Radni przekazali działkę, miasto zapłaci za par...

Radni przekazali działkę, miasto zapłaci za par..

[Gość: rozsądny]

nie puszczę dziecka do kościoła, zamiast się modlić to oni będą się parkingiem
zajmować i kasę z unii czesać, to jest chore

ale ich rozumiem - z drugiej strony jak tak dalej pójdzie to za parę lat
kościoły będą puste...więc kasa z parkingu się im przyda na chleb!!

[Gość: ciup]

własnie brakuje ci totalnie rozsądku

Radni przekazali działkę, miasto zapłaci za par..

[Gość: zmeczony]

szyszka-ramski i spola. lepiej nie pojawiajcie sie prawicowe gnioty wieczorami
na ciemnych nieoswietlonych ulicach bo was moze "boza reka" dosiegnac. jak tak
dalej pojdzie to poleje sie krew. oj poleje......

[Gość: coś]

czyżby odezwał sie w tobie zew starego ormo-wca lub zomo-wca; chciałbys
pochwalić sie nabytym doświadczeniem

Ważne pytanie- skąd pieniądze.

[Gość: Galerian]

Skąd Bernardyni chcą (jako związek wyznaniowy) wyciągnąć pieniądze z EU?
Przecież to zabronione, jedynym celem na jaki Kościół Katolicki może dostać
pieniądze jest "ratowanie zabytków". Więc co? Wielką będą ratować? Czy sobie
ogródek zrobią na działce za 10 000 000? Jeśli zaczniemy oddawać wszystko co
zabrane, to do którego momentu? kościół też trochę ziem nabył różnoraką drogą,
może więc oddamy ją nie krok, lecz 2 w tył?
A co z ludźmi, którym komuna zabrała(sorry, zamieniła)domy, działki, całe
posiadłości. Teren gdzie jest Nowe Miasto, Baranówka, Piastów TRZEBA ODDAĆ
WŁAŚCICIELOM, ŻEBY BYŁO PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ.

Jeśli zabrane bezprawnie - oddać!!!

[Gość: tik]

[Gość: ja]

pewien Żyd jakieś 2 tyś lat temu rzekł: Tak więc nikt z was, kto nie wyrzeka się
wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem.

A co wy na to wyzwywający bernardynów

[Gość: rebe]

RZESZÓW. Wypłaty pieniędzy za nieruchomości, którymi zarządza teraz Wojewódzki
Szpital Specjalistyczny w Rzeszowie, żąda gmina żydowska z Krakowa. Chodzi o
budynki Oddziału Rehabilitacji i Podkarpackiego Ośrodka Onkologicznego.


- W budynku Oddziału Rehabilitacji przed wojną była żydowska łaźnia. Teraz
za ten obiekt gmina wyznaniowa chce otrzymać pieniądze. Oddanie tego budynku
nie jest już możliwe, bo służy on społeczeństwu - mówi Paweł Tyralik, kierownik
Działu Techniczno-Eksploatacyjnego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w
Rzeszowie

Te obiekty do roku 1939 należały do mieszkających w Rzeszowie Żydów. Obecnie
ich spadkobiercy domagają się zwrotu budynków. Kilka dni temu Leszek Deptuła,
marszałek województwa podkarpackiego spotkał się w tej sprawie z pełnomocnikami
gminy wyznaniowej żydowskiej: Alicją Kobus i Janem Kuberskim. Efektem rozmowy
było rozpoczęcie postępowania regulacyjnego w sprawie odzyskania obiektów
przyszpitalnych: dawnej mykwy (łaźni) przy ul. Naruszewicza, gdzie obecnie jest
Oddział Rehabilitacji oraz Podkarpackiego Ośrodka Onkologicznego przy ul.
Leszczyńskiego, gdzie był żydowski szpital.

- Samorząd wojewódzki nie ma wątpliwości co do własności budynku przy ul.
Naruszewicza. Należał on przed II wojną światową do Żydów. Obie strony doszły
do porozumienia, że skoro jest tam Oddział Rehabilitacji, to gmina wyznaniowa
zrezygnuje z odzyskiwania tej nieruchomości. Będzie się jednak starała o
odszkodowanie. Rzeczoznawca wyceni tę dawną własność gminy żydowskiej i
płatnikiem odszkodowania będzie wojewoda - poinformowała Aleksandra Zioło,
rzecznik prasowy marszałka województwa podkarpackiego.

Nie określono jeszcze wysokości odszkodowania. Wcześniej bowiem należy
przeprowadzić dokładną wycenę tego budynku. Trzeba będzie wziąć pod uwagę jego
stan w 1939 r. i obecnie. Ogłoszony zostanie przetarg na rzeczoznawcę. Obie
strony: gmina żydowska i samorząd wojewódzki pokryją po połowie koszty
przeprowadzenia przetargu.

Gmina żydowska nie ma natomiast tytułu prawnego do budynku przy ul.
Leszczyńskiego. Przedstawiciele gminy dostarczyli wprawdzie dokumenty, jednak
zdaniem Urzędu Marszałkowskiego nie udowadniają one, że jest to własność Żydów.
Sprawa zostanie poddana zresztą analizie prawnej.

Gminie zależało na zwrocie tego mienia, zamianie nieruchomości na inną lub w
ostateczności na odszkodowaniu. Nie ma jednak takiej możliwości. Budynek
ośrodka onkologii został przebudowany po wojnie i wyremontowany.

Gmina żydowska nadal stara się o odzyskanie Wojewódzkiego Domu Kultury w
Rzeszowie. Jednak, jak się dowiedzieliśmy, nie ma podstaw prawnych, aby
Fundacja Tannebauma, mogła odzyskać ten budynek. Przedstawiciele gminy
żydowskiej mówią, że jeżeli dostaną odszkodowania za budynki szpitalne, to
odstąpią od roszczeń wobec WDK.

Do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego dotarła też informacja, że Mosze
Weiss z Izraela stara się odzyskać budynek, w którym mieści się obecnie Oddział
Dermatologii. Jednak więcej szczegółów na ten temat nie udało nam się uzyskać.


Artur Piwoński, dyrektor Biura Gospodarki Mieniem Urzędu Miasta Rzeszowa:

- Kilka lat temu oddaliśmy gminie żydowskiej należące kiedyś do niej
budynki: Biura Wystaw Artystycznych oraz Archiwum Państwowego. Te instytucje
działają tam jednak nadal. Na mocy porozumienia, miasto przez okres 15 lat nie
musi płacić gminie czynszu. Od roku 2016 przez kolejne piętnaście lat będziemy
płacić połowę stawek czynszu, obowiązujących w danym roku.

Andrzej Rudlicki, współprzewodniczący ze strony rządowej Komisji
Regulacyjnej ds. Gmin Wyznaniowych Żydowskich:

- Wnioskodawcy, domagający się zwrotu majątku pożydowskiego, "zalali" nas 5
tysiącami wniosków, z czego 60 procent dostaliśmy tuż przed 10 maja 2002 roku,
kiedy upływał termin ich składania. Większość z nich wymagała uzupełnienia.
Dlatego nasze obecne dane nie są w pełni kompletne, bowiem wciąż dosyłane są
brakujące dokumenty.

Aleksandra Zioło, rzecznik prasowy marszałka województwa podkarpackiego:

- Samorząd wojewódzki doszedł do porozumienia z gminą żydowską, i
szpitalnego budynku Oddziału Rehabilitacji nie będziemy oddawać. Gmina może
natomiast liczyć na odszkodowanie za utraconą własność.

[Gość: MC]

zydzi na madagaskar sk***!!!

Bernardyni gorsi od Żydów?

[Gość: ana]

Żydzi domagają się zwrotu nieruchomości w Dukli i Jaśliskach
ag2006-05-16, ostatnia aktualizacja 2006-05-16 19:13
Warszawska gmina żydowska chce odzyskać m.in. budynek łaźni rytualnej zajmowany
przez pogotowie ratunkowe, straż pożarną i GOPR oraz dawnej bursy żydowskiej, w
której znajduje się teraz szkoła podstawowa.
- Wnioski o zwrot dawnego mienia żydowskiego zostały złożone w komisji
regulacyjnej dla gmin wyznaniowych żydowskich. Zostaliśmy o tym poinformowani i
kilka dni temu spotkaliśmy się z adwokatem reprezentującym warszawską gminę
żydowską - informuje Marek Górak, burmistrz Dukli.

Ponieważ część wniosków była niekompletna, gmina będzie musiała je uzupełnić,
m.in. sprecyzować lokalizację i określić, o jakie obiekty chodzi.

Żydzi chcieliby otrzymać albo nieruchomość, albo odszkodowanie - m.in. za dawną
bursę żydowską, dom rabina (obecny dom wycieczkowy PTTK), budynek rzeźni
rytualnej, budynek dla ubogich, kaplicę cmentarną, dawny dom modlitwy, budynek
kuchni dla biednych, dwie działki należące do Stowarzyszenia Rękodzieła
Żydowskiego i Stowarzyszenia Modlitwy i Dobroczynności. Na liście nieruchomości
do zwrotu są również synagogi w Jaśliskach oraz w Dukli.

Zanim gmina żydowska odzyska te nieruchomości, trzeba będzie sprawdzić, czy
wymienione budynki istniały fizycznie w 1997 roku, czyli wtedy, gdy weszła w
życie ustawa o zwrocie mienia żydowskiego, i czy synagogi oraz cmentarze
istniały przed 1939 rokiem.

