości najwięcej trafia się cerkwi jednobaniastych. Za wyjątkowo zachowane zaś zabytki historyczne uważać należy cerkwie w Zniesieniu i Sichowie, do których podobne, nie wiem czy się znajdą gdzieindziej w Galicyi

[madohora]

Najstarsza więc cerkiew pochodzi z 1605 r. a naj młodsza, zakupiona gotowa we Lwowie, gdzie zbudowana była umyślnie przez cieślę huculskiego dla kraj. wystawy, sięga ledwie 1895 r. Co do reszty 14 cerkwi, to nie udało mi się jeszcze odkryć roku ich zbudowania. Najstarsza zaś cerkiew murowana, w Zboiskach, stanęła w 1711 r., a szereg nowych szybkiem tempem powiększa się coraz bardziej z widoczną szkodą dla skromnych, ale estetycznych cerkiewek drewnianych. Za wzór wznoszonych w ostatnich latach cerkwi murowanych niechaj służy załączona podobizna cerkwi w L e s i e n i- cach, zbudowanej w 1885 r. W jak dziwa czne kształty ubrał twórca jej chorobliwą swą fantazyę architektoniczną? A przecież pokraki podobne wyrastają coraz liczniej, wypierając bezwzględnie i brutalnie dawne, estetyczniejsze twory mi strzów swojskich. O ile wyżej pod wieloma wzglę dami stała np. taka cerkiewka drewniana w Toł- s z c z o w i e, zbudowana przez prostego „majstra lwowskiego JanaMichałkiewicza”, o którym i słów kiem nie wspomina żaden stary zapisek? A jednak musiała ona ustąpić miejsce nowemu, z pewnością nie lepszemu od innych, budynkowi murowanemu.

[madohora]

Jaśniska – wieś na Ukrainie w rejonie jaworowskim należącym do obwodu lwowskiego.

[madohora]

[madohora]

Wśród tych grup znajduje się Bojkowszczyzna, Łemkowszczyzna, Huculszczyzna, Wołyń, Podole, Polesie, Bukowina, Pokucie, Zakarpacie, Ziemia Lwowska

[madohora]

Muzeum stało się jednym z najbardziej lubianych miejsc odpoczynku mieszkańców Lwowa i gości miasta. Odbywają się tu festiwale muzyki ludowej, organizowane są występy zespołów ludowych. W halach wystawkowych można się zapoznać z dziełami sztuki ludu ukraińskiego i eksponatami. W okresie istnienia – a to ponad 40 lat – muzeum odwiedziło ponad 3 mln turystów z różnych krajów świata. Każdego roku odwiedza je około 150 tysięcy turystów.

[madohora]

Cerkiew św. Męczennika Jozafata i Wszystkich Świętych Ukraińskich, dawniej Kościół św. Wojciecha księży Misjonarzy we Lwowie (ul. Ołeksy Dowbusza 24)
Dziecięca klinika Ochmatdit (d. Sanatorium PCK) Łysenki 31
Cerkiew św. Jana Chryzostoma, dawniej Kościół Serca Pana Jezusa i klasztor Franciszkanek we Lwowie (ul. Mykoły Łysenki 43)
Cerkiew świętych Kosmy i Damiana, dawniej Kaplica Świętej Rodziny i klasztor Franciszkanek Rodziny Maryi we Lwowie (ul. Mykoły Łysenki 45)

[madohora]

Wzniesienie o wyraźnie zaznaczonym wierzchołku, w postaci wydłużonego kopulastego wzniesienia o stromo opadających północnych, południowo-zachodnich i północno-wschodnich zboczach, a łagodnych południowo-wschodnich i północno-zachodnich.

[madohora]

Najbardziej znane przykłady w Polsce to: Błędne Skały, Szczeliniec w Górach Stołowych; Skamieniałe Miasto na Pogórzu Ciężkowickim, Starościńskie Skały w Rudawach Janowickich i inne.

[madohora]

W dolnych partiach południowo-zachodnich zboczy, poniżej niebieskiego szlaku turystycznego, a powyżej wsi Strużnica znajdują się Strużnickie Skały.

[madohora]

Cały szczyt i zbocza porastają sztuczne monokultury świerkowe, które zastąpiły pierwotne lasy regla dolnego. Domieszkę stanowią drzewa liściaste, przede wszystkim buki.

[madohora]

[madohora]

Od 1991 roku w Muzeum zaczyna funkcjonować Śpiewające Pole

[madohora]

„Kozacka Sloboda (gruba osiedli)”

Ukraina jest ziemią kozacką. Od niedawna na terytorium Muzeum rozpoczęła swą działalność kozacka sloboda – miejsce, gdzie odbywa się reprodukcja tradycyjnego kowalskiego rzemiosła. Na czym polega unikalność tego zakątku żywej historii? W strefie etnicznej „Bojkiwszczyna” stoi stara kuźnia 1870 roku z w.Turje Starosamborskiego rejonu Lwowskiego obwodu. Wierzchowiński kowal zapozna państwo z ognistym rzemiosłem i nawet więcej, bo każdy, kto będzie miał ochotę, będzie miał możliwość sam wykuć … albo amulet na szczęście. Obok znajduje się kozacka kuchnia, gdzie zawsze można poczęstować się jedzeniem ugotowanym według starych receptur: smacznym „kuliszem – kaszą z mąki kukurydzianej o dużej grubości”, pierogami, tradycyjnymi kozackimi słodyczami, wypić domowego kwasu czy „uzwaru” – kompotu. Na placu przy kuźni kozaki ćwiczą strzelanie z łuku i „samostrzału”, bitwę szablą, rzucanie toporów i kopii. Zwykła sprawą dla kozaków jest przeprowadzenie kozackich zabaw, które dają możliwość sprawdzić swoją siłę, sprytność i precyzje.

Kozacka sloboda jest otwarta od 10.00 do 18.00 w czas letni. W czas zimowy – w weekendy. Można poprzednio umówić się na organizowanie master klasów, świętowanie urodzin, spotkań towarzyskich, a także innych świąt i wydarzeń uroczystych. Dla grup powyżej 15 osób istnieje możliwość demonstracji tradycyjnej kozackiej sztuki prowadzenia walki, zapoznanie się ze zbroją, taktyką i życiem codziennym kozaków.

[madohora]

Otwarty wówczas budynek wykonany był z drewna i mieścił dziesięć pomieszczeń użytkowych: na parterze zlokalizowano hol, jadalnię, kuchnię i dużą wspólną sypialnię, z kolei na piętrze oprócz holu – siedem niewielkich sypialni, w tym cztery w mansardach. Początkowo urządzono jedynie wspólną sypialnię z 17 łóżkami. Z czasem liczba ta zwiększyła się do 20, a ponadto oferowano 10 miejsc na siennikach. Podaje się też, że schronisko w pewnym momencie oferowało nawet 34 miejsca noclegowe, w tym 21 na łóżkach. Budynek posiadał podpiwniczenie oraz wysoki strych. W pobliżu głównego budynku postawiono niewielki garaż oraz obiekt gospodarczy, zaś w drugiej połowie lat 30. w schronisku uruchomiono pośrednictwo pocztowe. Obiekt czynny był przez cały rok, a jego zarządczynią była Paulina Podberezka
Budynek nie przetrwał II wojny światowej

[madohora]

Worochta (ukr. Воро́хта) – miejscowość uzdrowiskowa, osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, należy do miasta na prawach rejonu Jaremcze, w obwodzie iwanofrankowskim, na 93 km kolei z Iwano-Frankiwska.

[madohora]

W Worochcie znajdowała się willa Kazimierza Bartla – polskiego polityka, profesora i rektora Politechniki Lwowskiej, premiera pięciu rządów Rzeczypospolitej, zamordowanego przez niemieckich okupantów za odmowę współpracy. Tutaj także przebywał na wielomiesięcznym leczeniu, chory na gruźlicę Jerzy Liebert – polski poeta okresu międzywojennego

[madohora]

W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Pistyń w powiecie kosowskim województwa stanisławowskiego i jednym z polskich znanych kurortów.

[madohora]

Kościół zbudowany został prawdopodobnie w 1. połowie XVI w. Przed 1644 r. rozbudowany. Znajdował się wówczas we wsi Komorowice i nosił wezwanie św. Jana Chrzciciela. Kilkakrotnie odnawiany, prawdopodobnie przez pewien czas służył jako protestancki dom modlitwy. Pod koniec lat 40. XX w. został przeniesiony do Woli Justowskiej z przeznaczeniem na element zakładanego wówczas skansenu (którego ostatecznie jednak nie zrealizowano), w 1951 r. został też kościołem parafialnym (w Komorowicach przed drugą wojną światową zbudowano większy kościół, murowany)

[madohora]

Od czasu pożaru trwały starania o odbudowę kościoła. W 2009 r. przedstawiony został projekt budowy większego obiektu murowanego. Decyzja ta wzbudziła jednak duże kontrowersje wśród mieszkańców miasta oraz w kręgach konserwatorskich

[madohora]

Obecnie na terenie skansenu w Woli Justowskiej znajdują się dwa zabytkowe budynki:

[madohora]

Obecnie kaplica jest otwarta i udostępniona do zwiedzania w okresie letnim od maja do końca września w dniach: czwartek, piątek, sobota w godzinach od 9.00- 13.00 i od 13.30 do 18.00 w niedzielę od 12.00 do 17.00. Zwiedzanie z przewodnikiem jest darmowe./Dorota Jasińska/

[madohora]

[madohora]

W świątyni odprawiane są Msze w niedzielę o godz. 12.00, w większe święta kościelne, a także adoracja ubłagania 17. dnia każdego miesiąca. Uroczystość parafialna obchodzona jest w najbliższą sobotę od 17 maja, tj. wspomnienia św. Paschalisa Baylón, patrona Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania. Na nabożeństwa uczęszcza około 40 osób.

