Posterunek graniczny...

[szycha-ns]

W Borzykowie (koło Pyzdr) odtworzono dawne prusko-rosyjskie
przejście graniczne. Na parkingu przy drodze nr 442 w 2004 roku
ustawiono dwie budki strażnicze, z których wyglądają rzeźbione
umundurowane postacie o groźnych minach. Umieszczone obok tablice
opisują historię tego miejsca i propagują walory okolicy.

Byłem tam kilka dni temu i zrobiło to na mnie całkiem dobre
wrażenie. Jaka jest Wasza opinia, aby podobne przejście
zrekonstruować w Nowych Skalmierzycach? Dawne budynki graniczne
stoją tutaj do dzisiaj, jednak mało kto z przyjezdnych zdaje sobie z
tego sprawę.

Dla chętnych mogę podlinkować zdjęcia z Borzykowa oraz archiwalne
fotografie z N. Skalmierzyc.

[o00]

Dobry pomysł. Może by tak też w Ostrowie? Na Rynku ustawiłoby się
zrekonstruowany za publiczne pieniądze pomnik Wilhelma... A jako
dodatkową atrakcję, nie tylko dla przejezdnych, proponuję wprowadzić
w jeden dzień w tygodniu zakaz rozmawiania po polsku (np. w soboty,
żeby nie było kłopotów w urzędach państwowych). Pasuje?

[szycha-ns]

he he tylko czekałem, aż się tutaj pojawisz, szczerze mówiąc nie
zawiodłem się. Tak, tak- tylko Ty masz zawsze racje i nigdy się nie
mylisz, Panie Romualdzie :-) Teraz bardziej na serio, pewnie
uważasz, że najlepiej jest zapomnieć o tym upadlającym epizodzie w
historii, ale ja myślę inaczej. Możesz sobie dalej kpić, bo wiem, że
w tym osiągnąłeś prawdziwe mistrzostwo, ale takie miejsce jak
Borzykowo przypomina, że nasz kraj był kiedyś podzielony, jednak
dzięki poświęceniu wielu osób ja nie muszę mówić po niemiecku, a ty
po rosyjsku. Prawda jest taka, że budynki graniczne stoją w Nowych
Skalmierzycach do dzisiaj, zapraszam do ich wysadzenia skoro tak Ci
to przeszkadza. Nie zapomnij także o dworcu!
PS. Daruj sobie to skundlenie, bo jesteś po prostu żałosny... coś
odczuwam, że nie masz równo pod sufitem.

[o00]

Szycha, próba wycieczek osobistych bardzo niestosowna, ale widać już
tak masz. W rzeczy samej: to miło, że już nie pojawiasz się na forum
Kalisza (byłoby szkoda, gdybyś znowu zaczął).

O tym, że kraj był podzielony, najlepiej przypomina owo popruskie
skundlenie, które od blisko wieku kołacze się w różnych umysłach, i
innego byłoby już chyba nadto, zwłaszcza za publiczne (!) pieniądze.

Rozbiór Rzeczypospolitej nie był epizodem, jeśli jednak niektórzy
ludzie znajdują nieodpartą potrzebę egzaltacji (cyt.) upodleniem, to
ich sprawa. Sądzę jednak, że epatowanie egzaltacją to już przesada.

Jeśli nie znajdujesz innego pomysłu na upamiętnienie wysiłku pokoleń
Polaków walczących z podziałem Rzeczypospolitej niż tylko odbudowa
posterunków granicznych, które dla tych Polaków były uosobieniem
narodowego nieszczęścia, to ci szczerze współczuję.

Zaproszenia do wysadzania czegokolwiek w Nowych Skalmierzycach nie
przyjmuję, bardzo mi przykro.
--
Popruskie skundlenie umysłów nie zna granic.

[szycha-ns]

Oczywiście Ty jesteś taki święty i na pewno nie widzisz nic złego w
stwierdzeniu "Popruskie skundlenie umysłów nie zna granic"
skierowane do mnie. Nie musisz się martwić, na forum na pewno nie
wrócę, także możesz spokojnie udzielać się dalej.