Gmina ma już doświadczenie w reprywatyzacji. Niedawno zwróciła rodzinie
Tarnowskich stary ratusz, w którym mieścił się ośrodek kultury, budynek, w
którym znajdował się ośrodek zdrowia, apteka, publiczne przedszkole i
mieszkania komunalne oraz budynek liceum ogólnokształcącego. - W przypadku
obiektu zajmowanego m.in. przez przedszkole i bibliotekę doszliśmy do
porozumienia i płacimy czynsz według ustalonych stawek. A jeśli chodzi o
liceum, to Tarnowscy podpisali porozumienie ze starostwem: nie będą pobierać
czynszu w zamian za dbanie o budynek - wyjaśnia Górak.

[Gość: ja]

Fundusz Kościelny

„Państwo reguluje swoje zobowiązania majątkowe wobec Kościoła katolickiego nie
tylko w naturze" — pisze Rzeczpospolita. Świadczenia finansowe na rzecz Kościoła
i duchowieństwa opierają się de iure zasadniczo o środki przekazywane z Funduszu
Kościelnego. Fundusz ten został powołany na mocy art. 8 ustawy o przejęciu przez
Państwo „dóbr martwej ręki" (1950) i znajdować się miał pod nadzorem Ministra
Administracji Publicznej. Tworzyć go miały przede wszystkim dochody z
nieruchomości przejętych na mocy tej ustawy oraz uzupełniająco dotacje państwowe
uchwalane przez Radę Ministrów. Nigdy tak naprawdę finansowanie FK nie zostały
sensownie rozwiązane (brak inwentaryzacji przejętych dóbr) i na ogół opierał się
na dotacjach państwowych (ustalanych do dziś w corocznym planie budżetowym).
Fundusz zasilać miał m.in. utrzymanie i odbudowę kościołów, udzielanie duchownym
pomocy materialnej i lekarskiej, objęcie duchownych ubezpieczeniem chorobowym w
przypadkach uzasadnionych, organizowanie dla nich domów wypoczynkowych,
wykonywanie działalności charytatywno-opiekuńczej. Fundusz łożył m.in. na
przejęty przez państwo Caritas, Polską Radę Ekumeniczną, z jego środków
korzystali również księża katoliccy.

Warto w tym miejscu zauważyć, iż tego typu forma finansowania jednostek
kościelnych nie była w Polsce nowością. Już w zaborze austriackim pojawiły się
pierwsze tego typu instytucje. Również było to związane z konfiskatami majątków
kościelnych przez państwo, które dokonane zostały w Austrii w czasach
józefinizmu. Wielkie majątki kościelne zostały wówczas przekazane funduszom
naukowym i religijnym (świadczyły one odpowiednio na rzecz nauki i duchowieństwa
i instytucji kościelnych). Parafie zostały podzielone na kategorie, a każda z
nich miała ustalony przydział kongrua pars (sprawiedliwą część), czyli
gwarantowany dochód proboszcza (w razie jeśli w parafii nie został on
osiągnięty, był pokrywany przez fundusz religijny). W Galicji pozostałości tych
funduszów regulowano jeszcze u schyłku XX w. (1989). O funduszach wyznaniowych
wspominał również art. 113 przedwojennej Konstytucji (1921).

W 1990 r. rozszerzono zakres celów Funduszu Kościelnego [_2_] na wspomaganie
kościelnej działalności oświatowo-wychowawczej, opiekuńczo-wychowawczej i
zwalczania patologii społecznych, a także na pokrywanie części wydatków Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych na świadczenia z tytułu ubezpieczeń społecznych
duchowieństwa, co miało bezpośredni związek z uchwaloną w 1989 r. ustawą o
ubezpieczeniu społecznym duchownych. Odtąd istotnie zmienił się charakter
Funduszu Kościelnego, gdyż najistotniejszym jego celem stało się właśnie
finansowanie ubezpieczeń społecznych duchownym, co uzasadniano zobowiązaniami
państwa z tytułu przejętych dóbr. W 1991 r. uchwalono Statut Funduszu
Kościelnego. [_3_] Dotacje z FK kościelne osoby prawne mogą uzyskać zasadniczo
na swój wniosek.

Racją bytu i istnienia Funduszu Kościelnego miała być rekompensata za przejęte
mienie. Obradująca w dniach 30 IV-2 V 1998 r. 268. Konferencja Plenarna
Episkopatu wysunęła postulat zwiększenia dotacji Funduszu Kościelnego celem
dostosowania go do dochodów z upaństwowionych dóbr. Szacowana korzystnie dla
Kościoła różnica w stanie posiadania 1998 i 1949 wynosiła ok. 40 tys. ha. Wedle
danych GUS przychodowość 1 ha przeliczeniowego gruntów indywidualnych rolników
za rok 1998 wynosiła 1257 zł. Zatem dochodowość z tych „zaległych" 40 tys. ha
można było szacować na ok. 53 mln zł. Fundusz Kościelny w tym roku wynosił ok.
28 mln zł. Istniała więc teoretyczna podstawa do domagania się ok. 25 mln zł
więcej. W następnych latach Fundusz Kościelny stale i bardzo znacznie rósł.
Natomiast „zaległe hektary" zmniejszały się, podobnie zresztą jak i
przychodowość z 1 ha przeliczeniowego. Już w roku 2000 Fundusz Kościelny stracił
swą rację bytu. Odtąd przestał być formą rekompensaty, jak było to zakładane, a
stał się "w części jeszcze jedną dotacją państwową na rzecz przede wszystkim
Kościoła katolickiego" [_4_]. Fundusz funkcjonuje do dziś (2003), lecz nie
słychać wołania biskupów o jego uczciwym dostosowaniu do realnie przysługującej
rekompensaty...

Do dziś jednak słyszy się nieprawdziwe i wprowadzające w błąd argumenty ludzi
kościoła, iż Fundusz funkcjonuje jako rekompensata za utracone mienie. Tak na
przykład niedawno pewien znany jezuita przekonywał: "Państwo polskie dopłaca do
moich składek emerytalnych, ale robi to tylko dlatego, że po 1945 roku zabrało
Kościołowi wiele dóbr ziemskich i samo zobowiązało się do płacenia tych składek.
Państwo mogłoby w tym względzie robić więcej, bo skoro płaci lekarzom i
psychologom pełne pensje, to księżom mogłoby przynajmniej zapłacić
ubezpieczenia. Państwo płaci księżom uczącym w szkołach i to nie jest żaden
przywilej. W polskiej szkole jest 95 procent nauczycielek, jeśli pojawia się tam
choć jeden ksiądz, już przez to że nie jest kobietą zasługuje na wynagrodzenie."
Należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić: twierdzenie takie jest albo wynikiem
niewiedzy, albo świadomym kłamstwem, gdyż Fundusz od kilku lat nie pełni już
takiej roli, co jasno wynika nawet z najostrożniejszych analiz
ekonomiczno-prawnych.

[Gość: ja]

<Dział: Sprawy finansowe i majątkowe
Kasa Kościoła
Autor tekstu: Mariusz Agnosiewicz

Spis treści:
Świadczenia państwa na rzecz Kościoła i duchownych
II Rzeczpospolita
III Rzeczpospolita
Fundusz Kościelny
Ubezpieczenia społeczne duchowieństwa
Dotacje na działalność społeczno-oświatową
Wydatki na remont i konserwację zabytków
Finansowanie uczelni kościelnych
Finansowanie lekcji religii
Dotacje dla parafii na Ziemiach Zachodnich i Północnych
Finansowanie działalności kapelanów
Dotacje i darowizny przedsiębiorstw państwowych
Dochody Kościoła i duchownych
Dochody kościelnych osób prawnych
Dochody osobiste duchownych
Podatki i cła Kościoła
Nowy system finansowania Kościoła
Podatek kościelny
Projekt reformy senator Sienkiewicz
Postawmy na Ewangelię!
Świadczenia państwa na rzecz Kościoła i duchownych
II Rzeczpospolita

Konkordat z 1925 r. odkładając do późniejszego umownego uregulowania kwestie
rewindykacji dóbr pokościelnych, przewidział zarazem do czasu załatwienia tej
sprawy odpowiedni ekwiwalent świadczeń pieniężnych, które Kościół otrzymywał
wcześniej od państw zaborczych - nie niższy niż rzeczywiste świadczenia
otrzymywane od państw zaborczych, aby Kościół nie był stratny na odzyskaniu
niepodległości. Miało to dla państwa istotne znaczenie, gdyż w razie jeśliby się
upowszechniły wśród kleru odczucia tęsknoty za stanem przedwojennym, wystąpienia
polityczne duchowieństwa byłyby zapewne jednoznacznie antypaństwowe. A głosy
takie się zdarzyły i to wcale nie odosobnione. Oto 15 stycznia 1933 r. jedno z
większych katolickich czasopism — Gość Niedzielny ­ pisze sentymentalnie:
"Patrzcie na druga stronę, tam, choć kraj protestancki, o ograniczeniu religji
nie słychać. Pamiętamy, jak to dawniej były każdego tygodnia dwie „Schulmess" i
dzieci i nauczyciele chodzili do kościoła: a teraz, gdzie to się wszystko
podziało?". Bardzo wymowny jest fakt, iż poseł na polski Sejm, ksiądz
Lutosławski, w książce pt. Czuj duch, przeznaczonej dla harcerzy, pisze coś
takiego: "Cóżby ci przyszło z wolnej ojczyzny, gdyby Kościół miał na tem stracić"...