[madohora]

[madohora]

Budowla jest drewniana, jednonawowa, posiada o konstrukcję zrębową. Świątynia jest orientowana, wzniesiona została w stylu barokowym. Jej prezbiterium jest niższe i węższe w stosunku do nawy, zamknięte jest trójbocznie, z boku znajduje się zakrystia. Z boku i od frontu nawy są umieszczone kruchty. Kościół nakrywa dach dwukalenicowy, pokryty gontem, na dachu znajduje się wieżyczka na sygnaturkę. Zwieńcza ją drewniany baniasty dach hełmowy z latarnią. Wnętrze nakrywają stropy płaskie wsparte wzdłuż ścian na kwadratowych kolumnach. Chór muzyczny jest podparty dwoma słupami. Polichromia w stylu neobarokowym wykonana została przez Aleksandra Przewalskiego i odnowiona w 1967 roku przez Franciszka Bąkowskiego. Ołtarz główny jest nowy. Chrzcielnica w stylu klasycystycznym pochodzi z 1 połowy XIX wieku. Witraże zaprojektowane zostały przez Annę Wadowską i wykonał je w 1985 roku Leon Jędrzejewski.

[madohora]

Do dnia dzisiejszego zachowały się księgi metrykalne z lat 1827–1834, z których wiadomo o ówczesnym zasięgu parafii – w jej skład wchodziły wsie: Piszczatka, Siemichocze, Stowpcy (Stołby), Tymianka i Wierzchpole (Werpol). W 1847 wspólnota miała 978 wiernych. W 1864 przy parafii powstało bractwo. W 1865 wyremontowano cerkiew parafialną, a w 1867 wzniesiono świątynię cmentarną. W 1870 otwarto szkołę przycerkiewną, a kilkanaście lat później – szkołę gramoty, a także szkołę ludową w Siemichoczach. W 1878 parafia telatycka liczyła już 1095 osób.

[madohora]

W skład parafii wchodzą wsie: Telatycze, Anusin, Borysowszczyzna, Litwinowicze, Piszczatka, Siemichocze, Stołbce, Tymianka, Werpol oraz Wilanowo (część).

[madohora]

W 1915 miejscowa ludność prawosławna udała się na bieżeństwo, z którego powracała w latach 1918–1921. W niepodległej Polsce przy cerkwi zarejestrowano etatową parafię, która następnie weszła w skład diecezji pińsko-poleskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Po II wojnie światowej placówka duszpasterska weszła do dekanatu Siemiatycze diecezji warszawsko-bielskiej. Liczba wiernych wynosiła wówczas 2050 i w kolejnych dziesięcioleciach sukcesywnie spadała. Na początku XXI w. uczęszczających do cerkwi było 445

[madohora]

Do czasów współczesnych zachowała się oryginalna Księga Metryk z lat 1827?1834, skąd wiadomym jest, że parafię stanowiły wsie: Pieszczatka, Siemichocze, Stowpcy (Stołby), Tymianka i Wierzchpole (Werpol). Liczba parafian w 1847 r. wynosiła 978 osób. Sama cerkiew była remontowana w 1865 r. Założone w 1864 r. bractwo było motorem wszelkich poczynań w parafii. Zadbana świątynia wzbogaciła się o ofiary rzeczowe. W 1870 r. otwarto cerkiewno-parafialną szkołę, w której naukę pobierało 13 chłopców. Liczba parafian w 1878 r. wynosiła już 1095 osób. W latach 80?tych XIX w. założono szkołę gramoty oraz szkołę ludową w Siemichoczach. Ziemi cerkiewnej użytkowanej przez duchowieństwo było 33 dziesięciny i 1750 sążni. W 1867 r. przyłączono dla parafii jeszcze 70 dziesięcin gruntów położonych w różnych miejscach.

[madohora]

Cmentarz parafialny znajduje się w Telatyczach i posiada powierzchnię 1,98 ha. W 1972 r. zawłaszczono go na cmentarz komunalny, jednak w 1995 r. odzyskano ponownie na rzecz parafii. Na cmentarzu już w 1867 r. istniała cerkiew cmentarna. Obecna, dedykowana Ścięciu Głowy św. Jana Chrzciciela, została zbudowana w 1938 r. na planie dwóch czworoboków z prostokątną częścią ołtarzową i kwadratowym korpusem, poprzedzonym od zachodu gankiem na dwóch słupach. Dach jest kryty blachą. Świątynia została gruntownie wyremontowana w 1970 r.

[madohora]

Na początku XX w. w Telatyczach przystąpiono do wzniesienia parafialnej świątyni, która 22 października 1903 r. została uroczyście poświęcona pw. Śww. Kosmy i Damiana. Z tego okresu pochodzi ogromny kamień położony przed wejściem do cerkwi w Telatyczach. Prawdopodobnie został on przywieziony z cmentarza we wsi Pieszczatka, a napis wyryty na nim ze znakiem krzyża w półksiężycu brzmi: tut leżit pan Fiodor Mackiewicz ziat' pana Turów. Nowo zbudowana cerkiew znajdowała się w dekanacie wysokolitewskim diecezji grodzieńsko-brzeskiejz, z liczbą parafian 1630 osób.

[madohora]

W 1368 r. Bojszowy (wymienione jako Boyschow) zostały drogą wymiany przekazane przez Jana I Raciborskiego – księcia opawsko-raciborskiego rycerzowi Bierawie oraz jego małżonce Katarzynie, w zamian za wieś Leszczyny.

[madohora]

budynek drewnianej szkoły, położony na skraju wsi, o konstrukcji zrębowej z dwuspadowym dachem.

[madohora]

[madohora]

Kościół pw. św. Huberta – ryglowy, z 1793 r., w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w Nowym Warpnie-Karsznie. filialny podlega parafii pw. Wniebowzięcia NMP, archidiecezja szczecińsko-kamieńska.

[madohora]

Jest to kościół o niewielkiej kubaturze, postawiony na planie prostokąta, prosto zamknięte prezbiterium, ściany ryglowe, wieża zachodnia z czerwonej cegły. Ściany postawione na kamiennych fundamentach i ceglanej podmurówce. W ścianie północnej i południowej znajdują się po dwa prostokątne okna. Szkielet drewniany utworzył kwadratowe fachy wypełnione cegłami i otynkowane na biało. Od strony zachodniej znajduje się wieża na planie kwadratu, dwukondygnacyjna, zakończona tarasem, zwieńczona ośmiobocznym szczytem o konstrukcji szkieletowej i hełmem z chorągiewką. Znajdują się w niej okna ostrołukowe, portal zachodni również ostrołukowy. Wieża zwieńczona czterema sterczynami i ośmiobocznym ryglowym ostrosłupowym hełmem. Od wschodu nieco węższa wydzielona część prezbiterium. Wnętrze posiada strop płaski, drewniany, na zewnątrz dach dwuspadowy. Wyposażenie kościoła współczesne.

[madohora]

Jednakże cesarska zgoda na budowę Kościołów Pokoju celowo została obwarowana dodatkowymi warunkami, które miały utrudnić budowę bądź w wypadku jej ukończenia spowodować krótkotrwałe użytkowanie świątyni:

[madohora]

musiały zostać wzniesione na koszt protestantów,

[madohora]

Parafia została założona w 1652 wraz z uzyskaniem pozwolenia na budowę Kościoła Pokoju. Zanim postawiono świątynię, wzniesiony został tymczasowy kościół nazwany Boża Chatka, wokół której wybudowany został właściwy kościół. Boża Chatka była miejscem nabożeństw dla zboru przez pięć lat, do 23 czerwca 1657, kiedy budynek został rozebrany. Następnego dnia miało miejsce pierwsze nabożeństwo w Kościele Pokoju

[madohora]

Ewangelickie nabożeństwa odbywają się w kościele nieprzerwanie od 1657 roku. Dbamy nie tylko o sferę duchową, ale także o zmysły. Jeśli chcesz poznać największą drewnianą protestancką świątynię wpisaną na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, posłuchać muzyki organowej w barokowym wnętrzu, obejrzeć wystawę „Skarby Kościoła Pokoju”, przenocować w zabytkowych apartamentach i spróbować regionalnych przysmaków – serdecznie zapraszamy. Plac Pokoju to 300-letnie budynki i wiekowe drzewa, jedyna w Polsce tak bogata luterańska enklawa. Gościła tu szwedzka para królewska Karol XVI Gustaw i królowa Sylwia, modlili się kanclerz Helmut Kohl i premier Tadeusz Mazowiecki, odwiedziły nas kanclerz Angela Merkel i premier Ewa Kopacz, a Dalajlama XIV wraz z przedstawicielami kościołów chrześcijańskich, judaizmu i islamu podpisali Apel o Pokój.

[madohora]

Parafia przygotowuje się do remontu zrujnowanej kamienicy, która dawniej należała do kościoła. Zdobyła na ten cel 3 mln zł unijnej dotacji. W tym budynku jeszcze niedawno mieszkali ludzie.

