Ciekawy artykul

[kerstink]

72.14.207.104/search?q=cache:_63BNmyoPuAJ:eduseek.interklasa.pl/sciaga/praca.php%3Fidp%3D715+larwa+w%C4%99druj%C4%85ca+skorna+leczenie&hl=pl&gl=pl&ct=clnk&cd=6
Niestety to tylko kopia, a oryginalu juz nie ma.
K.

[kerstink]

Pasożytnictwo - jedna z form cudzożywności
Nie licząc stawonogów, czasowych pasożytów zewnętrznych, około 180 gatunków
zwierząt bezkręgowych zasługuje na miano pasożytów człowieka. Znaczna ich część
to pasożyty obligatoryjne, bezwzględne, dla których pasożytniczy tryb życia jest
jedynym, jaki mogą prowadzić. Inne jako pasożyty względne, przygodne,
fakultatywne wnikają do człowieka tylko w pewnych sprzyjających okolicznościach,
np. pełzaki glebowe grupy Limax. Znaczna liczba pasożytów człowieka to pasożyty
swoiste, zaadaptowane w ciągu wielowiekowego rozwoju filogenetycznego do
określonego gatunku żywiciela i biotopu. Niektóre natomiast to pasożyty dla
człowieka nieswoiste, przypadkowe. Swoistość w wyborze żywiciela jest zresztą
względna; są pasożyty polihostalne, mało wybredne, które rozwijają się w
szerokim kręgu żywicieli. Inne, jako pasożyty monohostalne, występują wyłącznie
u jednego żywiciela. Biotop, miejsce bytowania w zaatakowanym żywicielu jest
przeważnie określony. Mówi się o pasożytach zewnętrznych i wewnętrznych, a wśród
nich o pasożytach przewodu pokarmowego, pasożytach krwi i tkanek. W
rzeczywistości pasożyty zajmują ściśle zdefiniowane siedlisko ekologiczne.
Niekiedy zabłąkany pasożyt trafia do tkanki, która nie jest gotowa go przyjąć.
Kliniczne następstwa lokalizacji pasożyta w nieodpowiednim dla niego biotopie są
zwykle poważne. Obok pasożytów zabłąkanych istnieją pasożyty pozorne, których
obecność w organizmie człowieka nie wiąże się z faktem pasożytowania. Są to
przeważnie zwierzęta przechodzące tranzytem przez przewód pokarmowy człowieka,
np. jaja pasożyta roślin - mątwika buraczanego, jaja lub postacie dojrzałe
roztoczy zanieczyszczających środki spożywcze, m.in. rozkruszka serowego lub
jaja motylicy wątrobowej, spożyte przypadkowo z zarażoną wątrobą zwierzęcą.
Rozmaitość form związku pasożyta z żywicielem sprawia, że współżycie człowieka z
żywym organizmem bezkręgowym może układać się w poszczególnych przypadkach
inwazji w sposób diametralnie odmienny. W konsekwencji tego u jednego żywiciela
ten sam pasożyt może być patogenny, u innego - nie. A w związku z tym może
posiadać istotne, niewielkie lub żadne znaczenie kliniczne. Chorobotwórczość nie
jest nieodzownym atrybutem pasożytnictwa. Na miano pasożytów zasługują, bowiem
również te, które jedynie w sporadycznych przypadkach inwazji wywołują widoczne
zmiany chorobowe. Występowanie objawów będących wyrazem chorobotwórczości
pasożyta wiąże się często w sposób bezpośredni z przebiegiem inwazji. Pojęcie
inwazji ma dwa znaczenia:
Jedno zawężone i rzadziej stosowane traktuje inwazję tylko jako proces wnikania
postaci inwazyjnej pasożyta do żywiciela.
Drugie przyjęte powszechnie uważa się inwazję za stan zarażenia, obecność
pasożyta w organizmie żywiciela, a więc za proces ciągły, posiadający własny
rytm i zależny od aktualnego układu sił żywiciel - pasożyt.
Cykl rozwojowy pasożyta, odbywający się w żywicielu, decyduje o liczbie i
lokalizacji pasożytów. Jednym z wielu przykładów może być przebieg włośnicy, w
którym inwazyjne larwy otorbione wzrastają do jelitowych postaci dojrzałych, a
te z kolei dają początek tysiącom postaci larwalnych, wędrujących i
osiedlających się w tkance mięśniowej. Rytm inwazji charakteryzuje się wyjątkową
48 lub 72 godzinną cyklicznością w zimnicy.
Zachwianie równowagi żywiciel - pasożyt, zarówno w jednymi jak i w drugim
kierunku, sprzyja rozwojowi inwazji lub ją hamuje. Przykłady gwałtownego rozwoju
pasożytów z chwilą obniżenia się sił odpornościowych żywiciela występują w
pneumocystodozie, pełzakowicy, strongyloidozie. Do grupy zjawisk hamowania
inwazji można zaliczyć korzystny wpływ diety wysokobiałkowej na przebieg
lambliozy, owsicy lut inwazji tęgoryjca.
Mało znany jest fakt, że znaczna liczba inwazji kończy się samoistnym
wyleczeniem. W inwazji pierwotniaków przewodu pokarmowego. Któreś z kolei
wahanie liczebności populacji może kończyć się całkowitym jej wyginięciem w
niektórych przypadkach. W robaczycach inwazja kończy się zwykle w sposób
naturalny z chwilą śmierci pasożyta (np. w glistnicy w ciągu roku). Istnieje
pewna liczba gatunków robaków pasożytniczych, których długość życia jest znaczna
(przywry wątrobowe) lub ograniczona długością życia żywiciela (tasiemiec
nieuzbrojony), W niektórych robaczycach, np. hymenolepidozie, owsicy,
strongyloidozie, inwazja może utrzymywać się latami dzięki zjawisku autoinwazji.
Prawdopodobnie zjawisko to występuje również w inwazjach pierwotniaków
jelitowych. Jest ono jednakże niedostatecznie poznane, podobnie jak zjawiska
związane z reinwazją (zarażeniem powtórnym po pewnym czasie od inwazji
pierwotnej) lub superinwazją (zarażeniem dodatkowym w trakcie już istniejącej
inwazji).
Proces chorobowy w chorobach inwazyjnych jest odbiciem przebiegu inwazji,
wywołanych przez pasożyta zmian patologicznych oraz indywidualnej reaktywności
żywiciela. Inwazja pasożytów może być objawowa, skąpo objawowa lub bezobjawowa.
Wyraźnie objawowy przebieg inwazji nie jest zjawiskiem częstym. W większości
inwazji stosunek liczby osób z objawami do osób zarażonych wyraża się ułamkiem o
dość niskim liczniku. Przypomina to zjawisko góry lodowej, której tylko część
jest widoczna, wystając ponad powierzchnię wody,
Kliniczna wartość inwazji powinna być w każdym przypadku oceniana indywidualnie,
z uwzględnieniem aktualnego stanu chorego.

PATOGENEZA CHORÓB INWAZYJNYCH

Zwierzęcy czynnik etiologiczny nadaje patogenezie chorób inwazyjnych dość
szczególny charakter.
Po pierwsze, głębsze zaburzenia równowagi pasożyt — żywiciel należą raczej do
wyjątków niż do reguły. Ten stan rzeczy jest wynikiem długiego okresu wzajemnej
adaptacji, która w sposób naturalny eliminuje te układy pasożyt - żywiciel,
które doprowadzają do zgonu żywiciela, a tym samym do likwidacji pasożyta.
Istnieje pogląd, że im jest krótszy związek filogenetyczny pasożyta z
żywicielem, tym pasożyt jest bardziej patogenny. Za tego rodzaju poglądem
przemawiają również obserwacje o bardziej patogennym działaniu pasożytów wśród
żywicieli przypadkowych lub przy lokalizacji pasożyta w nietypowym biotopie.
Po drugie, zjawiska patogenne w chorobach inwazyjnych mają charakter i przebieg
odmienny od spotykanego w chorobach zakaźnych. Ten fakt z kolei wynika ze
szczególnych cech pasożyta, jego morfologii i metabolizmu oraz szeregu zjawisk
ekologicznych i inwazjo logicznych. Na przykład duże wymiary ciała pasożytów
tkankowych są nierzadko przyczyną poważnych uszkodzeń mechanicznych. Produkty
przemiany materii pasożytów wydają się być mniej toksyczne od produktów
przemiany materii organizmów niższych, np. bakterii; częściej jednak
doprowadzają do reakcji uczuleniowych. Tym ostatnim sprzyja okoliczność nieraz
wieloletniego oddziaływania pasożytniczego czynnika etiologicznego na żywiciela.
Niektóre gatunki pasożytów w kolejnych stadiach rozwojowych w organizmie
człowieka zajmują odmienne biotopy, stwarzając przez to zmienny obraz
mechanizmów patogenetycznych (glistnica, włośnica).
Uwzględniając związek przyczynowy zmian i czas ich występowania. Patogenne
działanie pasożytów można podzielić na bezpośrednie lub pośrednie. Może ono być
wywołane na drodze mechanicznej lub chemicznej, włączając w to działanie
toksyczne i alergiczne. Działanie patogenne uwidacznia się w zmianach
miejscowych, narządowych lub ogólnoustrojowych. Należy jednak podkreślić, że w
tak złożonym zjawisku, jakim jest efekt patogenny inwazji pasożytniczych, każda
próba generalizacji zjawisk i szczegółowej ich klasyfikacji będzie mniej lub
więcej sztuczna, Z tego też względu przy omawianiu zjawisk patogennych w
chorobach inwazyjnych trudno inaczej wprowadzić w istotę rzeczy, jak posługując
się przykładami. Mechaniczne działanie patogenne o charakterze bezpośrednim może
być wynikiem dużych rozmiarów pasożyta lub szczególnej lokalizacji pasożyta.
Uszkodzenie ciągłości skóry lub błon śluzowych może doprowadzić do wtórneg

[kerstink]