Wysokość państwowych uposażeń i dotacji regulował w szczegółach Załącznik do
Konkordatu. Uposażenia określono w formie odpowiedniej „mnożnej dla urzędników
państwowych" (wartości miesięcznie) oraz kwotowo (wartości roczne). Mnożniki
wprowadzono po to, by zabezpieczyć kler przed inflacją. Została ona opanowana
przez Władysława Grabskiego w roku 1924, lecz w 1925 r. znów zaczęła rosnąć.
Ustabilizowana została w pierwszej połowie 1926 r. „Bieżąca mnożna" ogłaszana
była w Dzienniku Ustaw co miesiąc i wahała się od 40-44 gr. za 1 punkt. Dla
przykładu wysokości uposażenia wynosiły więc: kardynałowie: 2500 punktów oraz
800 zł „na utrzymanie kapelanów, powozów, etc.". Arcybiskupi odpowiednio 2000
pkt oraz 600 zł. I tak dalej, aż do proboszczów (270 pkt, bez dodatku na
powozy). Łącznie przewidywano uposażenia dla trzynastu różnych stanowisk/grup.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że państwo płaciło nawet zakonnikom oraz
studentom seminariów (po 125 pkt). Studenci państwowych uczelni liczyć musieli
jedynie na siebie, często przez to nie mogąc ukończyć studiów, podczas kiedy
państwo roztoczyło opiekę finansową nad kształceniem przyszłych ludzi Kościoła.
Sytuacja była więc kuriozalna: uczniowie szkół średnich, studenci prawa,
medycyny itd. płacić musieli za naukę, zaś studenci prawa kościelnego, teologii
itp. otrzymywali państwowe zapomogi.

Uposażenia emerytalne obejmowały zarówno duchownych, jak i ich rodziny (wdowy i
sieroty po duchownych grecko-katolickich) i wynosiły 383,4 tys. zł (w tym 254
tys. zł dla duchowieństwa). Punkt trzeci Załącznika przewidywał uposażenia nawet
dla chórów katedralnych oraz niższych urzędników kościelnych (63,3 tys. zł).
Olbrzymią kwotę asygnowano na koszty „administracji kościelnej", tj. wizytacji
biskupich, konsystorzów (sądów kościelnych), prowadzenia ksiąg parafialnych
(chrzty, pogrzeby itd.), a nawet wydatków na pocztę. Łącznie: 750,94 tys. zł.
Jeszcze większy był „fundusz budowlany" — na stawianie nowych kościołów, kaplic
itd. - ponad milion złotych.

To najważniejsze, choć oczywiście nie wszystkie świadczenia do jakich
zobowiązało się na rzecz Kościoła państwo polskie. Były to kwoty bardzo
znaczące. Roczne dotacje państwowe dla Kościoła Katolickiego wynosiły w latach
1927-29 od 19-22 mln zł, przez cały okres średnio 20 mln zł, z czego 80-90%
pochłaniały uposażenia dla duchowieństwa. Oprócz tego dochodziły różne dotacje
specjalne. [_1_]

Ciekawe rozwiązanie przewidywał Załącznik w zakończeniu. Otóż w zamian za umowę
regulującą opłaty z tzw. iura stolae, państwo zobowiązało się podwyższyć
uposażenia państwowe dla duchowieństwa. Miało to zapewne na celu ustalenie opłat
za usługi religijne w umiarkowanych granicach, celem zapobieżenia nadużyciom i
zdzierstwu. Niestety do zawarcia takiej umowy nie doszło.

W czasach świetności Rzeczypospolitej, doby tzw. Złotego Wieku, w pierwszej
polskiej quasi-konstytucji - Artykułach henrykowskich z 1573 r., przy regulacji
dotyczącej wynagrodzeń urzędników Rady Senatorów czytamy w punkcie 8: "Ci mają
mieć opatrzenie ze skarbu naszego i potomków naszych: biskupi z ruskich krajów i
świeckiego stanu senatorowie (...); a panowie duchowni krajów polskich tego nie
potrzebują, gdyż są dobrze opatrzeni". Kiedy jednak państwo polskie było słabe i
borykało się z licznymi problemami oraz kryzysami społecznymi, gospodarczymi,
politycznymi oraz prawnymi, wówczas Kościół wywalczył dla siebie sute dochody.
Pisała wówczas J. Barycka: „W dzisiejszych ciężkich czasach, kryzysu
ekonomicznego, kiedy Państwo zmuszone jest redukować głodowe pensje swym
pracownikom, kiedy pensje robotników zeszły już dawno niżej minimum egzystencji,
przykrym zgrzytem uwydatnia się fakt, że uposażenia dobrze sytuowanego kleru,
oparte na postanowieniach konkordatowych, okazują się prawie nietykalne. Nic
dziwnego, że w tych warunkach w latach kryzysowych na wszystkich wycieczkach
zagranicznych, we wszystkich bogatszych zdrojowiskach i kąpielach kler jest
najliczniej reprezentowany. Konkordat daje Kościołowi duże uprawnienia. Kościół
uprawnienia te stale rozszerza, czego dowodem chociażby ustawa o podatkach
kościelnych. Jak bezceremonjalnie potrafi kler egzekwować na Państwie swe
pretensje, widzimy to na przykładzie tych licznych procesów o zwrot świątyń
prawosławnych i ich majątków (...) Ile tak setek, tysięcy i miljonów złotych
przepłynie rok rocznie z kieszeni najbiedniejszych do przepaścistych kieszeni
kleru i do kas kościelnych, trudno nawet w przybliżeniu określić" (1934).
III Rzeczpospolita
Fundusz Kościelny

„Państwo reguluje swoje zobowiązania majątkowe wobec Kościoła katolickiego nie
tylko w naturze" — pisze Rzeczpospolita. Świadczenia finansowe na rzecz Kościoła
i duchowieństwa opierają się de iure zasadniczo o środki przekazywane z Funduszu
Kościelnego. Fundusz ten został powołany na mocy art. 8 ustawy o przejęciu przez
Państwo „dóbr martwej ręki" (1950) i znajdować się miał pod nadzorem Ministra
Administracji Publicznej. Tworzyć go miały przede wszystkim dochody z
nieruchomości przejętych na mocy tej ustawy oraz uzupełniająco dotacje państwowe
uchwalane przez Radę Ministrów. Nigdy tak naprawdę finansowanie FK nie zostały
sensownie rozwiązane (brak inwentaryzacji przejętych dóbr) i na ogół opierał się
na dotacjach państwowych (ustalanych do dziś w corocznym planie budżetowym).
Fundusz zasilać miał m.in. utrzymanie i odbudowę kościołów, udzielanie duchownym
pomocy materialnej i lekarskiej, objęcie duchownych ubezpieczeniem chorobowym w
przypadkach uzasadnionych, organizowanie dla nich domów wypoczynkowych,
wykonywanie działalności charytatywno-opiekuńczej. Fundusz łożył m.in. na
przejęty przez państwo Caritas, Polską Radę Ekumeniczną, z jego środków
korzys

[Gość: ja]

Ubezpieczenia społeczne duchowieństwa

17 maja 1989 r., oprócz ustawy o stos.Państw.Kość, uchwalono również ustawę o
ubezpieczeniu społecznym duchownych [_5_], która ustalała m.in. emerytury dla
duchowieństwa. Wypłacane one były z ZUS i od samego początku Zakład ponosił
większe wydatki niż wynosiła suma wpłacanych składek przez kler (związane to
było m.in. tym, iż po wejściu w życie ustawy emerytury przyznano ok. 4 tys.
duchownych, którzy nigdy nie płacili składek). Od początku miało to być związane
z dotacjami Funduszu Kościelnego, również w ramach rekompensaty za przejęte
mienie. Ustawa o dobrach martwej ręki już w roku 1950 stanowiła, iż jednym z
celów Funduszu Kościelnego będzie specjalne zaopatrzenie emerytalne dla
społecznie zasłużonych duchownych. Po reformie Funduszu Kościelnego, ok. 60%
jego wydatków było dotacjami na świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Od 1
września 1997 r. ZUS jest ponadto zasilany składkami z tytułu nauczania religii,
za które duchowni pobierają odtąd wynagrodzenie, zatem ta grupa nie płaci
składek na ubezpieczenie duchownych, gdyż objęci są pracowniczym ubezpieczeniem
emerytalnym. Inna odrębność dotyczy duchownych prowadzących pozarolniczą
działalność gospodarczą, którzy objęci są ubezpieczeniami dla osób prowadzących
taką działalność. Dotacje z Funduszu Kościelnego wynosiły w roku 1994 — 51,625
mld starych zł (w nowych zł: 5,16 mln), 1995 — ok. 9 mln zł, w 1996 — ok. 12,7
mln zł. Od 1999 r. duchowieństwo zostało objęte reformą ubezpieczeń społecznych,
która uchyliła ustawę z 1989 r. Duchowni opłacają 20% składki emerytalnej i
wypadkowej (chorobowa fakultatywna), która jest potrącana z dochodowego podatku
ryczałtowego, resztę opłaca Fundusz Kościelny (dla członków zakonów
kontemplacyjnych klauzurowych i misjonarzy będących na misjach FK opłaca 100%).
Zatem państwo funduje duchownym 80% składki emerytalnej. Zmiany w systemie
emerytalnym oznaczały więc dodatkowe obciążenie państwowego Funduszu
Kościelnego, który wcześniej dopłacał różnicę między wydatkami ZUS na emerytury
dla kleru oraz dokonanymi wpłatami duchownych. Dotąd udział duchowieństwa w
pokrywaniu składek był wyższy, np. wpłaty duchownych w roku 1995 wynosiły ok.
6,7 mln zł, a więc ok. 34,7% ogólnie wypłacanych na duchowieństwo świadczeń z
ZUS. W projekcie ustawy budżetowej na 2002 r. zaplanowano ok. 95,1 mln zł na
statutową działalność Funduszu.
Dotacje na działalność społeczno-oświatową