[madohora]

Ze względu na brak wystarczających środków na wyznaczonym 23 września 1652 placu wybudowano od 29 listopada do 23 grudnia 1652 kościół tymczasowy, zwany „Gotteshüttlein”, który został bardzo skromnie wyposażony. Przed ołtarzem umieszczono dywan, ołtarz zdobiły 3 mosiężne świeczniki oraz dwa dzisiaj jeszcze wiszące w zakrystii obrazy, Ukrzyżowanie i Zmartwychwstanie, które umieszczono za stołem ołtarza. Obrazy te kupiono od wójta krajowego (Landvogt) Bode za łączną kwotę 48 Mk. Z której to sumy 9 Mk. pochodziło z kasy kościelnej, a resztę wyłożyli poszczególni fundatorzy”, pisze Worthmann.

[madohora]

Jawor (niem. Jauer) – miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, siedziba władz powiatu jaworskiego. Leży historycznie na Dolnym Śląsku. Jawor uzyskał lokację miejską w 1242 roku

[madohora]

Każdego roku od maja do września w Jaworze organizowane są Koncerty Pokoju. Odbywają się one w zabytkowych wnętrzach Kościoła Pokoju. Kameralna muzyka w wykonaniu artystów z Polski, Czech i Niemiec, oraz miejsce, gdzie koncerty się odbywają, stwarzają szczególny klimat oraz dostarczają niezapomnianych wrażeń. Łącznie w jaworskim zborze odbyło się już 67 koncertów, w tym 29 koncertów wykonanych przez artystów z zagranicy. Dotychczas występowali następujący artyści: Chór Poznańskie Słowiki pod dyr. Stefana Stuligrosza, Windsbacher Knabenchor, Chór Uniwersytetu Wrocławskiego "Gaudium", Kameralna Orkiestra "Leopoldinum", Orkiestra Amadeus pod dyrekcją Agnieszki Duczmal, Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Sudeckiej, Spirituals Singers Band, Kwartet Wilanów, Camerata Cracovia, Zespół Folkowy "Sierra Manta", Brandenburgischer Kammerchor, Ledl Jazz Quintet i wielu innych.

[madohora]

Jednym z warunków zawartego w 1648 pokoju westfalskiego była, wymuszona na cesarzu austriackim, zgoda na wybudowanie na Śląsku trzech świątyń ewangelickich: w Jaworze, Świdnicy i Głogowie. Od traktatu pokojowego do uzyskania zgody na budowę świątyni była jednak długa droga. Katolickie władze głogowskiej twierdzy nie chciały wyrazić zgody na budowę kościoła. Zamknięto nawet prowizoryczny dom modlitwy urządzony przez protestantów w jednym z domów mieszkalnych. Dopiero po długich staraniach 21 kwietnia 1651 uzyskano reskrypt cesarza zezwalający na budowę świątyni.

[madohora]

Kościół Pokoju spłonął w 1758, podczas ostatniego wielkiego pożaru miasta. W następnym dziesięcioleciu protestanci wybudowali, z finansowym wsparciem króla Fryderyka II, obszerny, dwuwieżowy kościół w obrębie miasta. Zgodnie z tradycją nadano mu nazwę Schifflein Christi. Miejsce po Bożej Strzesze i pozostałych zabudowaniach zajął powiększony cmentarz, z wybudowaną na nim drewnianą kaplicą (od lat 20. XIX wieku była to kaplica murowana). Funkcjonował on do końca II wojny światowej jako stary cmentarz.

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Jacka – rzymskokatolicki (wcześniej ewangelicki) kościół parafialny w Stepnicy. Świątynię wzniesiono w 1741 na planie krzyża greckiego (duża rzadkość na Pomorzu Zachodnim). Ściany kościoła zbudowano w technice ryglowej, jednak z powodu późniejszego otynkowania cecha ta nie jest widoczna. Interesującym elementem wyposażenia jest częściowo przebudowany ołtarz ambonowy.

[madohora]

[madohora]

Cerkiew ta należy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiektów drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Znalazła się na prestiżowej, międzynarodowej liście World Monuments Fund (WMF), która obejmuje bezcenne obiekty warte ratowania i wsparcia finansowego

[madohora]

Lustracja dawnego zamku lubaczowskiego (spłonął w roku 1700), przeprowadzana w latach 1564-1565 mówi o kamieniarzach pracujących dla zamku. Można przypuszczać, iż byli to właśnie kamieniarze z Brusna. Najstarsza wzmianka pisana o "trzech mistrzach, którzy w Bruśnie łamią kamienie" pochodzi z lat 1654-1655 i dotyczy najprawdopodobniej kamieniarzy miejscowych. Według tradycji ustnej w tym samym czasie we wsi pojawili się zagraniczni mistrzowie rzemiosła. Nie ma zgodności co do ich narodowości, jedna z wersji mówi o "dwóch Italianach", inna, że to byli "jacyś Turcy".

[madohora]

Obecnie (2006 r.) teren kamieniołomu jest własnością Nadleśnictwa w Lubaczowie. Jedno z wyrobisk jest dzierżawione prywatnemu przedsiębiorcy, który sezonowo wydobywa tu kamień, głównie do celów budowy dróg. W nieczynnej części kamieniołomu widać w wielu miejscach świeże ślady dzikiej eksploatacji.

[madohora]

Od lat 40. XIX w. krzyże stają się wyższe, wydłuża się głównie dolne ramię. Stawiane są na niewielkiej poziomej płycie, dzięki czemu nie zapadają się w ziemię. Powierzchnie czołowe pokrywane są w większej części bardziej precyzyjnymi napisami oraz rysunkiem krzyża. W skład napisu wchodzą przeważnie: monogram INRI, inwokacja, imię i nazwisko zmarłego, wiek i data śmierci. Dokładne odczytanie niektórych napisów pozwala podejrzewać, że twórca był niepiśmienny, a napis odtwarzał bez zrozumienia z oryginału narysowanego na kartce.

[madohora]

Po I wojnie światowej następuje powolny zanik charakterystycznej twórczości bruśnieńskich kamieniarzy, nagrobki stają się podobne do tworzonych w innych rejonach kraju.

[madohora]

Świątynia wykazuje wiele cech wspólnych z cerkwią Świętego Ducha w Potyliczu.

[madohora]

Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Chotyńcu – drewniana greckokatolicka cerkiew parafialna, znajdująca się w Chotyńcu, zbudowana w 1615

[madohora]

[madohora]

Pierwsza znana wzmianka o istnieniu prawosławnej cerkwi w Smolniku pochodzi z rejestru poborowego ziemi sanockiej z 1589 roku. Przypuszcza się, że drewniana świątynia mogła być zbudowana już od momentu powstawania wsi, czyli po roku 1530. Cerkiew uległa najprawdopodobniej pożarowi lub powodzi. Druga prawosławna cerkiew w Smolniku powstała w 1602 roku, a jej proboszczem był Jan Hryniewiecki. Cerkiew ta została spalona w październiku 1672 roku najprawdopodobniej w wyniku najazdu Tatarów. Po 1672 roku wzniesiono kolejną cerkiew drewnianą w nieco innej lokalizacji mającej zapewnić lepszą ochronę przed najazdami. Od 1697 roku prawosławna eparchia przemyska zostaje podporządkowana strukturom unickim i od tego roku parafia smolnicka funkcjonuje jako taka.

[madohora]

21 czerwca 2013 roku smolnicka cerkiew została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

[madohora]

[madohora]

Cerkiew w Turzańsku, początkowo prawosławna, następnie unicka, była wzmiankowana już w 1526. Obecny budynek powstał w pierwszych latach XIX w. i był rozbudowywany o przedsionek i zakrystię w 1836 r. W latach 1896 i 1913 dokonywano kolejnych remontów cerkwi, wzmacniając jej dach blachą. Po wywiezieniu ludności ukraińskiej w ramach akcji „Wisła”, w latach 1947–1961 cerkiew użytkowali katolicy obrządku łacińskiego parafii w Komańczy. 10 sierpnia 1961 z polecenia Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie budynek został zaplombowany. W 1963 świątynię oddano w użytkowanie prawosławnym, którzy są jej gospodarzami do dnia dzisiejszego. W latach 80., 90. XX w. oraz po 2000 dokonano licznych remontów cerkwi

[madohora]

Cerkiew w Turzańsku jest cerkwią łemkowską typu północno-wschodniego, trójdzielną, bezwieżową, orientowaną, konstrukcji zrębowej. Pokryta dachem jednokalenicowym wielopołaciowym krytym blachą. Nad babińcem, nawą i prezbiterium i obiema zakrystiami pięć podobnych do siebie baniastych wieżyczek z pozornymi latarniami, makowiczkami i kutymi krzyżami. Przedsionek przekryty dachem pulpitowym. Ściany zewnętrzne szalowane pionowo deskami

[madohora]

Na przycerkiewnym cmentarzu dwa nagrobki z końca XIX w

[madohora]

W 2013 roku cerkiew w Powroźniku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.

[madohora]

Ponadto w cerkwi zachował się osiemnastowieczny ikonostas. Z uwagi na obecne wykorzystanie cerkwi jako kościoła rzymskokatolickiego został on przecięty; pierwotny rząd Deesis i rząd proroków zlokalizowano na wschodniej ścianie nawy, zaś pozostałe ikony zawieszono bezpośrednio na ścianach pomieszczenia ołtarzowego. W świątyni zachowały się również wcześniejsze ikony oraz drzwi diakońskie, dawne części poprzedniego, siedemnastowiecznego ikonostasu. Inne cenne ikony zachowane w budynku to Sąd Ostateczny z 1623 oraz Opłakiwanie Chrystusa z 1646.

