Emma Altberg

04.07.08, 15:14
Dziś przypada 25 rocznica śmierci Emmy Altberg - płocczanki,
pianistki, pedagoga i publicystki.
Studiowała nauki społeczne i filozofię w Szwajcarii. Studia gry na
fortepianie odbyła w Schola Cantorum w Paryżu w latach 1909-1914 pod
kierownictwem Blanche Selvy, a potem w Petersburgu. Następnie
uczęszczała na kursy interpretacji muzyki dawnej w Saint-Leu-la-
Forêt koło Paryża (1928). W latech 1915-1939 działała jako
pianistka, nauczyciel i publicystka pisząc recenzje muzyczne w
Expressie Porannym. W czasie II wojny światowej uczyła w Wilnie. Od
1945 uczyła na PWSM w Łodzi. Była kolejno: wykładowcą (do 1956),
profesorem gry na fortepianie i klawesynie oraz metodyki (do 1961).
Opublikowała wiele zbiorów ćwiczeń i utworów stosowanych obecnie
jako materiały obowiązkowego programu nauczania. Wydała książkę pt.
Polscy pianiści (Warszawa 1947). Została odznaczona Krzyżem
Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.

    • markiz_desade Re: Emma Altberg 04.07.08, 15:16
      Czy ktoś się orientuje, gdzie znajduje się w Płocku jej dom rodzinny?
      • kwisniewski Re: Emma Altberg 04.07.08, 18:10
        Maria Arnoldowa, z domu Altberg (ur. 26 października 1893 w Płocku,
        zm. 16 maja 1995), bibliotekarka polska, inicjatorka i kierowniczka
        Biblioteki Dziecięcej Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci na
        warszawskim Żoliborzu.

        Była córką Mojżesza, księgowego, działacza społecznego i
        wieloletniego prezesa Banku Spółdzielczego w Płocku, i Pauliny
        (Perli) z domu Golde, nauczycielki muzyki, najmłodszym dzieckiem z
        pięciorga rodzeństwa. Jej starsze rodzeństwo zdobyło wyższe
        wykształcenie za granicą — bracia Lucjan (zmienił nazwisko na
        Laskowski, adwokat) i Józef (architekt, poległy w 1939) oraz siostry
        Anna Wałek-Czarnecka (przyrodniczka, wykładowczyni Uniwersytetu
        Warszawskiego, po II wojnie światowej Uniwersytetu Łódzkiego) i Emma
        Altberg (pianistka). Maria Altberżanka ukończyła siedmioklasową
        szkołę średnią w Płocku oraz w ramach matury zdała dodatkowy egzamin
        w tamtejszym gimnazjum męskim. Od 1917 studiowała historię na
        Uniwersytecie Warszawskim. W 1922 zatrudniła się w Gabinecie Nauk
        Historycznych Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, gdzie
        uczestniczyła w pracach zespołu gromadzącego materiały do
        kontynuacji Bibliografii historii polskiej Ludwika Finkla. Była już
        wówczas mężatką — w 1920 poślubiła kolegę ze studiów Stanisława
        Arnolda, znanego później historyka i członka Polskiej Akademii Nauk.
        W 1926, po przedstawieniu rozprawy Proces polsko-krzyżacki w 1422
        roku (przygotowanej pod kierunkiem Marcelego Handelsmana), uzyskała
        tytuł doktora filozofii.

