Gość: Z. Baranowski
IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
10.05.06, 08:31
Znany konserwatysta i pisarz Stanisław Cat-Mackiewicz współpracował z
komunistyczną bezpieką i otrzymywał od niej kwoty pieniężne określane jako
zaliczki - informuje najnowszy numer Biuletynu IPN. Mackiewicz dostarczał
informacji na temat władz na uchodźstwie i środowisk emigracyjnych.
O okolicznościach współpracy z bezpieką PRL Stanisława Cata-Mackiewicza
informują autorzy artykułu w Biuletynie IPN historycy Instytutu Stanisław
Cenckiewicz i Piotr Gontarczyk. Cat-Mackiewicz chciał powrócić do kraju i z
tej racji nawiązał kontakty z przedstawicielami rządu PRL. Jednym z
pośredników był Bernard Singer, agent komunistycznych służb specjalnych.
Mackiewicz złożył obietnicę, że za gwarancje bezpieczeństwa i warunki
sprzyjające spokojnemu życiu w kraju napisze broszurę, która ośmieszy
emigrację jako "bezpłodną", a także "potępi" działania księdza Prymasa
Stefana Wyszyńskiego jako "nie orientującego się w sytuacji międzynarodowej".
Autorzy artykułu stwierdzają, że Mackiewicz w rozmowach z Singerem
przedstawiał charakterystyki środowisk emigracyjnych, poglądy ich liderów czy
kulisy funkcjonowania rządów na uchodźstwie. Władze PRL chciały zrobić z
pisarza głównego agenta w Londynie, który rozpracowywałby instytucje rządu na
uchodźstwie. Jednak próbujący go zwerbować kpt. Marcel Reich (obecnie znany w
Niemczech krytyk literacki Reich-Ranicki) usłyszał od Cata, że nie jest
materiałem na konfidenta.
Ponowne kontakty z władzami PRL Mackiewicz nawiązał po ustąpieniu z funkcji
premiera w 1955 roku. Tym razem pośrednikiem był rezydent polskiego wywiadu
Jerzy Klingier "Oskar". Historycy IPN piszą w swoim artykule, że pisarz nie
składał pisemnych raportów, lecz chętnie udzielał ustnie różnych informacji,
które "Oskar" notował. Klingier wypłacał mu tzw. zaliczki, których odbiór
pisarz kwitował. Mackiewicz otrzymał łącznie około tysiąca funtów i 300
dolarów. Przez prawie rok przed powrotem do kraju polska bezpieka praktycznie
go utrzymywała, ponieważ Mackiewicz prosił Klingiera o zapłatę czynszu,
książek itp. Klingier inspirował także Cata do pisania artykułów atakujących
emigrację i oskarżających niektórych polityków o działalność szpiegowską na
rzecz USA i Anglii.
Stanisław Cat-Mackiewicz (1896-1966) był wybitnym pisarzem, publicystą
polityczno-historycznym, przedwojennym posłem na Sejm. Po II wojnie światowej
pozostał na emigracji. W 1954 r. został premierem rządu na uchodźstwie.
Zmuszony do rezygnacji, dwa lata później powrócił do kraju.
Zenon Baranowski