[madohora]

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach – parafialna cerkiew greckokatolicka, zbudowana w 1653, znajdująca się w Owczarach.

[madohora]

Świątynia w Owczarach została wzniesiona w 1653. Była to druga taka budowla na tym miejscu – pierwsza uległa zniszczeniu pod wpływem grząskiego gruntu. W 1701 dokonano całkowitej przebudowy prezbiterium cerkwi, w 1783 dobudowano wieżę (prace wykonali majstrowie Dimitr Dekowekin i Teodor Rusinka), zaś w 1870 poszerzono przedsionek, by osiągnął równą szerokość z nawą. W 1938 wykonano we wnętrzu polichromię. Po Akcji „Wisła” cerkiew przejęła parafia rzymskokatolicka, adaptując ją na kościół, lecz zachowując wezwanie, jakie nosiła. Po powrocie części wysiedlonych do wsi po 1956 w budynku okazjonalnie były odprawiane również nabożeństwa greckokatolickie. W latach 1983-1985 dokonano gruntownego remontu całości, w tym przywrócono pokrycie dachu gontem. Renowację tę Ministerstwo Kultury i Sztuki nagrodziło specjalnym wyróżnieniem. W 1995 cerkiew otrzymała nagrodę Prix Europa Nostra dla najlepiej utrzymanego obiektu zabytkowego. Począwszy od 1998 świątynia jest wspólną siedzibą parafii rzymsko- i greckokatolickiej. W czerwcu 2013, po kilkuletnim staraniu Cerkiew została wpisana na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO wraz z 15 pozostałymi podobnymi obiektami w Polsce i na Ukrainie.

[madohora]

Teren cerkwi otoczony jest murem z kamienia łamanego z wejściami: od strony południowej w formie murowanej bramki i od zachodu przez zbudowaną z cegły masywną dzwonnicę bramną. Jest to budowla z około połowy XIX w., dwukondygnacyjna o tynkowanych i bielonych ścianach, nakryta blaszanym dachem namiotowym z baniastym hełmem zwieńczonym krzyżem.

[madohora]

Cerkiew została wybudowana w drugiej połowie XVII wieku. Za datę budowy często podawany jest rok 1700. Wieża została dostawiona w 1743 roku. Datę tę odszukano na jednej z belek konstrukcji. Może odnosić się ona jednak jedynie do remontu starszej wieży. Jest to najstarsza pewnie datowana wieża cerkwi łemkowskiej. Po akcji "Wisła" w 1947 roku świątynia zaczęła być użytkowana jako kościół rzymskokatolicki, należący do parafii w Uściu Gorlickim. Obecnie we współużytkowaniu rzymskich katolików i grekokatolików.

[madohora]

Wewnętrzne ściany zdobi polichromia architektoniczna i figuralna wykonana przez polskiego malarza Michała Bogdańskiego w 1904 roku. Malowidła na ścianach imitują marmurowe kolumny i gzymsy. Na uskokach kopuły nad nawą widnieją anioły, zaś powyżej scena Przemienienia Pańskiego oraz przedstawienia ewangelistów. Na stropie babińca znajduje się malowidło Opieki Bogurodzicy. Na ścianach obok ikonostasu widnieją malowidła przedstawiające św. Olgę i św. Włodzimierza. Zachodnią część nawy oraz ściany babińca obiega chór muzyczny z nietypową, rzeźbioną arkadowo balustradą, na której znajduje się kilka chorągwi procesyjnych. Pozostałe chorągwie oraz XIX-wieczny, dwustronnie malowany krzyż procesyjny znajdują się w babińcu.

[madohora]

Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach – dawna greckokatolicka cerkiew, obecnie kościół w Brunarach.

[madohora]

Przy świątyni znajduje się nagrobek księdza Antoniego Pohoreckiego, proboszcza brunarskiego w latach 1932-1940

[madohora]

Cerkiew w Potyliczu W 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie.

[madohora]

Ściany wewnątrz babińca (bok północny) i nawy pokryte są polichromią figuralno-ornamentalną z 1628 r., o czym informuje napis zachowany na zachodniej ścianie nawy. Wykonane techniką temperową bezpośrednio na belkach zrębu, przedstawiają cykl pasyjny

[madohora]

Posiada trzy cebulaste kopuły i przydaszek wsparty na rysiach, pod którym to znajdują się wejścia do dwóch zakrystii, dobudowanych w latach 30. XX wieku. O przebudowie w tym okresie przypomina inskrypcja "1939" wyryta na progu. Unikatowa konstrukcja przypomina chińskie pagody. Jej kubaturę wyznaczają trzy drewniane wieże na bazie kwadratu każda, z czego środkowa wieża jest najszersza i najwyższa. Każda wieża ma po 5 ośmioskrzydłowych daszków, początkowo z dachówki, a obecnie z nierdzewnej blachy.

[madohora]

14 czerwca 2010 roku trafił w nią piorun, o czym miejscowe media poinformował Pawło Wasylenko, szef centrum prasowego lwowskiego biura Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych. Na szczęście wzniecony pożar szybko udało się opanować[3]. 21 czerwca 2013 cerkiew została wpisana do rejestru światowego dziedzictwa UNESCO, wspólnie z piętnastoma innymi cerkwiami z Polski i Ukrainy. Administratorem obiektu pozostaje ksiądz Wasyl (Wacław) Dryhynycz. Historię obiektu bada i dokumentuje m.in. historyk-krajoznawca Ołeksandr Wołkow.

[madohora]

Pierwsza świątynia w tym miejscu stała od 1610, ale spłonęła w pożarze w 1719. Już rok później z inicjatywy szlachcica Konstantego Władysława Sobieskiego wybudowano nową cerkiew. W czasach sowieckich świątynia została zamieniona w magazyn. Odrestaurowana w latach 1778-78. W 1993 cerkiew zwrócono grekokatolikom.

[madohora]

[madohora]

Cerkiew jest wzniesiona w całości z drewna, trójdzielna, z nawą na planie kwadratu. Nad trzema komponentami budynku (przedsionek, nawa, prezbiterium) umieszczone zostały cebulaste kopuły. Po dwóch stronach nawy usytuowane są drewniane kaplice boczne zwieńczone kopułami podobnymi do tych znajdujących się nad główną bryłą obiektu. Całość jest kryta gontem.

[madohora]

Cerkiew w Rohatynie 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie

[madohora]

Tablica fundacyjna na nadprożu drzwi do babińca informuje, że cerkiew pochodzi z lat 1788 i 1808. Wedle tradycji została zbudowana przez wspomnianego na tablicy Hryhorija Semeniuka Melnyka, byłego opryszka, „za doboszowe” pieniądze. Ludowy przekaz mówi o tym, że jeden ze zbójników, członków grupy Aleksego Dobosza, zniknął bez śladu z pieniędzmi. Po kilku latach Dobosz spotkał go podczas odpustu w Wierbiążu. Bojąc się zemsty, Semeniuk zaprowadził go do nowej cerkwi twierdząc, że postawił ją własnoręcznie, aby odkupić swoje winy. Watażka miał mu darować karę, mówiąc, że gdyby o tym wiedział, dołożyłby jeszcze złota. Grupę Dobosza rozbito jednak w 1745 roku, co podaje w wątpliwość tę opowieść. Miejscowi historycy Mychajło Łasiczuk i Iwan Łudczak przesuwają jednak datę budowy na rok 1756, pisząc, że Semeniuk „wynalazł i sprowadził z gór 24 huculskich majstrów a gromada wzięła na siebie wydatki związane z wożeniem drewna ze wsi Kniażdwór”. Nowsze opracowania stwierdzają, że cerkiew musiała powstać w krótszym czasie, najpierw została przykryta dachami, a wewnątrz była wykańczana stopniowo. Natomiast rok 1808 to data jej poświęcenia. W 1743 roku zbudowano dzwonnicę, o czym świadczy fundacyjny napis na nadprożu. Dzwon pochodzący z 1745 został ofiarowany przez Hryhorija Melnyka. W 1812 roku Hryhoryj Semeniuk Melnyk został odznaczony przez cesarza Franciszka II Habsburga małym złotym medalem za postawienie cerkwi.

[madohora]

W pobliżu cerkwi znajduje się zabytkowy cmentarz oraz (po północnej stronie świątyni) drewniana dwukondygnacyjna dzwonnica z 1813

[madohora]

Świątynia wzniesiona w 1745 z drewna świerkowego, o konstrukcji zrębowej, trójdzielna. Nad babińcem znajduje się wieża-dzwonnica. Nawa i prezbiterium otwarte na całą wysokość i ściągnięte krzyżowymi belkami stropowymi. Wewnątrz znajduje się ikonostas i XVIII-wieczny ołtarz. Część wyposażenia (ikony, starodruki) pochodzi z XVII wieku

[madohora]

Prehistoryczne osady na palach – nawodne osady budowane na drewnianych palach od około 5000 do 500 roku p.n.e. nad brzegami jezior, rzek i terenów podmokłych w Alpach i okolicach Alp.