Uszkodzenie ciągłości skóry lub błon śluzowych może doprowadzić do wtórnego
zakażenia bakteryjnego. Dodatkowe zakażenie bakteryjne może również rozwinąć się
wewnątrz ropnia pełzakowego lub bąblowca.
Problem współwystępowania inwazji pasożytniczych i zakażenia bakteryjnego lub
wirusowego sięga w dziedzinę zjawisk biocenotycznych, stosunkowo mało dotąd
poznanych.
Oddziaływanie toksyczne produktów przemiany materii pasożytów było przez wiele
lat przeceniane na niekorzyść zjawisk alergicznych, Im bardziej są poznawane
zjawiska immunologiczne, tym mniej jest takich przykładów bezpośredniego
toksycznego oddziaływania pasożytów, jak występowanie objawów mózgowych w
śpiączce afrykańskiej i napadów gorączki w zimnicy. Problem zubożenia żywiciela
w istotne dla życia substancje jest niezwykle ważny na terenach przeludnionych,
wśród populacji o niskim standardzie życiowym. Zubożenie żywiciela dokonuje się
na drodze zwiększonej utraty białek i krwi, zaburzeń wchłaniania substancji
odżywczych i współzawodniczenia pasożyta i żywiciela w zakresie wykorzystywania
niektórych substancji. Skutki niedoborów innych substancji nie zawsze są tak
jaskrawe. Na przykład kilkanaście glist zużywa dziennie 4 g substancji
białkowych-Jest to ilość łatwo wyrównywana przy diecie bogatej w białko, lecz
stanowi poważny uszczerbek u osobnika, u którego białko stanowi tylko 2%
pożywienia, a jego dzienna podaż zamyka się w granicach 35 — 50 g. Zaburzenia
wchłaniania często pogłębiają niedożywienie w zakresie białek (glistnica) i
witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (lamblioza). Do zmniejszonego wchłaniania
dochodzi drogą zaburzeń w wydzielaniu enzymów trawiących (tasiemczyca)
zmniejszenia powierzchni chłonnej (lamblioza) i przyspieszenia pasażu jelitowego
(pełzakowica). Utrata krwi i białka, głównie z przewodu pokarmowego i układu
moczowego, może dodatkowo pogłębiać zespoły niedożywienia. Na drodze bardziej
skomplikowanej następuje ucieczka białka i potasu z uszkodzonej tkanki
mięśniowej, doprowadzając we włośnicy do głębokich zaburzeń metabolicznych.
Wielostronne, zubożające działanie pasożytów może na drodze sprzężenia zwrotnego
wpłynąć niekorzystnie na przebieg inwazji lub być przyczyną dodatkowych powikłań.
Niedobory w zakresie substancji istotnych dla życia są tylko jednym z elementów
wyrażających udział żywiciela w kształtowaniu się ostatecznego efektu
patogennego. Pozostałymi elementami są wiek żywiciela, jego odporność,
współistniejące schorzenia i indywidualna reaktywność. Inwazje w wieku
dziecięcym mogą mieć przebieg odmienny. Powodem tego jest niepełne wykształcenie
mechanizmów odpornościowych dziecka, skłonność do reakcji hiperergicznych
zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne oraz niezupełnie sprawny i skorelowany
układ nerwowy. W następstwie inwazji pasożytniczych na ogół nie wytwarza się
całkowita odporność na reinwazję, niemniej jednak pewne elementy odporności
nabytej lub odporności śródzakaźnej w sposób decydujący mogą wpłynąć na
kształtowanie się inwazji i na obraz kliniczny. Charakterystycznym przykładem
związku przyczynowego pomiędzy chorobą inwazyjną a zmniejszeniem odporności
ogólnej żywiciela są inwazje objawowe.
Niezależnie od schorzeń współistniejących dużą rolę w kształtowaniu się efektu
patogennego i obrazu klinicznego odgrywają indywidualne właściwości organizmu
żywiciela. Dotyczą one głównie gotowości do reagowania odczynem hiperergicznym,
rozkojarzenia wegetatywnego (stygmatyzm wegetatywny Bergmanna) i negatywnych
predyspozycji psychicznych (amebofobia, obłęd pasożytniczy).

ZASADY ROZPOZNAWANIA CHORÓB INWAZYJNYCH

Mało charakterystyczny obraz kliniczny chorób inwazyjnych sprawia, że podstawą
rozpoznania większości inwazji jest bezpośrednie stwierdzenie obecności
pasożyta. Jest ono zwykle łatwe w inwazjach przewodu pokarmowego lub krwi, W
inwazjach pasożytów tkankowych często sięga się do metod pośrednich, np.
serologicznych lub radiologicznych.

Szansę znalezienia i poprawnej identyfikacji pasożyta drogą badania
laboratoryjnego zależą od 3 elementów:
1) wyboru właściwego materiału do badania,
2) wyboru odpowiedniej metody badania,
3) kwalifikacji i doświadczenia osoby badającej.

Pod określeniem — właściwy materiał kryje się nie tylko jego rodzaj i ilość, ale
również inne cechy, jak np.: świeży lub odpowiednio zakonserwowany materiał.
Wybór metody badania zależy od celu, jakiemu badanie ma służyć. Do badań
rutynowych wybiera się metody najbardziej uniwersalne. Poszukiwanie
pierwotniaków wymaga stosowania protozoologicznych metod badania, np.
rozpoznanie przynależności gatunkowej pełzaków jest możliwe jedynie wówczas, gdy
jest uwidoczniona charakterystyczna struktura jądra pasożyta. Zestaw metod do
badania kontrolnego po leczeniu konkretnej inwazji powinien uwzględniać metodę
najbardziej do tego celu przydatną, np. hodowlę larw w kale w inwazjach
tęgoryjców. W inwazjach pasożytniczych jedno badanie może okazać się
niewystarczające z uwagi na występującą niekiedy okresowość pojawiania się
większej liczby pasożytów lub ich jaj (owsica) pasożytowanie form niedojrzałych
niezdolnych do produkcji jaj (fascjoloza, glistnica), czasowe zahamowanie
płodności pasożyta pod wpływem leku (inwazja włosogłówki). Z pośrednich metod
wykrywania obecności pasożytów na pierwszym miejscu należy wymienić metody
serologiczne i immunoserologiczne.
W rozpoznawaniu inwazji pasożytniczych są również pomocne dodatkowe badania
laboratoryjne, np. badanie elektroforetyczne białek krwi (włośnica, leiszmanioza
trzewna), badanie scyntygraficzne wątroby (ropień pełzakowy, bąblowica)i badanie
radiologiczne przewodu pokarmowego famoebomafa, obecność glist lub tasiemca) i
klatki piersiowej (bąblowica, pneumocystodoza, paragonimoza). Stwierdzenie
eozynofilii często naprowadza na myśl chorobę inwazyjną. Eozynofilia krwinek
kwasochłonnych, występuje w inwazjach pasożytów tkankowych (włośnica, zespół
larwy trzewnej wędrującej) lub w inwazjach wywołujących odczyny alergiczne
(lamblioza, glistnica).
Ważną pomocą w ustaleniu rozpoznania jest wywiad od chorego, poszerzony o
elementy istotne dla ewentualnej choroby inwazyjnej. Dotyczą one np. uboju nie
kontrolowanego (włośnica), zwyczaju spożywania surowego mięsa (tasiemczyce),
zwierząt chorych w otoczeniu (toksoplazmoza), pobytu w zamkniętym zakładzie
dziecięcym (lamblioza, owsica, hymenolepidoza).
We wszystkich tych przypadkach, gdy chory przebywał w krajach o odmiennych
warunkach klimatycznych i sanitarnych, odpowiedź na pytanie: „Unde venis?" (Skąd
przybywasz?) Pozwala poszerzyć listę chorób zakaźnych i inwazyjnych
podejrzewanych u chorego o tzw. choroby egzotyczne.
Pod nazwą choroby egzotyczne rozumie się choroby obce, przywleczone do kraju.
Należą do nich choroby zakaźne i inwazyjne o zasięgu ograniczonym do krajów
tropikalnych (np. żółta gorączka, choroba Chagasa, śpiączka afrykańska,
onchocerkoza) oraz te spośród kosmopolitycznych, które zostały zlikwidowane w
Europie Środkowej, a nadal są plagą krajów tropikalnych (cholera, zimnica,
inwazje tęgoryjca). Niezależnie od tego prawdopodobieństwo zachorowania na
bardziej pospolite choroby zakaźne i inwazyjne (dur brzuszny, paradury,
czerwonka bakteryjna, hymenolepidoza, strongyloidoza, glistnica) jest większe w
krajach rozwijających się, w których warunki sanitarne są niedostateczne.
W chorobach inwazyjnych o przebiegu gwałtownym wczesne ustalenie właściwego
rozpoznania znacznie zwiększa szansę uratowania chorego. Wczesne poprawne
rozpoznanie inwazyjnej choroby egzotycznej jest również ważne ze względów
epidemiologicznych (zimnica, hymenolepidoza).

[kerstink]

ZASADY LECZENIA CHORÓB INWAZYJNYCH
W terapii chorób inwazyjnych zasadniczą rolę odgrywa leczenie przyczynowe,
prowadzące do likwidacji pasożyta za pomocą zabiegu chirurgicznego lub
chemioterapii.

Leczenie chirurgiczne chorób inwazyjnych staje się aktualne wówczas gdy pasożyty
wzrastają do znacznych rozmiarów (bąblowiec), lokalizują się w narządach o
szczególnym znaczeniu (wągry w mózgowiu lub wędrujące larwy nicieni w gałce
ocznej), lub też sprowadzają powikłania wymagające interwencji chirurgicznej,
np. niedrożność jelit, zaczopowanie przewodu żółciowego lub trzustkowego
perforacja jelit; zapalenie wyrostka robaczkowego spowodowane przez glisty,
pęknięcie śledziony w zimnicy, pęknięcie ropnia pełzakowego lub bąblowca.
Interwencji chirurga wymagają również późne następstwa choroby inwazyjnej, np.
słoniowacizna kończyn dolnych lub worka mosznowego, zespół hepato i
splenomegalii w schistosomatozie.

