noctivaga
04.07.06, 01:45
Pan Prezydent odwołał umówione od pół roku spotkanie Trójkąta Weimarskiego z
powodów zdrowotnych. Przewodniczący PIS wyjaśnił to "dyspepsją czynnościową
układu pokarmowego"
Oto tekst znaleziony w necie wyjaśniający co to jest dyspepsja, znaleziony
przez Google po wpisanu hasła "dyspepsja":
"DYSPEPSJA CZYNNOŚCIOWA
dr n. med. Andrzej Cholewka
dr n. med. Anna Dziurkowska-Marek
Klinika Gastroenterologii CSK ŚAM w Katowicach
DEFINICJE
Termin „dyspepsja” pochodzi z połączenia dwóch słów greckich: „dys” = zły
i „peptein” = trawienie. Mianem tym określa się ból lub dyskomfort
zlokalizowany w górnej części brzucha. Za charakterystyczne dla dyspepsji
uważa się lokalizowanie przez chorego dolegliwości w linii środkowej ciała w
nadbrzuszu. Przez dyskomfort rozumie się subiektywne, przykre odczucie,
którego chory nie odbiera jako ból, a które może obejmować wiele objawów
takich jak uczucie pełności w nadbrzuszu, wczesne wrażenie sytości, wzdęcia
lub nudności. Definicję dyspepsji ustalił międzynarodowy komitet ekspertów w
1991r. w postaci tzw. kryteriów rzymskich I. Istotnym mankamentem tej
pierwszej definicji dyspepsji okazało się nieuwzględnienie kryteriów czasu
trwania objawów. Zmodyfikowane określenie dyspepsji zostało opublikowane w
„Gut” w 1999r. jako kryteria rzymskie II. Nowe kryteria rozpoznawcze okazały
się, mimo pewnych uproszczeń i arbitralności, dużą pomocą zarówno w badaniach
naukowych jak i codziennej praktyce lekarskiej. Obowiązująca aktualnie
definicja dyspepsji czynnościowej podkreślająca – co bardzo ważne – przewlekły
charakter dolegliwości, określa ją jako występujący stale przez co najmniej 12
tygodni (choć niekoniecznie kolejnych) w ciągu ostatnich 12 miesięcy, ból lub
dyskomfort w nadbrzuszu środkowym przy braku organicznych przyczyn
tłumaczących dolegliwości oraz nie mający związku z defekacją czy zmianami
częstości i charakteru wypróżnień (tzn. nie będący objawem zespołu jelita
drażliwego). Synonimami dyspepsji czynnościowej spotykanymi w piśmiennictwie
są dyspepsja idiopatyczna lub niewrzodowa (non-ulcer dyspepsja, NUD).
DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA, PODZIAŁ
Od dyspepsji czynnościowej należy odróżnić dyspepsję organiczną.
Objawy dyspeptyczne zgłaszają często pacjenci z chorobą wrzodową, GERD
(chorobą refluksową żołądkowo-przełykową), rzadziej nowotworem żołądka,
chorobami dróg żółciowych (zwłaszcza kamicą żółciową) oraz przewlekłym
zapaleniem trzustki. Rzadkie przyczyny dyspepsji to nietolerancja laktozy,
efekty uboczne działania niektórych leków, celiakia czy zaburzenia funkcji
hormonalnej tarczycy. Organiczne przyczyny dyspepsji wykrywane są u ok. 40%
chorych zgłaszających objawy dyspeptyczne, a podstawową rolę
w różnicowaniu odgrywa endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Badanie endoskopowe wykazuje pod względem wydolności diagnostycznej
zdecydowaną przewagę nad badaniem radiologicznym. Ultrasonografia i metody
radioizotopowe mogą być pomocne tylko w niewielkiej liczbie przypadków,
głównie w chorobach dróg żółciowych i trzustki.
Dla celów praktycznych przyjął się w piśmiennictwie podział dyspepsji
czynnościowej na podgrupy w zależności od dominujących objawów. Choć koncepcja
takiego podziału budzi nadal kontrowersje wśród fachowców, okazała się jednak
praktycznie użyteczna.
Ryc. 1.
Niektórzy wyróżniają jeszcze trzecią podgrupę tzw. dyspepsję czynnościową
niespecyficzną, rozpoznawaną u chorych nie spełniających kryteriów dyspepsji
typu wrzodowego ani typu motorycznego. Nie wyróżnia się aktualnie jako
podgrupy dyspepsji typu refluksowego, okazało się bowiem, że podgrupę tę
stanowili chorzy z GERD.
W dyspepsji czynnościowej chorzy czasem wymieniają wśród objawów zgagę, ale
jako objaw o niewielkim nasileniu, występujący rzadko, o wyraźnie drugorzędnym
znaczeniu. Większość chorych z dyspepsją czynnościową nie ma również istotnych
dolegliwości ze stron jelita grubego, choć możliwe jest współistnienie
dyspepsji czynnościowej i IBS (irritable bowel syndrome – zespół jelita
drażliwego) u tego samego chorego.