[madohora]

Kościół św. Wojciecha – drewniany rzymskokatolicki kościół pw. św. Wojciecha, zbudowany w XV w., znajdujący się w Krośnie

[madohora]

[madohora]

Sanktuarium i część ścian nawy pochodzą z XVII w. Budynek gruntownie przekształcono w 1841. W czasie wysiedleń powojennych mieszkańcy zabrali część wyposażenia ruchomego. Remont generalny świątyni przeprowadzono w latach 1993–96. W latach 1997-2004 wykonano konserwację polichromii ściennej i wyposażenia

[madohora]

Wieś założona w 1439 roku. Pierwsza cerkiew istniała tutaj już w 1460 roku. Parafia unicka erygowana została w 1630 roku. W tym czasie wybudowano nową cerkiew. Początkowo parafia w strukturze dekanatu dukielskiego, od 1842 do dekanatu Krasna. W 1934 roku włączona została do Administratury Łemkowszczyzny. W roku 1947 ludność ukraińską wysiedlono. Obecnie cerkiew pełni funkcję kościoła filialnego parafii rzymsko-katolickiej w Żyznowie. Najstarszą częścią cerkwi jest sanktuarium z prothesis ( obecnie zakrystia północna) i część zrębu ścian nawy (z portalem północnym), wzniesione prawdopodobnie jeszcze w XVII wieku. Wówczas cerkiew była trójdzielna, trójkopułowa. Budynek gruntownie przekształcono w 1841 roku. Wydatnie skrócono (od strony zachodniej) sanktuarium i prothesis (zaszalowano wtedy okno w jego północnej ścianie, stawiając na jego wysokości szkieletową ściankę). Zlikwidowano zapewne zrębowe sklepienie nawy, którego pozostałością jest istniejąca poprzeczna belka ściągu kopuły nawowej z późniejszym napisem w języku cerkiewnosłowiańskim (wykonanym w 1841 roku, wymieniającym cieślę Ioana Lisko). Sam korpus nawowy przedłużono ku wschodowi i zachodowi, nakrywając go stropem deskowym z fasetą. Dobudowano zakrystię południową oraz kruchtę przed portalem północnym nawy. W końcu XIX w., do nawy dostawiono (od zachodu) słupową wieżę kryjącą babiniec słupowej konstrukcji. Wtedy prawdopodobnie zaszalowano północny portal nawowy i zniesiono kruchtę. W latach 90-tych XXw. wykonano gruntowny remont zabytku, restytuując bądź przywracając funkcjonalność niektórych historycznych elementów architektury oraz przeprowadzono konserwację polichromii ściennej z 1898 roku i z 20-tych lat XXw.

[madohora]

Miejscowość leży na Pogórzu Dynowskim. Jest to okolica zróżnicowana geologicznie. Występowały tu pokłady ropy naftowej, czego śladem są pozostałe studnie ropne. Występują tu najwyższe wzniesienia w całej gminie, dochodzące do 478 m n.p.m. Wzgórze w przysiółku Nowiny stanowi punkt widokowy na sąsiednie miejscowości, a także Brzozów i Starą Wieś.

[madohora]

Na przełomie XVI i XVII wieku położona była w ziemi sanockiej województwa ruskiego. Wieś klucza brzozowskiego biskupów przemyskich. Od czasów I Rzeczyposopolitej formalnie Golcowa stanowiła samodzielną gminę z własnym samorządem w postaci wójta i przysiężnych, w praktyce zależnych w dużej mierze od rządcy.

[madohora]

Benedykt Gajewski stworzył publikacje pt. Golcowa. Szkice z dziejów wsi (1989), Kult Dzieciątka Jezus w Golcowej (2005).

[madohora]

Kościół należy do najstarszych obiektów późnogotyckiej architektury drewnianej na Podkarpaciu. Znajduje się na Podkarpackim Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

Kościół świętego Mikołaja w Domaradzu – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący się w miejscowości Domaradz należący do dekanatu Domaradz archidiecezji przemyskiej.

[madohora]

[madohora]

Wewnątrz stropy płaskie, w nawie strop z fasetą, w zakrystii sklepienie kolebkowe. Ważniejsze wyposażenie: chrzcielnica z pierwszej połowy XVII w; ołtarz główny i ambona z pierwszej połowy XVIII w.; konfesjonały i zespół ławek z XVIII w; dwa ołtarze boczne z drugiej połowy XIX w. wzorowane na wcześniejszych barokowych; chór muzyczny wsparty na słupach z dekoracja malarską z około połowy XIX w

[madohora]

Parafia w Lutczy wymieniana jest w dokumentach już w 1442 r. Kościół wzniesiono w 2. poł. XV w. Już w 1. poł. XVI w. miała miejsce rozbudowa kościoła, dobudowano do niego zakrystię, następna w 1. poł. XVII w., kiedy dostawiono wieżę. W 1670 r. kościół został częściowo strawiony przez pożar, spłonął wtedy dach i wieża, odbudowano go i odnowiono dopiero w 1722 r., z tego czasu pochodzą: dach z wieżyczką na sygnaturkę, strop z fasetą i zaskrzynieniami, okna nawy. Kościół konsekrowano w 1743 r. Ok. poł. XIX w. wykonano dekorację malarską kościoła, wybudowano także w jego obejściu murowaną dzwonnicę. Od ok. 1970 r. kościół pozostawał nieużytkowany. W l. 2010-2014 przeprowadzono kompleksowy remont i konserwację wnętrza świątyni, obecnie pełni funkcję kościoła filialnego.

[madohora]

Dzwonnica usytuowana jest na wschód od kościoła, w jego sąsiedztwie, na przedłużeniu jego osi podłużnej, w ciągu ogrodzenia. Wymurowana została z cegły, jako parawanowa, przepruta trzema arkadami i zwieńczona zadaszeniem czterospadowym osadzonym na profilowanym cokole.

[madohora]

Jest to budowla drewniana, trzynawowa, orientowana, posiadająca konstrukcję zrębową, wzniesiona w stylu późnobarokowym. Posiada prezbiterium mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte trójbocznie z bocznymi zakrystią i składzikiem. Od frontu znajduje się fasada dwuwieżowa z zegarem z 1810 roku, wykonanym przez kowala Plajznera z kruchtą na środku, zwieńczoną trójkątnym szczytem. Niskie wieże posiadają konstrukcję słupowo – ramową. Są one zwieńczone baniastymi, barokowymi blaszanymi dachami hełmowymi z latarniami. Druga kruchta znajduje się z boku nawy. Budowla nakryta jest dachem dwukalenicowym, złożonym z blachy. Na dachu znajduje się sześcioboczna wieżyczka na sygnaturkę, zwieńczona baniastym blaszanym dachem hełmowym z latarnią. Wnętrze dzielą na trzy nawy dwa rzędy po dwa filary z arkadami. Wnętrze nakryte jest stropem płaskim z fasetą, obejmującym nawę i prezbiterium. Chóru muzyczny posiada falisty wykrój parapetu i jest podparty dwoma słupami/ Na chórze znajduje się rokokowy prospekt organowy pochodzący z końca XVIII wieku i rozbudowany w 1926 roku przez Wojciecha Ryczaja. Belka tęczowa posiada falisty wykrój, na belce jest umieszczona rokokowa Grupa Pasyjna z 2 połowy XVIII wieku.

[madohora]

Kościół w Bliznem jest jednym z najcenniejszych obiektów drewnianej architektury sakralnej w Polsce, jako jeden z najcenniejszych drewnianych kościołów znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego (Trasa I - Krośnieńsko-Brzozowska).
W 2003 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO

[madohora]

W wyposażeniu kościoła wyróżniają się:
ołtarz główny z 1700 z obrazem Adoracji Matki Boskiej z połowy XVII w.,
dwa późnobarokowe ołtarze boczne z XVII wieku (lewy z rzeźbą Madonny z lat 1515–20 - pozostałość późnogotyckiego tryptyku),
późnorenesansowa ambona z 1604,
drewniana chrzcielnica z I poł. XVIII w.,
belka tęczowa z barokową Grupą Pasji

[madohora]

Kościół stanowi lokalny ośrodek kultu ze względu na znajdującą się w bocznym ołtarzu figurę Matki Bożej Pełnej Łaski (Najświętsza Maryja Panna ze sceny zwiastowania) otoczoną kultem przez wiernych

[madohora]

Kościół w całości wzniesiono z ociosanych bierwion jodłowych, połączonych na zrąb, położonych na dębowej podwalinie. Sposób łączenia wieńców w narożach był zróżnicowany, ale połączeniom tym towarzyszył zawsze tzw. kryty czop, czyli element usztywniający dodatkowo samo wiązanie. Był to podstawowy czynnik wyróżniający wczesnośredniowieczną, prymitywną konstrukcję od stosowanej przez zawodowych cieśli z okresu dojrzałego gotyku. Zgodnie z obowiązującym wówczas schematem świątynia składa się z jednej nawy na rzucie zbliżonym do kwadratu i węższego, trójbocznie zamkniętego prezbiterium z dostawioną do niego od strony północnej prostokątną zakrystią. Wieżę o trzech kondygnacjach, która dobudowana została nieco później po stronie zachodniej, zbudowano w konstrukcji słupowo-ramowej. Wzmocniona została licznymi zastrzałami i zwieńczona wydatną izbicą.

[madohora]

Kościół w Bliznem jako jeden z najcenniejszych obiektów drewnianej architektury sakralnej w Polsce został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Udostępniony jest do zwiedzania w okresie kwiecień – październik od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 17.00, w soboty od 10.00 do 16.00, w niedziele od 12.00 do 15.00. Zwiedzanie wewnątrz możliwe jest tylko pod opieką miejscowego przewodnika.