Farmakologiczne leczenie przyczynowe dzięki postępowi w zakresie chemioterapii
nie jest obecnie tak niebezpieczne, jak np. przed 20 laty. Niemniej jednak
większość preparatów należy nadal do leków silnie działających, wymagających
rozważnego stosowania. Leki przeciwpasożytnicze należą do grupy środków
cytotoksycznych (atebryna, chloro-china, emetyna), inhibitorów enzymatycznych
(niklosamid, tetramisol, pyrimetamina), środków drażniących (hexylresorcinol)
lub neurotoksycznych (związki piperazyny). Działanie pokaźnej liczby leków,
wykrytych przeważnie doświadczalnie, jest bliżej nieznane (befenium,
metronidazol, związki cynowe).
W myśl zasady ”primum non nocere” przed przystąpieniem do leczenia
farmakologicznego należy postawić dwa pytania:
1) czy inwazja pasożytnicza w danym przypadku wymaga stosowania leku?
Jeżeli tak,
2) jaki lek będzie w tym konkretnym przypadku najbardziej odpowiedni?

Odpowiedź na pytanie pierwsze powinna być wynikiem rozważenia wskazań
klinicznych i epidemiologicznych oraz przeciwwskazań do stosowania środków
przeciwpasożytniczych.
Wskazania kliniczne są zależne od gatunku i lokalizacji pasożyta, intensywności
inwazji, następstw inwazji oraz klinicznego stanu pacjenta. Ze względu na
aktualną lub potencjalną szkodliwość leczeniu podlegają następujące inwazje
rodzime: lamblioza, rzęsistkowica. zimnica, teniarynchoza, tasiemczyca,
hymenolepidoza, glistnica, świerzb. Inne inwazje rodzime (pełzakowica,
toksoplazmoza, owsica, włośnica) wymagają leczenia przyczynowego w przypadkach
objawowych, powikłanych lub o znacznej intensywności inwazji.
Względy epidemiologiczne przemawiają za tym, aby każdy wykryty przypadek inwazji
pasożytniczej był leczony. Toksyczność środków przeciwpasożytniczych i względy
praktyczne znacznie ograniczają liczbę chorób inwazyjnych, które podlegają
leczeniu ze wskazań epidemiologicznych. Należą do nich lamblioza, tasiemczyca
hymenolepidoza, strongyloidoza, świerzb, W szczególnych sytuacjach może
zachodzić potrzeba masowego leczenia; prowadzącego do likwidacji i innych
inwazji (np.: owsicy w zakładach zamkniętych, inwazji tęgoryjca u osób
przeznaczonych do prac ziemnych lub do pracy w kopalni).
Przeciwwskazania do stosowania środków przeciwpasożytniczych najczęściej są
dyktowane stanem zdrowia pacjenta. Unika się stosowania jakichkolwiek leków
przeciwpasożytniczych w ciąży, u osób wyniszczonych oraz w trakcie
współistniejących chorób o przebiegu ostrym, gorączkowym Zaleca się zachowanie
szczególnej ostrożności przy leczeniu dzieci do 2 lat, matek karmiących i osób
starszych.
Przeciwwskazania do stosowania danego preparatu mogą wynikać z właściwości leku
lub wrażliwości pacjenta na dany lek (np.: nietolerancji związków piperazyny).
Dobór odpowiedniego leku przeciwpasożytniczego jest uwarunkowany skutecznością i
toksycznością preparatu oraz wskazaniami i przeciwwskazaniami ze strony
pacjenta. W sytuacjach, w których istnieje kilka środków o podobnej
skuteczności, z zasady rozpoczyna się leczenie preparatem mniej toksycznym. W
inwazjach mieszanych rozpoczyna się leczenie od glistnicy, gdyż glisty pobudzone
działaniem niewłaściwego leku mogą być przyczyną poważnych powikłań. Na ogół
unika się stosowania po raz drugi leku, który już raz u danego pacjenta okazał
się nieskuteczny.
Nowoczesne środki przeciwpasożytnicze na ogół nie wymagają przygotowania
chorego. Niemniej jednak przy stosowaniu leków silniej działających konieczne
jest leżenie w łóżku. Oszczędzający tryb życia i zaniechanie wysiłków fizycznych
jest wskazane przy przeprowadzeniu kuracji w tasiemczycy lub glistnicy.
Przemawia za tym możliwość wystąpienia objawów ubocznych. W inwazjach
pasożytniczych towarzyszące kuracji objawy uboczne mogą być wynikiem toksycznego
działania leku, albo też skutkiem rozpadu lub wydalania pasożyta. Kurczowe bóle
brzucha nierzadko są związane z procesem wydalania z przewodu pokarmowego
pasożytów większych rozmiarów (strobila tasiemca, kłąb glist). Objawy
alergiczne, w tym również odczyn Jarischa-Herxheimerar mogą być spowodowane
nagłym uwalnianiem alergenów z uszkodzonych lub martwych pasożytów. Zjawiska te
występują w lambliozie leczonej włośnicy.
Prawidłowa ocena wyników leczenia wymaga nie tylko właściwego doboru materiału i
metod badania parazytologicznego, lecz także poprawnego określenia terminu i
częstotliwości badania kontrolnego. Są one podane w części szczegółowej.
W niektórych inwazjach wyleczenie w sensie klinicznym nie pokrywa się z
wyleczeniem w sensie parazytologicznym, tj. usunięciem pasożytów, np. we włośnicy.
Niezależnie od leczenia przyczynowego choroby inwazyjne wymagają leczenia
objawowego i rehabilitacyjnego, prowadzonego w myśl zasad internistycznych. Może
ono dotyczyć zarówno wyprowadzenia chorego ze wstrząsu toksycznego lub
anafilaktycznego (włośnica, zimnica, bąblowica), jak i usuwania i wyrównywania
mniej naglących skutków inwazji. Istotną sprawą jest odpowiednie wyrównywanie
zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i białkowej (włośnica) niewydolności
oddechowej, niedoboru żelaza, braku witaminy. Właściwa pielęgnacja ciężko
chorego (włośnica) jest nieodzowną częścią postępowania leczniczego.
Związane z leczeniem postępowanie zapobiegawcze polega na chemioterapii i
ograniczeniu możliwości reinwazji. Przykładem chemioterapii profilaktycznej jest
regularne pobieranie leków przeciwmalarycznych na terenach endemicznych dla
zimnicy lub okresowe podawanie leków przeciwko owsikom.
Równoczesne leczenie wszystkich zarażonych zmniejsza możliwość reinwazji
pasożytów szerzących się na drodze kontaktowej. W końcu pouczenie pacjenta, w
jaki sposób można unikać chorób inwazyjnych (np. owsicy, glistnicy), daje na
ogół lepsze i bardziej trwałe efekty aniżeli wielokrotne powtarzanie kuracji.

[kerstink]

ZASADY EPIDEMIOLOGII I ZAPOBIEGANIA CHOROBOM INWAZYJNYM
Epidemiologia chorób inwazyjnych ma dość specyficzny charakter, uwarunkowany
różnorodnością zjawisk biologicznych związanych z pasożytem, żywicielem i ich
środowiskiem. Zgodnie z zasadami klasycznej epidemiologii proces epidemiczny w
chorobach inwazyjnych składa się z trzech elementów: 1) źródła inwazji, 2)
mechanizmu przenoszenia pasożyta i 3) podatnej na inwazję populacji.
Źródłem inwazji jest zarażony pasożytem człowiek lub zwierzę (choroba
odzwierzęca). W szerszym znaczeniu źródłem inwazji są również przedmioty i
substancje zawierające inwazyjne postacie pasożyta. Źródłem inwazji
niekoniecznie musi być chory człowiek; jest nim częściej bezobjawowy nosiciel.
Źródłem inwazji mogą być zarówno zwierzęta domowe, jak i żyjące w otoczeniu
człowieka zwierzęta synantropijne lub zwierzęta dziko żyjące. Zwierzęta dzikie
stanowią często rezerwuar pasożytów trudny do wykrycia i do opanowania.
Źródło inwazji wraz z jego otoczeniem, w którym aktualnie szerzy się lub może
szerzyć się choroba inwazyjna, stanowi ognisko inwazji. Może nim być pojedynczy
człowiek, zwierzę, grupa ludzi lub zwierząt. W inwazjach występujących
powszechnie (owsica) o ognisku mówi się wówczas, gdy liczba zarażonych osobników
w danej populacji przekracza pewną przeciętną. Świadczy to o istnieniu warunków
dogodnych dla szerzenia się pasożyta oraz o konieczności interwencji epidemiologa.
Mechanizm przenoszenia jest zjawiskiem złożonym. Składa się on z takich jak:
sposób uwalniania się pasożyta z organizmu człowieka lub zwierzęcia, obecność
pasożyta w środowisku zewnętrznym, droga przenoszenia się do nowego żywiciela
oraz wrota inwazji. Elementy te z kolei zależą od różnorodnych czynników
geograficznych (wysokość nad poziomem morza, ukształtowanie terenu),
klimatycznych (średnia temperatura dnia, ilość opadów), ekologicznych (szata
roślinna, występowanie odpowiednich przenosicieli), etnograficznych (zwyczaje i
wierzenia), sanitarnych (higiena osobista i otoczenia) i ekonomicznych (warunki
życia).
Trzecie ogniwo procesu epidemicznego stanowi podatna na zarażenie populacja
ludzi i zwierząt. Możliwości sztucznego uodparniania populacji przeciwko
chorobom inwazyjnym są znikome w porównaniu z ostrymi chorobami bakteryjnymi lub
wirusowymi. Inwazje pasożytów tkankowych (zimnica, włośnica) niewątpliwie
zmniejszają podatność żywiciela na ponowne zarażenie, lecz tego rodzaju
odporność nie ma praktycznego znaczenia. Większe praktyczne znaczenie ma ogólna
niespecyficzna odporność populacji oraz splot zjawisk i okoliczności, które
doprowadzają do masowego kontaktu postaci inwazyjnej z żywicielem.
Z poszczególnymi fazami procesu epidemicznego wiążą się podstawowe kierunki
profilaktyki i masowego zwalczania inwazji pasożytniczych. Dążą one do
przerwania procesu epidemicznego we wszystkich jego dostępnych ogniwach.
Aktualna sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób inwazyjnych w Polsce jest
wypadkową naszego położenia geograficznego, zachodzących zmian społecznych i
ekonomicznych, poziomu świadomości społecznej oraz działalności pracowników
resortu zdrowia. Do inwazji pasożytniczych, które zostały w Polsce zlikwidowane,
należy zaliczyć zimnicę. Dokonane przeobrażenia gospodarcze, socjalne i
sanitarne na wsi sprawiły, że takie inwazje, jak glistnica i zarażenie
włosogłówką, powoli zanikają. Ograniczenie domowego nie kontrolowanego uboju
nierogacizny przyczyniło się do zmniejszenia liczby epidemii włośnicy. Natomiast
wzrasta liczba nosicieli tasiemca, co wiąże się ze zwiększonym spożyciem surowej
wołowiny, mało skutecznym zabezpieczeniem ścieków oraz łatwiejszym i częstszym
kontaktem ludności miejskiej z terenami, na których hoduje się bydło. Do inwazji
pasożytniczych obecnie łatwiej rozprzestrzeniających się należą inwazje
kontaktowe: owsica, lamblioza, rzęsistkowica, świerzb. Szerzeniu się tych
inwazji sprzyjają procesy urbanizacji i uprzemysławiania kraju, prowadzące do
zwiększania się bezpośrednich kontaktów między ludźmi, często o odmiennych
nawykach higienicznych. Egzotyczne inwazje pasożytnicze stanowią coraz bardziej
aktualny problem nie tylko kliniczny, lecz także sanitarny.
W dochodzeniach epidemiologicznych istotną rolę odgrywa zgłaszanie chorób
zakaźnych przez lekarzy. Do chorób inwazyjnych podlegających obecnie obowiązkowi
zgłaszania do właściwej terenowej stacji sanitarno-epidemiologicznej należą:
pełzakowica, świerzb, tasiemczyce wraz z wągrzycą, toksoplazmoza, włośnica,
zimnica. W odniesieniu do pełzakowicy i toksoplazmozy zgłasza się ze względów
praktycznych tylko te przypadki, które wymagają leczenia.
Bliższa współpraca lekarza leczącego z epidemiologiem jest szczególnie istotna w
zwalczaniu takich ognisk inwazji, jak: zimnica, pneumocystodoza, pierwotne
pełzakowe zapalenie mózgu, hymenolepidoza, włośnica i świerzb.