Państwo dotuje na podstawie regulacji ustawowych przedszkola, szkoły i inne
placówki oświatowo-wychowawcze Kościoła (art. 14, ust. 4 Konkordatu). Państwo
dotuje — tak jak państwowe — kościelne zakłady opieki społecznej (art. 22 ust. 1
Konkordatu). Jak wynika z danych R.M. Zająca w 1993 roku budżet w dziale
„ochrona zdrowia" przeznaczył na 52 kościelne zakłady opiekuńczo-lecznicze i
leczniczo-wychowawcze 237 miliardów starych zł. Z budżetów wojewódzkich
dotowanych było dodatkowo ok. 100 kościelnych domów pomocy społecznej. Dotacje
Funduszu Kościelnego na działalność charytatywno-opiekuńczą za rok 1994 wynosiły
16,13 mld zł, na działalność oświatowo-wychowawczą — 14,1 mld zł.
Wydatki na remont i konserwację zabytków

W Konkordacie państwo zobowiązało się do ponoszenia wydatków budżetowych na
remont i konserwację należących do Kościoła zabytków nieruchomych (obiekty) i
ruchomych (dzieła). Konkordat zastrzega, iż „wsparcie" to jest udzielane „w
miarę możliwości". Nie należy jednak rozumieć tego jako postanowienia o
charakterze dowolnym, gdyż ma ono charakter obligatoryjny („państwo udziela", a
nie „państwo może udzielić"), dopuszczający kształtowanie tej pomocy na „miarę
możliwości".

Ks. prof. J. Krukowski sugeruje, iż postanowienie to jest potwierdzeniem
uprawnień wynikających z ustawy o stos.Państw.Kość.: "Jest to odpowiednik art.
43, ust. 3". Oczywiście nie można się zgodzić z tym, że art. 22 ust. 4
Konkordatu jest „odpowiednikiem" art. 43 ust. 3 ustawy. Ustawa bowiem mówiła
jedynie o dotacjach na odbudowę i utrzymanie "dóbr kultury", natomiast Konkordat
postanawia, iż „wsparcie" finansowe można otrzymać na "zabytkowe obiekty
sakralne i budynki towarzyszące". Konkordat nie precyzuje znaczenia tego
drugiego członu, również Deklaracja interpretacyjna nie zajęła się tą kwestią,
lecz można je wyprowadzać per analogiam z art. 60 ust. 2 ustawy o
stos.Państw.Kość., który zawiera definicję legalną tego pojęcia: "Przez 'budynki
towarzyszące' obiektom sakralnym rozumie się położone w sąsiedztwie obiektów
sakralnych: budynki stanowiące mieszkanie proboszcza lub rektora i kancelarię
parafialną lub kancelarię rektora (plebanię), budynki stanowiące mieszkanie
wikariuszy (wikariatkę), budynki stanowiące mieszkanie pracowników świeckich
parafii lub rektoratu (organistówkę), budynki punktu katechetycznego i budynki
domu zakonnego związanego z duszpasterstwem w tym obiekcie sakralnym albo
świadczeniem w nim pomocy." Zatem dopiero na podstawie Konkordatu duchowni mogą
remontować swoje plebanie na koszta państwa, a tym samym minięciem się z prawdą
jest stwierdzenie ks. prof. J. Krukowskiego, iż Konkordat nie wprowadza poza
dotacjami na PAT nowych zobowiązań finansowych państwa na rzecz instytucji
kościelnych. Należy dodać: nie wprowadza ich explicite. (Nie jest to bynajmniej
jedyny przykład nowych zobowiązań finansowych państwa na rzecz Kościoła w tym
akcie. Wprawdzie nie na instytucje, ale na duchownych zaistniał obowiązek
zatrudniania katechety w przedszkolach, jeśli zażyczą sobie tego rodzice.)

Finansowanie prac remontowo-konserwatorskich zabytkowych obiektów sakralnych w
1994 r. pochłonęło 23,43 mld starych zł (w nowych zł: 2,343 mln) wydatków
Funduszu Kościelnego; w 1996 r. dla 605 obiektów kościoła rzymsko-katolickiego
wyniosło już ok. 10,9 mln zł.

Postanowienia takiego nie zawierał projekt z 1991 r.
Finansowanie uczelni kościelnych

Państwo finansuje Katolicki Uniwersytet Lubelski oraz Papieską Akademię
Teologiczną w Krakowie (art. 15 ust. 3 Konkordatu). KUL otrzymuje dotacje i inne
środki z budżetu państwa tak jak uczelnie państwowe, z wyłączeniem dotacji na
inwestycje budowlane, już od 1991 r., kiedy uchwalono odpowiednią ustawę. [_6_]
Dotąd KUL był finansowany przede wszystkim z dochodów upaństwowionego majątku
Fundacji Potulickich (ok. 6 tys. ha gruntów rolnych w Potulicach w byłym
województwie bydgoskim). Po uchwaleniu ustawy oddano uczelni katolickiej cały
ten majątek oraz dodatkowe grunty, by nie dzielić byłego PGRu (łącznie ok. 8
tys. ha). Dotacja na KUL w roku 1996 wyniosła 22,5 mln zł (a więc więcej niż na
cały Fundusz Kościelny). Finansowanie PAT zostało uchwalone w ustawie
„okołokonkordatowej" [_7_] i trwa od roku budżetowego 1998. W 2000 roku obie
uczelnie otrzymały ok. 51,2 mln zł (w tym KUL — 45.047.500 zł, PAT - 6.144.500
zł). W 2001 r. dofinansowanie wyniosło już 57.878.200 zł.

Status uczelni państwowej, a tym samym finansowanej tak jak zwykłe uczelnie, ma
także Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego (wcześniej nazywał się Akademią
Teologii Katolickiej).

W tym miejscu trzeba wskazać, iż wedle kościelnego projektu konkordatu z 1991 r.
finansowanie kościelnych uczelni miało być znacznie większe, przewidywano
bowiem: "Papieskie Akademie, katolickie Uniwersytety, oraz Wydziały filozoficzne
i teologiczne są subwencjonowane przez Państwo na równi z innymi wyższymi
uczelniami państwowymi." Konsekwencje przyjęcia kościelnych propozycji dla
zwykłych uczelni publicznych nie wymagają komentarza.
Finansowanie lekcji religii

Państwo i samorządy finansują lekcje religii. W pierwotnej wersji ustaleń między
państwem i Kościołem katecheci mieli nauczać bezpłatnie. Później w instrukcji
wprowadzającej lekcje religii w roku 1990 przewidziano te pensje. Na skutek
prośby rządu Kościół zgodził się na odroczenie tego zobowiązania z uwagi na
ciężką sytuację budżetu. W roku

[Gość: ja]

Dotacje dla parafii na Ziemiach Zachodnich i Północnych

W 1991 r. znowelizowano ustawę o stos.Państw.Kość., dodając m.in. art. 70a,
który wprowadził nowe źródło dochodów dla Kościoła, którego systematyka ustawowa
może sugerować, iż ma to coś wspólnego z rewindykacją. W istocie jednak jest to
pewna forma dotacji majątkowych kościelnych osób prawnych na Ziemiach Zachodnich
i Północnych, przyznawanych na mocy decyzji wojewody. Wojewoda mógł na wniosek
obdarować te osoby gruntami rolnymi niebędącymi w przeszłości własnością
kościelną. Dom zakonny może otrzymać do 5 ha; parafia — do 15 ha; diecezja,
seminarium duchowne diecezjalne lub zakonne oraz dom zakonny zajmujący się
działalnością charytatywną lub opiekuńczą — do 50 ha.

Bardzo pomysłowo wykorzystała to diecezja elbląska, która skomasowała wnioski
podlegających jej parafii i przejęła olbrzymi kilkusethektarowy kompleks po
byłym PGR, którego poszczególne parafie stały się współwłaścicielami w częściach
ułamkowych.

Przekazane w ten sposób grunty w Słupsku i gminie Ustka zapadły za plecami
samorządów, a dwa miesiące później miały przejść na własność gminy Słupsk, na
której miasto miało budować osiedla mieszkalne dla ludności. Tereny były warte
22 mln zł, w mniejszych parcelach dużo więcej. Proboszcz jednej z „obdarowanych"
parafii, Władysław Matys, indagowany na tę okoliczność, odparł: "Ziemię tę
dostaliśmy w ramach rekompensaty za dobra zabrane Kościołowi po wojnie. Pytanie
o jej przeznaczenie jest niedyskretne. W końcu to własność prywatna. Może
będziemy tam jeździć z parafianami na pikniki lub grzyby...". Wiadomo jednak, że
tereny będą przeznaczone na cele bardziej dochodowe.
Finansowanie działalności kapelanów

Państwo finansuje działalność kapelanów (pensje, kaplice) w publicznych
placówkach, takich jak szpitale, więzienia i in.