[madohora]

Kościół został wzniesiony w XV w. W 1556 konsekrowany. W 1624 został uszkodzony podczas najazdu tatarskiego; wyremontowany w 1646. W 1699 dobudowana została murowana zakrystia. Kolejne remonty miały miejsce w XVIII w. oraz w drugiej połowie XIX w. Gruntowna przebudowa i rozbudowa kościoła nastąpiła w latach 1887–1889 (dobudowa kaplicy południowej) oraz w latach 1898–1900 (dobudowa kaplicy północnej, przedłużenie nawy w kierunku zachodnim, dobudowa kruchty, przebudowa zakrystii oraz obniżenie dachów). W 1930 zmieniono pokrycie dachowe z gontu na blachę stalową, a w 1932 ściany kościoła pokryto polichromią wykonaną przez malarza Włodzimierza Lisowskiego z Sanoka. W XX w. dokonano dwóch remontów w latach 50. i w latach 1978-1980 (nastąpiła m.in. wymiana pokrycia dachowego na blachę miedzianą, wykonano nową konstrukcję wieżyczki na sygnaturkę). W 2002 odkryto dekorację malarską belek stropowych z drugiej połowy XV w. oraz renesansowe malowidła, zachowane na belkach górnych wieńców ścian aneksów transeptowych.

[madohora]

Kościół w Humniskach jest jedną z najstarszych zachowanych drewnianych świątyń w Polsce.

[madohora]

Jest to budowla jednonawowa, na rzucie wydłużonego prostokąta z wewnętrznym podziałem na prezbiterium i nawę. Prezbiterium zamknięte jest trójbocznie. Nawa o tej samej szerokości co prezbiterium, z płytkimi ramionami pierwotnego transeptu (aneksami transeptowymi), w przedłużeniu których znajdują się dwie kaplice, zamknięte trójbocznie. Od pólnocy do prezbiterium przylega murowana zakrystia, od południa drewniana kruchta z wejściem do kaplicy południowej. Do nawy od zachodniej przylega kruchta. Bryła kościoła jest stosunkowo zwarta, addycyjna. Główne człony budowli, tj. prezbiterium i nawa, są równej wysokości, przekrywa je niezbyt wysoki dach dwuspadowy o wspólnej kalenicy. Kaplice boczne są znacznie niższe od korpusu kościoła.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Z ptaków na terenie Dydni można spotkać: jastrzębie, wrony, sroki, kawki, bociany, dzikie kaczki, sowy, dzięcioły, gile, jaskółki, słowiki, kukułki, pliszki, sikorki, szpaki, szczygły, wróble, sójki i przepiórki. Ze ssaków spotkamy: zające, lisy, sarny, dziki, jelenie, wiewiórki, gronostaje, kuny, tchórze, łasice i myszy polne. W pobliżu podmokłych miejsc żyją żaby, a na terenach nasłonecznionych, brzegach i ugorach można spotkać zaskrońce, żmije i padalce.

[madohora]

Ze wspomnianego rodu pochodził Jacek Dydyński – znany szlachcic, rębajło, który wynajmował się szlachcie sanockiej do wykonywania zajazdów i egzekucji sądowych. Opisany w Prawem i Lewem Władysława Łozińskiego, stał się także głównym bohaterem opowiadań i powieści historyczno-fantastycznych Jacka Komudy (Diabeł Łańcucki, Czarna Szabla), a także Józefa Hena. Dydyński zginął bohaterską śmiercią w bitwie pod Zborowem stoczonej z kozakami w 1649 roku. Hipolit Trzecieski, osiadły w Dydni na pocz. XVII w., był pierwszym Trzecieskim na stałe związanym z ziemią krośnieńsko-sanocką. W tym dworze urodził się syn zarządcy majątku Trzecieskich; Kazimierza Riedla;Feliks Wiktor Riedl (Szczęsny) (6 sierpnia 1850-?) powstaniec styczniowy, zesłaniec, pamiętnikarz.

[madohora]

W Dydni znajduje się Zespół Szkół: Podstawowa im. Królowej Jadwigi oraz Gimnazjum im kar. Stefana Wyszyńskiego. W latach wcześniejszych funkcjonowało więcej szkół w gminie, lecz z uwagi na zmniejszającą się liczb uczniów, małe placówki w przyległych wsiach, pomimo sprzeciwu mieszkańców zostały zamknięte. Od 2012 roku w Dydni działa Szkoła Muzyczna I stopnia pod dyrekcją dr Elżbiety Przystasz.

[madohora]

Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej MP z lat 40 XVII w. Zbudowany z fundacji Reginy Balowej chorążynę przemyską i dzięki staraniom Jana Oleszko proboszcza jaćmierskiego. Uszkodzony przez pożar w 1737 r. Przebudowany w 1760 r. przez Anastazję Śleczyńską kasztelanową brzezińską – wydzielenie trzech naw, powiększenie zakrystii, dodanie kruchty zachodniej, dobudowa kaplic bocznych i podwyższenie wież. W poł. XIX w. dodano dwie kaplice boczne tworząc transept. W 1902 r. wymiana pokrycia dachowego gontów na blachę. Remontowany w latach 1925 – 32. Odnowienie polichromii w 1953 r. Remontowany w latach międzywojennych i 1997 – 2004.

[madohora]

W 2. połowie XIX wieku zapisała ona majątek ziemski w Trześniowie na rzecz "Zakładu dla Ciemnych" we Lwowie. Lwowska Fundacja im. Sikorskich, opiekująca się ociemniałymi dziećmi istniała do końca II wojny światowej. W latach 1921-1947 w trześniowskim dworze mieszkali Feliks i Zofia z Dukietów Sokulscy, z synem Stanisławem i córką Marią. Feliks Sokulski w imieniu Fundacji Sikorskich zarządzał majątkiem ziemskim w Trześniowie.

[madohora]

Kościół znalazł się na wizerunku monet: 2- i 20-złotowych wyemitowanych przez Narodowy Bank Polski 13 września 2006

[madohora]

W 2003 został umieszczony wraz z kościołami w Binarowej, Bliznem, Dębnie, Lipnicy Murowanej i Sękowej na liście światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO potwierdzając jego wartość w skali świata, z następującym uzasadnieniem: najstarszy, największy i najlepiej zachowany gotycki kościół drewniany konstrukcji zrębowej w Europie, praktycznie niezmieniony pod względem konstrukcyjnym, z bogatym wystrojem malarskim i rzeźbiarskim; czytelne nawarstwienia form architektonicznych i dekoracyjnych od XV do XIX w.

[madohora]

Miejscowość leży w dolinie potoku Olszyny. Osada niegdyś rozbudowana była wokół jeziorka, które dziś już nie istnieje.

[madohora]

Z końcem sierpnia i z początkiem września 1944 r. Niemcy zmuszali tutejszych mieszkańców do kopania rowów i do budowy umocnień ziemnych na polach między lasem w Targowiskach a rzeczką Morwawą. Patrol Ignacego Muronia ps. Motor utrudniał prowadzenie tych robót przez ostrzeliwanie. Zmusiło to Niemców do rezygnacji z budowy tych umocnień.

[madohora]

[madohora]

Na przełomie XVI i XVII wieku położona była w ziemi sanockiej województwa ruskiego. Wieś klucza jaśliskiego biskupów przemyskich. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

[madohora]

W czasie I wojny światowej w 1915 doszło tu do zaciętej bitwy między Rosjanami a Austriakami. Działały tu Drużyny Bartoszowe. We wsi mieszka ludność w przewadze polska.

[madohora]

Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 r. we wsi zamieszkiwały 774 osoby

[madohora]

Pozostałości fortyfikacji z XVII wieku w okolicach kościoła.

[madohora]

Lawaterz lub lawatarz, lavabo lub lawabo, lavatorium lub lawatorium (łac. lavatorium – sprzęt do mycia się, lavare – myć się)

[madohora]

Kościół w Króloku Polskim włączono do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

prospekt organowy z 1756, zakupiony przez fundatora kościoła

[madohora]

Wieś prawa wołoskiego w latach 1501-1550, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krośnieńskiego.

[madohora]

Jest to budowla drewniana konstrukcji zrębowej zwęgłowanej na jaskółczy ogon, trójdzielna, orientowana, na cokole z kamienia polnego. Prezbiterium mniejsze od nawy, zamknięte prostokątnie. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej o ścianach zwężających się ku górze. Nad nawą i sanktuarium pozorne ośmiopolowe kopuły na trompach. Dach konstrukcji namiotowej z małymi wieżyczkami zwieńczonymi kopułkami z kutymi żelaznymi krzyżami. Dach i ściany pokryte gontem.

[madohora]

Miejscowości: Klimkówka, Iwonicz, Rymanów w XIII w. należały do Iwonia z Goraja h. Korczak – sędziego Chełmskiego, posła Kazimierza Wielkiego, – wydelegowanego do Tatarów, tuż przed wojną, by uzgodnić z nimi pokój. Miał on też posiadłości w ziemi jasielskiej, tak jak i jego potomek Dymitr z Goraja. Notatka kronikarska w księdze „Status Ecclesiorum” z roku 1638 wspomina o kościółku św. Krzyża istniejącym w Klimkówce już około 1349 roku. Właścicielem Klimkówki w XIII w. była rodzina Gorajskich., a ostatnim z tej rodziny właścicielem był Dymitr z Goraja, podskarbi wielki koronny, a potem Dobiesław Oleśnicki (Dobiesław z Oleśnicy) h. Dębno (zm. 1440) – wojewoda sandomierski, uczestnik bitwy pod Grunwaldem i dowódca oblężenia Malborka, budowniczy nowego zamku w Rymanowie, fundator kościołów. Został właścicielem dóbr Rymanowa i Klimkówki dzięki małżeństwu z Katarzyną, córką podskarbiego koronnego Dymitra z Goraja. W 1413 r. odbył się ślub Katarzyny i Dobiesława. W 1441 r. – po śmierci Dobiesława, właścicielką Klimkówki została jego żona, Katarzyna Gorajska Oleśnicka, a następnie syn Andrzej Sienieński (zm. 1494) i wnuk Wiktoryn.

