mister1
12.09.06, 17:39
W H o l a n d i i ruch faszystowski znalazł się początkowo pod wpływem f.
włoskiego, lecz rychło i niemieckiego nazizmu, co znalazło wyraz w samej jego
nazwie: N a r o d o w o - S o c j a l i s t y c z n y R u c h H o l e n d e r
s
k i (NSB; Nationaal-Socialistische Beweging der Nederlanden), chociaż
początkowo nie był antysemicki, a nawet przyjmował Żydów w szeregi partii;
jego
założycielem (1931 w Utrechcie) był kombatant I wojny światowej, dr inż.
Anton
Adriaan M u s s e r t (1894-1946), należący uprzednio do partii liberalnej;
nawiązujący do patriotycznych tradycji morskiego imperium Holandii w XVII w.,
i
uznający chrześcijaństwo za jedną z podstaw narodowej egzystencji, program
NSB
ograniczał się zrazu do ogólnikowych postulatów silnego rządu, przestrzegania
narodowego poczucia godności osobistej, wprowadzenia porządku i dyscypliny w
życiu społecznym, politycznym i gospodarczym, solidarności międzyklasowej,
priorytetu interesów narodowych nad partykularnymi i grupowych nad
jednostkowymi, utworzenia korporacji i wprowadzenia planowania gospodarczego;
głównym organem prasowym NSB był haski dziennik \"National Dagblad\"
redagowany
przez Rosta van T o n n i n g e n a ; liczebność NSB dosięgła 47 000 w 1936,
następnie spadła do 30 000; najwyższy wynik (7,9 %) uzyskał w wyborach do
parlamentów prowincjonalnych 1935, lecz do Stanów Generalnych już tylko 4,2
%;
zupełnym marginesem były 2 konkurencyjne ugrupowania: wzorowany na modelu
włoskim Czarny Front (Schwarze Front) Arnolda Meyera, który następnie
przekształcił się w Nationaal Front, i jawnie prohitlerowska
Narodowosocjalistyczna Partia Pracy Niderlandów (Nationaalsocialisstische
Nederlandse Arbeitpartij) E.H. van Rapparda; również NSB nawiązał kontakty z
NSDAP (audiencja Musserta u Hitlera 16 XI 1936) i SS; już 1934 władze
państwowe
wydały zakaz przynależności do NSB urzędników państwowych, zwalczały go
również
wszystkie Kościoły; 19 IV 1940 władze holenderskie zdelegalizowały NF i
internowały prewencyjnie 31 działaczy NSB (lecz bez Musserta), z van
Tonningenem na czele, jednak podczas napaści Niemiec na Holandię nie
zanotowano
żadnych przypadków zdrady ze strony żołnierzy - członków NSB; również Mussert
potępił i usunął z partii ok. 100 członków cywilnych, przebywających już od
dawna w Niemczech, a uczestniczących w dywersyjnych atakach niemieckich
spadochroniarzy; podczas okupacji Mussert zaczął żywić nadzieję zbudowania
\"Wielkiej Holandii\" (po anektowaniu Flandrii), jako niepodległego państwa
pozostającego w sojuszu z III Rzeszą, i pod jego prezydenturą; liczba
członków
NSB wzrosła VI 1941 do 100 000; VIII 1941 zostały utworzone paramilitarne
sztafety Weer Afdeling (WA), jako odpowiednik SA i Nederlandse SS, a Mussert
przybrał tytuł \"wodza\" (De Leider) ruchu; dzięki H. Himmlerowi holenderskie
SS uniezależniło się od NSB i Musserta, mimo jego skarg do Hitlera, i
prowadziło propagandę \"wielkogermańską\"; stopniowo Mussert przestał również
panować nad tymi szeregowymi członkami NSB, którzy czynnie współpracowali z
niemiecką policją i uprawiali szpiegostwo; partia przejęła wówczas od NSDAP
antysemityzm i zaczęła brać udział w ekscesach wobec ludności żydowskiej; VII
1940 uformowano pierwszy pułk holenderski Waffen-SS, a 1941 - 2 legiony
(Nederlande i Nord-West), walczące na froncie wschodnim, w sile ok. 25 000
ochotników, z których poległo 10 000; iluzje mocarstwowe Musserta, który
nadal
sprzeciwiał się planom przyłączenia Holandii do Niemiec, a w których umacniał
go (stosujący umiarkowany kurs) Komisarz Rzeszy Artur Seyss-Inquart,
rozwiewał
dość ostrożnie sam Hitler w rozmowie XII 1942, nie godząc się także na
mianowanie go szefem kolaboracyjnego rządu, a jedynie uznając w nim \"wodza
narodu holenderskiego\"; przeciwny polityce Komisarza, okupacyjny szef SS i
policji, Hans Rauter popierał przeciwko Mussertowi, rywalizujących z nim
przedstawicieli radykalnego skrzydła NSB: van Tonningena, C. van Geelkergena
i
szefa Nederlandse SS - J.H. Feldmayera, którym powierzał funkcje
ministerialne;
XII 1944 Mussert skierował do Hitlera memorandum zawierające koncepcję Ligi
Narodów Germańskich, które pozostało bez odpowiedzi, i do końca okupacji nie
uzyskał żadnego udziału we władzy.