Tak się mówi na to w Kaliszu - cz. 2

[o00]

Wróćmy do wątku o gwarze miejskiej Kalisza. Stary wątek założony
przez Dwamartaki przepadł gdzieś w czeluściach archiwum, ale jakie
słowa charakterystyczne dla kaliskiej gwary jeszcze pamiętacie?

Z tamtego wątku pamiętam tylko "blat" (karkówka) i "smyrać" (myziać).

[ok333]

o00 napisał:

> Wróćmy do wątku o gwarze miejskiej Kalisza. Stary wątek założony
> przez Dwamartaki przepadł gdzieś w czeluściach archiwum, ale jakie
> słowa charakterystyczne dla kaliskiej gwary jeszcze pamiętacie?
>
> Z tamtego wątku pamiętam tylko "blat" (karkówka) i "smyrać"
(myziać).

No i szneki z glancem, heh !

[wolf2007]

a co to sa te szneki?

[ksiestwokaliskie]

Szneki to drożdżówki, glanc to lukier.

[wolf2007]

tyle tu lat mieszkam i nigdy nie slyszalem zeby ktos na drozdzowki tak mowil

[ok333]

wolf2007 napisał:

> tyle tu lat mieszkam i nigdy nie slyszalem zeby ktos na drozdzowki
tak mowil

Ja sie przyprowadzilem pod kon,lat ^0-tych , to mowiono jeszcze , a
juz ludzi ze Skalmierzyc - jak jechalem autobusem nr 6 - wogole nie
rozumialem ( nie kumalem :) ).

[ok333]

wolf2007 napisał:

> a co to sa te szneki?

Jakto co ? Drozdzowki z lukrem czyli z niem.glanz - bo sie swieci z
daleka.:D:D

Butow nie glansowales , nie czysciles do polysku???

[ksiestwokaliskie]

szneki z glancem to typowo poznańskie określenie, które przyjęło się w Kaliszu.

[ok333]

A ,,szagowki'' ? zwane kopytkami .

[cytryna_zx]

Klamerki, tytka, pyzy, łapcie, laczki,

[wolf2007]

no te slowa akurat w calej polsce sa znane u uzywane

[kaliszanin2]

wolf2007 napisał:

> no te slowa akurat w calej polsce sa znane u uzywane

Kaliskie pyzy to nie to samo co warszawskie. Tutaj są to duże
(wykrawane szklanką) kluski gotowane na parze z drożdżowego ciasta.

[wolf2007]

no dokladnie a myslisz ze w warszawie to co to jest gofry?

[ok333]

kaliszanin2 napisał:

> wolf2007 napisał:
>
> > no te slowa akurat w calej polsce sa znane u uzywane
>
> Kaliskie pyzy to nie to samo co warszawskie. Tutaj są to duże
> (wykrawane szklanką) kluski gotowane na parze z drożdżowego ciasta.

Albo kupowane w sklepach ,,SPOLEM'' lub barze vis a vis Delicji.

Mowiac OT - instytucji kaliskiego Spolem warto poswiecic oddzielny
temat, bo ma ona jakies tam zaslugia dla Miasta.

[wolf2007]

z tym sie nigdy nie spotkalem prawde mowiac

[tomashch]

Teraz troszkę gwara szczypiornicka...
raniec = tornister

[ok333]

tomashch napisał:

> Teraz troszkę gwara szczypiornicka...
> raniec = tornister

W Lodzi tez byl uzywany w ub wieku.

[smutekkalisza]

raniec to rusycyzm podobnie jak statki czyli naczynia.

[wolf2007]

tego akurat tez nie znam

[wolf2007]

lodz to tez zabor rosyjski

[wolf2007]

to to akurat jest z rosyjskiego

[o00]

Ja bym baaardzo prosił o takie naturalne kaliskie gwarowe wyrażenia,
nie germanizmy przywleczone przez ludność napływową z byłego zaboru
niemieckiego. Bo owa "szneka z glancem" jest oczywistym germanizmem
zza kordonu.

Myślcie, myślcie, może zrobimy malutki zbiorek, warto by było, nawet
łodzianie mają swoją stronę z "łodzianizmami". :)

[ok333]

Typowo kaliski jest okreslenie ,,snutki''

[cytryna_zx]

Nie spotkałem się nigdy z słowem "snutki" co to znaczy ?? A jeśli chodzi o pyzy
to w Rzeszowie mówi się tak na kluski z nadzieniem, ale nie robione na parze, a
u nas jest tak jak pisał kaliszanin2 :)

[o00]

Nie wiem co to "snutki".

Zna ktoś słowo "omechniołek"?

[ksiestwokaliskie]

o00 napisał:

> Zna ktoś słowo "omechniołek"?

A może raczej "obechniołek"?

