Pierwsza panoramiczna

[widok22]

Alfred Nowakowski napisał w wydanym w 1968 roku poradniku "Szaradzista
radzi", że KRZYŻÓWKA PANORAMICZNA "różni się od krzyżówki zwykłej tylko tym,
że wszystkie definicje wyrazów umieszcza się w diagramie. (...) Ten rodzaj
krzyżówki zamieszczany jest stale w "Panoramie".

Do tej pory przyjmowałem to za pewnik, ale...
Mam przed sobą "Panoramę" rocznik 1966. Rzeczywiście, na ostatniej
stronie "Panoramy" widnieje zawsze "krzyżówka panoramiczna", tyle tylko, że
jest to... zwykła krzyżówka, taka z poziomo i pionowo.

Informacji na temat pierwszej w Polsce krzyżówki panoramicznej nie znalazłem
ani w OPS-ie, ani na portalu Luxer.
Kto wie, gdzie i kiedy ukazała się pierwsza w Polsce krzyżówka panoramiczna?

Na marginesie: kompletnie pogubili się Barbara i Adam Podgórscy w "Vademecum
szaradzisty" - autorzy vademecum na stronie 137 umiejscawiają panoramiczną
jako wariant krzyżówki przestrzennej, a z kolei jako wariant krzyżówki
panoramicznej podają perspektywiczną.

[jfalek]

widok22 napisał:

> Informacji na temat pierwszej w Polsce krzyżówki panoramicznej nie znalazłem
> ani w OPS-ie, ani na portalu Luxer.

I pewnie nie będzie, bo materiały zamieszczne w OPS nie opierają się na aż tak
pogłębionych analizach co do czego. A to z powody braku wielu materiałów, ani
też, (przynajmniej JA), nie poczuwam się być tak dobry aby te wszystkie niuanse
pozbierać do kupy i pisać długachne artykuły - wstępniaki do każdego działu.
To jest bardziej skierowane do ludzi wkraczjących w szaradziarski świat, próba
podania bardzo wstępnych informacji, zaciekawienia tym najmłodszych. Kto wie,
może sami pójdą tą droga i odkryją że jednak nie jest to takie proste.
Może wystarczy na poczatek, mała podstawowa dawka informacji różniastych
zadaniach, opisanych w najprostszy sposób.

Dla wielu mistrzów, wiem to za mało, ale i OPS nie jest z gumy, mistrzowie
dadzą sobie sami radę, wystarczy poczytać wasze dyskusje na forum. My liczymy
bardzo na rady mistrzów, ale postrzegamy to szerzej, tak aby przyciągnąć
szerokie spectrum szaradzistów i próbować ich zatrzymać dla OPS. To nasz cel.

Widoku, co do panoram nie wiem jakie masz wydanie tego "Vademecum ...", ja
pierwsze, jest tam podane także określenie "krzyżówka scandi". Może należałoby
w tym kierunku szukać. Może jest to zadanie zaimportowane z obcych krajów.

> Na marginesie: kompletnie pogubili się Barbara i Adam Podgórscy w "Vademecum
> szaradzisty" - autorzy vademecum na stronie 137 umiejscawiają panoramiczną
> jako wariant krzyżówki przestrzennej, a z kolei jako wariant krzyżówki
> panoramicznej podają perspektywiczną.

u mnie str 131 (ciekawe, może inne wydanie), w mojej książce jest jeszcze aneks
do panoramicznych, str. 374-376, gdzie są podane warianty panoramicznych, np.
poznańska i inne które przypominają trochę i przestrzenną i perspektywiczną.
Może to Cię na coś naprowadzi

Jędrzej

[widok22]

jfalek napisał:

> I pewnie nie będzie, bo materiały zamieszczne w OPS nie opierają się na aż
tak
> pogłębionych analizach co do czego. A to z powody braku wielu materiałów, ani
> też, (przynajmniej JA), nie poczuwam się być tak dobry aby te wszystkie
niuanse
>
> pozbierać do kupy i pisać długachne artykuły - wstępniaki do każdego działu.
> To jest bardziej skierowane do ludzi wkraczjących w szaradziarski świat,
próba
> podania bardzo wstępnych informacji, zaciekawienia tym najmłodszych.