Kapelani szpitalni. Na koniec 1995 r. w szpitalach ogólnych resortu zdrowia
zatrudnionych było 781 kapelanów, w tym 180 w pełnym wymiarze czasu pracy oraz
601 w niepełnym wymiarze. Ministerstwo zakupywało wówczas usługi w 56
niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej. 19 lutego 1999 r. Rzeczpospolita
przytaczała szacunki duszpasterza służby zdrowia mówiące, że w szpitalach działa
ok. 2000 kapelanów, z czego około połowa na etatach. 6 listopada 1999 r.
Polityka podawała następujące dane: 1500 kapelanów szpitalnych, z czego ok. 1000
na etatach. Wzrost jest bardzo duży.

Kapelani więzienni. W październiku 1996 r. istniało 15,5 etatów dla kapelanów
więziennych. 19 lutego 1999 r. Rzeczpospolita podawała, iż zatrudnionych było 20
kapelanów. 6 listopada 1999 r. Polityka: 32 etaty kapelanów więziennych.

Kapelani wojskowi. Również katolickie duszpasterstwo wojskowe jest bardzo
rozbudowane. W 1997 r. działało 121 kapelanów z rocznym budżetem w wysokości 2,9
mln zł. W 1999 r. działało 143 kapelanów wojskowych (budżet ordynariatu
polowego: 13,1 mln zł — za Polityką). W grudniu 2000 r. zatrudnionych było ponad
250 zakonnic na etatach ...sierżantów. Jedna pobierała pensję w wysokości ok.
1,2 tys. zł. Podaje się, iż zakonnice pracują jako pomocnice kapelanów.
Przeciętnie więc na jednego kapelana przypadają dwie zakonnice. Za dużo. [_12_]
Dotacje i darowizny przedsiębiorstw państwowych

Art. 10 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i
wyznania stanowi: „Państwo i państwowe jednostki organizacyjne nie dotują i nie
subwencjonują kościołów i innych związków wyznaniowych. Wyjątki od tej zasady
regulują ustawy lub przepisy wydane na ich podstawie." Pozostaje on martwą
literą jurydyczną w odniesieniu w szczególności do samodzielnych państwowych
przedsiębiorstw, które go po prostu nie przestrzegają, przy żywej akceptacji
tego stanu rzeczy przez beneficjantów. Niestety nie ma zakazu dowolności w
przyznawaniu dotacji dla Kościoła w odniesieniu do wszystkich podmiotów
dysponujących w różnych formach środkami publicznymi: a nie dotyczy to bowiem
ani samorządów, ani jednoosobowych spółek Skarbu Państwa (przedsiębiorstw
państwowych po komercjalizacji, ale przed prywatyzacją). W związku z tym
zdarzają się liczne kontrowersyjne, czy po prostu naganne rozdysponowania
środkami przez takie podmioty. Przypadków takich jest mnóstwo, wystarczy jako
przykład podać KGHM Polską Miedź S.A. Niektóre wydatki: Fundacja Pomocy
Społecznej im. św. Antoniego w Warszawie - za prowadzenie akcji reklamującej
KGHM Polska Miedź S.A. podczas festynu „Unieś mnie do góry" — 300 tys. zł;
Parafia pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Głogowie — darowizna na
odbudowę kolegiaty — 450 tys. zł; Parafia św. Brygidy z Gdańska — darowizna na
cele opiekuńczo-charytatywne - 450 tys. zł; Diecezje: legnicka,
zielonogórsko-gorzowska i archidiecezja wrocławska - na prowadzenie działalności
charytatywnej — po 50 tys. zł miesięcznie; Katolickie Radio Plus z Legnicy —
8100 zł miesięcznie; Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana z Warszawy —
za akcję reklamową podczas sesji historycznej „Państwo darem wspólnym
suwerennego narodu" - 2500 zł; Katolickie Radio Głogów — 5000 zł miesięcznie;
Kuria Metropolitalna we Wrocławiu — umowa darowizny samochodu Audi A8 o wartości
196.918 zł (bez VAT); Metropolitalne Wyższe Seminarium Duchowne we Wrocławiu -
za akcję promocyjną KGHM Polska Miedź S.A. podczas XVI Wrocławskiego Forum
Młodych — 7000 zł; Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej z
Warszawy — za promocję KGHM Polska Miedź S.A. podczas XII Światowych Igrzysk
Młodzieży Salezjańskiej — 150 tys. zł. [_13_]

[Gość: ja]

Dochody Kościoła i duchownych
Dochody kościelnych osób prawnych

Należą do nich:

1) „Taca", zwana kolektą, która w znacznej większości zasila budżet parafii.
Jest, wedle teorii bpa S. Skworca, przewodniczącego Komisji Ekonomicznej
Episkopatu, „włączeniem się uczestników Eucharystii w ofiarę Chrystusa przez
składanie własnych, duchowych i materialnych ofiar." Dwa razy do roku zbierane
są w parafiach kolekty na świętopietrze [_14_] wysyłane do Watykanu.

2) Zbiórki nadzwyczajne — różnorakie skarbony, których cele są uzależnione od
pomysłowości duchowieństwa (np. Dar Ołtarza; Podziękowania i prośby do
miłosierdzia bożego; Na nowe dzwony; Jałmużna postna; Intencje modlitw do Matki
Bożej; Ofiara i prośby do św. Judy Tadeusza; Podziękowania i prośby do św.
Antoniego; Ofiara na budowę Kościoła; Prośby, Podziękowania, Ofiara do Matki
Bożej Nieustającej Pomocy itp.).

3) Dochody z nieruchomości nierolniczych. Szczególna sytuacja istnieje w
Krakowie, gdzie Kościół stał się obecnie największym prywatnym właścicielem
nieruchomości. W maju 2000 r. prymas Glemp poświęcił Roma Office Center nowy
biurowiec wzniesiony w centrum stolicy przez archidiecezję warszawską we
współpracy z firmą ABC Holding. Inwestycję oszacowano na 24 mln USD. Działkę pod
biurowiec archidiecezja otrzymała od miasta. Budynek liczy 8 pięter i ma
powierzchnię 11.700 m.kw. Znajdują się w nim m.in. sklepy restauracje i punkty
usługowe.

4) Dochody z prowadzonych przez przedsiębiorstw. W parafiach działają przede
wszystkim drukarnie, wydawnictwa, księgarnie katolickie, sklepy z
dewocjonaliami. Organizuje się agencje turystyczne, czy pielgrzymkowe (np. z
ojcami palotynami można się było udać za 4,3 tys. dol. na pielgrzymkę do
Brazylii, gdzie oprócz odwiedzenia sanktuarium Aparecida do Norte i ruin misji
jezuickich, przewidywano jazdę jeepami po dżungli, połów piranii w Amazonce,
folklorystyczne kolacje i plaże w Rio de Janeiro). Dom Pielgrzyma Amicus im.
Sługi Bożego Księdza Jerzego Popiełuszki, znajdujący się, wedle prospektu, „in a
quiet corner of Old Żoliborz — a green district of the city of Warsaw", wskazuje
wymownie jakich pielgrzymów się spodziewa.

W skali ogólnopolskiej można wymienić przede wszystkim przedsięwzięcie
Episkopatu — Arca Invesco, czyli próbę wejścia do sektora funduszy emerytalnych.
Największe bodaj kościelne gospodarstwo rolne znajduje się we Wrzosowie na
Pomorzu (1300 ha). W latach PRL był to PGR, w efekcie transformacji ustrojowej
Wrzosowo i pobliski Mierzyn otrzymała kościelna Caritas (Kościół otrzymał to na
podstawie art. 70a ustawy o stos.Państw.Kość. i komasacji wniosków parafii z
diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej), tworząc tam zakład rolniczy „Carol" (być
może to nawiązanie do papieskiego imienia). Okoliczny mieszkaniec w ten sposób
określił strukturę własności ziemi: „Do czego to podobne, żeby tu, na polskiej
ziemi, majątki miał tylko Arab, Niemiec lub Duńczyk. A jak już trafi się Polak,
to ksiądz".

5) Czynsze z wynajmu lokali. Przede wszystkim chodzi o 22.000 punktów
katechetycznych, które po przeniesieniu katechezy do lokali szkolnych, pozostały
niezagospodarowane.

6) Opłaty za miejsce na cmentarzach parafialnych.

7) Sprzedaż wigilijnych opłatków.

8) Darowizny od osób fizycznych i prawnych. Jest to szczególnie kontrowersyjna
regulacja, która obok zwolnień celnych stanowi zbyt łatwą pokusę do wielkich
nadużyć. W związku z tym, analizując słabości polskiego budżetu, tygodnik
Polityka w nr 34 z 22 sierpnia 1998 r. pisał: „Inna dziura, która wydała się już
załatana, czyli darowizny, nadal czyni sito z budżetu. Nie można odpisywać ich
na rzecz osób fizycznych, ale okazuje się, że nader hojnie obdarowujemy Kościoły
— łącznie na sumę 837 mln zł. Ten typ darowizny jest szczególnie atrakcyjny,
ponieważ nie obowiązuje limit odliczenia w stosunku do osiągniętego przychodu —
jak ktoś jest bardzo hojny, to odpisać może nawet połowę tego, co zarobił. Są
powody, by obawiać się, że oświadczenia przedstawicieli tych instytucji o
otrzymanych darowiznach mijają się z prawdą, w każdym razie w punkcie dotyczącym
rzeczywiście ofiarowanych sum. Okazja czyni złodzieja. System podatkowy jest zły
i niespójny. Kogoś, kto od renty czy darowizny sam nie musi zapłacić podatku,
tylko uczciwość może powstrzymać od wypisania fałszywego potwierdzenia.
Niestety, nie zawsze można na nią liczyć." W 2003 r. tygodnik Newsweek urządził
„prowokację" poddając próbie reakcje duchownych na propozycje fikcyjnych
poświadczeń o otrzymaniu darowizny. W jej wyniku napisano: „Żaden z duchownych
nie odmówił nam współpracy w oszustwie" [_15_]. Więcej o darowiznach na Kościół
zobacz: str. 2660, 2657, 2653, 2651.