[o00]

I zagadka z Dąbrowskiej: "kozak". :)

"kozak" itp

[kalamata99]

No to akurat nie jest zagadka, bo w Kaliszu zawsze sie mowilo "nie
badz taki kozak" czyli taki mlodzieniaszek, dosyc silny, pewny
siebie. To slowo przytacza Sutarzewicz w swoim artykule o
slownictwie kaliskim w tworczosci Dabrowskiej jako przyklad zlego
zrozumienia znaczenia przez czytelnikow z innych regionow (jakis
badacz literatury pisal, ze slowo "kozak" jest jednym z rzadkich
przypadkow wspomnienia w "Nocach i Dniach" obecnosci Rosjan w
Kaliszu). W ogole, obok roznych slow jest tez kwestia akcentu i
intonacji, ktora zawsze slysze po przyjezdzie do Kalisza. Te
wszystkie "uee tam..." itp.
Zdziwilem sie, ze wolf nie znal szneki, zreszta prawdziwa szneka to
nie taka normalna drozdzowka tylko taka zwinieta, gdy widziana z
boku (niem. Schnecke to slimak). Ja tez siadalem na "ryczce" i
kupowalem "tytke" czeresni.

[o00]

A pamiętacie co znaczy "iść na harendę"?

[ok333]

Moze trak po kolei :
Pyzy - to jedyna niepowtarzalna odmiana drozdzowych klusek parowanych
( a nie gotowanych) na sitku albo na muslinie,gazie itp. I
oczywiscvie bez zadnego nadzienia. Podawane sa z miesem duszonym i z
duza iloscia sosu(np.karkowka).
Wszystkie inne, to roznego radzaju kluchy bez nadzienia i z
nadzieniem, gotowane wg regionalnych gustow i indywidualnych smakow.
Na wschodzie i polnocy serwuja tzw.,,kartacze'', swojego rodzaju
kluchy ziemniaczane z farszem.
Snutki , to odmiana koronek znanych np w Golinie = snutki golinskie.
Nie orientuje sie na czym to polega , bo sie na ,,heklowaniu'' nie
znam :).
Isc na harende znaczy isc cos ,,zwdzic'' - najczesciej owoce z
cudzego ogrodu.
Tego ostatniego slowka od o00 nie znam i nie slyszalem.

[o00]

Nie ucz ojca dzieci robić, a kaliszan robić pyzy. :)

> A pamiętacie co znaczy "iść na harendę"?

[iwieniec]

Pamiętam, sam chodziłem. W innych rejonach mówi się na ,,grandę".
40 lat temu z kolegami chodziliśmy dla zabawy kraść słoneczniki,
orzechy, czereśnie, co tylko można było zjeśc na chłopskim polu.
Adrenalinka nie raz podskakiwała, gdy właściciel upraw nas gonił. To
nie były kradzieże dla zaspokojenia głodu ale dla zabawy, zabicia
czasu(kompów nie było)

[piotr33k2]

ja akurat z kolegami chodzilem przedewszystkim żeby sie najeść
owoców ,oczywiście była też frajda że to za darmo i adrenalina że to
troche niebezpieczne i ryzykowne,teraz to jest zwykła kradzież bo
każdego stać na owoce czy mama zawsze kupi , he he.

[cytryna_zx]

A u mnie w domu się mówi na placki ziemniaczane "plendze". Zwrot używany u nasz
to "zrobił mi się pęk" , a w Rzeszowie mówą, że się zrobił guzek ;)

[o00]

To znaczy taki pęk np. na sznurowadle?

Na supeł mówi się "pęk" /nt

[kaliszanin2]

[ok333]

cytryna_zx napisał:

> a w Rzeszowie mówą, że się zrobił guzek ;)
Guze3k to sie robi , jak sie robi cancer !

[kaliszman]

Bila-może ktoś wie co to za gatunek ryby.Mój tata wspomiał,że jak
był mały razem z kolegami łapali ryby które nazywali Bilami.Sądze,że
to nazwa lokalna jakiegoś gatunku tylko nietety nie wiem jakiego.

[cytryna_zx]

Tak taki pęk na sznurowadle :)

[piotr33k2]

oczywscie potwierdzam - plendze ,pyzy,iśc na harende ,dodam
jeszcze "gzika" czyli taki rodzaj domowego twarogu jedzonego z
gotowanymi ziemniakmi i masłem na okrase .ciekawy watek
przypomniały mi sie młode dziecinne lata w ukochanym rodzinnym
kaliszu.takich pyz(jeżeli w ogóle) z kapustą i sosem jak
sprzedawanych w kaliszu w każdym prawie barze-jadłodajni nigdzie w
polsce nie uświadczysz, he he.

[tomashch]

A jadł ktoś kiedyś zupę śmieciowa, polewkę??

[o00]

Oczywiście, że zupa śmieciowa! Tomek, jesteś genialny! Szperaj w
głowie dalej, pytaj wszystkich w Szczypiornie (reducie polskości).

Polewka jest pyszna, zwłaszcza z odrobiną pieprzu no i oczywiście ze
świerzym chlebem z wiejskim masłem i wiejskim twarogiem.

Słuchajcie, czy to prawda, że po drugiej stronie "granicy", już np.
w Ostrowie na Wigilię je się ziemniaki (po ichniemu pyry)? Może coś
powiedziałaby nam o tym Chantal10, jeśli czyta ten wątek.

[o00]

Najpyszniejsze pyzy z kapustą były w barze na rogu ulicy Złotej i
Targowej, nazywaliśmy go Armią Zbawienia. Nigdzie w świecie takich
pyz nie ma, heh, nawet w stolicy Wielkopolski Zachodniej, oni tam
pyzy jedzą z sosami z torebki (cóż za profanacja!).