[o00]

Zdanie w stopce nie jest skierowane do ciebie. Stopka nie do tego
służy. Nie wiem skąd ci w ogóle przyszło do głowy, że to do ciebie.
--
Popruskie skundlenie umysłów nie zna granic.

[szycha-ns]

W takim razie bardzo Ciebie przepraszam, byłem przekonany, że
kierujesz te słowa do mnie, przyznam szczerze trochę mnie
rozzłościło. Wycofuję to, co wcześniej napisałem i jeszcze raz
przepraszam.

Może lepiej osinowy kołek?

[kaliszanin2]

szycha-ns napisał:

> (...)Jaka jest Wasza opinia, aby podobne przejście
> zrekonstruować w Nowych Skalmierzycach? Dawne budynki graniczne
> stoją tutaj do dzisiaj(...)

Najlepiej byłoby zorganizować wspólną imprezę (bo przecież nie
uroczystość, raczej coś w rodzaju topienia marzanny) wbicia w
tę "granicę", w tego barbarzyńskiego upiora, osinowego kołka, który
potem przywaliłoby się wielotonowym głazem, a na koniec zasypało
ziemią i posadziło krzaki, żeby nie sprawiało to czasem wrażenia
miejsca upamiętnienia.

Jeśli jest już potrzebna jakaś polityka historyczna, to nie rozumiem
dlaczego do dzisiaj nie doczekaliśmy się serialu w wielu wersjach
językowych, kóry by przedstawiał naszych zaborców jako hordy
zajadłych a prymitywnych zbirów, których wściekłość doprowadza
wreszcie po paru wiekach do wzajemnego barbarzyńskiego mordowania
się bez pardonu w II WŚ. Nie rozumiem sentymentu do zaborców, nawet
tak śladowego jak upamiętnianie byłej samozwańczej,
przestępczej "granicy".

[szycha-ns]

> Nie rozumiem sentymentu do zaborców, nawet
> tak śladowego jak upamiętnianie byłej samozwańczej,
> przestępczej "granicy".

Broń Boże nie jest to kwestia sentymentu, bo niby do czego tutaj
tęsknić? Jestem przekonany, że nie tym kierowano się w Borzykowie.
Sam zainteresowałem się tym miejscem tylko dlatego, że dostałem
zlecenie na sfotografowanie posterunku do przewodnika po
Wielkopolsce. Przy okazji zatrzymania się przed repliką mogłem
obejrzeć zabytki gminy, gdyby nie to pewnie przejechałbym obojętnie
dalej szukając kolejnego miejsca na liście. Pomyślałem sobie, co by
się stało, jakby podobną inicjatywę przenieść na nasz grunt, ale
widać trafiłem kulą w płot. Co prawda, gdyby nie oddziaływanie
granic, mojego miasteczka nie byłoby teraz na mapie, ale nie to jest
teraz najważniejsze...
Temat można zamknąć, dyskusja nie podążyła w tą stronę, którą
oczekiwałem.

[kaliszanin2]

szycha-ns napisał:

> (...) gdyby nie oddziaływanie
> granic, mojego miasteczka nie byłoby teraz na mapie(...)

A tego akurat nie możesz wiedzieć. Miejscowość istniała wcześniej,
może bez rozbiorów byłaby właśnie większym miastem. Kalisz bez
wynikającego pośrednio z rozbiorów zniszczenia stanowiłby zapewne,
jak wcześniej na przestrzeni dziejów, 50-60% Poznania i miałby
prawdopodobnie spore miasteczka satelitarne. Zresztą teraz właśnie
Skalmierzyce (ale całe) nabierają coraz większego znaczenia w
aglomeracji. Gdyby granica nadal istniała nic takiego nie byłoby
możliwe.

