O TK z zadumą

[pathos_phobos]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=60&w=44434238&a=44434238
nie chciało mi sie czytać wszystkich wypowiedzi,ale śmiem twierdzić,że ci
ludzie przejęli swoje poglady od swoich rodziców,a oni od swoich,wiec
nienawiść mają zaszczepiona od pokoleń.Wobec tego nic dziwnego,że TK było
idealnym miejscem do tego wydarzenia.
Nie chcę twierdzić,że Ostrowiec był wyspą tolerancji,czytałem o krzyzu
ustawionym aby oddzielić chrześcijańska i żydowską część miasta,o
wystapieniach antyzydowskich,ale wśród ludzi jakiejś głębszej niecheci nie
widziałem.Moi dziadkowie wypowiadali sie z pewną nostalgią,jako o uczciwych
kupcach,zajętych swoimi sprawami,ot takich samych,jak my wszyscy.

Trochę o ostrowieckich Żydach

[pathos_phobos]

Pierwsza wzmianka-niezbyt chlubna-pochodzi z roku 1637.W 1631 za namowa jednego
z Żydów dwóch złodziei ukradło z kościoła 12 opłatków i 2 talerze.Aresztowano
jednego złodzieja i kobietę,u której znaleziono chustę spod monstrancji.Skazano
ich na spalenie,Żyd został uniewinniony.Tego typu procesy o zbeszczeszczenie
hostii były swoistym folklorem kontrreformacyjnej Polski.
Widać,że Żydzi byli zwiazani z miastem praktycznie od samego początku.

[pathos_phobos]

Przed 1689 postawiono krzyż między domami żydowskimi i katolickimi.Wizytator
biskupi uznał ten czyn za nierozwazny i kazał krzyż rozebrać.

[pathos_phobos]

W 1657 istniał już cmentarz żydowski,a w 1713, podczas pożaru miasta, częściowo
spłonęła synagoga, ta,która stała na Starokunowskiej i została zniszczona przez
Niemców.

[pathos_phobos]

Pod koniec XVIII wieku do gminy ostrowieckiej nalezały 61 mast i wsi z parafii
w Chybicach, Denkowie, Grzegorzewicach, Krynkach, Kunowie, Mominie, Mychowie,
Ostrowcu, Nowej Słupi, Pawłowie, Starej Słupi, Szewnej, Świętomierzu, Waśniowie
i Wierzbniku(ob. Starachowice). Nalezało do niego 736 Żydów w tym 354 w
Ostrowcu. Ostrowiec był więc znaczącym osrodkiem żydowskim w regionie.

[pathos_phobos]

19 IX 1819 o godz 10,00 w budynku żydowskiego piekarza wybuchł pożar,który
strawił zachodnią połać rynku. Spłonęły 53 domy

[pathos_phobos]

Kolejny duży pozar wybuchł w nocy z 26 na 27 czerwca 1863 w domu Herszka
Lernera. Spłonęło 146 domów,w tym 61 murowanych i 34 inne budynki przy Rynku i
przyległych ulicach.Zginęły 4 osoby.

[pathos_phobos]

W dniach 22-23 lipca 1904 z inicjatywy zaborcy doszło do wystąpień
antyżydowskich.Jako pretekst posłużył incydent między dwoma chłopcami.Dziecko
chreścijańskie,chore na padaczkę, zostało udeżone przez żydowskiego rówieśnika,
dostało ataku i zostało umieszczone w szpitalu. Wydażenie to posłużyło do
stworzenia plotki o zamordowaniu dwojga polskich dzieci przez Żydów.Tłum
robotników pobił 24 Żydów,w tym jednego smiertelnie i zdemolował 127 domów. Jak
widać prostym, niewykształconym ludziom mało brakuje,zeby wyzwolic w sobie
pokłady agresji.
Udało się zdementować plotkę i ostudzić obie strony, ale wydażenie posłużyło do
sciągnięcia oddziału wojskowego ze Staszowa i aresztowań o odłożu politycznym.
W raportach wydarzenie określano jako pogrom ostrowiecki a liczbę ofiar
śmiertelnych wyolbrzymiano do kilkunastu. Zarówno polscy jak i żydowscy
historycy są zgodni,że te wydażenia, mające miejsce w weilu miastach Królestwa
były rosyjska prowokacją a rosyjska administracja liczyła na powtórzenie się
ich w przyszłości.

[pathos_phobos]

w 1915 w święto pesach zydowscy piekarze zostali zmuszeni do wypieku chleba dla
wojsk rosyjskich stacjonujacych w mieście.

[pathos_phobos]

podczas spisu z 1921 roku po raz ostatni Zydzi stanowili więcej niż połowę
(51,2%) mieszkańców miasta. Po przyjączeniu do ostrowca sasiednich wsi w 1924
stanowili juz tylko 1/3.

[pathos_phobos]

W 1931 r ok 90% Żydów zajmowało się handlem i rzemiosłem, ok 5% uprawiało wolne
zawody.

[pathos_phobos]

W handlu przestrzegano określonych zwyczajów-pierwszemu kupującemu sprzedawano
za gotówkę,nie na kredyt,zeby utarg w dniu był dobry, na pirwsze zarobione w
dniu pieniadze chuchano a pierwszy klient mógł liczyć na zniżkę.