U mnie w domu gziczka podawana była z drobniutko siekaną cebuklą
(niech żyje nasze Cebulkowo!) i takąż rzodkiewką. Pychchchaaaa! :)

Przy okazji: Greffen mówił o tym, żeby plac koło zburzonej Wielkiej
Synagogi nazwać na nowo Końskim Targiem, a tu przecież ulica Targowa
jest właśnie pamiątką po Końskim Targu, czyż nie?

[arek_753]

No i oczywiście redyska czyli rzodkiewka.

[piotr33k2]

arek_753 napisał:

> No i oczywiście redyska czyli rzodkiewka.
zgadza się redyska też była a polewka to prosta smaczna zupa z
kwasnego mleka lub maslanki i ziemniaków ,nic wiecej,gdzie indziej w
polsce raczej nie znana .

[tomashch]

skipka, prażuchy?
żurek - zalewajka
I jeszcze tata opowiadał mi o "kluskach łyżką kładzonych." czy jakoś tak

[o00]

A kluski żelazne to są te do zupy dyniowej? Czy na dynię mówi się u
nas jakoś inaczej czy mi się tylko wydaje?

[cytryna_zx]

mmmmmm prażuszki ze skwareczkami w zalewajce, moja babcie robiła najlepsze pod
słońcem. Cudowne wspomnienia. Mniam mniam :)

[ok333]

W lodzi na zupe dyniowa mowilo sie baniowa, bo z bani.I pestki z
bani i duchowe straszydla , a nie jakis tam Halloweeen.

[cytryna_zx]

a te kluski łyżką kładzione to mi się wydaje, że to właśnie prażuchy
przynajmniej moja babcia robiła taką wielką pajdę a później kładło się je łyżką
do hmmm chyba polewki a nie zalewajki. Źle wcześniej napisałem . :)

[kaliszman]

Kluski łyżką kładzione to nie prażuchy.Wiem bo moja mama je
robiła.Jest to rzadkie ciasto które sie słodzi i dodaje ser
homogenizowany(lub inny miekki ser).Te ciasto nabiera się łyżką i
wkłada do wrzącej wody,powinny same odpasc się od łyżki.Po ugotowniu
posypuje się smażona tartą bułką lub cynamonem.Powinno sie czuć smak
sera,jak dla mnie bardzo smaczne.Nie wiem,czy jeszcze gdzies je
robia,a jesli tak czy maja taką samą nazwę.

[wielkopolskawschodnia]

Moja mama robi, jedne i drugie. I żelazne też :)

[cytryna_zx]

Prażuchy z kapuśniakiem, sorry za zaśmiecanie forum :)
Jeszcze "parzy broda" jak kapuśniak tylko z kapusty włoskiej
"Czarnina" zupa z krwi

A oprócz kulinariów?

[kaliszanin2]

Jakieś charakterystyczne zwroty? Gwary zanikają, więc trzeba szybko
zbierać pozostałości.

[piotr.marcinkowski]

Moja zona choc pochodzi z tych terenow nie zna 90 proc. slow,
podobnie jak duza czesc forumowiczow. Chyba nie ma gwary kaliskiej,
sa raczej zapozyczenia glownie z gwary poznanskiej

[ksiestwokaliskie]

A Twoja żona pochodzi z samego Kalisza, czy z okolic, a jeśli z okolic - to skąd
konkretnie, jeśli można wiedzieć?

[piotr.marcinkowski]

Z Opatowka, potem uczyla sie i mieszkala w Kaliszu

[cytryna_zx]

Ja się urodziłem i wychowałem w Kaliszu i znam wszystkie te słowa.

[piotr.marcinkowski]

To nie swiadczy, ze istnieje gwara kaliska, slowa te nie sa bowiem
przede wszystkim powszechnie znane, nie mowiac juz o uzywaniu

[wielkopolskawschodnia]

Gwara miasta Kalisza, a nie (miasta) Opatówka.
Dlatego żona może nie znać. To chyba logiczne? :)

[piotr.marcinkowski]

Opatowek nie jest miastem:) Skoro wychowanie w Opatowku wyklucza
znajomosc tematu sprawdzam dalej - znajomi stuprocentowi Kaliszanie
tez nie znaja tych slow

[kaliszanin2]

piotr.marcinkowski napisał:

> Opatowek nie jest miastem:) (...)

Opatówek tylko formalnie nie jest miastem. Prawa miejskie utracił
wskutek carskich represji po Powstaniu Styczniowym, ale dzisiaj jest
miejscowością dużo większą i lepiej zurbanizowaną od przynajmniej
kilkuset polskich miast. Ten idiotyczny wiejski status, to skutek
decyzji radnych Opatówka, lekceważących możliwość promocji jako
miasta wchodzącego w skład większego zespołu miejskiego. Do takiego
postępowania skłaniają ich antyurbanizacyjne przepisy, odbierające
takim miejscowoścowościom pieniądze z funduszu rozwoju wsi
natychmiast po administracyjnym awansie (to samo jest powodem
utrzymywania się zupełnie już dzisiaj absurdalnego podziału
Skalmierzyc na część miejską i formalnie wiejską).
Być może Ministerstwo Administracji powinno takie absurdy odgórnie
ukrócić (rekord Polski to była prawie 10-tys. "wieś" Żukowo pod
Gdańskiem, której przypadek wreszcie uregulowano siłą), ale powinno
przy tym zapewnić, na przejściowy, paroletni okres (może dwie
kadencje samorządu), stopniowo wygasającą rekompensatę za utracone
fundusze.