[madohora]

Od tego momentu, aż do 1945 dobra te należały nieprzerwanie do rodu Ostaszewskich. Rewolucyjny demokrata, Klemens Mochnacki, krytycznie nastawiony do szlachty, zauważył w swoich wspomnieniach, że Ostaszewscy jako nieliczni ziemianie galicyjscy wspierali szkolnictwo ludowe i dostarczali materiałów na budowę szkoły w Klimkówce

[madohora]

Jak zanotował w 1942 r. we wspomnieniach cytowany wyżej Kazimierz Kling, w Klimkówce był stary dwór pamiętający odległe czasy: „Świadczą o tym sędziwe topole, posadzone kiedyś w należytej odległości od domu. Dziś mając kilkumetrowe obwody formalnie wciskają się w dom, a na pewno podtrzymują jego fundamenty jak na dłoni, na swych potężnych korzeniach”- pisał Kling we wspomnieniach, przechowywanych obecnie w Bibliotece Ossolineum we Wrocławiu. Dwór Ostaszewskich, wzniesiony z drzewa modrzewiowego i pokryty gładkim tynkiem, stanowił interesujący zespół architektoniczny. Elewacja frontowa, północno-wschodnia, parterowa, z dwoma gankami i wysokim dachem gontowym była zwrócona do traktu łączącego Iwonicz z Rymanowem. Strona tylna dworu, południowo-zachodnia, była zwrócona do ogrodu: miała wgłębną w połowie werandę z balkonem na pierwszym piętrze, skąd widać było park z sadem i stawami. Z boku, od strony południowo-wschodnie, dwór miał przybudówkę, z tarasem otoczonym półkolistym murem i mansardami na pierwszym piętrze, skąd roztaczał się widok w kierunku Rymanowa i na górę Kalwarię. Dwór spłonął niedługo po II wojnie światowej (w pobliżu miejsca, w którym stał, stoi obecnie wybudowany w ostatnich latach dwór „Ostoia”).

[madohora]

Okolice Krosna były terenem niemieckiego osadnictwa średniowiecznego, zapoczątkowanego przez króla Kazimierza Wielkiego, które następnie kontynuował książę Władysław Opolczyk

[madohora]

Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła wzniesiony w 1854 r., według projektu miejscowego majstra ciesielskiego Floriana Waisa. Przebudowany i remontowany w II poł. XIX w. i pocz. XX w. Wnętrze ozdobione secesyjną polichromią z 1906 r., autorstwa lwowskiego malarza Tadeusza Popiela. Cennym zabytkiem kościoła, odkrytym podczas renowacji w 1997 roku, jest obraz „Wizja św. Jana na Patmos” z 1529 roku, przedstawiający wizerunek Matki Boskiej Apokaliptycznej koronowanej przez anioły, w aureoli słońca. Jest to późnogotycka, środkowa część tryptyku ołtarzowego, którego pozostała część znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym w Przemyślu. Obiekt oparty na tradycyjnej dla świątyń drewnianych konstrukcji, w swej formie i rozplanowaniu nawiązuje do murowanej fary w Rymanowie.

[madohora]

[madohora]

Jest to budowla drewniana, trzynawowa, posiadająca konstrukcję słupowo – ramową. Świątynia nie jest orientowana i została zbudowana w stylu neogotyckim. Kościół jest bazyliką posiadającą wydzielone po bokach niższe nawy. Prezbiterium nie jest wydzielone z nawy i jest zamknięte prostokątnie. Fasada frontowa posiada trzy wejścia i jest zwieńczona trójkątnym szczytem. Świątynia jest nakryta dachem jednokalenicowym, pokrytym blachą, na dachu znajdują się dwie ośmioboczne wieżyczki na sygnaturkę, zwieńczone blaszanymi ostrosłupowymi dachami hełmowymi. Wnętrze jest podzielone na trzy części dwoma rzędami słupów z arkadami po trzy sztuki. Strop posiada przekrój trójkąta i dekorację kasetonową. Prospekt organowy reprezentuje styl neogotycki i został wykonany na z początku XX wieku. Ołtarz główny został zbudowany w stylu neogotyckim, natomiast dwa ołtarze boczne powstały pod koniec XIX wieku i zostały zbudowane w stylu eklektycznym

[madohora]

w XIV w. gród obronny wzmiankowany 1427; w XVI w. ośr. braci pol.; 1772–1918 w zaborze austr.; 28 VII 1944 opanowany przez oddział AK i utrzymany do nadejścia wojsk sowieckich 21 IX 1944; prawa miejskie 1973. Uzdrowisko; źródła miner. (szczawy) znane od 1578 (1837 budowa pierwszego zakładu kąpielowego); złoża borowiny; zakład przyrodoleczn., sanatoria, szpital uzdrowiskowy; leczy się gł. choroby reumatyczne, narządów ruchu, układu trawiennego i oddechowego; ośr. wypoczynkowy; domy wczasowe i wczasowo-sanatoryjne; liczne obiekty sportowe.

[madohora]

Kościół wzniesiono w 1464 roku na zlecenie dziedzica Marcina Iwanieckiego, budowę ufundował Kazimierz Jagiellończyk. Około 1565 budynek przemianowano na zbór protestancki, który początku ponownie przekazano katolikom. XVII Podczas Oktawy Bożego Ciała w 1624 roku na budynek napadli Tatarzy. Spalili oni większość wsi wraz z plebanią, a wyposażenie kościoła zostało w całości obrabowane. Kościół ponownie splądrowano w 1657 roku podczas najazdu Kozaków i wojsk Franciszka I Rakoczego. Około 1756 roku budowlę przebudowano w stylu barokowym. W 1883 roku proboszcz parafii, ks. Antoni Podgórski wzniósł parterowy budynek klasztoru i kaplicę dla sióstr Felicjanek, a rok później przystąpił do rozbudowy kościoła.

[madohora]

[madohora]

Wewnątrz stropy płaskie z fasetą, w zakrystii sklepienie kolebkowe na gurtach. Polichromia w nawie w postaci pasów ornamentu i plakiet z malowidłami figuralnymi, a w prezbiterium figuralna. Bogate barokowe i późnobarokowe wyposażenie wnętrza z XVII i XVIII w.:

[madohora]

W jubilerstwie to oszlifowana powierzchnia kamienia szlachetnego. Przykładowo pełny klasyczny szlif brylantowy posiada 58 faset (lub 57 jeżeli kolet – szpic podstawy – nie został ścięty).

[madohora]

W późnym gotyku niektóre żebra zatraciły funkcję konstrukcyjną, stając się elementami czysto dekoracyjnymi np. w sklepieniach sieciowych.

[madohora]

Po zdemontowaniu ołtarza głównego, aby uzyskać dostęp do ściany znajdującej się za ołtarzem, natrafiliśmy na najstarsze zachowane polichromie pochodzące najprawdopodobniej z 1600 roku - mówi konserwator zabytków Katarzyna Kasperkowicz.

[madohora]

W ciągu najbliższych tygodni po usunięciu farby będzie można ostatecznie orzec, co przedstawiają i z jakiego okresu pochodzą polichromie.

[madohora]

Kościół to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, orientowany, trójdzielny. Do prostokątnego prezbiterium zamkniętego trójbocznie, przylega od północy także prostokątna zakrystia. Nawa, szersza od prezbiterium, na rzucie zbliżonym do kwadratu z przylegającą od północy, na całej jej długości, prostokątną kruchtą. Wieża, konstrukcji słupowo-ramowej, na planie kwadratu, z przedsionkiem w przyziemiu. Hełm wieży baniasty z pozorną latarnią zamknięta kopułką. Prezbiterium i nawa przykryte jednokalenicowym dwuspadowym dachem, z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę nad nawą

[madohora]

chrzcielnica kamienna w kształcie kielicha z 1906, ozdobiona 10 herbami

[madohora]

[madohora]

Zabytki tego typu zachowały się m.in. w katedrach w Albi, Naumburg (Saale) i Magdeburgu, kościołach Saint-Étienne-du-Mont w Paryżu, św. Elżbiety w Marburgu, św. Pantaleona w Kolonii, w Exeter oraz w katedrze w Bristolu. Do II wojny światowej lektorium posiadała kolegiata w Kołobrzegu. Nieistniejące dziś gotyckie lektoria znajdowały się np. w kościele św. Jana Chrzciciela w Zawichoście oraz w kościele św. Wincentego i św. Jakuba we Wrocławiu. Obecnie jedyne w Polsce zachowane oryginalne lektorium znajduje się w kościele Świętej Trójcy w Gdańsku.

[madohora]

Drewniany kościół ma konstrukcję zrębową na kamiennej podmurówce, ściany zewnętrzne pobite gontem. Prezbiterium zamknięte trójbocznie, nawa szersza, z przybudowaną od południa kaplicą oraz kruchtami od zachodu i północy. Dachy nad nawą, prezbiterium i kaplicą dwuspadowe o kalenicach na różnym poziomie, nad zakrystią trójspadowy, kryte gontem. Dach nad kruchtą północną pulpitowy, kryty blachą.