        Od 1933 była związana z biblioteką żoliborskiego oddziału
        Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Do współpracy została
        zaproszona przez kierującego tym oddziałem lekarza i pedagoga
        Aleksandra Landego. Marię Arnoldową zainteresowała szczególnie
        działalność Towarzystwa w zakresie wychowania pozaszkolnego i
        bibliotekarstwa; nie ograniczając się do przekazania swoich uwag
        Landemu, aktywnie włączyła się do pracy. Wnioskowała m.in. o
        prowadzenie równoległych dwóch działów biblioteki dziecięcej —
        wypożyczalni i czytelni, a także wskazała zestaw potrzebnej
        literatury pięknej i popularnonaukowej. Korzystała przy tym z
        konsultacji kierowniczki Biblioteki Wzorowej dla Dzieci (filii
        Biblioteki Publicznej miasta stołecznego Warszawy), Marii Gutry.
        Wypożyczalnia, z której korzystały dzieci nie tylko z Żoliborza,
        funkcjonowała od 1932, czytelnię uruchomiono rok później, tworząc
        odrębne pomieszczenia dla dzieci starszych oraz dzieci z klas I-III.
        Zwiększeniu zainteresowania dzieci książką służyły rozmaite formy:
        konkursy, plakaty, spotkania z autorami, głośne czytanie i
        opowiadanie baśni, odczyty popularnonaukowe z przezroczami.

        Przed biblioteką dziecięcą Maria Arnoldowa stawiała także zadania
        wychowawcze, związane z umiejętnością zachowania się w specyficznym
        miejscu czy współpracy z innymi. W ramach lekcji bibliotecznych
        przygotowywała młodych czytelników do korzystania z katalogów,
        indeksów, bibliografii. Dzięki wsparciu ze strony osób dorosłych
        (głównie rodziców), pełniących dyżury w czytelni i
        współuczestniczących w przygotowaniu imprez towarzyszących, miała
        czas na dokonywanie analiz kart czytelnika, co z kolei umożliwiało
        weryfikację potrzeb księgozbioru. Zajmowała się także poradnictwem
        czytelniczym. Wsparcie Maria Arnoldowa znalazła także w
        funkcjonującym od wiosny 1934 Kole Przyjaciół Czytelni, zrzeszającym
        uczniów od klas piątych. Członkowie Koła brali udział w pracach
        porządkowo-technicznych, od kontroli czystości rąk małych
        czytelników, przez okładanie książek, drobne naprawy i bieżącą
        opiekę nad księgozbiorem, po przeprowadzane pod kierunkiem
        bibliotekarki skontrum.

        We wrześniu 1939, w związku z udostępnieniem budynku szkoły
        Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci na potrzeby wojskowe,
        księgozbiór został przeniesiony do innego lokalu. W tym czasie
        Arnoldowa włączyła się w opiekę nad dziećmi, które w czasie
        wojennego chaosu trafiły do Towarzystwa; niebawem sama wyjechała do
        Wilna, gdzie kierowała internatem dla uchodźców, a potem żłobkiem.
        Jesienią 1941 powróciła do Warszawy, gdzie w latach jej nieobecności
        działalność biblioteki nie zamarła i była kontynuowana społecznie —
        choć nielegalnie i w ograniczonym zakresie — przy Warszawskiej
        Spółdzielni Mieszkaniowej. Marii Arnoldowej udało się ponownie
        uruchomić czytelnię, gdzie znowu organizowano liczne zajęcia
        artystyczne i literackie, tworząc swoistą oazę spokoju i porządku w
        wojennym świecie; z lokalu korzystały również dzieci o korzeniach
        żydowskich, a liczba czytelników przekraczała rocznie dziesięć
        tysięcy.

        Księgozbiór uległ zniszczeniu w czasie powstania warszawskiego. Po
        upadku powstania Arnoldowa ponownie opuściła Warszawę i wyjechała do
        Krakowa, angażując się w tajne nauczanie gimnazjalne w zakresie
        historii i języka francuskiego. W Krakowie spędziła również pierwsze
        miesiące powojenne, zatrudniona w Bibliotece Jagiellońskiej przy
        pracach bibliograficznych na potrzeby tworzonego Państwowego
        Instytutu Książki; współpracowała też w ponownej organizacji Związku
        Bibliotekarzy Polskich z jego przewodniczącym, Adamem Łysakowskim.