[kerstink]

RODZAJE PASOŻYTÓW ZWIERZĄT I CZŁOWIEKA


PEŁZAKOWICA

Pełzakowica jest schorzeniem pasożytniczym, wywołanym pełzakiem czerwonki.
Występuje zarówno w strefie podzwrotnikowej, jak i w klimacie umiarkowanym.
Szczególnie dobre warunki rozwoju znajduje pełzak w klimacie gorącym, wilgotnym,
wśród populacji o niskiej kulturze sanitarnej. W Polsce jest schorzeniem
stosunkowo rzadkim i występuje przede wszystkim u osób powracających ze strefy
tropikalnej. Opisywane są również przypadki pełzakowicy „rodzimej".
Rezerwuarem zarazka jest człowiek i nosiciel, a głównym źródłem zakażenia są
zanieczyszczone wody, jarzyny, owoce oraz inne produkty żywnościowe, stanowiące
,,pomost" między środowiskiem ludzkim, wydalającym cysty, a zdrowym osobnikiem,
spożywającym je bez uprzednich zabiegów odkażających. Bezpośrednie zakażenie
człowieka od człowieka jest rzadkie. Również zakażenia rodzinne w środowisku
przestrzegającym elementarnych zasad higieny są wyjątkowe. Jedyną zakaźną formą
pełzaka jest cysta. Formy wegetatywne giną w kwaśnym środowisku soku żołądkowego,
Aktywność ogniska endemicznego pełzaka jest uwarunkowana następującymi
czynnikami: l) zjadliwością szczepu pełzaka, 2) liczbą wydalanych cyst, 3)
stanem higieniczno-sanitarnym środowiska (wodociągi, kanalizacja, gęstość
zaludnienia, miejscowe obyczaje kulturowe), 4) stanem higieny żywienia
zbiorowego i indywidualnego oraz 5) aktualnymi warunkami klimatycznymi. Z tych
względów największe zagrożenie istnieje w wielu krajach tropikalnych, o niskim
standardzie socjalno-ekonomicznym.
Zapobieganie zbiorowe polega na przestrzeganiu wymogów higieny komunalnej.
Zapobieganie jednostkowe sprowadza się do przestrzegania podstawowych zasad
higieny osobistej. Zapobiegawcze stosowanie leków przeciwpełzakowych jest
niecelowe, a niekiedy szkodliwe.

LAMBLIOZA
Dość pospolita w kraju i w świecie inwazja jelita cienkiego jest wywołana przez
wiciowca. Inwazja przenosi się łatwo na drodze pokarmowej. Objawy, częściej o
charakterze przewlekłym, rzadziej ostrymi występują jedynie w niektórych
przypadkach lambliozy.
Jest pasożytem kosmopolitycznym. W Polsce, co najmniej 5% populacji zarażone
jest tym pasożytem. Odsetek ten jest wyższy u dzieci do lat 10, wśród personelu
zakładów dziecięcych, szpitali itd. Lamblioza szerzy się łatwo drogą kontaktową
i pokarmową. Może występować epidemicznie, podobnie jak zakażenia bakteryjne, w
pewnych środowiskach zamkniętych, zwłaszcza dziecięcych (dom dziecka, żłobek
tygodniowy, przedszkole) lub w przypadku zaniedbań sanitarnych (zanieczyszczona
woda i środki spożywcze, brudne ustępy).
Zapobieganie rozprzestrzenianiu się inwazji polega na odpowiednim zabezpieczeniu
kału i ścieków, przestrzeganiu zasad higieny osobistej, higieny środków
spożywczych i wody. Badania koproskopowe są wskazane przed przyjęciem do zakładu
zamkniętego i u pracowników pionu spożywczego.
RZĘSISTKOWICA

Do pospolitych chorób inwazyjnych pozajelitowych należy rzęsistkowica wywołana
przez rzęsistka pochwowego. W Polsce stwierdza się ją, u co najmniej 30% kobiet
zgłaszających się do ginekologa. Rzęsistkowica jest inwazją układu
moczowo-płciowego kobiet i mężczyzn. U kobiet jest przyczyną przewlekłego stanu
zapalnego pochwy, zwykle powikłanego zakażeniem bakteryjnym i grzybiczym, oraz
towarzyszy często zmianom typowym nabłonka pochwy.

TOKSOPLAZMOZA

Toksoplazmoza jest to choroba zakaźna zwierząt i ludzi wywoływana przez
pierwotniaka. Toksoplazmy są pasożytami wewnątrzkomórkowymi. Rozróżnia się dwie
postacie choroby: nabytą i wrodzoną.
Toksoplazmoza nabyta - nie ma jednolitego, swoistego, obrazu klinicznego.
Toksoplazmoza wrodzona - powstaje w wyniku przeniknięcia zarazków z organizmu
matki poprzez łożysko do płodu, może powodować poronienia albo zmiany chorobowe
o charakterystycznym umiejscowieniu, ujawniające się u noworodka, lub też
później, w ciągu pierwszych lat życia.
Zakażenie toksoplazmowe jest szeroko rozpowszechnione wśród zwierząt dzikich i
domowych. Przeglądowe badania serologiczne i przy użyciu próby skórnej wykazują,
że i u ludzi zakażenie to jest częste, jakkolwiek rzadko przybiera postać chorobową.
Zakażenie nabyte człowieka następuje na drodze doustnej w dwojaki sposób, przez:
l), oocysty, które po wydaleniu z organizmu kota z jego kałem są początkowo
niedojrzałe i niezakaźne, ale szybko, po 2—3 dniach, dojrzewają i, zawierając
sporozoity, nabierają zdolności zakażenia, utrzymującej się w warunkach
wilgotnych (woda. wilgotna ziemia) do 4 miesięcy; 2) spożycie surowego lub nie
dogotowanego mięsa wieprzowego, wołowego, baraniego, zawierającego cysty (np.
befsztyk tatarski, móżdżek).
Zasadnicze znaczenie w zapobieganiu ma unikanie bliskiego kontaktu ze
zwierzętami, zwłaszcza z kotami, oraz niejedzenie potraw mięsnych surowych i
półsurowych. U kobiet ciężarnych poza tym nie należy stosować kortykosterydów i
leków immunosupresyjnych, gdyż ułatwiają one uwalnianie się toksoplazm z cyst.
Mogących znajdować się w różnych miejscach organizmu matki, między innymi w
mięśniu macicy.

