Więcej pomników historii

[jasam]

Za Rzeczpospolitą:
www.rzeczpospolita.pl/gazeta/wydanie_040417/kultura/kultura_a_1.html

Więcej pomników historii

18 kwietnia obchodzony jest w Polsce Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. W
tym roku główne uroczystości odbywać się będą w Krakowie, mieście, którego
historyczne centrum od 26 lat - najdłużej spośród polskich zabytków -
figuruje na prestiżowej Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Bilans ćwierćwiecza naszej obecności na Liście UNESCO to jedenaście "wpisów"
dotyczących polskich zabytków. Najnowszy, ubiegłoroczny, objął sześć
małopolskich kościółków: w Binarowej, Bliznem, Dębnie, Haczowie, Lipnicy
Murowanej i Sękowej. Gotyckie świątynie z XV i XVI w. są unikatowymi na skalę
europejską zabytkami architektury drewnianej. Ich proboszczowie podczas
niedzielnych uroczystości na Wawelu odbiorą z rąk sekretarza generalnego
Polskiego Komitetu Narodowego UNESCO specjalne certyfikaty, które uprawniają
do używania emblematu Światowego Dziedzictwa.

Ważnym punktem obchodów będzie ogłoszenie decyzją prezydenta RP siedmiu
nowych pomników historii. Z tej szczególnej formy ochrony - ustanowionej w
1962 r. - skorzystało do tej pory 18 najcenniejszych zabytków, wśród nich
rezerwat archeologiczny w Biskupinie, klasztor na Jasnej Górze, historyczne
centra: Gdańska, Krakowa, Torunia, Wrocławia, Zamościa i Warszawy, zamek
krzyżacki w Malborku, park pielgrzymkowy w Kalwarii Zebrzydowskiej, katedry w
Gnieźnie i Fromborku, Kazimierz Dolny, kopalnie krzemienia z okresu neolitu w
Krzemionkach Opatowskich, pole bitwy na Westerplatte i wyspa Ostrów Lednicki.
Zabytki uznane za pomniki historii mogą liczyć na specjalną opiekę w wypadku
klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych, a w mniej dramatycznych
okolicznościach - pierwszeństwo przy przyznawaniu dotacji na remonty i
konserwację. Ich liczba powiększy się w niedzielę o siedem nowych. Są to:
Góra św. Anny - krajobraz kulturowo-przyrodniczy wraz z kompleksem
sanktuaryjno-klasztornym, teren bitwy pod Racławicami, pobenedyktyński zespół
klasztorny wraz z Muzeum Bitwy Legnickiej w Legnickim Polu i dolnośląska
twierdza w Srebrnej Górze. Rangę pomników historii zyskały również: założone
w średniowieczu opactwo cystersów w Krzeszowie i Park Mużakowski w
Łęknicy/Bad Muskau na granicy polsko-niemieckiej. W obu przypadkach trwają
starania o wpisanie tych obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Została doceniona także wartość zabytków przemysłowych: kopalnia rud
srebronośnych i sztolnia "Czarny Pstrąg" w Tarnowskich Górach jest kolejnym
obiektem z tej grupy wśród pomników historii (obok kopalń w Wieliczce i
Bochni).

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków to okazja do uhonorowania osób
zasłużonych w tej dziedzinie. Nagrodę Ministra Kultury otrzymuje w tym roku
dr Marian Sołtysiak, historyk sztuki, muzealnik, prezes Towarzystwa Opieki
nad Zabytkami. Nagroda im. ks. prof. Janusza Pasierba Conservator Ecclesiae
wręczona zostanie księdzu biskupowi pelplińskiemu prof. Janowi Bernardowi
Szladze - za opiekę nad zespołem pocysterskim w Pelplinie, m.in. za
zainicjowanie w 1992 r. renowacji katedry i nadzór nad przebiegiem prac
konserwatorskich.

AGNIESZKA KWIECIEŃ