Pełna zgoda - ale skoro jest podane w OPS-ie, że "Akrostych - telestych
to odmiana akrostychu <gr. Télos - koniec, granica; stíchos = wers;> (...)
Często spotykana w poezji rzymskiej III-IV w."
albo że "Twórcą kryptarytmu (...) był Sam Loyd, znany amerykański twórca
łamigłówek z przełomu XIX i XX wieku. a termin i że "termin alphametics
oznaczający pewien rodzaj kryptarytmów został stworzony w roku 1955 przez
J.A.H. Huntera",
to i spodziewam się, że i ciekawostki o panoramach będą, bo przecież panoramy
są popularniejsze od telestychów i alfametyków :)
.

> Widoku, co do panoram nie wiem jakie masz wydanie tego "Vademecum ...", ja
> pierwsze, jest tam podane także określenie "krzyżówka scandi". Może
należałoby
> w tym kierunku szukać. Może jest to zadanie zaimportowane z obcych krajów.

Tak, oczywiście - to z pewnością łaczy krzyżówkę panoramiczną, zwykłą,
hetmańską i wiele innych - wszystkie są pewnie dziełem Angoli. Dlatego w innym
wątku namawiam szaradzistów-szperaczy na wydobycie z archiwów szaradziarskich
naszych rodzimych, polskich pomysłów :)
Ale wciąż pozostaje dla mnie zagadką - kto i kiedy pokazał pierwszą krzyżówkę
panoramiczną po polsku?

> > Na marginesie: kompletnie pogubili się Barbara i Adam Podgórscy w "Vademe
> cum
> > szaradzisty" - autorzy vademecum na stronie 137 umiejscawiają panoramicz
> ną
> > jako wariant krzyżówki przestrzennej, a z kolei jako wariant krzyżówki
> > panoramicznej podają perspektywiczną.
>
> u mnie str 131 (ciekawe, może inne wydanie), w mojej książce jest jeszcze
aneks
>
> do panoramicznych, str. 374-376, gdzie są podane warianty panoramicznych, np.
> poznańska i inne które przypominają trochę i przestrzenną i perspektywiczną.

Wydanie jest to samo - na str. 131 jest hasło "panoramiczna" - i tego się nie
czepiam. Ale "panoramiczna" pojawia się też w haśle "krzyżówka przestrzenna" na
str. 137 - i tej się czepiam, bo aneksy przybliżają wprawdzie co autorzy mieli
na myśli, ale po prostu jest to źle zrobione;)

[jfalek]

widok22 napisał:

Będą, będą, właśnie staram się zawsze tam, gdzie ja opisuję zadanie, podawać
takie historyczno-etymologiczno ciekawostki. Ale pod warunkiem że je posiadam,
nie będę nic pisał z sufitu, sam widzisz jakie mamy problemy z panoramą, kiedy
i kto? osobiście bardzo właśnie żałuję że tak trudno mi dotrzeć do takich
informacji, doskonale rozumiem że to b. ważna informacja umieszczona przy
zadaniu.

Ponadto zwróć uwagę że to nie ja wszystko robię na OPS, gdy ktoś inny
opracowuje jakiś dział szkółki, to zawsze proszę aby napisać kilka słów o
historycznych aspektach każdego zadania, nie zawsze się to udaje, bo i im
brakuje materiałów. To jest do poprawienia, piszę przecież o tym na OPS w wielu
miejscach. Każdy kto posiada jakieś ciekawe materiały, niech posyła do nas,
można wymieniać nawet całe zadania. W tym właśnie upatruję rolę dla mistrzów na
rzecz tych słabszych. OPS to "OTWARTY...." każdy kto wie, że ma ciekawsze
przykłady i wie coś więcej na temat każdego zadania już tam pokazanego, niech
pisze. Najlepiej do mnie. Wiąz i Marcin mają inne sprawy na głowie.
Każdy może zostać redaktorem OPS, a mistrzowie to na bank :)))
My czekamy na takie podpowiedzi jak na lato ;)

> Dlatego w innym wątku namawiam szaradzistów-szperaczy na wydobycie z archiwów
> szaradziarskich naszych rodzimych, polskich pomysłów :)
> Ale wciąż pozostaje dla mnie zagadką - kto i kiedy pokazał pierwszą krzyżówkę
> panoramiczną po polsku?