9) Pierwsza komunia.

Aby zmobilizować wiernych do składania ofiar, zmieniono w tym celu Pięć
Przykazań Kościelnych, do których w roku 2001 r. wprowadzono na końcu jedno,
nakazujące płacić na Kościół.

[Gość: ja]

Dochody osobiste duchownych

Należą do nich:

1) iura stolae, czyli prawa stuły [_16_], w skład których wchodzą:
a) śluby,
b) chrzty,
c) pogrzeby (tzw. pokropek);

2) kolęda — oficjalnie pobieranie opłat zostało zniesione, w praktyce nikt się
do tego nie stosuje (ok. 25% rocznych zysków duchownego „wypracowane" w ciągu
tygodnia!);

3) stypendia (intencje) mszalne;

4) wypominki, czyli modlitwy za zmarłych odprawiane 1 i 2 listopada (10%
rocznych zysków duchownego w dwa dni!);

5) prebendy proboszczowskie, czyli istniejące w wielu parafiach gospodarstwa
rolne proboszczów;

6) pensje katechetyczne.
Podatki i cła Kościoła

Zwolnienie od podatków należy do tej samej grupy przywilejów co zwolnienie od
służby wojskowej — uwolnienia od ciężarów publicznych (privilegium immunitatis).
Od wieków Kościół polski zabiegał o jak najszersze zwolnienia podatkowe, a
wszelkie zmiany w tym zakresie często kończyły się tak jak w przypadku
Kazimierza Wielkiego, który gdy w 1344 r. nałożył nadzwyczajne podatki na dobra
duchowne, został wyklęty przez biskupa Jana Grota, który dodatkowo nałożył
interdykt na diecezję krakowską.
Podatki

Konkordat z 1993 r. nie reguluje tej kwestii.
Podatki od kościelnych osób prawnych

a) Podobnie jak i przed wojną wyłączenia od podatku dochodowego [_17_]
kościelnych osób prawnych są tak szerokie, że w praktyce nie uiszczają one tego
podatku, nawet za działalność gospodarczą w formie spółki handlowej.

b) Jeśli chodzi o podatek od nieruchomości to nie obejmuje on kościołów, a
jedynie plebanie i to tylko o ile nie są uznane za obiekty zabytkowe. Jeśli
podatek od nieruchomości jest podatkiem komunalnym, gmina może wprowadzić
dodatkowo różne ulgi i zwolnienia.

c) Jedynym podatkiem który w praktyce realnie dotyczy kościelne osoby prawne
jest więc podatek rolny obejmujący gospodarstwa należące do domów zakonnych i
seminariów duchownych.
Podatki osobiste duchownych

a) Podatek dochodowy dotyczący duchownych ma postać ryczałtu i jest on
uzależniony od stanowiska (proboszcz, wikary) oraz liczby mieszkańców w parafii
(stąd czasami duchowni się żalili, iż „muszą płacić także za heretyków").
Duchowny ma uprawnienie zrzeczenia się ryczałtu i przejścia na podatkową księgę
przychodów i rozchodów, która wiąże się z wypełnianiem deklaracji PIT. Ale się
dotąd jeszcze chyba żaden duchowny nie porwał na tak nierozważny krok, aby
płacić podatki od rzeczywistych dochodów, które, przy bardzo niskich ryczałtach,
oznaczałyby płacenie co najmniej kilka razy większych podatków dochodowych.

b) Proboszczowie posiadający gospodarstwa rolne płacą podatek rolny.

Więcej na temat kościelnych podatków czytaj: str. 2659, 2650, 2655 (opłata
adiacencka a zwolnienia podatkowe Kościoła).
Cła

Poza podatkami wśród danin publicznych należy wspomnieć o cłach. Zwolnienia
duchownych od tych danin sięgają roku 1504, kiedy duchowieństwo zostało
zwolnione od ceł za wywóz towarów wyprodukowanych w ich dobrach oraz za towary
importowane na własne potrzeby. „Nie mogę wyrozumieć: dlaczego 'celnicy' taką
szczególną się cieszą nienawiścią w ewangeliach — pisał w XVIII w. Voltaire. —
Kapłani i dostojnicy kościelni płacą tak dyablo mało, że nazwa celnika powinna
brzmieć dla nich, jako pieszczota". Do dziś słowa te zachowują pełną aktualność.
W roku 1989 wprowadzono dwie grupy zwolnień.

1. Pierwsza dotyczy "darów przeznaczonych na cele kultowe,
charytatywno-opiekuńcze i oświatowo-wychowawcze". Z tą grupą wiązał się proceder
bezcłowego sprowadzania samochodów „na cele kultowe". Nagle się okazało, że z
zagranicy zaczęły licznie napływać, a raczej wjeżdżać „dary" w postaci limuzyn,
„kultowych" co oczywista. Nadużycia miały wielkie rozmiary, dopóki zmiana ustawy
z 26 czerwca 1997 r. nie zabezpieczyła duchownych przed tą nader łatwą okazją do
grzeszenia. „Nie będziesz sprowadzał samochodów osobowych i wyrobów akcyzowych"
— grzmi ustawodawca. Tzw. artykuły akcyzowe to: alkohole (wina mszalne),
papierosy i elektronika. Stało się to dopiero po tym jak się okazało, że na
procederze z udziałem trzech księży z Lublina, którzy na zachodzie kupowali wino
i samochody „na cele religijne i charytatywne", Skarb Państwa stracił w latach
1993-1995 400 tys. zł. Decyzję przypieczętowała „wpadka" ośmiu proboszczów z
Rzeszowa, którzy w roku 1996 sprowadzili 92 ekskluzywne limuzyny.

2. Druga kategoria zwolnień celnych dotyczy poligrafii (papier, maszyny
drukarskie itd.)

[Gość: ja]

Nowy system finansowania Kościoła

Jednym z najważniejszych zadań jakie wytycza się Komisji Konkordatowej są prace
nad projektami zmian dotychczasowego systemu finansowania, którymi zajmuje się
Podkomisja ds. Finansów przy Kościelnej Komisji Konkordatowej oraz Zespół ds.
Ekonomicznych Rządowej Komisji Konkordatowej. System funkcjonujący jest
nieracjonalny.
Podatek kościelny

W szczególności mówi się o tzw. podatku kościelnym. Sądzę, iż jedną z głównych
zalet takiej formy przyczyniania się wiernych do finansowania Kościoła, przy
właściwym jej rozwiązaniu, byłby znacznie bardziej miarodajny sposób
stwierdzania rzeczywistego poparcia dla instytucji Kościoła w Polsce. Dziś wciąż
jeszcze stale wysuwa się przy różnych okazjach argumenty o ponad
dziewięćdziesięcioprocentowej ilości katolików w społeczeństwie, czym uzasadnia
się różne, czasami nadmierne przywileje, uprawnienia i ułatwienia szczególne dla
Kościoła. System, w którym wierni wyrażają swe poparcie przekazaniem na Kościół
podatku pozwala teoretycznie dokładniej ocenić skalę poparcia przede wszystkim
dla społecznej aktywności i roli Kościoła. Istnieje kilka różnych modeli z tym
związanych:

1) Przekazywanie części swojego podatku na cele społeczne lub kościelne. Mamy do
wyboru przekazanie części swego podatku albo na cele społeczne, albo na cele
kościelne, albo państwowe (pozostawienie w budżecie państwa, powinny być jednak
przeznaczone jako środki na cele społeczne). Jako że państwo rezygnuje z części
wpływów na rzecz Kościoła musiałoby za tym iść ograniczenie innych świadczeń na
rzecz Kościoła, ale to ogranicza znacznie art. 22 ust. 1 Konkordatu, który
zrównuje pod względem prawnym społeczną działalność kościoła i państwa, poza
dotowaniem placówek oświatowo-wychowawczych (art. 14 ust. 4). Jednak
wprowadzeniu takiego rozwiązania powinno towarzyszyć zniesienie Funduszu
Kościelnego, albo jego zredukowanie oraz ograniczanie innych dotacji.

Rozwiązanie takie funkcjonuje we Włoszech (0,8% na kościół albo na świeckie cele
charytatywne lub społeczne realizowane przez państwo), Hiszpanii (0,52% na cele
socjalne lub wyznaniowe). Od niedawna, tj. od 1997 r., podobny system
wprowadzono na Węgrzech. Podatnik ma do zadysponowania 1% podatku na jeden z 90
zarejestrowanych związków wyznaniowych i 1% na dowolną, lecz niepolityczną
organizację społeczną (najczęściej na fundację). Podatnik, który nie życzy sobie
wspierać żadnego związku religijnego, może swój 1% przekazać na specjalny cel,
ustalany corocznie przez parlament (np. w 2000 r. — budowa wałów powodziowych).
Rozbicie tego systemu na blok religijny oraz społeczny spowodowane było
protestem kościołów, które nie chciały konkurować ze społecznymi organizacjami.
Przekazywanie części podatku na powyższe cele jest dobrowolne, przy czym
„procent kościelny" cieszy się znacznie mniejszym zainteresowaniem (w 2000 r.
„procent społeczny" wykorzystało ok. 1,4 mln podatników, zaś „kościelny" — ok.
0,5 mln).

