LUDZIE!! BRAK SŁOWNIKA GWARY BIAŁOSTOCKIEJ

[Gość: oszolomzradiajard]

a po co nam ta gwara czy nie lepiej zeby wszyscy polacy mowili jednakowym
jezykiem?

[metey]

Pytanie podobne do tego - " a po co nam znajomość historii?",
" a po co nam wiedza o naszych przodkach?",
" a po co nam znać naszych pradziadów?"
a odpowiedź brzmi - że po to, aby lepiej zrozumieć dlaczego jesteśmy tacy,
jacy jesteśmy, dlaczego żyjemy w takich warunkach, w jakich żyjemy, dlaczego
różnimy się od Polaków żyjących w innych regionach kraju, czy za granicą.
Język, którym się posługujemy, którym się posługiwali nasi przodkowie pozwala
znaleźć odpowiedź na podobnie postawione pytania.
Ale oczywiście posługujmy się językiem literackim - co w większości
się spotyka, ale jednocześnie przez to zanika język używany w przeszłości. I
tracimy możliwość odpowiedzi na niektóre pytania....
ad rem...

"szanca" - szansa " dałem mu szance.."
"drzewnianny" - drewniany
" dwiuch" - dwóch

Pozdrawiam zainteresowanych

[Gość: oszolomzradiajard]

Masz racje troche przesadzilem ale gdyby mieszkancy wszystkich regionow Polski
uzywali gwar to jadac z miasta a do miasta b trzeba by wziasc ze soba
tlumacza.
ps Przeszlosc regionu warto znac .Mozna by wydac taki slownik ale
slowka w nim zawarte traktowac wylacznie jako ciekawostke.

[Gość: oszolomzradiajard]

moj ojcie mowi ze jak byl maly to chodzil w arende na jabka

[metey]

Było -
Proszę o jeszcze.
Pozdrawiam

zapraszam do budowy slowniczka

[Gość: screen]

Na tej stronie buduje slownik gwary bialostockiej, wszystkich zainteresowanych
zapraszam - pl.wikipedia.org/wiki/Gwara_białostocka

[metey]

"świerzenina"="świerzyna"= mięsko z wieprzka dopiero co zabitego
"kałaboniec"="szmońc"="durak walony"

[metey]

"PRZERECHA" - przerwa między zębami
"DYNGS" - zastępczy alkohol (denaturat, płyn hamulcowy, woda toaletowa, etc)
"ZAKAPIOR" - szef bandy

- Dzięki Czarek

[Gość: chinagirl]

Mam pytanie: czy takie piekne slowko, jak "kontrol" (czyli kontrola biletów)
jest wymyslone przez bialostoczan, czy moze występuje w innych regionach
Polski? Niezmiennie mnie to nurtuje.

[metey]

O ile wiem, to "ten kontrol" jest miejscowym wynalazkiem i nigdzie w Polsce nie
występuje.
A przy okazji " POKOCIŁ, POKOCIŁY" to nie dotyczy urodzin małych kotków, tylko
toczenia. "Piłka się pokociła", "Lzy się z oczów pokociły"
A "DUPKA" to nie to, co wszyscy wiedzą, tylko przylepka, czyli początek
bochenka ("bułki") chleba.

[Gość: chinagirl]

Dziękuję bardzo, od lat mnie nurtowała ta kwestia, a u mnie w domu od lat
używamy dupki chleba, szczególnie ja. Nic nie przebije naszego "włanczać i
wyłanczać", uwielbiam to. I jeszce "wiszczeć", sam miodek. Pozdr.

[Gość: Stanisław]

Zęby się chitają - cuś tu u pana duża rujnaga.
U dentysty;)

[Gość: mikuś]

"zasyna" - zasypia
"plaskaty" - płaski, spłaszczony
"dziamgać" - marudzić, pleść bzdury, gadać androny
"potoknąć" - opłukać
"farfocle" - resztki włoszczyzny w zupie na talerzu
"przytrzódka" - pomocnik kierownika stada krów ( naczelnego pastucha)

[Gość: koszka]