Ja mogę tylko poprzeć Twój apel. Skorzysta na tym i OPS.

> ... bo aneksy przybliżają wprawdzie co autorzy mieli na myśli, ale po prostu
> jest to źle zrobione;)

Zgoda. I tu jest też problem wiarygodności każdej z książek, włączając nawet to
że upływ czasu sprawia, że opisy zadań z dziesiątkami lat ulegają też
modyfikacjom. A my musimy wybierać pomiędzy autorami różnych autorów.
Szaradziarstwo też nie stoi w miejcu.

A najbardziej boję się gdy kiedyś dojdzie do opisywania zadań diagramowych,
jakie zadania pokazać, i dziesiątki innych problemów. Trzeba będzie zapewne
ogłosić konkurs co pokazać a czego nie. Przecież nikt nie będzie potrafił
zadowolić wszystkich. Wykonać je w wersji interaktywnej tak jak Leszka Rydza
str. 1, czy zwykłe, itd.

Jędrzej

Październik 1989 r. ?

[widok22]

> > Ale wciąż pozostaje dla mnie zagadką - kto i kiedy pokazał pierwszą krzyż
> ówkę panoramiczną po polsku?

Hit - Krzyżówki panoramiczne - publikacja jednorazowa wydana w Grudziądzu w
październiku 1989 r. Redakcja - Marian Chylewski, nakład 300.000 + 300 egz.
cena 150 zł, nagrody milion zł.

Kto przebije tę datę?

Rewia Rozrywki 1977 r.?

[widok22]

widok22 napisał:
>
> Kto przebije tę datę?

Rewia Rozrywki nawet w panoramicznych jest niezastąpiona:

Oto nr 20 z grudnia 1977 r., strona 24 - jest panoramiczna, ale nazywa się
KRZYŻÓWKA FIRMOWA. Autor - Stanisław Bisko :-)

a co Ty robisz????/

[luxer]

Widoku, czy Ty teraz siedzisz i kartkujesz roczniki "Rozrywki" ? :DDDDD
:))))))))))))))))))))))))))))!! !

pozdrówki

luxer

Czar pseudonimów

[widok22]

luxer napisała:

> Widoku, czy Ty teraz siedzisz i kartkujesz (...)? :DDDDD
> :))))))))))))))))))))))))))))!! !
>
Próbuję złowić pierwszą panoramę, ale jakoś z marnym skutkiem :-(
Nawet "Życie w Przekroju" przeczytałem, no i dowiedziałem się, że słynna
przekrojowa Aleksandra to był Lucjan Kydryński!!! Ach, ten czar pseudonimów:)

[faouar]

W tygodniku "Panorama" (prawdziwe) krzyżówki panoramiczne pojawiły się dopiero
w okolicach roku 1987.

[totet]

faouar napisał:
> W tygodniku "Panorama" (prawdziwe) krzyżówki panoramiczne pojawiły się dopiero
w okolicach roku 1987.

To chyba w tamtych czasach żadne novum - dokopałem się w swoim archiwum do
numerów 11/49 i 12/50 miesięcznika "Sam na sam" z roku 1987 właśnie i w obu
między innymi są i krzyżówki panoramiczne - jak najbardziej prawdziwe.
Podejrzewam, że gdyby sięgnąć do wcześniejszych numerów też dałoby się chyba
pojedyńcze sztuki znaleźć.