[kerstink]

PNEUMOCYSTODOZA
Jest kosmopolitycznym pierwotniakiem układu oddechowego ludzi i zwierząt.
Wywołuje u niemowląt i osób osłabionych śródmiąższowe zapalenie płuc, często
śmiertelne. Pneumocystodoza może występować w postaci epidemii lub endemii.
Występuje prawdopodobnie na całym świecie, chociaż większość przypadków
pneumocystodozy opisano w Europie, Ameryce Północnej i Australii. Dość
powszechne są inwazje bezobjawowe u ludzi i zwierząt. Przypadki objawowych
zachorowań mogą występować epidemicznie lub endemicznie na oddziałach
niemowlęcych, żłobkach i sierocińcach. W Polsce opisano kilkanaście epidemii
pneumocystodozy niektóre z nich powtarzały się co kilka lat w tych samych
zakładach dziecięcych.
Zachorowania sporadyczne na objawową pneumocystodozę występują u niemowląt i
osób starszych osłabionych lub wyniszczonych. Ostatnio obserwuje się gwałtowny
wzrost częstości występowania przypadków objawowej pneumocystodozy u osób
dorosłych, leczonych lekami immunosupresyjnymi. Inwazje szerzą się drogą
inhalacyjną.
W razie epidemii pneuroocystodozy obowiązuje izolacja chorych i podejrzanych o
inwazję, odkażanie pomieszczeń, osłanianie ust personelu maseczką. Czynne
wykrywanie nosicieli wśród personelu lub chorych jest praktycznie niemożliwe. U
osób podatnych na zarażenie zapobiega się przez właściwą pielęgnację chorych i
unikanie sytuacji, które sprzyjają szerzeniu się zakażeń drogą inhalacyjną.

ZIMNICA

Jest rozpowszechnioną w krajach ciepłych inwazją pierwotniaków przenoszonych
przez komary. Klinicznie zimnica charakteryzuje się okresowo występującymi
napadami gorączki oraz niedokrwistością i powiększeniem śledziony. Nie leczona
zimnica tropikalna może doprowadzić do zgonu. Zimnica jest inwazją zwalczaną w
sposób zorganizowany w skali światowej. Zimnica może występować sporadycznie,
endemicznie i epidemicznie. Obecnie w Polsce stwierdza się sporadyczne przypadki
zimnicy przywlekanej z krajów egzotycznych lub przypadki nawrotowe P. nia/ariae.
Epidemie zimnicy występowały w Polsce po I i II wojnie światowej; np. w 1948 r.
było zgłoszonych 9941 przypadków zachorowań, w tym 9 zgonów. W wyniku
zorganizowanego masowego zwalczania zimnicy od 1963 r. nie obserwuje się
transmisji inwazji na terenie kraju.
Zimnica w postaci epidemicznej występuje na terenach, na których odporność
populacji jest niska. Na większości terenów malarycznych zimnica występuje
endemicznie; przy stałym krążeniu pasożyta w populacji wytwarza się wysoki
poziom odporności u dzieci starszych, młodzieży i dorosłych. Zarażają się przede
wszystkim małe dzieci, które albo nabywają odporność albo giną z powodu zimnicy
lub jej następstw.
Nader złożone są czynniki środowiskowe: fizyczne, biologiczne i
socjalno-ekonomiczne, które wpływają na człowieka, komara i pasożyta.
Spośród czynników fizycznych główną rolę odgrywają: temperatura otoczenia,
wilgotność, ilość opadów i charakter fizyczny zbiorników wodnych. Od 1957 r.
zimnica jest zwalczana pod egidą Światowej Organizacji Zdrowia w skali
światowej. Masowe .zwalczanie zimnicy polega na przerwaniu transmisji pasożyta
przez powtarzane okresowo stosowanie insektycydów, likwidację miejsc wylęgu
komarów, wykrywanie i radykalne leczenie świeżych inwazji u ludzi, masową
chemioprofilaktykę w wyniku zorganizowanej współpracy międzynarodowej do końca
1976 r. zlikwidowano zimnicę na 21°/o terenów malarycznych, zamieszkałych przez
436 milionów ludzi, a na 62% terenów malarycznych prowadzi się akcję zwalczania
inwazji. Nie przystąpiono do likwidacji zimnicy na 17% terenów, głównie w
krajach zachodniej Afryki Równikowej. w których nadal co najmniej 10% zgonów
dzieci do lat 3 jest spowodowanych przez zimnicę. Indywidualne zapobieganie
zimnicy polega na regularnym profilaktycznym przyjmowaniu leków
przeciwzimniczych i unikaniu komarów {insektycydy, moskitiery). Inwazje mogą być
również przenoszone w sposób sztuczny wraz z przetaczaną krwią lub przy użyciu
zanieczyszczonych strzykawek i igieł stosowanych przez narkomanów.


ŚPIĄCZKA AFRYKAŃSKA
Śpiączka afrykańska jest wywołana przez dwa gatunki wiciowców.
Rozprzestrzenianie śpiączki afrykańskiej wiąże się ściśle z zasięgiem
geograficznym jej przenosiciela i obejmuje Afrykę Środkową. Poważnym rezerwuarem
inwazji na tych terenach są zarażone zwierzęta. głównie antylopy i bydło.
Pasożyt występuje u człowieka w postaci o długości około 20 mm, posiadającej
jądro i wić, tworzącą błonę falującą wzdłuż całego ciała.


CHOROBA CHAGASA
Trypanosomatoza amerykańska jest chorobą przewlekłą o znacznej śmiertelności.
Występuje u człowieka w 2 postaciach: we krwi jako postać wiciowa - trypanozoma
oraz jako postać wewnątrzkomórkowa - we włóknach mięśnia sercowego i mięśni
prążkowanych oraz w komórkach nerwowych.
Przenosicielami trypanosomatozy amerykańskiej są duże pluskwiaki. Rezerwuarem
inwazji jest znaczna liczba ssaków dzikich (pancerniki, małpy, gryzonie,
nietoperze) i udomowionych (psy, koty, bydło, owce). Występowanie choroby
Chagasa u ludzi jest ograniczone do niektórych rejonów Ameryki Środkowej i
Południowej.

[kerstink]

LEISZMANIOZY
Wiciowce rodzaju Leishmania występują u człowieka w postaci małych,
kilkumikrometrowych tworów, owalnych, zawierających cytoplazmę, jądro oraz
blefaroplast i krótki rizoplast (tzw. ciałko Leishmana). Postacie Leishmania
występują wewnątrzkomórkowo w komórkach i monocytach krwi. W hodowlach in vitro
i w przewodzie pokarmowym przenosiciela, drobnego moskita, postacie Leishmania
przekształcają się w formę wiciową. Występowanie leiszmaniozy jest ograniczone
zasięgiem geograficznym moskita: wybrzeża Morza Śródziemnego, Afryka, Azja,
Ameryka Południowa i Środkowa.
Rezerwuarem pasożytów są psy i drobne dzikie gryzonie, w których utrzymują się
naturalne ogniska inwazji.


PRZYWRY JELITOWE

W jelicie cienkim człowieka pasożytuje kilkanaście gatunków przywr. Większość z
nich to małe, kilkumilimetrowe pasożyty zwierząt kręgowych, występujące głównie
na Dalekim Wschodzie, rzadziej w Afryce, lub nawet Europie. Człowiek zaraża się
nimi spożywając surowe mięso ryb lub mięczaków. Inwazja wywołuje mało
charakterystyczne objawy jelitowe, rzadziej objawy związane ze zmianami
ogniskowymi, jakie rozwijają się w mózgowiu i narządach miąższowych wokół jaj
pasożyta, przypadkowo wchłoniętych i zawleczonych z prądem krwi.





PRZYWRY WĄTROBOWE

Część przywr wątrobowych jest pasożytami zwierząt roślinożernych. Człowiek
zaraża się nimi przypadkowo. Młode przywry, wędrując przez miąższ wątroby do
przewodów żółciowych, wywołują zespól objawów podobny do ostrego zapalenia dróg
żółciowych. W późniejszym okresie inwazji występują objawy kamicy żółciowej,
nadciśnienia wrotnego i marskości zanikowej wątroby.



PRZYWRY PŁUCNE
Występują na Dalekim Wschodzie, w Kanadzie, Ameryce Południowej i Afryce.
Człowiek zaraża się przywrami jedząc surowe kraby lub raki. Istnieje znaczny
rezerwuar inwazji u zwierząt domowych i dzikich. Przywra płucna usadawia się w
miąższu dolnych płatów płuc, tworząc torbiele. Torbiel, o wielkości kilku
centymetrów, łączy się zwykle ze światłem oskrzeli i łatwo ulega wtórnej
infekcji bakteryjnej.


PRZYWRY KRWI

Przywry krwi są po zimnicy najpoważniejszym problemem parazytologicznym w skali
światowej. Liczba osób zarażonych nadal zwiększa się, zwłaszcza na nawadnianych
terenach rolniczych. Jest inwazją, którą człowiek sam rozprzestrzeniał
zanieczyszczając kałem lub moczem zbiorniki wodne, z których następnie korzysta.
Cykl życiowy pasożyta jest ściśle związany ze środowiskiem wodnym; postacie
larwalne mnożą się w ślimakach. Uwolnione z ślimaków cerkarie wnikają czynnie do
skóry człowieka, wywołując zmiany zapalne. Postacie dojrzałe rozwijają się w
naczyniach żylnych, w miednicy malej, w dorzeczu żył krezkowych: dolnej i
górnej. Jaja pasożyta przebijają się przez tkanki do światła pęcherza moczowego
lub jelita i są wydalane z moczem lub z kałem.