Witam
"Po prostu" - nadużywane w co drugim zdaniu "No, po prostu..."
"No, i on wtedy......" - kolejna konstrukcja made in B-stok
No - W Warszawie zwrócono mi uwagę że ciągle to słówko wtrącamy
A po niegrzeczne dzieci przychodzi "hapun"
ichni, ichnia - czli należący do nich
Często nasza gwara to nie tylko egzotyczne słowa ale sama konstrukcja zdania i
akcent, przede wszystkim nasz wspaniały AKCENT! Niedawno usłyszałam swój głos
nagrany na taśmę i strasznie się ubawiłam. Nie wiedziałam że tak "cisnę" każde
słowo. W Krakowie ciągle zachęcano mnie do wypowiedzi co chwila przerywając mi
okrzykami "Och! Czy Pani pochodzi z kresów wschodnich? Cudownie!"
Pozrawiam

[Gość: tata]

Dorzuce kilka:
- kisle mleko - mleko zsiadle
- banerka - puszka
- deszcz cubani - deszcz pada, ulewny deszcz
- ficzka - krotka bluzka, kurtka
- taksowka - samochod osobowy
- upioke ciasto - upieke ...
- roztworz telewizor - wlacz...
- odwietki - odwiedziny nowonarodzonego

Jeszcze regionalny zarcik:
- Pani, so sledzi?
- Sa!
- To da dwoch, tylko zeby byli w papier zawinieci!

I jeszcze jeden :
- Pani da bytylok lemondy, bulkie warkocowkie i cukierek za zlotowkie!

Najgorzej, ze IBM nie pisze poskich znakow. Ale mam nadzieje, ze odczytasz.
Tworz nasz slownik!
Powodzenia!

[Gość: oray]

Tata nie osłabiaj, pojedź w inne rejony kraju i posłuchaj. Dojdziesz do
wniosku, że w Białymstoku pomimo różnic kulturowych i narodowościowych lepiej
rozmawia się po polsku niż w Warszawie.
Pozdro.

[metey]

A co ma piernik do wiatraka?
Nikt nie namawia do posługiwania się gwarą, a tylko do zachowania jej w pamięci
społecznej.
Zwrócenie uwagi na regionalizmy umożliwia także zainteresowanym na bardziej
poprawne posługiwanie się językiem literackim.
- A tak nawiasem "lepiej rozmawia się po polsku ", to jakoś mi źle brzmi
może byłoby lepiej " bardziej poprawnie rozmawia się po polsku"

wyłapane wczoraj:

- "darem", "daremno", " na daremno" - wyjaśnień nie wymaga

[Gość: ORAY]

co za bladź!-kobieta lekkich obyczajów!
Pozdro.

[Gość: Łukasz]

Gwara białostocka na Wikipedii ;)

pl.wikipedia.org/wiki/Gwara_bia%C5%82ostocka

[metey]

Już sam nie wiem, czy wcześniej tego nie umieściłem.
"rychtyg" - dokładnie, pewnie, właściwie
"tok" - klepisko (drugie znaczenie - bateria do latarki - było)
"nazukoś" - ukosem (przechodzić przez jezdnię nazukoś)
"temu" - dlatego
"parasiatko" - wieprzowinka

[Gość: gimnazjalista]

"Stawiać zarzuty dla kogoś" zamiast "stawiać zarzuty komuś", "stawiać zarzuty
przeciwko komuś", "stawiać zarzuty wobec kogoś, czegoś".

Tradycję te podtrzymują dziennikarze Gazety Wyborczej wydanie Białystok,
podpisujący się pseudonimami 'bdc' oraz 'jof'.

serwisy.gazeta.pl/kraj/1,34309,2277694.html

[metey]

Tradycję te podtrzymują dziennikarze Gazety Wyborczej wydanie Białystok,
> podpisujący się pseudonimami 'bdc' oraz 'jof'.

Sie znaczy sie - rodowite białostoczany.