[ok333]

piotr.marcinkowski napisał:

> Moja zona choc pochodzi z tych terenow nie zna 90 proc. slow,
> podobnie jak duza czesc forumowiczow. Chyba nie ma gwary
kaliskiej,
> sa raczej zapozyczenia glownie z gwary poznanskiej
Troche racji Basienka ma .Prosze ja pozdrowic, ale musze incognito.

[ok333]

cytryna_zx napisał:

> Prażuchy z kapuśniakiem, sorry za zaśmiecanie forum :)
> Jeszcze "parzy broda" jak kapuśniak tylko z kapusty włoskiej

Ooo z wlaskiej nie probowal , bo na kapusniak musi byc kwaszona.Sam
kiedys deptalem w kalesonkach w beczce !

> "Czarnina" zupa z krwi

To moj przysmak, na lekko slodko z owocami suszonymi - polskimi. To
soplicowa czarna polewka! Koniecznie z wstazkami wlasnej
roboty.Pycha!

[ok333]

A ,,maslane bulki'' tu byly w Kaliszu?
A ,,dziad'' - kapusniaczek z ziemniakami krajanymi w nieregularna
kostke .Podobnie ,,zalewajka'' zawsze z takimi ziemniakami w srodku.
Barszcz(zur) lubie z ziemniakami tluczonymi ze skwarkami, albo jak
ostatnio podaja w ,,polchlebie''.
O latawcach juz bylo - drah,szten,boba z papierowej kartki i z
ogonami oczywiscie.
A ,,kwoczke'' znaliscie??? Z podelka na paste,blaszanego.A puszke
z ,,karbitem''?

[piotr33k2]

strzelało sie na wielkanoc z karbidu ,właśnie na wielkanoc (to nie
pomyłka) a nie na sylwestra jak teraz. utwkiło mi z dziecinstwa w
kaliszu jeszcze jedno ,takie małe sklepiki prywatne gdzie stały
słoje wypełnione słodyczami, kolorowymi cukierkami a nawet gumami do
żucia ,oczywiscie wszystko to wyroby rodzimej prywatnej takiej
manufaktorowej produkcji lokalnej ,były tam jeszcze owoce i warzywa
oraz rózne zakwasy barszcze itd no i oczywiscie lemoniada z w atkich
oryginalnie zamykanych i wygladajacych flaszkach.pamietam takie trzy
slepiki,dwa na lipowej i jeden na ulicy widok na rogu niedaleko tzw.
cholerynki ,chdziłem tam z jakimis zdobytymi drobnymi a czasem
wysyałała mnie matka po warzywa lub zakwas na żur czy
barszcz.kojarzy tok toś ?.

[kaliszanin2]

piotr33k2 napisał:

> strzelało sie na wielkanoc z karbidu (...)

Tak, ale podwórkowe towarzystwo zawsze gwarowo mówiło, że strzela z
karbiTu.

[cytryna_zx]

Moja dziewczyna się mnie czepia, że nie mówię naleśniki tylko naleźniki . ;)
Ciekawy czy tylko ja robie taki błąd ?

[kaliszman]

Ja też tak mówię :)

[cytryna_zx]

To fajnie, że nie jestem sam hehe :)

[ok333]

piotr33k2 napisał:

> strzelało sie na wielkanoc z karbidu ,właśnie na wielkanoc (to nie
> pomyłka) a nie na sylwestra jak teraz. utwkiło mi z dziecinstwa w
> kaliszu jeszcze jedno ,takie małe sklepiki prywatne gdzie stały
> słoje wypełnione słodyczami, kolorowymi cukierkami a nawet gumami
do
> żucia ,oczywiscie wszystko to wyroby rodzimej prywatnej takiej
> manufaktorowej produkcji lokalnej ,były tam jeszcze owoce i
warzywa
> oraz rózne zakwasy barszcze itd no i oczywiscie lemoniada z w
atkich
> oryginalnie zamykanych i wygladajacych flaszkach.pamietam takie
trzy
> slepiki,dwa na lipowej i jeden na ulicy widok na rogu niedaleko
tzw.
> cholerynki ,chdziłem tam z jakimis zdobytymi drobnymi a czasem
> wysyałała mnie matka po warzywa lub zakwas na żur czy
> barszcz.kojarzy tok toś ?.No pewno ,ze sie kojarzy .Ja mialem
warzywny na Kosciuszki najblizej - U,,Lapki'' p.Juga - taki maly z
duzym brzuchem.Oranzade sprzedawali w bytelkach z korkiem
parcelitowym + guma uszczelka i zapinane na drut.(vide foto w
Galerii) .Sklepy jak piszesz byly w tych samych miejscach
Isprzedawaly tez ,,gwarantowane'' naboje do autosyfonow, albo
wymienialy syfony szklane na napelnione woda gazowana. Na
Srodmniejskiej przy Przychodni - jak jest zebra ze swiatlami stal
saturator i w lecie sprzedawali wode na szklanki, z sokiem lub bez .