[szycha-ns]

Skalmierzyce przed rozbiorami były zwykłą wsią bez większych
perspektyw. Nowe Skalmierzyce zostały założone przez Prusaków jako
komora celna, także ośrodek mógł się rozwinąć właśnie dzięki
granicy. Właściwie wszystkie budynki, które mają jakąś wartość
architektoniczną, zostały zaprojektowane przez Niemców. Nie można
tutaj nie doceniać oddziaływania granicy. Nie jest to co oczywiście
powód do dumy, ale taka jest prawda, historii nie można zmieniać dla
własnego upodobania. Przecież ja nie chcę tworzyć nowych granic,
jestem gorącym zwolennikiem aktywnej współpracy wszystkich ośrodków
dla przeciwwagi Poznania. W Borzykowie przyświeca im cel "granica,
która łączy a nie dzieli", ale widać niepotrzebnie rozpoczynałem
dyskusję, bo zostałem od razy wykpiony.

[kaliszanin2]

szycha-ns napisał:

> Skalmierzyce przed rozbiorami były zwykłą wsią bez większych
> perspektyw. Nowe Skalmierzyce zostały założone przez Prusaków jako
> komora celna, także ośrodek mógł się rozwinąć właśnie dzięki
> granicy. (...)

Wiele miast satelitarnych w większych aglomeracjach rozwinęło się ze
zwykłych wsi bez zakładania w nich stacji granicznych.
Niewykluczone, że i ze Skalmierzycami byłoby podobnie. Dla Kalisza
droga na Wrocław zawsze była jednym z głównych traktów, a właśnie
przy głównych traktach aglomeracji powstają miasta satelitarne. Nie
mówię, że tak by na pewno było, ale nie można też mówić, że tak by
na pewno nie było. Przypuszcza, że gdyby nie rozbiory, wszyscy
mieliby się lepiej.

[szycha-ns]

To już pozostaje w sferze gdybania, historia potoczyła się tak, a
nie inaczej. Dla Nowych Skalmierzyc impulsem powstania była ta
znienawidzona granica. Późniejsze czynniki rozwoju były inne i
miasto szczęśliwie wykorzystało dane mu szanse, zamieniając się z
pruskiej kolonii na dobrze prosperujący, polski ośrodek, którym jest
zresztą do dzisiaj.

> Przypuszcza, że gdyby nie rozbiory, wszyscy
> mieliby się lepiej.

Kto wie jakby Polska wyglądała, gdyby nie zabory, ale to nie temat
do rozważania na tym forum :-) Jestem przekonany, że wszystkim
żyłoby się znacznie lepiej, a Kalisz byłby miastem porównywalnym z
Poznaniem. No ale tak jak wcześniej pisałem, zostawmy gdybanie.

[wielkopolskawschodnia]

Ale postarajmy się może spojrzeć na wszystko z innej perspektywy,
nie tylko z perspektywy owej nikczemnej granicy. Szczypiorno było w
identycznej co Nowe Skalmierzyce sytuacji i zdołało pozbyć się tego
granicznego brzemienia: Piłsudski, Legiony, Przedmoście Kalisz,
Petlura, Okęcki, Ordężanka, Statkowski, Mertka... Czy Skalmierzyce
muszą być skazane na "popruską graniczność"? Nie muszą. Wystarczy
tylko inaczej ruszyć głową niż borzykowianie. Nie uważacie?

[kaliszanin2]

wielkopolskawschodnia napisał:

> (...) Czy Skalmierzyce
> muszą być skazane na "popruską graniczność"? Nie muszą. Wystarczy
> tylko inaczej ruszyć głową niż borzykowianie. Nie uważacie?

Skalmierzyce mają tradycje powstańcze z udanego udziału w Powstaniu
Wielkopolskim, a ich dzisiejsza rola świadczy o prężności żywiołu
polskiego w naszym regionie. Dzisiaj Skalmierzyce mają przed sobą
misję dziejową - to na nich spoczywa zadanie pełnej urbanizacji
przestrzeni pomiędzy Kaliszem i Ostrowem i tym samym ostatecznego
unicestwienia byłej "granicy". Wykształcenie zespołu miejskiego
Kalisz-Ostrów oznacza bowiem odtworzenie roztrzaskanego przez burze
dziejowe historycznego ośrodka regionalnego i ukształtowanie go na
miarę stolic innych regionów.
Najlepszy pomysł na Skalmierzyce to, oprócz kontynuacji niezłych
osiągnięć samorządowych, zadbanie o silne wsparcie wspomnianej misji
(ona może trwać dziesięciolecia, ale powinna być świadomie podjęta)
przez Kalisz, Ostrów i oba powiaty ziemskie. Może przydałby się
odpowiedni związek komunalny.
Wcale nie chodzi przy tym o zamazywanie historii, ale raczej o
pokazanie co możliwe jest dopiero w warunkach narodowej wolności.