Przy okazji:

"szkodowiera", "szkodowieka", "żałowieka" - osoba skąpa,
"kładowić się" - kłaść się
"podługowaty" - długawy, zbyt długi
"upioke" - upiekę - np ciasto

Zapraszam do dalszego zbierania

[Gość: jurek]

> Przy okazji:
>
> "szkodowiera", "szkodowieka", "żałowieka" - osoba skąpa,
> "kładowić się" - kłaść się
> "podługowaty" - długawy, zbyt długi
> "upioke" - upiekę - np ciasto
>
> Zapraszam do dalszego zbierania



upioke nadal jest uzywane

[Gość: mikuś]

- otczmuchać - dojść do przytomności
- kaczan - smarkacz, podrostek
- topka, (częściej mało topka) - określenie stopnia
wytapiania smalcu ze słoniny
- kozyrek - daszek u czapki
- pistonki - kapiszony

[Gość: mb]

fanar - lampa przenośna na naftę, siniak pod oczami
dziamaga - łamaga
dziaukać - szczekać (pies), gadać bez sensu (zwykle kobieta, baba)
dziamolić - gadać, drzeć się
murza - umorusany, brudny dzieciak
bździągwa - pogardliwie o kobiecie, babie
braha - półprodukt do pędzenia samogonu
samogon - wódka samodziełka (po dobrym głowa nie boli)
pizdy pod oczami- po przepiciu (co u ciebie takie...), ew. niewyspaniu

[Gość: ulam]

D U J E

jakie ma znaczenie? w Białymstoku słyszałam, że:

"chłop babę duje"
"wiatr duje"
"empek duje"

pewnie by się tego więcej nazbierało

Brawo dla założyciela wątku!

[metey]

- Dzięki za uznanie

- usadny, usadna - uparty/a, stanowczy/a, zacięty/a

Oto słownik:)

[koczisss]

pl.wikipedia.org/wiki/Gwara_białostocka

[ogabignac]

A na literke M brakuje slowa - "mozol" tzn. odcisk;)

[koczisss]

Nie czepiajmy się szczegółów:)
A tak na marginesie, to jak chcesz, możesz dopisać tam ten wyraz, bo Wikipedia, ma to do siebie, że jest wolną encyklopedią i można ją edytować:)

[metey]

Chyba jedno nie wyklucza drugiego, demokratycznie sądząc. Można przepisywać
wzajemnie wpisy i nie sądzę, żeby ktokolwiek miał coś "naprzeciw".
Parę wpisów:
"tołkować" - tłumaczyć,
"bez tołku" - bez sensu, także - nieporządnie
"szajba komuś odbiła" - zwariował
"kapciora", " kanciapa" - kantorek zazwyczaj majstra
"dośpiały" - dojrzały, gotowy
"szos" - szosa, droga
"naczercić na papierzu" - napisać (narysować) na papierze
"dzieżyć, dziażyć" - pić, chlać
"po mojemu" - moim zdaniem
na razie tyle, a zainteresowanych pozdrawiam

[metey]

"podwalać się" - zalecać się
"kozytać" - łaskotać ( "mieć kozytki" )
"nożnicy" - nożyczki
"barabanić" - tłuc, bębnić
"guzdrać się" - grzebać się, wolno robić
"kiziak" - wysuszone łajno końskie
"bulbonki" - bańki powietrza w wodzie
"burchel" - pęcherz
"tamuj" - tam
i na razie tyle

[Gość: swojak]

do meteja ja proponuje paszol won

[metey]

Gość portalu: swojak napisał(a):

> do meteja ja proponuje paszol won
częściej używa się formy " poszoł wont", - ale to nie jest kulturalna odzywka

[Gość: ja]

a kartofle skrobaliście ??
no ale jeść nie sr.. można poczekać ;-]

[alex.4]

watek troszeczkę zapomniany, w górę:)

[ewg]

Qrka, a ja myślałam zawsze, że po polsku gadam. A tu wyszło jednak, że wiele zwrotów przez Was podanych używam na co dzień, a jeszcze częśćiej słyszę do rodziców i teściów ;-)

Tak mi się przypomniało jeszcze kilka powiedzeń:
- bajki (Bajki, bajki!) - znaczy tyle, co dziś "spoko", nie ma sprawy, w porządku
- łazić - czyli szwendać się, chodzić bez celu
- szkodować - czyli żałować

[metey]

ewg napisała : "szkodować - czyli żałować" - w znaczeniu skąpić
" szkodowieka, szkodowiera" - skąpiec

- a przy okazji:
" farfocel" - śmieć, ale może być także "farfocel" w zupie np por
"brewerie " - szaleństwa, wygłupy
"korowaj" - wypiek weselny
"jołop" - przygłup
"buchty" - pieczywo, rodzaj bułek
"szleje" - fragment uprzęży
"duga" - używany m.in. na podlasiu przy zaprzęgu łuk nad koniem, łączący oba
dyszle
"cug" - przeciąg
"złapać wilka" - przeziębić dolną część ciała siedząc na zimnym kamieniu

na razie tyle....