Kobita

[kaliszanin2]

To chyba raczej nie tylko po kalisku, ale po kalisku też.

(Prawie) czystą kaliską gwarą mówią już chyba tylko starzy bywalcy
barów pod chmurką na Plantach (pewnie dlatego, że rzadko bywają poza
Kaliszem). Całkiem serio - gdyby ktoś chciał tę gearę badać, to
warto tam zajrzeć.

[ok333]

kaliszanin2 napisał:

> To chyba raczej nie tylko po kalisku, ale po kalisku też.
>
> (Prawie) czystą kaliską gwarą mówią już chyba tylko starzy bywalcy
> barów pod chmurką na Plantach (pewnie dlatego, że rzadko bywają
poza
> Kaliszem). Całkiem serio - gdyby ktoś chciał tę gearę badać, to
> warto tam zajrzeć.

Tylko trza wzisc podsluch od Macierewicza lub Ziobry:):).

[wolf2007]

tylko zeby butelka po glowie nie dostal :)

[kaliszanin2]

wolf2007 napisał:

> tylko zeby butelka po glowie nie dostal :)

Prawdziwy badacz musi miec odpowiednie kwalifikacje. ;)

[ksiestwokaliskie]

"Piździ jak za cara", jako kaliska alternatywa dla powiedzenia "piździ jak w
kieleckiem" :)

[10robo10]

1. Kaliski regionalizm bardzo powszechny "chłopacy" zamiast "chłopcy"
2. w kaliszu "stać (w kolejce)"za" czymś" zamiast "po coś"
3. Często słyszane w Kaliszu np.: książka leży "do góry" półki, zamiast
powszechnego "na górze" półki
4. Kilkakrotnie słyszałem, ale osoby to mówiące nie wyglądały na, co najmniej
"podstawowo wykształcone": "ryby bez głowów"

[ok333]

,,zara polete na podwyrko'' - he he .

[cytryna_zx]

Na mięso się mówi "habas" a na mielone "zrazy" ;)

[ksiestwokaliskie]

cytryna_zx napisał:

> Na mięso się mówi "habas" a na mielone "zrazy" ;)

Co Ty opowiadasz. "Habasami" nazywało się na podkaliskich wsiach prosiaki. Zrazy
natomiast to normalna potrawa - zrazy zawijane na przykład.

[cytryna_zx]

dobra nie musze juz nic wiecej pisac......... Skad mialem wiedziec ze to taie
oczywsite ehhh

[cytryna_zx]

Ja się tu wychowałem od maleńkiego, maja rodzina też się stąd wywodzi, a ty mi
mówisz, że tak się mówi na świnię ?? Chyba lepiej wiem niż ty prawda ? Rzuciłem
tylko przykłady, ale oczywiście znalazła się najmądrzejsza osoba która wszystko
lepiej wie. To jest taki wątek w którym do końca nie wiadomo co jest gwarą, a co
jest powszechnie stosowane. Przebywam na co dzień w Rzeszowie i powiem Ci, że
tam się takich słów nie używa i nikt tam nie słyszał o zrazach więc nie masz
racji !!

[kaliszman]

Spokojnie,co prawda nie wiem jak się nazywa świenie w podkaliskich
wsiach,ale u mnie w domu na mielone mówi sie mielone.A zrazy to
całkiem inne danie.

[ksiestwokaliskie]

Mamy zły dzień? ;)

[kaliszanin2]

cytryna_zx napisał:

> (...)Przebywam na co dzień w Rzeszowie i powiem Ci, że
> tam się takich słów nie używa i nikt tam nie słyszał o zrazach(...)

Zajrzyj do jakiejś ksiązki kucharskiej i na pewno znajdziesz tam
zrazy.

Natomiast masz rację w sprawie habasu (chabasu):

www.kurnik.pl/slownik/sp.phtml?sl=habas

[ksiestwokaliskie]

Chabas - poznański regionalizm:
www.eksel.user.icpnet.pl/jola/gwara.htm
bellajulia.blog.onet.pl/index.html?id=217277927
www.forum.gniezno.com.pl/viewtopic.php?t=133
www.insomnia.pl/Godejcie_po_naszymu-czyli_poznanska_gwara-t211974.html
www.interklasa.pl/portal/dokumenty/m034/pl/gwara/gwara02.htm
I tak dalej. W kwestii "chabasa" jako świni, to po dłuższym zastanowieniu
przypomniałem sobie, że na świniaka mówili tak napływowi (czytaj: przybysze z
wiosek) mieszkańcy Kalisza (niestety nie wiem z jakich stron).

[kaliszanin2]

ksiestwokaliskie napisał:

> (...)W kwestii "chabasa" jako świni, to po dłuższym zastanowieniu
> przypomniałem sobie, że na świniaka mówili tak napływowi (czytaj:
przybysze z
> wiosek) mieszkańcy Kalisza (niestety nie wiem z jakich stron).