[szycha-ns]

> Dzisiaj Skalmierzyce mają przed sobą
> misję dziejową - to na nich spoczywa zadanie pełnej urbanizacji
> przestrzeni pomiędzy Kaliszem i Ostrowem i tym samym ostatecznego
> unicestwienia byłej "granicy".

Myślę, że trochę przeceniasz rolę N. Skalmierzyc... wraz z zespołem
miejscowości to ok. 10 tys. mieszkańców, czyli niewiele. Jest to
oczywiście ważne miejsce na gospodarczej mapie Wielkopolski, ale z
poważnymi inicjatywami powinny występować mimo wszystko władze
Kalisza i Ostrowa.
Teraz to Ostrów powinien rozwijać się w stronę Czekanowa. Moja gmina
jest całkiem przyzwoicie zurbanizowana, można oczywiście myśleć o
dalszym rozwoju, ale nie typu "ulicówki", aby zapełniać na siłę luki.

[kaliszanin2]

szycha-ns napisał:

> (...)Moja gmina
> jest całkiem przyzwoicie zurbanizowana, można oczywiście myśleć o
> dalszym rozwoju, ale nie typu "ulicówki", aby zapełniać na siłę
luki.

Ta luka zurbanizuje się i tak. Chodzi o to, żeby nad tym procesem
zapanować, uporządkować go i umiejętnie stymulować. Nie da się przy
tym uniknąć przejściowego ukształtowania ulicówki od wiaduktu do
Ociąża, można tylko się starać, żeby potem korzystnie się ona
przekształcała. Miasto tak położone jak Skalmierzyce powinno dbać o
długofalowe, obliczone na dziesięciolecia plany. Inaczej może
doświadczyć niekorzystnych skutków żywiołowego rozwoju. Takie zmiany
zwykle zachodzą szybciej niż by się można spodziewać, chociaż często
trudno na pierwszy rzut oka zaobserwować ich początki.

[szycha-ns]

Właśnie tego się obawiam, z reguły nikt takich procesów nie chce
kontrolować, a ja nie jestem zwolennikiem “róbta co chceta”. Już w
miasteczku panuje pewien bałagan urbanistyczny, a co będzie jak
tylko się rozrośnie? Ktoś faktycznie musi nad tym procesem
zapanować, tylko czy my mamy tutaj taką osobę? ;-)

[szycha-ns]

N. Skalmierzyce też mają tradycje powstańcze. 29 grudnia 1918
powstańcy opanowali miejscowosc, a później wielu z nich wzięło
udział w walkach powstańczych na terenie innych miast i wsi. w
Szczypiornie znajdował się I Batalion Pograniczny Poznański, także
nie ma się tutaj co z nim porównywać. Jednak to u nas stoi Pomnik
Powstańców Wielkopolskich, znajdujący się przy trasie Kalisz- Ostrów
Wlkp.

"Pomnik wybudowano ze składek społecznych województwa i symbolizuje
on dwie części wielkopolski rozdzielonej przez zabory. Pomnik został
odsłonięty 28 grudnia 1978 r., jego autorem jest Józef Kopczyński."

Mówisz inaczej ruszyć głową... to co byś proponował? Oddział Muzeum
Powstania Wielkopolskiego z Poznania? Chyba Szczypiorno bardziej na
to zasługuje, ale proszę, podziel się swoimi pomysłami. Jak na razie
w N. Skalmierzycach nie ma właściwe żadnej placówki muzealnej, także
pozostaje białą plamą na mapie przeciętnego turysty- a mamy co
pokazać. Granica to tylko pomysł...

[kaliszanin2]

szycha-ns napisał:

> N. Skalmierzyce też mają tradycje powstańcze. (...)