TASIEMCZYCA T. SAGINATA

Inwazja ta jest często objawowa, ale z reguły jej przebieg kliniczny jest
łagodny. . Biotopem postaci dojrzałej tasiemca nieuzbrojonego jest jelito
cienkie człowieka. Wągr występuje w tkance mięśniowej bydła. Postać dojrzała,
obupłciowa; o długości 4 — 10 m, barwy kremowoszarej, składa się z gruszkowatej,
nieuzbrojonej w haki główki, o średnicy l — 2 mm, oraz krótkiego, nie
zróżnicowanego odcinka — szyjki i wstęgi, zawierającej 1000 — 2000 członów.
Wyróżnia się człony niedojrzałe, dojrzałe i maciczne. Postać dojrzała tasiemca
może żyć tak długo, jak żywiciel. Człony maciczne, w liczbie około 6 dziennie,
odrywają się od strobili pojedynczo i czynnie wypełzają przez odbyt. Jaja
tasiemca nieuzbrojonego, w liczbie blisko 100000 w każdym członie, uwalniają się
z macicy w czasie wypełzania członów. . Tasiemczyca jest inwazją
kosmopolityczną, częstą w krajach, w których spożywa się surowe mięso wołowe,
m.in.: w Europie, na Bliskim Wschodzie, w Afryce Wschodniej, W Polsce tasiemiec
nieuzbrojony występuje często; zapadalność ludzi utrzymuje się nieco poniżej l
promilla; kilka procent bydła jest zarażone wągrami.
Najczęściej zarażają się osoby w wieku 20 - 40 lat, pracownicy przemysłu
mięsnego oraz personel stołówek i restauracji. Rozprzestrzenianiu wągrzycy u
bydła sprzyjają: wprowadzenie hodowli wielko stadnych, wykorzystywanie ścieków
miejskich do nawożenia łąk, zanieczyszczenie środowiska zewnętrznego na wsi
przez ścieki z nieodpowiednio zabezpieczonych ustępów i zwyczaj defekacji poza
miejscem ustępowym. W środowisku zewnętrznym jajo tasiemca może przeżywać szereg
miesięcy. Inwazyjny dla człowieka wągr wykształca się u bydła w ciągu 3
miesięcy. Część wągrów w mięśniach bydła przeżywa l rok.
Unikanie spożywania surowego mięsa (befsztyki tatarskie) lub surowych i
półsurowych wyrobów mięsnych zmniejsza prawdopodobieństwo inwazji. W
profilaktyce masowej istotne znaczenie ma zoohigiena, badanie weterynaryjne
mięsa, niszczenie lub mrożenie tusz zarażonych. Jedna czwarta nosicieli tasiemca
nieuzbrojonego nie zgłasza objawów związanych z inwazją. W przypadkach
objawowych najczęściej występują: bóle brzucha i nudności oraz uczucie
osłabienia, utrata masy ciała, zmiana łaknienia. Rzadziej występują wymioty,
biegunki, zaparcia, bóle i zawroty głowy. Bóle brzucha i nudności zwykle
ustępują po przyjęciu pokarmu. U kobiet dość częstym objawem jest uczucie ucisku
w gardle. U dzieci przebieg inwazji jest najczęściej objawowy, Inwazja ma
charakter przewlekły; po częściowym wydaleniu strobili dolegliwości mogą na
pewien czas ustąpić. Tasiemca nieuzbrojonego rozpoznaje się na podstawie badania
wydalonych członów macicznych (lub dojrzałych w preparacie stałym) i główki
pasożyta. Okresowymi przeciwwskazaniami do przeprowadzenia kuracji
przeciwtasiemczycowych są: ciąża, ciężki stan kliniczny chorego, spowodowany
współistniejącymi schorzeniami.
Tasiemczycę i wągrzyce, leczy się bezpłatnie, a gdy potrzeba — przymusowo. W
przypadku nieskutecznej kuracji tasiemiec odrasta w ciągu 2 – 3,5 miesiąca.
Osoby, u których nie stwierdzono członów przez 4 miesiące po leczeniu, można
traktować jako wyleczone.

[kerstink]

TASIEMCZYCA T. SOLIUM

Jest to odzwierzęca inwazja pasożytnicza przewodu pokarmowego lub narządów
wewnętrznych, wywołana przez postać dojrzałą lub larwalną tasiemca uzbrojonego.
Wągrzyca, zwłaszcza mózgowia, jest często śmiertelna.
Postać dojrzała tasiemca uzbrojonego różni się od tasiemca nieuzbrojonego (T.
Saginata) tym, że jest krótsza (2 - 3 m długości), posiada mniej członów (800 —
900), ma główkę uzbrojoną w podwójny wieniec haków, człony mniejsze, w członach
macicznych (o długości l cm) macica posiada jedynie 7 - 12 odgałęzień po każdej
stronie. Człony maciczne odrywają się od strobili odcinkami po kilka i są
wydalane biernie z kałem. Wągry T. Solium rozwijają się w tkance mięśniowej
świń, jako żywicieli pośrednich. Mogą one również rozwijać się u człowieka po
wprowadzeniu do ust inwazyjnych jaj tasiemca lub przez autoinwazję, następującą
wewnątrz przewodu pokarmowego u nosicieli postaci dojrzałej tasiemca. .
Likwidacja inwazji tasiemca uzbrojonego w skali krajowej jest prowadzona na
drodze upowszechniania badania weterynaryjnego tusz świń na obecność wągrów,
bezpłatnego
i przymusowego leczenia ludzi zarażonych postacią dojrzałą T. Solium,
podniesienia stanu sanitarnego wsi, a zwłaszcza hodowli trzody chlewnej.
W świecie istnieją ogniska endemiczne T. Solium w Ameryce Południowej i
Środkowej (Meksyk), Afryce Południowej, Europie Wschodniej i w Indiach. W Polsce
tasiemiec uzbrojony występuje coraz rzadziej, przede wszystkim w województwach
wschodnich; stamtąd też pochodzi większość przypadków wągrzycy u ludzi. Wągrzyca
świń jest stwierdzana w Polsce w liczbie około 500 przypadków rocznie (0,01%).
Zapobieganie indywidualne polega na wstrzymaniu się od spożywania surowego mięsa
wieprzowego nie badanego przez lekarza weterynarii oraz na przestrzeganiu
czystości ustępów, rąk i środków spożywczych które mogą być zanieczyszczone
jajami tasiemca i doprowadzić do wągrzycy T. Solium. Okres inkubacji od
połknięcia wągra do wystąpienia objawów wynosi kilka dni lub tygodni, do
odrywania się członów przejrzałych 2 - 3 miesiące. Jaja tasiemca uzbrojonego
częściej znajduje się w kale. rzadziej na wymazach z okolicy odbytu. W
tasiemczycy T. Solium istnieją bezwzględne wskazania do natychmiastowego
usunięcia pasożyta z uwagi na możliwość autoinwazji lub rozprzestrzeniania
wągrzycy w otoczeniu.

WĄGRZYCA

Zmiany chorobowe w wągrzycy zależą od umiejscowi! nią i liczby pasożytów oraz
czasu, jaki upłynął od chwili zarażenia i charakteru reakcji obronnych
żywiciela. Wągr rosnąc wywołuje na ogół słaby odczyn zapalny. Wyrazem odczynu
alergicznego wobec wągra może być nacieczenie otoczenia przez komórki
kwasochłonne i jednojądrzaste. Znaczny odczyn zapalny, doprowadzający d
zwłóknienia lub zwapnienia zmian, powstaje wokół wągrów martwica tj. w kilka
miesięcy lub lat od chwili zarażenia.
Ucisk wągra na sąsiadujące tkanki mózgowia może m.in, doprowadzić do ogniskowego
zniszczenia kory mózgowej lub jąder podstaw mózgu bądź do wodogłowia.

Wągrzyca oka wywołuje zmiany uciskowe lub zapalne, zależne d umiejscowienia w
spojówce, komorze przedniej, ciałku szklistym lub siatkówce.

Wągrzyca skóry jest dość częsta; występuje w postaci podskórnych guzków
wywołanych naciekiem zapalnym wokół wągra, zwłóknieniem lub rzadziej -
zwapnieniem zmian wokół martwych wągrów.

U człowieka stosunkowo rzadko wągry usadawiają się w tkance łącznej układu
mięśniowego i w innych narządach wewnętrznych (serce, wątroba, nerki i płuca).

BĄBLOWICA

Jest to kosmopolityczna, odzwierzęca inwazja postaci larwalnej tasiemca
bąblowcowego. Przebieg inwazji jest przewlekły; może być powodem śmiertelnych
powikłań. Postać dojrzała tasiemca bąblowcowego występuje w jelicie cienkim psa.
Jest ona bardzo mała, nie przekracza 6 mm długości, składa się z uzbrojonej
główki i 3 członów. Pęcherzykowata postać larwalna, nosząca nazwę bąblowca,
składa się z 3 rodzajów pęcherzy: macierzystego, potomnych i torebek lęgowych.
Bąblowiec rośnie bardzo wolno; po miesiącu ma średnicę l mm, wielkość l cm
uzyskuje w ciągu l roku, do rozmiarów maksymalnych - średnicy kilkunastu lub
kilkudziesięciu centymetrów - bąblowiec dorasta w ciągu kilku do kilkudziesięciu
lat. Tasiemiec bąblowcowy występuje częściej w krajach o klimacie umiarkowanym
niż gorącym. Inwazja jest dość pospolita w Australii, Afryce Północnej, Ameryce
Południowej i w Europie, zwłaszcza południowej. W Polsce tasiemiec bąblowcowy
jest dość częsty; bąblowiec był stwierdzony w roku 1967 u 7% świń, 1% kóz i
owiec oraz 0,03% bydła domowego. Brak jest dokładnych danych o częstości inwazji
u psów. U ludzi bąblowiec występuje sporadycznie. Zapobieganie bąblowicy polega
na unikaniu kontaktu z psami niewiadomego pochodzenia, zachowaniu czystości rąk
i środków spożywczych. Istotne w masowym zwalczaniu bąblowicy jest okresowe
odrobaczanie psów oraz niszczenie lub odpowiednie zabezpieczenie podczas uboju
narządów wewnętrznych zwierząt zarażonych bąblowcem.