Możliwe. W żywym języku słowa czasem zmieniają zakres pojęciowy.

[ksiestwokaliskie]

Szczególnie, że kawał świniaka to też kawał mięsa :)

[cytryna_zx]

No może i miałem wczoraj trochę gorszy dzień hehe ;), ale widzisz oboje mieliśmy
po części racje. ;)

[ksiestwokaliskie]

cytryna_zx napisał:

> No może i miałem wczoraj trochę gorszy dzień hehe ;), ale widzisz oboje mieliśm
> y
> po części racje. ;)

I tak jest najlepiej:)

[naraziegosc]

Szkoda tylko ze niektore slowka (powidzonka) o ktorych zawsze
myslalem, ze sa nasze typowo kaliskie sa widze poznanskie.

[cytryna_zx]

Ja się zawsze zastanawiałem jak oni to wszystko ustalają. hmmm a może nie
poznańskie. Ciekawe dokąd wyemigrowała większość ludności Kalisza po jego
zburzeniu ? Wydaje mi się, że właśnie do Poznania.

[ksiestwokaliskie]

cytryna_zx napisał:

> Ciekawe dokąd wyemigrowała większość ludności Kalisza po jego
> zburzeniu ? Wydaje mi się, że właśnie do Poznania.

Jak już, to jako jeńcy. W końcu to żołdacy z Provinz Posen zburzyli Kalisz. A
kaliszanie uciekali głównie do Łodzi i Warszawy. EOT.

[ok333]

cytryna_zx napisał:

> Ja się zawsze zastanawiałem jak oni to wszystko ustalają. hmmm a
może nie
> poznańskie. Ciekawe dokąd wyemigrowała większość ludności Kalisza
po jego
> zburzeniu ? Wydaje mi się, że właśnie do Poznania.

cytryna_zx napisał:

> Ja się zawsze zastanawiałem jak oni to wszystko ustalają. hmmm a
może nie
> poznańskie. Ciekawe dokąd wyemigrowała większość ludności Kalisza
po jego
> zburzeniu ? Wydaje mi się, że właśnie do Poznania.

Costy , za kordon ? Uciekali za wojskiem carskim i poddanymi cara.
Po zburzeniu Kalisza, wchodzace wojska carskie w Lodzi witano jak
wybawcow.

[kaliszanin2]

naraziegosc napisał:

> (...)niektore slowka (powidzonka) o ktorych zawsze
> myslalem, ze sa nasze typowo kaliskie sa widze poznanskie.

Gwara kaliska to gwara przejściowa. Tu jest pogranicze dialektów.

[ok333]

cytryna_zx napisał:

> Ja się zawsze zastanawiałem jak oni to wszystko ustalają. hmmm a
może nie
> poznańskie. Ciekawe dokąd wyemigrowała większość ludności Kalisza
po jego
> zburzeniu ? Wydaje mi się, że właśnie do Poznania.

cytryna_zx napisał:

> Ja się zawsze zastanawiałem jak oni to wszystko ustalają. hmmm a
może nie
> poznańskie. Ciekawe dokąd wyemigrowała większość ludności Kalisza
po jego
> zburzeniu ? Wydaje mi się, że właśnie do Poznania.

Costy , za kordon ? Uciekali za wojskiem carskim i poddanymi cara.
Po zburzeniu Kalisza, wchodzace wojska carskie w Lodzi witano jak
wybawcow.
Gwara , to chyba nie jest .Niektotzy tak dziwnie mowia dla szpanu.
Bo polszczyzna kaliska podobna jest do lodzkiej - czyli sa
najladniejsze w Polsce.

[ok333]

naraziegosc napisał:

> Szkoda tylko ze niektore slowka (powidzonka) o ktorych zawsze
> myslalem, ze sa nasze typowo kaliskie sa widze poznanskie.

Ale Twoje powiedzenie ,,wezelek'' na ,,kaliflorek'' , to jest
kaliskie . W Lodzi na to mowili ,,peczek'' .Kalichlorek - to byla
saletra potasowa(kali) i siarka zmieszana w jakies tam proporcji.

[naraziegosc]

"Kaliflorek" to sie uzywalo do strzelania z lufy zdaje sie...a
wezelek to juz nie pamietam czy z tego samego...pewnie i tak bo
wybuchal przy udezeniu.
Kaliflorek to raczej takie lumpy uzywaly a my chlopcy nieco
porzadniejsi tylko czasem strzelalismy i od niech przjelismy
ten "kaliflorek"...ale moze to wlasnie i kaliskie a moze oni nie
wiedzieli jak wymawiac. Niektorzy mowili jimsy na jeans'y, spital
na szpital, etc.

[ok333]

Ja strzelalem tez z wszystkich kluczy z dziurka i tepego gwozdzia.
Jako ,,ladunku'' uzywalismy siarke z zapalek i walilo tez ladnie ,
najlepiej w dlugim korytarzu.