Wstępne badania przeprowadzone przez dziennik Rzeczpospolita w roku 2001,
dostarczają na ten temat interesujących informacji. Za możliwością przekazywania
części podatku bądź to na kościół, bądź to na organizacje społeczne opowiedziało
się 49% respondentów, a 36% było przeciw. Osoby, które wyraziły chęć
przekazywania części podatku na takie cele, na pytanie w jaki sposób
zadysponowaliby nim, w 50% wyrazili chęć przekazania go organizacji społecznej.
Jedynie 35% chciałoby przekazać go Kościołowi rzymskokatolickiemu, a 7%
pozostawiłoby swoją część w budżecie państwa. Jednak nie dane ilościowe są
najważniejsze. Organizacjom społecznym oddałyby swój podatek częściej osoby
młodsze, lepiej wykształcone, właściciele, kadra i pracownicy handlu, natomiast
kościołom, częściej niż wskazuje średnia, osoby starsze, gorzej wykształcone,
gospodynie domowe i rolnicy. Kiepska to perspektywa ekonomiczna dla Kościoła.

Jednak strona kościelna wypowiada się z entuzjazmem na ten temat, zatem oczekuje
się, iż będzie to rozwiązanie korzystniejsze. Koncepcja jaką proponuje w tej
sprawie Kościół sprowadza się w praktyce do dodatkowego źródła finansowania
działalności kościelnej. W wywiadzie dla Gościa Niedzielnego ks. bp W. Skworc,
przewodniczący Komisji Ekonomicznej Episkopatu, mówił, iż nie wchodzi w grę ani
zniesienie w związku z tym opłat za posługi religijne, ani „tac", ani innych
tradycyjnych świadczeń wiernych. Miałoby to polegać jedynie na zniesieniu
funduszy celowych dla Kościoła lub na powierzeniu prowadzenia Kościołowi
niektórych spraw społecznych. Zniesienie opłat za usługi religijne mogłoby
wchodzić w grę przy wypłacaniu księżom pensji za pracę duszpasterską.

Warto dodać, że zniesienie opłat z tytułu iura stolae planowano już przed wojną.
W Załączniku A do konkordatu znajdowała się uwaga, że uposażenia państwowe dla
duchowieństwa mogą zostać odpowiednio zwiększone na podstawie umowy z Kościołem
w sprawie iura stolae. Ponadto w czasie debaty senackiej (22 IV 1925) podjęto
uchwałę zobowiązującą rząd do wszczęcia rokowań ze Stolicą Apostolską o
uchylenie iura stolae.

2) Specjalny podatek kościelny ściągany przez państwo. Rozwiązania takie
funkcjonują w niewielu państwach: w Skandynawii, Niemczech, Szwajcarii. W
Niemczech istnieje obligatoryjny podatek dla członka Kościoła. Od podatku można
się uwolnić występując z kościoła. Jest to rozwiązanie dobre w tym względzie, że
najbardziej miarodajnie oddaje formalną ilość wiernych z faktyczną więzią
członków kościoła z jego instytucją. Rozwiązanie takie nie zlikwidowało w
państwach, w których ono występuje, do zniesienia dotacji państwowych.

Postulat tego typu pojawił się w Polsce w roku 1995, w czasie kampanii
prezydenckiej było to żywo dyskutowane, większość najważniejszych kandydatów na
prezydenta uznała ten pomysł za dopuszczalny, bądź jednoznacznie (A.
Kwaśniewski, T. Zieliński), bądź warunkowo (J. Kuroń, J. Olszewski), Wałęsa zdał
się na opinię Kościoła w tej sprawie, a jednoznacznie potępiła to jedynie H.
Gronkiewicz-Waltz, gdyż dostrzegła w tym „odebranie podmiotowości darczyńcom".

Na gruncie polskim podnosi się, iż rozwiązanie takie byłoby sprzeczne z art. 53
ust. 7 Konstytucji, który stanowi: „Nikt nie może być obowiązany przez organy
władzy publicznej do ujawnienia swego światopoglądu, przekonań religijnych lub
wyznania". Argument ten de facto ma jedynie połowiczne znaczenie, gdyż dokładnie
to samo można było odnieść do deklaracji w sprawie uczestnictwa w zajęciach
katechezy, co zresztą podnosił prof. Pietrzak w swej krytycznej glosie do
orzeczenia TK, a jak wiemy dziś rozwiązanie takie funkcjonuje i uważa się je za
zgodne z Konstytucją.
Projekt reformy senator Sienkiewicz

W lutym 2002 r. senator Krystyna Sienkiewicz z UP złożyła projekt głębokich
zmian w systemie finansowania Kościoła w Polsce. Przewidywał on m.in.
odprowadzanie przez parafie na rachunki urzędów gmin części opłat z tzw. ślubów
konkordatowych w wymiarze przewidzianym w opłatach za ślub cywilny. Pozostałą
zaś część miałaby być darowizną na rzecz Kościoła rozliczaną na podstawie
rachunku. Postulowała zniesienie wynagrodzeń dla katechetów, kapelanów
pracujących w szpitalach. Zwolnienie kościelnych osób prawnych od podatku
dochodowego miałoby być przewidziane jedynie dla tych przychodów, których
źródłem jest „sprawowanie posługi religijnej". Wśród propozycji senator UP
znalazła się również propozycja, aby dochody z działalności gospodarczej
kościelnych osób prawnych oraz spółek, których udziałowcami są te osoby,
podlegały powszechnie obowiązującym przepisom podatkowym. Mimo, że propozycja
zyskała poparcie wicemarszałka Senatu Ryszarda Jarzębowskiego z SLD, nie miał
szans realizacji. LPR doszło do wniosku, iż jest to pomysł sprzeczny z
konkordatem i jest „próbą jego zerwania".
Postawmy na Ewangelię!

„Tak więc nikt z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może

A dla kogo to, dla marsjan, dla ludzi,

[Gość: dudu]

Państwo finansuje działalność kapelanów (pensje, kaplice) w publicznych
placówkach, takich jak szpitale, więzienia i in.

Kapelani szpitalni. Na koniec 1995 r. w szpitalach ogólnych resortu zdrowia
zatrudnionych było 781 kapelanów, w tym 180 w pełnym wymiarze czasu pracy oraz
601 w niepełnym wymiarze. Ministerstwo zakupywało wówczas usługi w 56
niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej. 19 lutego 1999 r. Rzeczpospolita
przytaczała szacunki duszpasterza służby zdrowia mówiące, że w szpitalach działa
ok. 2000 kapelanów, z czego około połowa na etatach. 6 listopada 1999 r.
Polityka podawała następujące dane: 1500 kapelanów szpitalnych, z czego ok. 1000
na etatach. Wzrost jest bardzo duży.

Katolicy płacą podatki, maja prawo do obsługi

[Gość: dudu]

duszpasterskiej (tacy sami kapelani sa w USA, Kanadzie, Niemczech itd)

Państwo finansuje działalność kapelanów (pensje, kaplice) w publicznych
placówkach, takich jak szpitale, więzienia i in.

Kapelani szpitalni. Na koniec 1995 r. w szpitalach ogólnych resortu zdrowia
zatrudnionych było 781 kapelanów, w tym 180 w pełnym wymiarze czasu pracy oraz
601 w niepełnym wymiarze. Ministerstwo zakupywało wówczas usługi w 56
niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej. 19 lutego 1999 r. Rzeczpospolita
przytaczała szacunki duszpasterza służby zdrowia mówiące, że w szpitalach działa
ok. 2000 kapelanów, z czego około połowa na etatach. 6 listopada 1999 r.
Polityka podawała następujące dane: 1500 kapelanów szpitalnych, z czego ok. 1000
na etatach. Wzrost jest bardzo duży.

a na KUL. czy PAT to nie Polacy sie uczą

[Gość: dudu]

tylko WUML (a wielu jego absolwentów, pseudo-naukowców, znanych jest w
Rzeszowie) ma prawo do państwowych pieniedzy - pochodzacych od podatków
składanych przez katolików

a skąd te państwowe pieniądze, podatki katolików

[Gość: dudu]

idobrze,ze wracaja do tyc co je złozyli

"A bramy piekielne go (Kościoła) nie przemogą"

[Gość: bubu]

i tu jesteście bezsilni; w Rzeszowie przemineli Niemcy, Bolszewicy, Ub-ecy,
Towarzysze (Kruczki i inni idioci) - wielu z nich na starość idzie do Koscioła
z którym za pieniadze latami walczyli (bo jak smierć koło dupy to wtedy do
pokuty), a kosciół bernardynów stoi i stał bedzie, a o was tu szczekajacy nikt
nie wspomni

[mateusz.maciejczyk]

Proszę nie mylić "kościoła" jako wiary i wspólnoty z "kościołem" jako budynkiem
i interesem prywatnym (sic!)