        Zarząd Główny Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci zwrócił się
        niebawem do Marii Arnoldowej z prośbą o powrót do Warszawy;
        przychylając się do tej prośby, w marcu 1946 Arnoldowa podjęła pracę
        w dawnym miejscu, po pewnych reorganizacjach — Bibliotece i
        Świetlicy Dziecięcej przy Centralnym Ośrodku Higieniczno-
        Wychowawczym Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. W działalności tej
        wykorzystywała doświadczenia lat przedwojennych, tworząc cenioną
        bibliotekę, z której zasobów korzystali m.in. znani później aktorzy
        Zbigniew Zapasiewicz, Jerzy Karaszkiewicz, Maciej i Damian Damięccy,
        kardiolog Zbigniew Religa, historyk Andrzej Garlicki. W 1951 władze
        oświatowe odsunęły ją od pracy w bibliotece dziecięcej, uznając, że
        reprezentowane przez nią wartości wychowawcze są odmiennie od
        oczekiwanych w nowej rzeczywistości; przeszła wówczas do pracy w
        Bibliotece Instytutu Chemii Ogólnej w Warszawie, przyczyniając się
        do jej unowocześnienia i biorąc udział w organizowaniu
        specjalistycznych bibliotek resortowych. Przeszła na emeryturę wraz
        z końcem sierpnia 1958.

        Kładąc przez lata nacisk na dobór odpowiedniego księgozbioru na
        potrzeby bibliotek dziecięcych, Maria Arnoldowa uczestniczyła w
        pracach szeregu gremiów opiniodawczych w tym zakresie. Zasiadała w
        komisji recenzyjnej książek dla dzieci przy zespole bibliotekarek
        dziecięcych Biblioteki Publicznej miasta stołecznego Warszawy. W
        latach 1934-1939 była członkiem Komisji Oceny Książek do Czytania
        dla Młodzieży Szkolnej przy Ministerstwie Wyznań Religijnych i
        Oświecenia Publicznego. Analogiczne zadania związane z doborem
        lektur szkolnych wykonywała po wojnie jako członek Komisji
        Wydawniczej przy Urzędzie Rady Ministrów (1945-1959). Oceniała też
        pozycje literatury zagranicznej (angielskiej, francuskiej,
        niemieckiej, rosyjskiej) napływające do "Naszej Księgarni", pod
        kątem ich możliwej publikacji w Polsce. W 1947 uczestniczyła w
        ogólnopolskim zjeździe na temat literatury dziecięcej,
        zorganizowanym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, na którym
        wygłosiła referat Polska literatura dla najmłodszych, wnioskując o
        powołanie specjalistycznej instytucji naukowej zajmującej się
        obiektywną oceną lektur. Brała też udział w innych licznych
        konferencjach i naradach na ten temat, m.in. organizowanych
        przez "Naszą Księgarnię", oraz publikowała artykuły. Część z nich
        poświęciła działalności Biblioteki Dziecięcej Robotniczego
        Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, część literaturze dziecięcej (m.in.
        cykl w "Wychowaniu w Przedszkolu" w latach 1949-1954 o twórczości
        takich autorów, jak Julian Tuwim, Stanisław Jachowicz, Maria
        Kownacka oraz o baśniach ludowych). Była, wspólnie z Ireną Słońską i
        Krystyną Kuliczkowską, współautorką koncepcji
        • kwisniewski Re: Emma Altberg 04.07.08, 18:23
          Nazwisko Altberg jest znane historykom w Płocku

          okupant zezwolił na utworzenie miejskiego Komitetu Obywatelskiego,
          w którym ludność żydowską reprezentowali Izydor Sarna i Mosze
          Altberg.
          Do najbardziej znanych radnych żydowskich należeli: spolonizowany
          Kazimierz Meyzner, Stefan Szlimm, Izrael Bursztyn, Mojżesz Altberg.
          Ich znaczenie osłabiało jednak rozbicie polityczne i niemożność
          utworzenia jednolitego klubu żydowskiego.
        • Gość: Dermo Re: Emma Altberg IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 04.07.08, 18:41
          Wątek jest o Pani o imieniu Emma, nie Maria. Pomylił Pan postacie.
Pełna wersja