[cytryna_zx]

ok333 znasz sie na rolnictwie, czy to czysty przypadek. Jakbyś nie wiedział o co
chodzi to powiem, że saletra potasowa to jest nawóz azotowy stosowany w
rolnictwie. ;)

[cytryna_zx]

Sorki nie dodałem pytajnika ;)

[toato]

ciekawy wątek, ostatnio spotkałem się ze znajomymi z poznania, szczecina i małopolski i też rozmawialiśmy na ten temat, u mnie w domu mówiło się: kromki z zewnątrz, a wewnątrz bochenka po prostu kawałek (u nich zazwyczaj piętki z zewnątrz, kromki w środku), łapcie, iść do góry (na piętro), jestem na górze, gziczka (nie gzika), to były różnice z większością z nich. A poza tym pyzy takie jak u nas są mocno nieznane np. w warszawie, polewka jest mniam, a co do klusek z serem to u mnie to coś innego od łyżką kładzionych, prażuchy są popularne w polsce z kapuśniakiem, ale zazwyczaj pod inną nazwą, zupa śmieciowa, kozaczyć - to byłoby zgodne z poprzednimi wypowiedziami, większość innych używanych gwarowych określeń u mnie w domu zazwyczaj jest gdzieś w Polsce również używane. Ps. w poznaniu nie wiedzą co to temperówka

[wielkopolskawschodnia]

Ja znam jednak "kromka" na kawałek chleba i "piętka" na ten skrajny,
ale też "skibka" na kawałek, ale to podobno regionalizm poznański.

Czy u was w domu mówi/ło się "frygać"?
Tylko nie sprawdzajcie frygania w Internecie, heh. :)

Z tymi kluskami to mnie moja mama oświeciła, kiedy zrobiła jedne i
drugie. Boszszsz, jakie te z serem są pyszne!!!

[toato]

nie wiem może "frygaj mi stąd"? no i na kopytka mówi się szagówki oczywiście, a
oprócz tego przejść w poprzek to zazwyczaj "na szagę", chodzi się na harendę,
wagary to inaczej "iść na flek". zastanawiają mnie dwa słowa - furtka - dużo
osób nie zna tego pojęcia i lufcik - tak samo, mówią np. okienko?

[ok333]

Moze ustosunkoeje sie do dwochg postow,
Najpierw cytryny_zx - Ze mnie rolnik jak z koziej d... traba :):).
Hektary mam w doniczkach :D.
Furtka - to znane pojecie i w Kaliskiem i w Lodzkiem , ale to
pewnie z niemieckiego , ktorego nie znam.
Lufcik z kolei, to przedewszystkim gorna (mniejsza) czesc okna w
mieszkaniu sluzaca napowietrzaniu alias wietrzeniu mieszkania czyli
z niemiecka wpuszczaniu ,,luftu''.

[wielkopolskawschodnia]

Nafrygałem się klusek z serem. :)

[polala]

toato napisał:
>Ps. w poznaniu nie wiedzą co to temperówka

to jak na to mówią- ostrzałka czy cuś?
furtka-uliczka, tylko dla mnie uliczka jest gwarą nie furtka
po czemu;)- po ile
habas tak też sie mówi na kiełbasę, no ale jakby nie patrzeć wszystko wychodzi
od świni,
kozak - chłopak,
szneka z glancem to tez może być kawałek chleba ze smalcem

[cytryna_zx]

Jak chodziłem do modelarni to strzałką nazywaliśmy kawałek drewna z naklejonym
papierem ściernym. Temperówka to temperówka ;)

[toato]

no temperówka to ostrzałka czy ostrzydełko, rzeczywiście furtka to uliczka, ale
kozak to zawsze z takim cwaniakiem się kojarzyło

Gęsie pępki

[kaliszanin2]

A właściwie gynsie pympki. To takie grzybki:

A jo bidny dziod,
Co jo byde jod?
Byde chodził kole kympki,
Byde zbiroł gynsie pympki
I to byde jod!

[ukos]

kaliszanin2 napisał:

> A właściwie gynsie pympki. To takie grzybki(...)

A grzybków to nikt nie jada?

Kuchnia kaliska

[o00]

Przepisy kaliskie:
gotowanie.onet.pl/19534202,1,0,0,0,0,przepisy_kaliskie,ksiazka
.html

[wielkopolskawschodnia]

Może panie z obu forów kaliszanek coś by tu dorzuciły... :)

[kocurrka]

Słuchajcie w Kaliszu używa się takich zwrotów:
- "Czekać za kimś" zamiast "czekać na kogos"
- "Po schódkach" zamiast pod schodach lub schodkach :P
znam te różnice ale i tak używam tych naszych form, lubie je :D
a w Ostrowie używają słowa "perfum" w liczbie poj. zamiast "perfumy"
i to mnie drażni :P Mówią jeszcze zamist "trzy" to "czy":P

[o00]

Mówi się "za kimś"? Chyba coś ci się posoliło...

Oba te wyrażenia są typowe dla języka poznańskiego, a usłyszałem je
po raz pierwszy w Poznaniu.

[kocurrka]

Mnie się nic nie posoliło...
I masz rację, że z Poznania, bo jakbyś chciał wiedzieć to nasz
język, nasza "gwara" jest zaliczana do obszaru określanego jako
poznańsko-krakowski ;) chcarakteryzuje się udźwięcznieniem w
wygłosie absolutnym, czyli w końcówce ;) pozdrawiam

zagadka

[anqa_77]

W mojej rodzinie używano słowa "nakastlik", kto zgadnie, co to?
Dodam że babcia, rodowita mieszkanka okolic Krakowa, a dziadek okolic Kalisza.