[pathos_phobos]

W okreśie międzywojennym ostrwiecka jesziwa ze względu na duży autorytet rabina
Majer Halewi Halsztoka była znana w całej Polsce i kształciła uczniów z różnych
stron kraju.

[pathos_phobos]

W czasie wojny w gettcie przebywało wielu wybitnych artystów z Łodzi i Wiednia.
W 1941 dyrygent filharmonii łódzkiej Sewer Pietruszka urządził na terenie getta
koncert z udziałem muzyków żydowskich.

[pathos_phobos]

7 września 1939 roku został zastrzelony Izrael Rozenberg- pierwsza ofiara
nazizmu w Ostrowcu

[pathos_phobos]

13 marca 1941 r przybył do Ostrowca transport 1000 Zydów wiedeńskich.

[pathos_phobos]

Ostrowieckie getto powstało w kwietniu 1941r.Wg różnych źródeł znajdowało się
pomiędzy ulicami Młyńską,Denkowską i Polną lub miedzy Polną, Bałtowską, Iłżecką
i południową pierzeją rynku.

[pathos_phobos]

w 1942 roku przewieziono do Ostrowca część ludności z getta sandomierskiego.Max
liczba ludzi w getcie osiągnęla 16 tys.

[pathos_phobos]

10 września na Rynku Wehrmacht zastrzelił 10 Żydów
28 kwietnia 1942 r jednostka SS w czasie obławy na ul. Iłżeckiej, Stodolnej i
Sienkiewicza zastrzeliła 36 osób a 72 wywieziono do Oświęcimia.
11 i 12 października 1942 r w czasie likwidacji "dużego getta" gestapo oraz
oddział litewski i ukraiński zastrzelili ok 2000 osób.
11 października getto zostało obstawione przez jednostki żandarmerii, SS i
policji granatowej. Od rana rozpoczeto wysiedlanie ludności. Policja żydowska
zapędziął wszystkich na Rynek, Gdzie odbywała się selekcja. Silni i mlodzi,
głównie mężczyźni,byli zostawiani. Starsi,chorzy i dzieci szli na śmierć. Część
z nich była zabijana na miejscu. Szli kolumnami na stację kolejową,skąd zostali
wywiezieni do Treblinki. Zginęło tam ok 11 tys. ostrowieckich Żydów.
Pracujacy Żydzi zbierali się na placu przed Arbeitsamtem.
Na miejscu pozostało 1570 osób.
Oddział litewski przeszukiwał getto,rozstrzeliwując wszystkich ukrywajacych
się.

[pathos_phobos]

Po likwidacji "dużego getta" powstało "małe getto" miedzy ulicami Sienkiewicza,
Polną, Iłżecką i cmentarzem żydowskim.Jego liczebność wynosiła ok 2000 osób.
16 I 1943 odbyła się selekcja.1000 Żydów nie posiadajacych zaświadczeń o pracy
w firmach niemieckich zostało wywiezionych do Sandomierza a następnie do
Treblinki.W pierwszych dniach kwietnia getto zostało zlikwidowane a Żydzi
osadzeni w obozach pracy przy Zakładach Ostrowieckich i w Bodzechowie.

[pathos_phobos]

W czerwcu 1943 r żandarmeria zastrzeliła 2 Żydów na Kolonii Robotniczej zaś na
Zygmuntówce 5-osobową rodzine z Brezelii. ok 10 października 1943 zandarmeria
zastrzeliła 6 Żydów z Denkowa. Równiez w październiku Niemcy zastrzelili 2
Żydów ukrywających się w domu Stanisława Gaka w Częstocicach. W lipcu 1944
Niemcy wrzucili 4 Żydów pracujących w zakładach Ostrowieckich do pieca
martenowskiego.

[pathos_phobos]

Tadeusz Pastuszka z Chmielowa wyprowadził z getta 3 osoby a kolejne 13 z obozu
w Częstocicach.
J.Szymański i jego córki pomogły szeregowi osób.
Stanisław Krasa przy ulicy Trawnej przechowywał Żydówkę.
B.Sobczyński przechowywał przez całą okupację 4-osobową rodzinę Józefa
Aleksandrowicza z Warszawy.
B.Janusz Ukrywała w domu Żydówkę.
Edmund Reński dostarczał niewypełnione kennkarty i blankiety wypisów z ksiąg
metrykalnych
T. Rekwirowicz udzielił pomocy rodzinie Leona Kulinera.

[pathos_phobos]

Niemcy wymordowali 96,4% ludnosci żydowskiej Ostrowca.

[pathos_phobos]

12 marca 1945 roku miał miejsce napad na dom Fajgli Krongold przy ulicy
Starokunowskiej.Osiedliły się tam 4 rodziny żydowskie.Z broni maszynowej
zastrzelono 4 osoby a 3 zostały ranne.Wg ustaleń Komitetu Żydowskiego w
Ostrowcu przebywało wówczas 193 osoby pochodzenia zydowskiego,w tym 16 dzieci.

[pathos_phobos]

5 lipca 1946 na wieść o pogromie kieleckim część Żydów opuściła Ostrowiec

Kolejny kwiatek

[pathos_phobos]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=60&w=44686971