[madohora]

W średniowieczu umieszczano na niej grupę ukrzyżowania. Prawdopodobnie jest to nawiązanie do miejsca usytuowania ołtarza Krzyża Świętego dostawionego do lektorium, które zanikło w średniowieczu

[madohora]

W 1872 r. Anna Potocka i Stanisław Potocki, którzy podpisali kontrakt kupna Rymanowa, stali się założycielami Rymanowa-Zdroju. 16 sierpnia 1876 r. podczas spaceru Anny Potockiej (autorki „Mojego pamiętnika”) z dziećmi jeden z synków Józef odkrył źródło lecznicze wody. Badania jej użyteczności trwały do 1879.

[madohora]

W okresie działań I wojny światowej trzykrotnie przesuwała się przez Rymanów-Zdrój linia frontu. Przed końcem września 1914 dotarły tu wojska rosyjskie, które dokonały zniszczeń obiektów zdrojowych i stacjonujące tu w 1915 wojska rosyjskie, doprowadziły do całkowitej dewastacji uzdrowiska. Ponowne uruchomienie uzdrowiska nastąpiło w 1926. Oddano do użytku nowy zakład przyrodoleczniczy, a rok później nowy obiekt dziecięcy.

[madohora]

W południowej części uzdrowiska wzniesiono nowe sanatorium dla dzieci „Polonia”, a bardziej na wschód, na południowym zboczu Zamczyska, 300-łóżkowe sanatorium dziecięce „Zimowit”. Powstały sanatoria branżowe, ośrodki Funduszu Wczasów Pracowniczych, spółdzielcze i turystyczne. W 1980 oddano do użytku nowo wybudowaną rozlewnię wód mineralnych, zlokalizowaną w Desznie (obecnie część wsi), na południe od uzdrowiska. Zakład prowadzi butelkowanie rymanowskich wód leczniczych „Tytus”, „Klaudia” i „Celestyna” oraz napojów owocowych na bazie czystej wody („Celestynka”). Rymanów-Zdrój istnieje faktycznie od 1876, ale dopiero 16 sierpnia 1996, w sto dwudziestą rocznicę odkrycia zdrojów mineralnych, uchwałą Rady Miejskiej w Rymanowie utworzono wieś Rymanów-Zdrój składającą się z obszarów dotychczasowych wsi Deszno, Wołtuszowa i południowej części wsi Posada Górna (nazwanej Rymanów-Zdrój) o powierzchni 1625 ha.

[madohora]

Szczyty otaczające uzdrowisko od strony wschodniej: Zamczyska (568 m n.p.m.), Kopiec (635 m n.p.m.).

[madohora]

Pierwsza, drewniana kaplica w uzdrowisku powstała w II połowie XIX wieku wybudowana przez hr. Annę Potocką z Działyńskich. W 1926 biskup pomocniczy przemyski Karol Józef Fischer poświęcił nowy murowany kościół.

[madohora]

[madohora]

Około 200 m powyżej cerkwi, na szczycie góry z pięknym widokiem, znajduje się duży cmentarz greckokatolicki, na którym można zobaczyć wiele kamiennych nagrobków, najstarsze pochodzą z początku XIX wieku. Cmentarz został odremontowany w 2008 przez Stowarzyszenie Dziedzictwo Mniejszości Karpackich, przy współudziale Stowarzyszenia Magurycz i Stowarzyszenia „Jeden Świat”.

[madohora]

Cerkiew jest reprezentatywnym przykładem zjawiska określanego terminem latynizacja, powszechnego w budownictwie cerkiewnym zwłaszcza od końca XVIII w.

[madohora]

Najwyższym elementem świątyni jest dwukondygnacyjna wieża. Jej kondygnacje wydzielone zostały gzymsem założonym na wysokości gzymsu koronującego ścian cerkwi. Do wieży (przed drzwiami od zachodu) dostawiony został portyk dwukolumnowy. Dachy poszczególnych członów cerkwi mają zróżnicowaną wysokość - najwyższy jest dach nad nawą, dachy nad prezbiterium i babińcem są nieco niższe. Dachy nad nawą, babińcem, zakrystią i portykiem są dwuspadowe, nad prezbiterium pięciopołaciowy, na wieży namiotowy.

[madohora]

Została zbudowana (w miejscu starszej drewnianej cerkwi, wizytowanej w 1836 przez biskupa Jana Snihurskiego) w 1859, odnowiona w 1910.

[madohora]

Obok cerkwi wzniesiono w tym samym czasie murowaną dzwonnicę, w której wiszą trzy dzwony, w tym jeden z 1668.

[madohora]

[madohora]

Oddzielnym obiektem jest wieża-dzwonnica bramna, usytuowana na osi świątyni. Pochodzi z XVII w., przebudowana w XVIII. Składa się z trzech kondygnacji. Pierwsza jest murowana z kamienia, na rzucie kwadratu, otynkowana i pobielona, sklepiona kolebkowo. Wyższe kondygnacje są drewniane. Druga ma konstrukcję zrębową ze stropem belkowym i z nadwieszonym gankiem, opartym na czterech słupach z zastrzałami. Tutaj znajdował się ikonostas w typie archaicznym, po którym zachowała się przegroda ikonostasowa z królewskimi i jednymi diakońskimi wrotami. Trzecia kondygnacja ma konstrukcję słupowo-ramową z nadwieszoną izbicą. Na wyższe kondygnacje wchodziło się po stromych, drewnianych schodach, przypominających drabinę. Budowla nakryta jest dachem gontowym namiotowym. Kondygnację górną od środkowej oddziela dach pulpitowy daszek pulpitowy z facjatką od frontu.

[madohora]

Jest to świątynia orientowana, zbudowana z drewna jodłowego, konstrukcji zrębowej, na podmurówce z łamanego kamienia. Trójdzielna: prezbiterium zamknięte trójbocznie, kwadratowa nawa i wydłużony, prostokątny babiniec. Ściany prezbiterium pobite gontem. Nad prezbiterium dach kalenicowy, wielopołaciowy, z połaciami przedłużonymi częściowo nad pastoforia. Nad nawą ośmioboczna kopuła na tamburze, z pseudolatarnią. Nad babińcem dach kalenicowy, wielopołaciowy, obejmujący także podcienia. Dachy i kopuła kryte gontem, zwieńczone żelaznymi krzyżami osadzonymi na ceramicznych kulach. Dwie z nich, nad prezbiterium i babińcem wykonał w 1964 garncarz z Mrzygłodu, Tadeusz Sokołowski.

[madohora]

[madohora]

Soboty wykształciły się z początkowo niezbyt wydatnych zadaszeń, mających za zadanie ochronę podwaliny – newralgicznego elementu każdej budowli drewnianej – przed zamakaniem od wód opadowych. Z czasem szalowane deskami przyczyniały się do ocieplenia budynku, pełniąc jednocześnie rolę doraźnych schowków i magazynów na kościelne utensylia.

[madohora]

Miecz stropowy – krótki skośny element łączący krokiew lub słupek z belką wiązarową

[madohora]

W 1946 przejęta przez kościół rzymskokatolicki. W 1970 wzmocniono i otynkowano fundament, a w 1981 zmieniono pokrycie dachu, szalunek ścian oraz część stolarki okiennej. W czasie prac remontowych w 1989 przeprowadzono renowację polichromii. Znaczne prace remontowe wykonano w 2014, które zasadniczo zmieniły wygląd zewnętrzny świątyni. Wymieniono elementy konstrukcyjne dachu i pokryto go blachą miedzianą, oszalowano elewację.

[madohora]

W latach 20. dokonano dalszych zmian we wnętrzu obiektu - chór muzyczny przeniesiono nad przedsionek, wykonano nową polichromię. Dokonano również naprawy dachu.

[madohora]

Osada powstała przy bardzo starym szlaku handlowym wzdłuż rzeki San i założona została w czasach panowania książąt ruskich jako służebna w stosunku do grodu sanockiego. Początkowo nosiła nazwę Tyrawa. Według tradycji wraz z dzisiejszą Tyrawą Solną tworzyła jedną miejscowość, którą San opływał od zachodu. Powódź, podczas której rzeka zmieniła koryto, rozdzieliła osadę na dwie części. Na początku XV w. Tyrawa jeszcze jako wieś była własnością Pileckich. Książę Władysław Opolczyk nabył Tyrawę od Pileckich, a następnie weszła ona w skład starostwa sanockiego

[madohora]

W XVI w. rozpoczął się powolny upadek gospodarczy miasta. Wydatnie przyczyniły się do tego najazdy obcych wojsk, jak i liczne pożary i powodzie. Po najeździe tatarskim w 1624 pozostało tylko 44 mieszczan, a po najeździe Rakoczego w 1657 i powodzi w 1665 pozostało jedynie kilkanaście luźnych chałup zamieszkałych przez 20 gospodarzy. Dla podniesienia miasta z upadku uwolniono mieszkańców od podatku. W kolejnych latach miasto niszczyły pożary (1710, 1745, 1801, 1855). W 1758 San tak wezbrał, że zniszczył całe miasteczko zostawiając tylko murowany kościół i cerkiew. Katastrofalne powodzie nawiedzały zresztą dolinę Sanu regularnie także w latach 1828, 1893, 1924, 1927, 1933

[madohora]

W 2018 w ramach programu rewitalizacji Gminy Sanok otwarto w Mrzygłodzie Klub Seniora w zaadaptowanym do tego celu budynku

[madohora]

[madohora]

Po wysiedleniach ludności ukraińskiej w latach 1945-47 przebudowana, potem zamieniona na magazyn miejscowej spółdzielni produkcyjnej. Obecnie opuszczona.

[madohora]