[ksiestwokaliskie]

Nakastliki to takie szafeczki przy łóżku (mam takie coś w domu) - żaden
regionalizm, używa się tego w Małopolsce, gdzie mieszkam i w Kaliszu - gdzie
mieszkałem do października zeszłego roku :(

[anqa_77]

oj to przepraszam!
Ale zdziwiłeś mnie bardzo, postaram się w takim razie znależć cos na pewno
kaliskiego :)

[kocurrka]

a ogólnie mogłeś to usłyszeć w Poznaniu... przecież ile tam jest
ludzi z Kalisza ;P

[gladki0]

Tego nie zna nikt poza Kalisze. Magiczne slowko - ,,r a u c h o w k
a ''. To powinien byc Produkt Regio, jak andruty nasze !
Wiecie co to ? i czym sie to jada/lo ?:D

[gladki0]

Podpowiadan zatem. Otuz w okresie II RP przy ul.Babinej miscila sie
firma i sklep ,,A. Rauch i Synowie'' wytwarzala cukierki podobne
do ,,krowek'' czy irysow 0 takie ciagnace sie . Wlasnie te
cukierasy kaliszanie nazywali ,,rauchowkami :).

[o00]

Pierwszy raz słyszę. :)

[ok333]

o00 napisał:

> Pierwszy raz słyszę. :)

Noo wiesz :)! A zajrzyj do ... T.Pniewskiego :( . Ja - element
naplywowy bym nie wymyslil. Zajadalem w Lodzi swoje krowki, potem
lepsze Milanowki i ... tofffii. Ech. piekna polska nazwa .
Ponadto w Kaliszu padlo kierdys haslo by bulki kajzerki
nazywac ,,kaliszankami''. Pewnie mozzna by te bulki popijac
Kaliszanem :)???

Kaiser idiot

[kaliszanin2]

ok333 napisał:

> (...) w Kaliszu padlo kierdys haslo by bulki kajzerki
> nazywac ,,kaliszankami''(...)

I tak byłoby sprawiedliwie. Wiadomo, że kaiser idiot i w dodatku (a
może przede wszystkim) burzymurek. To on nasłał tu Preuskera. ;)

[o00]

Rodzina Rauch, jej posesja przy Garbarskiej i Spółdzielnia "Słodycz"
(1908-1949) ma swój poszyt w Archiwum Państwowym w Kaliszu. :)

W ogóle akta Towarzystwa Kredytowego miasta Kalisza są chyba
fascynującym źródłem niezbadanej dotychczas historii Kalisza. Możer
Greffen by tam zajrzał?

Link do zasobu:
baza.archiwa.gov.pl/sezam/sezam.php?
l=en&mode=show&zespoly_id=15315

[miron999]

> - "Po schódkach" zamiast pod schodach lub schodkach
W ogólności nie pamiętam, żeby tak się mówiło. Schody, po schodach. Natomiast "po schódkach", to możnabyło kupić gorzołe (w PRLu), teraz może też tam jest spożywczy - "koło zegara" oczywiście.

[sobieray-3]

Oprócz maków czerwonych i kąkoli rosył w zbożu bławaty, ale teraz
ich nie uświadczysz :). Jak jeszcze inaczej te kwiaty nazywano w
Kaliskiem?

[gladki0]

sobieray-3 napisał:

> Oprócz maków czerwonych i kąkoli rosył w zbożu bławaty, ale teraz
> ich nie uświadczysz :). Jak jeszcze inaczej te kwiaty nazywano w
> Kaliskiem?

CHABRY, chabrami je zwano i zasypywano w balonach cukrem na wino.

[pyzawarszawska]

;)zasłyszane ;)
u Was koszyczek- u Nas łubianka
u Was np. we warszawie, we wózku, - u nas w warszawie, w wózku ;)
Pozdrawiam mieszkańców Kalisza , było pięknie :))

[kaliszman]

Ja od zawsze mówią w Warszawie, a nie we Warszawie.W mojej rodzinie
też tak mówia, przynajmniej ci którzy mieszkają w Kaliszu.

[gladki0]

A ja słyszałem takie określenie - kobiałka, ale pewnie to łódzkie :)?

[szymkalisz]

Z takich kalisko-polskich to "Kerfur" w Kaliszu i "Karfur" w Polsce.
Jak w Wawie i Lubelskim mówi się na dworzu, tak u nas (przynajmniej u mnie) - na
dworze.

[tomashch]

kobiałka to chyba koszyczek w którym truskawki nosimy :)

[ok333]

tomashch napisał:

> kobiałka to chyba koszyczek w którym truskawki nosimy :)

Jak kobiałka jest w cenie truskawek! W przeciwnym razie każemy sobie
przesypać we ,,foliówkę'' :).

[szymkalisz]

ok333 napisał:
> Jak kobiałka jest w cenie truskawek! W przeciwnym razie każemy sobie
> przesypać we ,,foliówkę'' :).

A może jednak w tytkę?