[rauoaf]

totet napisał:

> To chyba w tamtych czasach żadne novum - dokopałem się w swoim archiwum do
> numerów 11/49 i 12/50 miesięcznika "Sam na sam" z roku 1987 właśnie i w obu
> między innymi są i krzyżówki panoramiczne - jak najbardziej prawdziwe.
> Podejrzewam, że gdyby sięgnąć do wcześniejszych numerów też dałoby się chyba
> pojedyńcze sztuki znaleźć.

Zgadza się, Sam na sam już w pierwszym numerze (rok 1983) zamieścił
panoramiczną (ale bez nazwy), jeszcze wcześniej panoramiczna była w Rewii
Rozrywki (ale pod nazwą krzyżówka firmowa).
Gdzieś natomiast czytałem teorię, że krzyżówka jest panoramiczna dlatego, że
jej historia w Polsce zaczęła się od wydawanego w Katowicach tygodnika Panorama.

Tymczasem jest to historia strasznie zasupłana, bo:
- w latach 60. Panorama zamieszczała zwykłe krzyżówki pt. "krzyżówka
panoramiczna"
- pierwsze panoramiczne były zamieszczane pod inną nazwą albo bez nazwy
- nie wiadomo, gdzie ukazała się pierwsza panoramiczna z nagłówkiem
panoramiczna. A może ktoś jednak wie?

[totet]

Redakcja "Krzyżówki" i "Szaradzisty" swego czasu zaczęła wydawać kolorowy
miesięcznik "Weekend" (gdzieś na przełomie lat 80-tych i 90-tych), ale tam w
podtytule, zdaje się, dodawano - krzyżówki scandi. Pewnie był to pierwszy
periodyk poświęcony wyłącznie krzyżówkom panoramicznym? Dodam, że zawsze
imponował mi rozmach tego czasopisma - zadań co prawda 15 (sic!), ale na
kredowym, błyszczącym papierze, drukowany swego czasu nawet w Austrii...

[szaraadzista]

Witam forumowiczów!
W związku z poszukiwaniami "prapanoramicznej" i wywodami pod adresem "Sam na
Sam" poszperałem trochę w pierwszych numerach i oto co tam znalazłem.

Pierwszy numer Sam na Sam ukazał się w październiku 1983r. Na str.7 jest
krzyżówka panoramiczna - b. dobra autorstwa K. Oleszczyka. Niestety podpisana
jest tylko słowem -krzyżówka.
Na końcu pisma podawane były rozwiązania prawie wszystkich zadań.
Krzyżówki panoramiczne ukazywały sie prawie co miesiąc bez żadnego
dopisu "panoramiczna". Zmiana nastąpiła w Nr 9/84 we wrześniu 1984r, kiedy to
pojawia się wyraz panoramiczna, ale nie jako nazwa krzyżówki nad diagramem na
str. 12, lecz przy podaniu rozwiązania tej krzyżówki na str. 30 ( tutaj po raz
pierwszy redakcja "SnS" używa nazewnictwa - krzyżówka panoramiczna.
Na diagramem nadal w 1984i 1985r w "SnS" nie pojawia się nazwa krzyówka
panoramiczna.
Natomiast w 1985r(?) - wnioskuję z nr zamówienia drukarskiego 2310/85 -
zespół redakcyjny wydał dodatek specjalny "Babie lato" i tam znajduje się w
całej okazałości i podpisem jakiego szukamy: Krzyżówka panoramiczna ( nie
podano autora).
Ciekawe, czemu za czasów PRL-u wyraz panoramiczna był tak skrzętnie ukrywany?

Jako ciekawostkę podam, że w Nr 1/85 "SnS" ukazała się krzyżówka panoramiczna
sylabowa autorstwa B. Mońki , którą "opisano" jedynie słowem "krzyżówka".
Wspominam o tym dlatego, że nawet w "Leksykonie terminów szaradziarskich i
pokrewnych" B.A.Podgórskich brak o tym choćby jednego słowa.