HYMENOLEPIDOZA

Występuje przeważnie u dzieci i ma najczęściej charakter przewlekły i
skąpoobjawowy. Hymenolepidoza jest najczęstszą w świecie tasiemczycą; w Polsce
szerzy się łatwo w środowiskach zamkniętych. Postać dojrzała tasiemca
karłowatego ma wielkość 0,5 - 4 cm. Główka tasiemca jest uzbrojona, a strobila
składa się z około 200 członów o kształcie trapezowatym. Cały cykl rozwojowy
tasiemca karłowatego może odbywać się wewnątrz jednego żywiciela. Uwolniona z
otoczek jajowych onkosfera wnika do kosmyków jelita cienkiego i przekształca się
w larwę pęcherzykowatą z główką. Po pęknięciu kosmyka cysticerkoid dostaje się
do światła jelita. Po wynicowaniu główka przyczepia się do ściany jelita i daje
początek strobili tasiemca. Rozwój od onkosfery do postaci dojrzałej,
produkującej jaja, trwa od 3 do 4 tygodni. Postać dojrzała żyje kilka tygodni,
ale dzięki stałej reinwazji hymenolepidoza utrzymuje się latami, a liczba
pasożytów jest niekiedy bardzo znaczna (kilka tysięcy egzemplarzy). Jest
pasożytem kosmopolitycznym, jednakże występuje częściej w krajach o klimacie
ciepłym. Przyjmuje się że co najmniej 20 milionów ludzi jest zarażonych tą
tasiemczycą. Głównie w Ameryce Środkowej i Południowej, Afryce i Azji
Południowo-Wschodniej. W Polsce w okresie międzywojennym hymenolepidoza była
nieznana. Obecnie występuje w postaci epidemii w niektórych zamkniętych
zakładach dziecięcych (domy dziecka, oddziały pediatryczne szpitali
psychiatrycznych). Sporadycznie spotyka się małe epidemie rodzinnej częściej
przypadki izolowane, nierzadko zawleczone z krajów tropikalnych.

[kerstink]

OWSICA

Jest to najczęstsza robaczyca w krajach zurbanizowanych, łatwo
rozprzestrzeniająca się wśród otoczenia. Inwazja owsika dzięki autoinwazji ma
zwykle przebieg przewlekły. Objawy kliniczne mogą wystąpić w intensywnych
inwazjach, w przypadkach powikłań i u osób szczególnie wrażliwych. Owsik ludzki
występuje wyłącznie u człowieka. Samica owsika ma długość około l cm i szerokość
nitki 0,4 mm; tylna część jej ciała jest charakterystycznie zaostrzona i
przejrzysta. Samiec, wałeczkowaty, o długości kilku mm jest trudno dostrzegalny
gołym okiem. Samice owsika żyją około 4 tygodni. Po tym czasie wychodzą one
czynnie przez otwór odbytowy, kilkanaście minut pełzają po skórze krocza i
wysychając giną. Jaja, w liczbie około 11 000, są przylepiane do skóry w ślad za
wędrującym pasożytem. Z większości jaj larwy inwazyjne rozwijają się już w ciągu
6 godzin. Zdarza się, że larwy opuszczają otoczkę jajową na skórze odbytu i
wnikają czynnie z powrotem do przewodu pokarmowego (zjawisko retroinwazji).
Częściej jaja inwazyjne trafiają do tego samego lub nowego żywiciela przez usta
lub jamę nosowogardłową. Larwy inwazyjne opuszczają wówczas otoczkę jajową w
jelicie cienkim i osiedlają się początkowo w jelicie krętym. Postacie dojrzałe
pasożyta bytują w jelicie ślepym i dość często wnikają do wyrostka robaczkowego.
Mimo że owsik żyje około l miesiąca, owsica utrzymuje się często latami, dzięki
łatwo następującej autoinwazji (w tym retroinwazji) lub stałemu dokażaniu się z
zewnątrz. Owsik przenosi się łatwo drogą pokarmową i inhalacyjną, korzystając z
zabrudzonych rąk, środków spożywczych lub kurzu. Inwazyjne jaja owsika zachowują
żywotność co najmniej przez kilka tygodni, zwłaszcza w pomieszczeniach
klimatyzowanych, o stałej temperaturze i odpowiedniej wilgotności. Stąd też
środowisko zewnętrzne, np. mieszkania, sypialnie internatów, klasy szkolne lub
pomieszczenia przedszkolne, może być traktowane jako rezerwuar inwazji.
Inwazję nabywa się zwykle poza domem, np. w przedszkolu, szkole, miejscu pracy.
Rozwija się ona jednakże w domu lub w zamkniętych zakładach, w których skażenie
środowiska zewnętrznego wokół nosiciela inwazji jest znaczne. Owsica jest więc
częstą inwazją u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, u młodzieży
korzystającej z internatów i domów studenckich. Może być również traktowana jako
inwazja zawodowa u nauczycieli, personelu oddziałów dziecięcych, sprzątaczek.
Bardzo intensywna owsica rozwija się u małych dzieci w przypadkach
bezpośredniego przenoszenia inwazyjnych jaj. U niektórych osób dorosłych, u
których występuje zjawisko retroinwazji, owsica jest zwykle uporczywa, ale mało
intensywna. Przestrzeganie higieny osobistej (regularna zmiana bielizny, mycie
,rąk) i mieszkania (czystość pomieszczeń, osobne łóżko, oddzielne pomieszczenia
sypialne) ma duże znaczenie w zwalczaniu owsicy. Osobom z uporczywą owsicą
poleca się spanie w pidżamach (spodnie utrudniają rozprzestrzenianie się
inwazyjnych jaj pasożyta) oraz podmywanie w okolicy odbytu rano po obudzeniu się
(letnia woda i mydło zmywają 90% Jaj pasożyta złożonych w okolicy odbytu w ciągu
nocy).
GLISTNICA
Inwazja jelita cienkiego jest najczęściej objawowa. Powikłania wywołane
skłębieniem się glist lub ich wędrówką mogą być śmiertelne. Glista ludzka jest
największym nicieniem pasożytującym w jelicie cienkim człowieka. Samica ma 20 -
40 cm długości, a samiec 15 - 25 cm, Glista jest obła, o średnicy ciała
wynoszącej 3 - 6 mm. Pokryta jest grubym, delikatnie prążkowanym, napiętym
oskórciem, barwy różowej lub kremowej. Samica glisty produkuje około 200000 jaj
na dobę, tj. około 72 milionów w ciągu życia; postać dojrzała glisty ludzkiej
żyje 6 - 12 miesięcy. Po połknięciu jaja inwazyjnego larwa glisty uwalnia się z
otoczki jajowej w jelicie czczym i odbywa około 10-dniową wędrówkę przez !
wątrobę i płuca, tam wzrasta do 2 mm długości, po czym odkrztuszona ; i
połknięta dostaje się do przewodu pokarmowego. W jelicie cienkim w ciągu 2 - 3
miesięcy larwa glisty ludzkiej dorasta do postaci dojrzałej. Przyjmuje się, że ¼
część ludności świata jest zarażona glistą ludzką. W wielu rejonach świata
glistnica występuje endemicznie (Afryka Środkowa. Azja Poludniowo-Wschodnia,
Ameryka Południowa i Środkowa); jest wówczas zarażone 50—80% populacji. Są to
społeczności, które nie mają zwyczaju defekacji w miejscach ustępowych lub
używają niekompostowanego kału ludzkiego jako nawozu. W Polsce glistnica
występuje coraz rzadziej; jest zarażone około 2% populacji, zwłaszcza w
województwach południowych i wschodnich. Glistnica występuje bardzo
nierównomiernie; na tych samych terenach, w zależności od lokalnych warunków
sanitarnych, ekstensywność inwazji może wahać się od O do 60°/o. Nierzadko
występuje ona w nieskanalizowanych przedmieściach, w których niekompostowanego
kału używa się do nawożenia ogródków warzywnych. W naszych warunkach
klimatycznych jaja glisty ludzkiej rozwijają się do postaci inwazyjnych w ciągu
3—4 tygodni, natomiast inwazyjne jaja glisty przeżywają w ziemi 5 - 6 lat,
Glistnica może występować epidemicznie, np. bezpośrednio po II wojnie światowej
w okolicy Darmstadtu wystąpiły masowe inwazje, związane z uprawą warzyw na
polach irygacyjnych.
Zapadalność na glistnicę jest najwyższa w grupie wieku 3 - 10 lat i wiąże się ze
zwiększoną ekspozycją dzieci przedszkolnych i młodszych klas szkolnych na
zarażenie. Zazwyczaj inwazje glistą ludzką są mało intensywne (kilka -
kilkanaście glist). Szczególnie intensywne inwazje (do kilkuset egzemplarzy
pasożyta) mogą występować u osób o skłonnościach geofagicznych. Glistnicy
zapobiega się przestrzegając podstawowych zasad higieny (defekacja w miejscach
ustępowych, mycie jarzyn i owoców) oraz unikając używania niekompostowego kału
ludzkiego do nawożenia ogródków, zwłaszcza tych, w których uprawia się truskawki
i sałatę. Ogródki już zanieczyszczone inwazyjnymi jajami glisty należy
przeznaczyć na kilka lat pod uprawę roślin okopowych. Glisty ludzkie stają się
szczególnie niebezpieczne z chwilą podrażnienia, np. dietą bogatą w przyprawy
lub pokarmy kwaśne, podwyższoną temperaturą ciała, niektórymi lekami, narkozą
wziewną, zabiegiem chirurgicznym w jamie brzusznej. Podrażnione glisty skupiają
się w kłąb, doprowadzając do niedrożności jelita, lub wędrują do dróg
żółciowych, wyrostka robaczkowego^ trzustki, a nierzadko również do przełyku,
gardzieli i tchawicy. Zdarza się, że glisty przedostają się do jamy otrzewnej
pomiędzy szwami rany pooperacyjnej jelita. Śmiertelność przy niektórych
powikłaniach glistnicy (zapalenie otrzewnej, ropień wątroby) jest znaczna.