Pisząc o tradycjach powstańczych nie rozróżniałem pomiędzy N.
Skalmierzycami a Skalmierzycami. To może miałoby jakiś sens z punktu
widzenia historiografii Powstania Wielkopolskiego, zupełnie jednak
nie ma sensu kiedy mowa o topografii. Dla przybysza z zewnątrz
tablica na środku miasta rozdzielająca obie miejscowości to jest
wielka osobliwość, żeby nie powiedzieć dziwactwo. Myślę, że to
utrudnia zaprzestanie myślenia o Skalmierzycach jako o malutkim
miasteczku, ot, takiej milusiej swojskiej odrobinie. To może być dla
mieszkańców bardzo sympatyczne, ale jest po pierwsze anachroniczne i
nieprawdziwe, bo już dzisiaj faktyczne miasto ma ok. 10 tys. ludzi,
a po drugie sprzeczne z interesem regionu, któremu potrzebne jest
większe miasto Skalmierzyce - 20, może nawet 30-tys., funkcjonujące
jako zwornik zespołu miejskiego Kalisz-Ostrów.

[szycha-ns]

Moja odpowiedź odnosiła się do 'ww' w kwestii Szczypiorna, także w
tym miejscu nie różnicowałem tego podziału :-) Dziwactwo, nie
dziwactwo... jak nie wiadomo o co chodzi to chodzi o pieniądze i tak
też jest w tym przypadku.
Miasto jak na razie nie może osiągnąć tych 20 tys. mieszkańców z
kilku powodów. Przede wszystkim nie powstają tutaj nowe mieszkania,
a uwierz mi, że jest takie zapotrzebowanie. Dlaczego tak się dzieje?
Powiem szczerze, że nie wiem...
Połączenie miasta i wsi Skalmierzyce z punktu widzenia ekonomicznego
na razie nie ma sensu, także jeszcze długo będziemy mówić o dwóch
ośrodkach.
Zresztą, bądźmy szczerzy, Ostrów i Kalisz niewiele o nas wiedzą. Na
dowód mogę podać bzdurne określenie przystanków przez KLA. Jeden z
nich nazywa się Nowe Skalmierzyce Rynek, tylko, że u nas Rynku nie
ma! Pewnie jest to za trudne, aby osobiście się przejechać i
zobaczyć, że zamiast Rynku mamy Plac Wolności. Taka ignorancja może
prowadzić do niechęci...

[kaliszanin2]

szycha-ns napisał:

> (...) także w
> tym miejscu nie różnicowałem tego podziału :-) Dziwactwo, nie
> dziwactwo... jak nie wiadomo o co chodzi to chodzi o pieniądze i
tak
> też jest w tym przypadku.
> (...) Połączenie miasta i wsi Skalmierzyce z punktu widzenia
ekonomicznego
> na razie nie ma sensu, także jeszcze długo będziemy mówić o dwóch
> ośrodkach.
> (...) Ostrów i Kalisz niewiele o nas wiedzą. (...)

Powody utrzymywania podziału są dokładnie takie jak rezygnacji
Opatówka z wystąpienia o prawa miejskie. W obu przypadkach działają
szkodliwe przepisy karzące za urbanizację! Te przepisy muszą się
zmienić i tutaj akurat pomoc Kalisza i Ostrowa w lobbowaniu za tym
mogłaby być istotna - to zawsze spora grupka posłów. Nie tylko
moglaby, ale i powinna, bo dopomożenie mniejszym ośrodkom
aglomeracji w rozwoju jest jak najbardziej w interesie większych
miast.
Można oszacować jakie korzyści przynosi urbanizacja i w jakim
okresie zrekompensuje ona ubytek z tytułu utraty funduszy na rozwój
wsi. Przez ten okres fundusze te powinny nadal przysługiwać obszarom
inkorporowanym do miasta. Gdyby obowiązywała taka zasada, to
połączenie na pewno by się opłaciło. Obecne rozwiązanie prowadzi do
utrzymywania fikcji. Przecież Skalmierzyce od dawna są wsią tylko
nominalnie, w rzeczywistości to jest całkowicie zurbanizowana
dzielnica złożona w większości z osiedli i przestrzennie
zintegrowana z resztą miasta. Podobnie Opatówek jest "wsią" tylko
dla budżetowej wygody. Pod rządami tych przepisów w Polsce zdarzały
się już "wsie" ok. 10-tysięczne, którym siłą nadawano prawa miejskie.
Jeśli chodzi o zaniedbywanie Skalmierzyc przez Kalisz i Ostrów, to
jest to jednocześnie zaniedbywanie przez te miasta własnego
interesu, co ostatnio jest już chyba trochę lepiej rozumiane.