Pozdrawiam
Szaradzista

[faouar]

szaraadzista napisał:

> Natomiast w 1985r(?) - wnioskuję z nr zamówienia drukarskiego 2310/85 -
> zespół redakcyjny wydał dodatek specjalny "Babie lato" i tam znajduje się w
> całej okazałości i podpisem jakiego szukamy: Krzyżówka panoramiczna ( nie
> podano autora).

Ciekawe. To byłoby wielkim zaskoczeniem, gdyby praźródełkiem panoramicznej
było, khyhy, "Babie lato"...

[luxer]

faouar napisał:

> Ciekawe. To byłoby wielkim zaskoczeniem, gdyby praźródełkiem panoramicznej
> było, khyhy, "Babie lato"...

khyhy :)))) A co, "Baby" nie mogą mieć swojego wkładu do szaradziarstwa?

Panoramki też są lubiane tinyurl.com/4dvvu

luxer

ps. faouar, ale dobrałeś sobie nick, zawsze zapluję się przy jego wymawianiu
:))) Nie wspomnę o zapamietaniu go :))))) Całkowicie zmieniłeś image? :((((

[rauoaf]

luxer napisała:

> ps. faouar, ale dobrałeś sobie nick, zawsze zapluję się przy jego wymawianiu
> :))) Nie wspomnę o zapamietaniu go :))))) Całkowicie zmieniłeś image? :((((
>
Bo faouar jest dobry :-) A czasami jest dobry odwrotnie :-(
Pozdrawiam
rauoaf

Zapamiętanie

[reptar]

luxer napisała:

> faouar, ale dobrałeś sobie nick, zawsze zapluję się przy jego wymawianiu :)))
> Nie wspomnę o zapamietaniu go :)))))


Zapamiętaj tak:
- FAO to Food and Agriculture Organization, jedna z komórek OeNZetu
- UAR to Układy Automatycznej Regulacji; podaję za www.milf.pl/uar.htm

Z powrotem trudniej, ale zawsze można pokusić się o mnemotechnikę wysublimowaną
aż do granic hetmańskości kwantowej (np. R będzie "W końcu to i tak lepiej, niż
zapamiętywać jakieś długie ciągi cyfr"; itd.).

[szaraadzista]

Witam !
Przejrzałem sobie starutkie numery "Rewii Rozrywki" i udało się przesunąć
poszukiwaną datę już na 1983r.
W "RR" nr 38 ( kwartalnik nr 3 z 1983r) znajdują sie dwie krzyżówki
panoramiczne i nazwane "krzyżówka panoramiczna".
Jako nr 3a jest k.panoramiczna Marka Penszko, zaś jako nr 7 k.
panoramiczna "Kreola" ( Krzysztofa Oleszczyka).
I potem znowu cisza. To co było w nr 38 RR jest jakby jednorazowym "wyskokiem".
Ale jest użyty nagłówek - krzyżówka panoramiczna!

Oczywiście w RR były wczesniej drukowane krzyżówki panoramiczne , lecz
opisywano je jako firmowe lub tylko krzyżówka, a zdarzało się , że wogóle nie
było żadnego nazewnictwa.
Np. w nr 1/76 zamieszczono k.panoramiczną jako firmową, ale za to na
rozkładówce ( diagram 16x21 pól).Autora nie podano.

Pozdawiam
Szaradzista

[m.penshco]

Najpierw świat:
Z informacji od znajomych szaradzistów ze Skandynawii wiem, że:
- pierwsze krzyżówki panoramiczne pojawiły się w Danii w połowie lat 50.
(zdaniem Duńczyków),
- pierwszą krzyżówkę panoramiczną opublkikowano w Szwecji w 1956 roku, a
autorem był niejaki G. Knuttson (zdaniem Szwedów).
Być może niebawem duńsko-szwedzka przepychanka zakończy się bardziej precyzyjną
informacją.
Teraz Polska:
Jestem na 99 procent pewien, że w "Panoramie" w latach 60. pojawiały się
krzyżówki z objaśnieniami wpisanymi w diagram - sporadycznie lub przez krótki
okres. Zdarzały się także w innych czasopismach, zwykle jako małe rodzynki na
specjalne okazje, bo rzadko komu chciało się bawić w dziubdzianie literek.
Być może starsi (ode mnie) szaradziści pamiętają konkrety. Ja niestety nie,
więc musiałbym przysiąść fałdy w czytelni czasopism, a nie bardzo mam czas,
możliwości i ochotę. Ale może kiedyś, przy okazji...
mp

[szaraadzista]

Witam forumowiczów!