[max39]

Zlapac wilka jeszcze mozna uslyszec np od 50 latkow.Jolop teraz jalop lub jalopa
jeszcze funkcjonuje:)

[ewg]

kambul - czyli kamień
fincikluszki - bzdury
skrobać marchewki - deptać komuś po piętach
pokiełbasić - pomieszkać
babka - znachorka

[Gość: xyz]

częściej -kambulec

[Gość: metey]

ewg napisała:


> pokiełbasić - pomieszkać

- literówka, ale może mylić

"pokiełbasić" - pomieszać np pojęcia

[ogabignac]

"wycinar" - to gość co bykom wycina czyli jak nazwa wskazuje "wycirynasz" tfu!
weterynarz.

[metey]

"zadać na plecy" - pomoc przy założeniu np worka zboża, czy ziemniaków na
ramiona. - dzięki Stasiu
także w znaczeniu przenośnym - dołożyć ciężaru,
ale także można "zadać uroki" - czyli rzucić czary
"harknąć" - splunąć
"fąfel" - smark
"wądół" - rów, dół
"kamasz" - but - "iść w kamasze" - iść do wojska
"narządzić" - przygotować
"walonki" - charakterystyczne zimowe buty z wojłoka
"wojłok" - materiał powstały z ubitej i sfilcowanej wełny
- tyle

[Gość: Wig]

Boże ile wpisów. Jak to wszystko przeczytać????

[kaliszrychu]

to go napiszcie

[metey]

kaliszrychu napisał:

> to go napiszcie

- nie zauważyłeś, że piszemy?

[saint_madeleine]

Mój dziadek klnie sobie: "cie choina" albo "cie choroba" :)
oprócz tego:
kociupka-laska(taka do podpierania:)
baryk-barek na alkohol
wymyć-umyć się,wykąpać
oprać-uprać

[deana]

Gdy ktoś się z kogoś/czegoś śmieje,to w Białym mówimy, że z niego gnije.(np.:
No i czego gnijesz? lub Ale z niego zgniłam.)Poza tym ja
zamiast:zrobiłyśmy,poszłyśmy-mówię żeśmy zrobiły,żeśmy poszły.(czy to
regionalizm?)No i moje ulubione-wszyscy moi znajomi z Białego mówią źdźbło lub
źdźbełko (w znaczeniu trochę,troszkę)np.:Źdźbełko za dużo tego kupiłam. lub I
jak ta bluzka?Źdźbło za mała. pozdr

[Gość: z piasków]

oryginalnie mówiło sie ździebko

[Gość: styk]

deana napisała:

> Gdy ktoś się z kogoś/czegoś śmieje,to w Białym mówimy, że z niego gnije.(np.:
> No i czego gnijesz? lub Ale z niego zgniłam.)Poza tym ja
> zamiast:zrobiłyśmy,poszłyśmy-mówię żeśmy zrobiły,żeśmy poszły.(czy to
> regionalizm?)No i moje ulubione-wszyscy moi znajomi z Białego mówią źdźbło lub
> źdźbełko (w znaczeniu trochę,troszkę)np.:Źdźbełko za dużo tego kupiłam. lub I
> jak ta bluzka?Źdźbło za mała. pozdr
Pierwsze coś takiego słyszę.Chyba pomieszały ci się regiony Polski.

[deana]

hehe-jak mi się miały pomylić skoro mieszkam tu od urodzenia.widocznie to nie
regionalizm tylko jakieś slangowe wyrażenia typowe dla kręgu moich znajomych.Co
do "ździebko"-tak chyba nawet oryginalnie się mówiło/mówi (jeśli tu w ogóle
można mówić o oryginalnym pochodzeniu)-tylko że to się tak śmiesznie
przekształciło.pozdr

[Gość: z piasków]

Trochę juz lat w tym mieście zyję. Styk ma rację to co przytaczasz to raczej
środowiskowy slang a nie stara białostocka gwara.