Zresztą nie nam osądzać kto pójdzie do piekła. Wyjaśnij mi bubu jedno, czy
Judasz został potępiony? Albo Hitler? Nikt tego nie wie, bo istnieje coś takiego
jak miłosierdzie i jest ono ważniejsze i silniejsze od czegokolwiek :>

Zresztą jak już poruszamy temat niemców, bolszewików, ubeków, towarzyszy
etcetera, etcetera to warto się zatrzymać i zastanowić. Jak księża to zrobili,
że w czasach internowania i inwigilacji jednak odprawiali msze, zakładali
kościoły itd. Jak katolicyzm zdominował Polskę odsuwając inne religie na
przestrzeni stuleci. No właśnie, jak ?:> Jak można kogoś w dzisiejszych czasach
obrażać i szykanować w mediach czy radiu i mieć za sobą poparcie słuchaczy oraz
episkopatu?:-)
W czasach Jezusa byli Faryzeusze i ich jad :> ciekaw jestem kim teraz są "Ci
uczeni w Piśmie" :>

[Gość: starski]

Nie moge nazwac tego inaczej jak zwykla nieuczciwosci i brakiem zwyczajnej
przyzwoitosci. Terror "czarnych" musi sie kiedys skonczyc. Oby jak najszybciej.

gdzie sie podziała prokuratura, ABW, CBŚ ...?

[Gość: prawy&sprawiedliwy]

ktoś powinien za to beknąć!

gdzie sie podziała prokuratura, ABW, CBŚ ...?

[Gość: prawy&sprawiedliwy]

ktoś powinien za to beknąć!

gdzie sie podziała prokuratura, ABW, CBŚ ...?

[Gość: prawy&sprawiedliwy]

ktoś powinien za to beknąć!

[Gość: Andrzej z NY]

Ludzie nie moge zrozumiec skad uwas tyle nienawisci.To ze miasto oddalo ta
dzialke prawowitym wlascicielom to uwazam bardzo sluszna decyzja.przeciez
bernardyni maja bardzo ambitne plany jesli chodzi o zagospodarowanie tego
terenu.Tak sie zlozylo ze od kilku lat mieszkam za granica ale kocham Polske i
kocham Rzeszow choc czasami mnie denerwuje mentalnosc niektorych ludzi ktorzy
potrafia tylko krytykowac.

[Gość: wariantc]

wiesz wróciłem z Chicago bo chcę żyć w Rzeszowie ale jak ty i tobie podobni
wypisują takie bzdury a radni oddaja kościołowi dupy to krew czł. zalewa

Nie dziwi nic

[mjot1]

Wielu komentuje ową „transakcję” słowem grubym okrutnie.
Gdym wreszcie uświadomił sobie, co właśnie zaszło to dłoń nie w gest
modlitewny, lecz w pięść samowolnie się zacisnęła a z ust pomruk jeno gniewny i
bluzg się wydobył...
Na pohybel wszystkim!

Bez ukłonów! M.J.

Radni przekazali działkę, miasto zapłaci za par..

[Gość: Polak]

Przecież to jest jawna niegospodarność !!!! jak mozna oddac atrakcyjna dzialke
za 30000 a pozniej placic z niej czynsz 180 000 rocznie? Ktos powinien za to
pojsc siedziec. Ten terem byl miejski i nie obchodzi mnie to czy kiedys byl tam
jakis ogrod czy tez nie. Za takie cos powinnny grozic wysokie kary i dla
radnychi i dla zakonu.

miasto zapłaci

[mal49]

miasto zapłaci

[mal49]

miasto? - nie, to mieszkańcy zapłacą, już widzę oczyma wyobraźni włoski ogród na
podziemnym parkingu, z najświętszą panienką w centralnym miejscu, no i na tle -
wiadomego skojarzenia - pomnika...

[Gość: tomek30]

to jest rzeczywiście skandal i nadaje sie do prokuratury!!!! niech nowa rada
zbada te sprawe dokładnie, bo tak nie mozna tego zostawic! taka działak w
centrum miasta, a tam ogród dla pielgrzymów... ludzie, trzymajcie mnie!!! i
jeszcze działak za 30 tys, a miesiecznie 15 tys! kto sie na to zgodził, zeby ja
oddac za darmo? dajcie i mnie taki prezent pisiaki!

wiatr hulał po pustym kościele

[olias]

braciszkowie zapomnieli o jednym: albo rybka (znak cgrześcijaństwa) albo ...
cipka (która dostali wtaz z placem). Diabli już smołę szykują za puste już wnet
kościoły ...

Radni przekazali działkę, miasto zapłaci za par..

[Gość: klient]

to jest p*** czemu sie zgodzono przekazac te dzialke ??
przeciez tam ten parking podziemny jak powstanie to po pierwszym deszczyku
zostanie zatopinoy!! a pozatym kto to widzial aby w scislym centrum miasta byl
jakis jeba***& klech** ogrodek !!

[Gość: Prześmiewca]

Proletariusze wszystkich krajów są za zwrotem działki o. Bernardynom .Niech
żyją!!,niech żyją!!,niech żyją!!.Przepraszam ale to nie ja krzyczę to krzyczy
historia.

[Gość: kornik]

To nie krzycz glupio.

[Gość: mix]

ciezko ogarnac mysli. obludni zlodzieje. oddac im wlasnosc...? kosciol swoj
majatek zdobyl przez smierc tysiecy ludzi. wyprawy krzyzowe. dziesiecina.
zabijali muzelmanow, indian. nawet kraje ktore zywily ta obludna maszyne ssali.
ich wlasnosc....aha. zakonnicy, co boso chodza wielbiac pana. obludni
zlodzieje! biznes sie kreci...

[Gość: dutche]

juz tak dawno mnie szlak nie trafil jak po przeczytaniu tego artykulu.***rwa
kupili za 30 tys a co miesiac dostaja 15 tys.Zreszta wogole niech klerowi
oddadza wszystkie ziemie zaooraja wszystkie hipermarkety kina teatry i niech na
tych miejscach postawia piekne koscioly pomniki a najlepiej wszystko za nasze
pieniadze.w naszym kraju jest po prostu coraz gorzej

biuro ?? czy co ??

[Gość: info]

podobno te *** juz te dzialke w lancucie sprzedali za gruba kase !!
a teraz te dzialke .... ~~~~~~~~~~~~~!!!!!!!!!!!!!!! czy tez ja moze za pare
lat sprzedadza jak oskubia miasto??
a czemu niby biskup mur chinski wokol posiadlosci postawil ?? bo bal sie ze
przyszly wlasciciel internatu na towarnickiego moze ten teren zgarnac :)
a ci ich ...

Ladny "GEST" ze strony Bernardynow!

[Gość: mtg]

...A zwlaszcza, gdy miasto Rzeszow jest zadluzone na 76 milionow. Co innego
ucza a co innego robia. ...To jest tak zwane "nawracanie na droge Boza".

Radni przekazali działkę, miasto zapłaci za par..

[Gość: ZZ]

CIEMNOGROD GORSZY NIZ W SREDNIOWIECZU!!! SKAD JA POCHODZE...

[Gość: gosc]

Radni odblokowali tą decyzją dla wielu ludzi szansę na odzyskanie swoich dóbr!
Wielu ludzi może teraz składać podania do rady miasta o zwrot bezprawnie im zabranych mieniom, a na tle międzynarodowym - można powiedzieć - że radni rzeszowscy pozwalają tą decyzją Niemieckim wysiedleńcom na odzyskanie ich dóbr..
Sprawy więc mogą się teraz mnożyć..
A Urząd Wojewódzki do kogo należy? - bo nie wiem.. - może też stoi na placu należącym obecnie do Bernardynów? - Może miasto tym samym oddało też budynek urzędu?
Plany są ciekawe - jednak ich wykonanie mocno wątpliwe..
Faktycznie, gdyby był podziemny parking, gdyby powstał piękny ogród - miasto miałoby nowy wizerunek - i nie mam nic przeciwko temu, jestem za!
Ale żeby to Kościół rządził miastem i dorabiał się na mydlanych interesach z radnymi - to jest chore..
Kościół jako instytucja jest sprytny - wychwycił moment kiedy można się "najeść" - a po zmianie rządu, znowu będzie "udawał", że nie miesza się w politykę, by odzyskać "morale" wiernych. Przyznam, że wśród duchownych są powołani i gdyby nie oni trudno byłoby Kościołowi utrzymać wielu wiernych przy sobie. Jednak bycie chorągiewką na wietrze pozwala wielu ludziom dojrzeć prawdziwe oblicze duchowieństwa w Polsce.
Ktoś wyżej słusznie napisał, że Kościoły wkrótce będą świeciły pustkami i dlatego chcą nadrobić sobie te "straty".
A radni potwierdzili że są w "układzie" z Kościołem. I pewnie za kilka - kilkanaście lat będą z tego rozliczani przez inny rząd, który pewnie będzie wprowadzał V, VI, VII.. Rzeczpospolitą i będzie rozliczał rządy lat 2005-2009..
"I tak w kółko Macieju"
W Polsce potrzebujemy jednak obcego rządu - nie potrafimy sami sobą dyrygować.

[Gość: wawa]

Widze ze Homosowietikus na prowincji trzyma sie mocno. Czekam na ciekawe
propozycje nacjonalizacji mienia kościelnego, kasacji klasztorów, walki z
kułakami itd. A co ze spiskowa teoria dziejów? Nie myślicie, że to "czarni" są
winny wszystkich nieszczęść, łącznie z gradobiciem? Pozdrawiam wawa.

[esera]

Odzyskali swoją własność, którą wcześniej ukradli im komuniści! Rozumiem, że popierasz złodziejstwo