Dzk Ci Kolego Marku za garść skandynawskich wspominków.
Na forum trwa próba ustalenia , kiedy po raz pierwszy użyto nazewnictwa
"krzyżówka panoramiczna". Jest wiele dowodów, że poprawnie ułożone krzyżówki
panoramiczne ukazywały się o wiele wcześniej, niż przyjęta dla nich nazwa k.p.
Nie wiem , czy znany jest autor nazwy "krzyżówka panoramiczna" ?
Wcześniej zadanie to redakcje lubiały nazywać "krzyżówką firmową"!
Jak zatem w Danii i Szwecji były nazywane na początku te krzyżówki ?
U nas był czas,że używano też terminu "krzyżówka skandynawska".
Czy wówczas mógł istnieć problem tzw. naruszenia przez polską stronę praw
autorskich ? Jeśli tak, to chyba raczej odnosnie nazewnictwa, bo przecież
krzyżówki jako takie jednak się ukazywały.
A może istota problemu tkwi gdzie indziej?
Należałoby rozważyć również taki aspekt- czy redaktorzy naczelni ( ciekawe ,
czy ktoś pamięta , z czyjej rekomendacji nimi byli?) czasem nie byli zbyt
wstrzemięźliwi w przenoszeniu nowinek ze "zgniłego" Zachodu na polski rynek
szaradziarski?
Dopiero Marian Chylewski ("Toto"), jako niezależny wydawca, wywrócił do góry
nogami polski, szaradziarski rynek wydawniczy.

Pozdrawiam wszystkich
Szaradzista

[m.penshco]

O ile wiem, Skandynawowie nie zastrzegli sobie praw autorskich do
panoramicznych, więc o ich naruszeniu nie może byc mowy. Zresztą niektórym
nacjom te krzyżówki nie przypadły do gustu, np. w krajach anglojęzycznych
ukazują się bardzo rzadko.
Duńczycy i Szwedzi nazywają je tak samo: BILDKORSORD, ale taka nazwa pojawia
się wyjątkowo, bo panoramiczna jest ogromna większość krzyżówek skandynawskich,
więc nazywa się je po prostu krzyżówkami (KORSORD, KORSORDEN, KORSORDET lub
KRYSS). Prawdę mówiąc, cały czas mam wątpliwości, co do sensu tej nazwy, bo jej
dosłowne tłumaczenie brzmi "krzyżówka OBRAZKOWA". Ale prawdopodobnie jest tak
dlatego, że w pierwszych krzyżówkach tego typu, co nierzadko zdarza się też
współcześnie, w wielu kratkach zamiast opisów pojawiały się tycie rysuneczki.
Pytanie dotyczące redaktorów naczelnych wypada uznać za retoryczne (wiadomo,
kto ich mianował i wiadomo, jacy z nich byli szaradziści).
Ciekawe, co teraz porabia Marian Chylewski? Może ktoś wie? A może ma pseudo
szaraadzista:)?
mp

[totet]

m.penshco napisał:

Ciekawe, co teraz porabia Marian Chylewski? Może ktoś wie? A może ma pseudo
szaraadzista:)?

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=10067&w=15528026&v=2&s=0
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=10067&w=11731431&wv.x=2&v=2&s=0

Jak widać, na imprezach szaradziarskich bywa. Czy pisuje i jaki ma nick - nie wiem.

[jw1969]

Dodam tylko, że skandynawskimi nazywają krzyżówki panoramiczne i Chorwaci, i
Bułgarzy, o czym przekonałem się wertując tamtejszą prasę szaradziarską.