[Gość: swojak z-ZG]

Dobre żeśmo śi zdybali to bedziemo bałakali.Wczora wu mnie tłoka była trocham
babów naprosiła.Smykali my gięsiecze szcze si łyszyło kaczecze.Jendyczego my ni
mamo chiba że si doczekamo.

[Gość: z piasków]

Czuję to w uchu ale to nie wydaje mi się ani z Bojar czy Piasków !.Może z
okolic Gródka, Zabłudowa , MIchałowa czy Dubicz ? .To nie jest z pewnością
białostocka gwara.Ten tekst to jakieś poplątanie lwowsko białoruskie.

[Gość: swojak z ZG]

Bardzo dobrze super kojarzysz

[koczisss]

Większości z tego nie słyszałem, nikt w mojej rodzinie tak nie mówi, a jesteśmy tutejsze:)))

[metey]

koczisss napisał:

> Większości z tego nie słyszałem, nikt w mojej rodzinie tak nie mówi, a
jesteśmy
> tutejsze:)))
>
Bo sporo osób dopisuje gwarę wiejską, albo wyrażenia białoruskie.
- A może obracacie się nie w tych kręgach, gdzie jeszcze spotyka się stare
wyrażenia miejscowe. Kopalnią są miejscowi starzy przedwojenni rzemieślnicy.

[lastka]

Gość portalu: METEY napisał(a):

> Juz ginie gwara białostocka.
> Poza "śledzikowaniem" istniała charakterystyczna gwara po której można było
> poznać białostoczanina.
> "dla mnie",
> "chadzać pod durnego chate",
> " chodzić w arende", " trafiać na chanajki", czy
> " grać w taczanego"
> - kto to słyszał? Proponuję zebrać i usystematyzować, - ale to jest rola
> " dla gazety". Dlaczego Bydgoszcz ma mieć, a Białystok nie?
>
> LUDZIE!!! ZGŁASZAJCIE co pamięć przyniesie.
> Pozdrawiam zainteresowanych


-"prawić"- naprawiać coś
-"hanawiczki" - spodnie
-"fufajka"- kurtka
-"gacie""galifońcy"- majtki

[metey]

"bachury" - dzieciaki
"dziażyć" - pić alkohol
"klompy" - drewniane chodaki
"szajbnięty, szajba" - stuknięty facet
"jołop" - głupek
"cug" - przeciąg
"tamuj" - tam
" -uki, Szymczuki, Pawłuki, etc" - dzieci Szymona, Pawła
"prinuka" - namawianie
"liszni" - zbędny
"oładki" - placki drożdżowe smażone w głębokim tłuszczu
"wredny, wredota" - zawistny, nieużyty, złośliwy
"winkiel" - róg, kąt
"wieczorową porą" - wieczorem
" fanaberie" - wymysły, zachcianki
- i starczy

[metey]

"batarejka" - latarka
"środek do batarejki" - " tok " - bateria, ogniwo
"szklanny" -
"katulać" - toczyć
"do otkazu" - do syta, do kresu możliwości
"twardziejsze, miękciejsze" - twardsze, bardziej miękkie
"pięć metry druta" -
"wojłoki" - rodzaj obuwia z filcu
"szleja" - fragment uprzęży
"fifka, lufka" - cygarniczka
"się wykopyrtnąć" - wywrócić się
"krajzega" - piła tarczowa
"hara" - samogon (negatywnie)
"wypećkać się" - zabrudzić się, zabłocić
i tyle na dzisiaj - pozdrawiam zainteresowanych

[Gość: kobieta-filolog]

Czy ten watek jeszcze jest aktualny?
Oto moja propozycja: "wyjść na dwór"

[kobieta-filolog]

chyba "wyjsc na podworko" jest jeszcze bardziej zwiazane z bialostocka gwara
niz "wyjsc na dwor"

[metey]

kobieta-filolog napisała:

> chyba "wyjsc na podworko" jest jeszcze bardziej zwiazane z bialostocka gwara
> niz "wyjsc na dwor"

"wyjść na podwórko" jest poprawne językowo, natomiast alternatywą "wyjścia na
dwór" jest chyba powszechne w d. Galicji "wyjście na pole"

[Gość: stanisław]

"rozebrać się w jakimś temacie" - podobnie jak
"dojść do ładu" - uporządkować pojęcia
"do tej pory" - do tej chwili
"nabrać w sobie","przybrać w sobie" - przytyć
"kokosić się " - kręcić się, nie usiedzieć w miejscu
n.p. krowa " opełgła", "polowała", "bydłowała" - stan rui u zwierząt

[Gość: a wiszczeć już był]

a wiszczeć juz było???