WŁOSOGŁÓWKA LUDZKA

Jest to inwazja jelita grubego ma nie charakterystyczny obraz kliniczny i jest
trudna do usunięcia. Włosogłówka ludzka jest nicieniem, bytującym w jelicie
grubym człowieka. Postać dojrzała włosogłówki składa się z dwóch części:
przedniej, nitkowatej, i tylnej wałeczkowatej, u samca spiralnie zakręconej.
Długość ciała samicy i samca jest podobna i wynosi 3 - 5 cm. Przednią częścią
ciała pasożyt wnika do błony śluzowej jelita grubego, a zwłaszcza do jego części
ślepej. Samica płodzi dziennie około 2000 jaj, o charakterystycznym kształcie
beczułki, Rozwijają się one podobnie jak jaja glisty ludzkiej w glebie,
Inwazyjne larwy włosogłówki nie odbywają wędrówki w organizmie człowieka, a
osiedlają się bezpośrednio w jelicie krętym, skąd po kilku tygodniach lub
miesiącach przechodzą do jelita grubego. Włosogłówki żyją długo: 3 - 5 lat.
Występuje kosmopolitycznie obok glisty ludzkiej, z tym że jaja tego pasożyta,
jako bardziej wrażliwe, rozwijają się gorzej w klimacie kontynentalnym. W
rejonach tropikalnych intensywność inwazji może być znaczna - ponad tysiąc
pasożytów u jednego żywiciela. W Polsce wyjątkowo spotyka się inwazje
intensywne, odpowiadające setkom pasożytów. Powszechne są natomiast inwazje mało
intensywne 4 - 10 egzemplarzy pasożyta. Częstość występowania inwazji w Po

[kerstink]

WŁOSOGŁÓWKA LUDZKA

Jest to inwazja jelita grubego ma nie charakterystyczny obraz kliniczny i jest
trudna do usunięcia. Włosogłówka ludzka jest nicieniem, bytującym w jelicie
grubym człowieka. Postać dojrzała włosogłówki składa się z dwóch części:
przedniej, nitkowatej, i tylnej wałeczkowatej, u samca spiralnie zakręconej.
Długość ciała samicy i samca jest podobna i wynosi 3 - 5 cm. Przednią częścią
ciała pasożyt wnika do błony śluzowej jelita grubego, a zwłaszcza do jego części
ślepej. Samica płodzi dziennie około 2000 jaj, o charakterystycznym kształcie
beczułki, Rozwijają się one podobnie jak jaja glisty ludzkiej w glebie,
Inwazyjne larwy włosogłówki nie odbywają wędrówki w organizmie człowieka, a
osiedlają się bezpośrednio w jelicie krętym, skąd po kilku tygodniach lub
miesiącach przechodzą do jelita grubego. Włosogłówki żyją długo: 3 - 5 lat.
Występuje kosmopolitycznie obok glisty ludzkiej, z tym że jaja tego pasożyta,
jako bardziej wrażliwe, rozwijają się gorzej w klimacie kontynentalnym. W
rejonach tropikalnych intensywność inwazji może być znaczna - ponad tysiąc
pasożytów u jednego żywiciela. W Polsce wyjątkowo spotyka się inwazje
intensywne, odpowiadające setkom pasożytów. Powszechne są natomiast inwazje mało
intensywne 4 - 10 egzemplarzy pasożyta. Częstość występowania inwazji w Polsce
ocenia się na 10 - 20%. Na niektórych terenach jednakże ponad 50% populacji może
być zarażonych tym pasożytem. Najwyższą zapadalność notuje się wśród starszych
dzieci. Rozprzestrzenianie się inwazji i zapobieganie są podobne jak w
glistnicy. W Polsce większość przypadków inwazji włosogłówki przebiega
bez-objawowo lub ze skąpymi objawami klinicznymi. Jednym z częstszych objawów
są: przewlekłe zaparcia, bliżej nieokreślone bóle brzucha, wzdęcia, rzadziej
nudności i brak łaknienia. Wyjątkowo występuje zespół biegunkowy.


TĘGORYJEC

Należy obok glisty ludzkiej i włosogłówki do geohelmintów, występujących
powszechnie w krajach o klimacie ciepłym lub tropikalnym. Przed 50 - 70 laty
inwazje tęgoryjca były częste w Europie Środkowej w kopalniach węgla. W Polsce
spotyka się inwazje wyłącznie przywle-kane z krajów tropikalnych. Postać
dojrzała tęgoryjca jest wałeczkowata i ma około l cm. Tęgoryjec przyczepia się
do błony śluzowej dwunastnicy i jelita czczego uzbrojoną w ząbki lub płytki
torebką gębową. Odżywia się głównie krwią pochodzącą z uszkodzonych naczyń
krwionośnych. Intensywne inwazje setek pasożytów, doprowadzają do
niedokrwistości niedobarwłiwej i hipoproteinemii oraz ich następstw, w postaci
upośledzenia rozwoju fizycznego u dzieci. obniżenia odporności organizmu,
obrzęków, przesięków i wyniszczenia.
Tolerancja żywiciela wobec średnio intensywnych inwazji zależy m.in. od rezerw
żelaza, ilości żelaza i białka w diecie. Mało intensywne inwazje (kilkunastu lub
kilkudziesięciu pasożytów) mogą nie wywoływać objawów ubocznych, jakkolwiek
towarzyszy mi zwykle ukryty niedobór żelaza. W miejscu wnikania przez skórę
inwazyjnych larw tęgoryjca powstają swędzące zmiany w postaci grudek lub
pęcherzyków. Rozpoznanie inwazji tęgoryjca na podstawie obecności jaj w kale lub
larw w hodowli kału jest łatwe. Zapobieganie indywidualne polega na unikaniu
chodzenia boso i picia nie przegotowanej wody w terenie zarażonym przez larwy
tęgoryjca. Masowe zwalczanie inwazji jest bardzo problematyczne w rejonach
świata; w których defekuje się często poza ustępem, używa się świeżego kału
ludzkiego jako nawozu i chodzi boso. Inwazje przywlekane do Polski powinny być
likwidowane ze względów epidemiologicznych. Do prac ziemnych i pod ziemią nie
może być przyjmowany nikt podejrzany o inwazję tęgoryjca.


WĘGORCZYCA

Jest to przewlekła inwazja jelita cienkiego, wywołana przez węgorka jelitowego.
Obraz kliniczny inwazji jest zmienny i w dużej mierze zależy od odporności
żywiciela. Węgorek jelitowy jest jednym z niewielu pasożytów człowieka, który
zachował zdolność rozwoju poza żywicielem i posiada cykl rozwojowy, w którym
mogą wystąpić pokolenia wolno żyjące i pasożytnicze. Samica pasożytnicza węgorka
jest drobnym nicieniem, o długości około 1,1 mm. Bytuje ona w ścianie
dwunastnicy i jelita czczego, rzadziej w tkance płucnej. W pasożytniczym cyklu
rozwojowym samce z reguły nie występują. Larwy rabditopodobne wylęgają się z
delikatnej błoniastej otoczki jajowej już w błonie śluzowej jelita. Larwy mają
około 250 pm, krótką jamę gębową oraz rozdwojony koniec ciała. Larwy
rabditopodobne mogą przejść w inwazyjne larwy filariopodobne w przewodzie
pokarmowym człowieka (endoautoinwazja) lub w okolicy odbytu (egzoautoinwazja).
Larwy filariopodobne są dłuższe, mają około 55 i-im, długi przełyk, pozbawiony
rozszerzeń charakterystycznych dla larw rabditopodobnych. Inwazyjne larwy
filariopodobne wnikają do człowieka przez skórę i odbywają wędrówkę podobną jak
larwy glisty ludzkiej, Dzięki autoinwazji endo lub egzogennej inwazja węgorka
może utrzymywać się dziesiątki lat. W cyklu wolno żyjącym węgorka występują
samice i samce, jaja. larwy rabditopodobne i filariopodobne. Pokolenia wolno
żyjące rozwijają się w glebie lub na pożywce sztucznej przy odpowiedniej
wilgotności i temperaturze. Występuje endemicznie w pewnych rejonach świata
(Półwysep Indochiński, Afryka Równikowa, Ameryka Środkowa). Ostatnio opisano
endemiczne ogniska strongyloi-dozy w górzystych okolicach Rumunii. W Polsce
występuje sporadycznie jako inwazja rodzima lub przywleczona z tropiku. Inwazje
rodzime zdarzają się najczęściej w województwach południowo--wschodnich.

[kerstink]

LARWA WĘDRUJĄCA SKÓRNA

Zespół larwy wędrującej skórnej występuje przy inwazji larw nicieni, zwłaszcza
larw tęgoryjców nieswoistych dla człowieka. Larwy tych nicieni nie wnikają do
narządów wewnętrznych, a wywołują charakterystyczne zmiany skórne. Polegają one
na tworzeniu się krętych, kilku – kilkunastu centymetrowych kanalików, z
wyraźnym miejscowym odczynem zapalnym. Zmiany skórne ustępują bez leczenia w
ciągu kilku tygodni po samoistnej likwidacji larw wędrujących.

WŁOŚNICA

Włośnica jest ogólnoustrojową chorobą pasożytniczą o przebiegu najczęściej
gorączkowymi wywołaną przez nicienia, zwanego włośniem krętym. Włosień kręty w
postaci dojrzałej ma długość około 1,5 mm, zwinięty w torebce ma wymiary 0,3 x
0,2 mm. Otorbione wiośnie znajdują się w mięsie zwierząt zakażonych, głównie
świń. Po spożyciu przez człowieka takiego mięsa, jeżeli nie podlegało ono
wystarczającej obróbce termicznej, włośnie uwalniają się z torebek podczas
procesu trawienia w żołądku i przedostają się do dwunastnicy i jelita cienkiego.
Tu następuje bardzo szybkie dojrzewanie, kopulacja i już po upływie 1,5 doby
ciężarne samice zaczynają penetrować ścianę jelita. Samce są usuwane z kałem. Po
upływie 4 - 5 dni ciężarne samice zagnieżdżone w błonie śluzowej jelit zaczynają
rodzić młode, żywe larwy. Jedna samica może urodzić od 200 do 1500 larw przez
kilkanaście dni, a nawet kilka tygodni. Larwa ma długość od 80 do 120 urn. Z
chłonką i krwią dostają się one do wszystkich tkanek ustroju, ale waru

Autor

[kerstink]

Niestety podano tylko tyle:

Przysłana: 22.04.2001
Autor: Kaczor ([e-mail])

Na dodatek to sie artykul urywa.
K.