PATOGENEZA
Patogeneza dyspepsji nie została jednoznacznie ustalona. Wśród mechanizmów
patogenetycznych podejrzanych o wywoływanie objawów dyspeptycznych wymienia się:
- zaburzenia czynności motorycznej żołądka
- nadwrażliwość trzewną
- infekcję Helicobacter pylori
- czynniki dietetyczne i leki
- czynniki psychosocjalne
Opóźnione opróżnianie żołądkowe, a zwłaszcza hipokinezę okolicy
przedodźwiernikowej obserwuje się u ok. 40% chorych z dyspepsją czynnościową.
Chorzy ci okazywali się także znacznie bardziej wrażliwi na rozciąganie
żołądka przez pokarm. Reakcje takie mogą być tłumaczone zaburzeniem funkcji
mechanoreceptorów w żołądku bądź zaburzeniami przewodnictwa pobudzeń
aferentnych w rdzeniu i OUN. Nie stwierdzono natomiast zaburzeń sekrecji kwasu
solnego w żołądkach chorych z dyspepsją czynnościową.
W populacjach o dużym rozpowszechnieniu infekcji H. pylori (np. w Polsce) u
prawie połowy chorych z dyspepsją czynnościową obserwuje się dodatnie testy na
obecność tej bakterii. Nie znaczy to jednak, że rola H. pylori jako czynnika
patogenetycznego dyspepsji
czynnościowej została potwierdzona. Wręcz odwrotnie – pozytywne efekty
leczenia eradykacyjnego, a więc zmniejszenie lub ustąpienie dolegliwości,
obserwuje się u zaledwie 1/3 chorych. Mimo tych wątpliwości terapia
eradykacyjna pozostaje nadal częstym elementem strategii terapeutycznych u
chorych z dyspepsją i z dodatnim testem na H. pylori. Argumentacja dotyczy
jednak nie tyle wpływu eradykacji na ustępowanie objawów dyspepsji, co
ewentualnych szkodliwości związanych bezpośrednio z infekcją H. pylori.
Rola alkoholu i palenia tytoniu w wywoływaniu objawów dyspepsji nie została
definitywnie potwierdzona. Wydaje się natomiast udowodniony związek dyspepsji
z nadużywaniem napojów zawierających kofeinę. Również niektóre leki, np.
niesteroidowe leki przeciwzapalne, doustne preparaty żelaza, teofilina i
digoksyna często kojarzą się z pojawianiem się objawów dyspeptycznych. Chorzy
z dyspepsją czynnościową często manifestują równolegle objawy innych zaburzeń
czynnościowych, nie tylko ze strony przewodu pokarmowego. Wydaje się również
częściej spotykać u tych chorych objawy neurotyczne, stany lękowe i depresje.
DIAGNOSTYKA
Dyspepsja czynnościowa może stanowić poważny problem diagnostyczny nie tylko
dla niespecjalistów. Nie ma bowiem specyficznych testów diagnostycznych dla
zaburzeń czynnościowych, a rozpoznanie stawiane jest na ogół na podstawie
dokładnego wywiadu oraz przez wykluczenie organicznych przyczyn zgłaszanych
przez chorych objawów. Znaczenie endoskopii górnego odcinka przewodu
pokarmowego w różnicowaniu czynnościowych i organicznych przyczyn dyspepsji
nie budzi wprawdzie wątpliwości, ale z drugiej strony liczne gremia ( w tym
Amerykańskie Towarzystwo Gastroenterologiczne - AGA) dopuszczają w niektórych
grupach chorych możliwość terapii empirycznej. Rezygnacja z badań
diagnostycznych, zwłaszcza u starszych wiekowo chorych niesie z kolei ryzyko
przeoczenia poważnych schorzeń organicznych, w tym raka żołądka. Ryzyko to w
grupie młodych chorych, poniżej 45 rż. jest jednak na tyle małe, że
dopuszczalne jest podejmowanie leczenia bez weryfikacji endoskopowej
rozpoznania dyspepsji czynnościowej.
Wydaje się więc racjonalne zaproponowanie dwóch różnych algorytmów
postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w zależności od wieku chorych
podejrzewanych o dyspepsję czynnościową.
ALGORYTMY....
LECZENIE
Leczenie dyspepsji czynnościowej może okazać się trudnym zadaniem, zwłaszcza
dla lekarza pierwszego kontaktu. Należy pamiętać, że żadna ze stosowanych grup
leków nie
cechuje się wysoką efektywnością, a sytuację lekarza komplikuje dodatkowo
bardzo wyraźny w tym schorzeniu efekt placebo (u 20-60% leczonych placebo
dolegliwości zmniejszały się!). Poza tym nie w każdym przypadku farmakoterapia
jest niezbędna jako