[Gość: chinagirl]

Oj, było, było wiele razy. A dla mnie przypomniałosie, że moja babcia mówiła
kiziak na młodego, rozbrykanego chłopaka (albo inne znaczenie: zierbak, czyli
źrebak).

[metey]

kiziak na młodego, rozbrykanego chłopaka (albo inne znaczenie: zierbak, czyli
> źrebak).

znam to jako określenie dla odchodów końskich

a poza tym przy okazji ...

- harkać - pluć
- harknąć - splunąć
- platforma (placforma) wóz konny o płaskiej przestrzeni ładunkowej położonej
wysoko - nad kołami - służył do przewozu drobnicy - mebli, skrzyń, beczek ...
Zazwyczaj na "balonach"
- balony - pneumatyczne ogumienie wozów konnych - zwykle od samochodów
- bort - wyjmowana deska (deski) boczne wozu konnego do przewozu materiałów
masowych - piasku, żwiru, węgla... Ułatwiało to rozładunek.
a jeśli o wozach konnych to
- hołoble - podwójne dyszle do zaprzęgu konia połączone " dugą" -
charakterystyczne dla Podlasia
- duga - wygięta w łuk gałąż, zazwyczaj brzozowa, widoczna nad koniem,
mocowana do dwóch dyszli
i tyle
pozdrawiam zainteresowanych

[Gość: piaski]

Nigdy "platforma" zawsze "placforma" (ja to słyszę sprzed lat), a
odnośnie "dugi" słowo gałąż nie jest adekwatne , bo to nie było "coś" prosto
z lasu ale "aligancko" (to tez białostockie) obrabiane ośnikiem i wyginane
przez fachowca.

[Gość: metey]

z lasu ale "aligancko" (to tez białostockie) obrabiane ośnikiem i wyginane
> przez fachowca.

Dodajmy "aligancko" wyginane na gorąco w specjalnym przyrządzie

[monia70]

a gdzie cuś
gdzie gawryc - mowic, rozmawiac, plotkowac
wóz - samochod
syry byry - bola nogi

[Gość: piaski]

Reminiscencja z niedawnej własnej wizyty u dentystki, która wyrwała mi
"chitający" się ząb. W białostockiej gwarze oznaczało to ząb, który się chwieje.
Zresztą uzywano tego czasem w określeniu - "chitać sie na huśdawce". To nie
błąd - mówiło się przez "d".

[seekup]

Cuś raczej białostockie nie jest, osobiście używam tego tylko dzięki inspiracji
znajomej z Konina.

monia70 napisała:
> a gdzie cuś

[metey]

"braha, brażka" = samogon, bimber
"zaczyn, zacier" = prapoczątek bimbru
"wodokaczka" = wieża ciśnień (przy drodze do Wasilkowa, także na kolei), także
używane w stosunku do nazwy odpłatnego poidła dla koni - (stoi odtworzone na
Siennym Rynku)

[metey]

metey napisał:
> "wodokaczka" = wieża ciśnień (przy drodze do Wasilkowa, także na kolei),
także
>
> używane w stosunku do nazwy odpłatnego poidła dla koni - (stoi odtworzone na
> Siennym Rynku)

Boże broń - to nie jest odniesienie do bieżącej sytuacji politycznej!

[metey]

"zagoń tych kurów nazad" - bez komentarza
"pistonki" - kapiszony
"barachło" - byle co, bezwartościowa rzecz
"utytłać się" - zabrudzić się
" a o co sie rozchodzi?" - o co chodzi?
"rozebrać się", "dojść do ładu" - zrozumieć
- tyle