[wielkopolskawschodnia]

Nowe Skalmierzyce znalazły się po 1815 "nie u siebie", podobnie jak
Ostrów, czego jakoś nikt nie zauważa. To po pierwsze. Po drugie: nie
można wiązać historii tylko z zaborami, z powstaniem wielkopolskim,
bo przecież powstanie było częścią zaborczej historii Polski. Jakoś
w "Polsce" nie przywiązuje się tak ogromnego znaczenia do powstań,
choć to one pozwoliły przetrwać narodowi polskiemu (a bez powstania
listopadowego, styczniowego i strajku szkolnego w 1905 nie byłoby
najmniejszych, ba! żadnych szans na powstanie wielkopolskie w 1918).

Ale dla przykładu: dlaczego w Nowych Skalmierzycach tak dużo mówi
się o wybudowaniu kolei pruskiej, a w ogóle nie zauważa się budowy
Drogi Żelaznej Warszawsko-Kaliskiej? Przecież do czasu budowy DŻW-K
w mieście była tylko mała stacja, ta, która (dziś zapomniana) stoi
przy placu Wolności. A monumentalny dworzec z lat 1904-09 wybudowano
właśnie dlatego, że w 1904 Nowe Skalmierzyce włączono w system kolei
Królestwa Polskiego, zatem właśnie dzięki budowie wielkiej DŻW-K.

Ten przykład innego (niż dotychczasowe) spojrzenia na pewne elementy
historii miasteczka daje asumpt do zmiany optyki widzenia, do zmiany
p-e-r-s-p-e-k-t-y-w-y, o której pisałem wyżej.

Kwestia na koniec: przewodniki turystyczne, opracowania historyczne
itd. przez lata pisane były w Poznaniu, prezentują poznański sposób
widzenia Nowych Skalmierzyc jako "kresowego" miasteczka gdzieś tam
pod wschodnią granicą (ich ukochanej) Provinz Posen. Jeśli jednak
zmienimy perspektywę, to nagle okazuje się, że Nowe Skalmierzyce nie
leżą "nie u siebie" na skraju Poznańskiego, ale w sercu Kaliskiego.
Dlatego uważam, że jeśli mamy szukać owych rozwiązań, należy zacząć
od siebie, od zmiany spojrzenia, zmiany sposobu widzenia. Ogromną
rolę do spełnienia ma tutaj PTH, KTPN, WP-A, MOZK. Bo skoro można w
Kaliszu napisać i wydać "Dzieje Nowego Miasta nad Wartą", a więc
miasteczka leżącego na skraju Kaliskiego, prawie pod poznańskim
nosem, to dlaczego w Kaliszu nie napisano jeszcze "Dziejów Nowych
Skalmierzyc"? Czy dlatego, że nadal patrzy się na Nowe Skalmierzyce
ze starej perspektywy? Zatem: czas na zmiany :).

[szycha-ns]

> Nowe Skalmierzyce znalazły się po 1815 "nie u siebie", podobnie
jak > Ostrów, czego jakoś nikt nie zauważa.

Dla uściślenia, o Nowych Skalmierzycach, a właściwie to o “Neu
Skalmierschutz” możemy mówić dopiero od 1908 roku, kiedy to Prusacy
wyodrębnili administracyjne nową miejscowość. No, ale nie będziemy
się tutaj tego czepiać.

Masz racje co do powstań. Szkoda, że telewizja publiczna nie spełnia
swoich podstawowych zadań i zupełnie "olewa" takie rocznice jak np.
powstanie wielkopolskie. Aż chciałoby się zobaczyć film dokumentalny
na ten temat pokazujący rekonstrukcję działań np. w Boczkowie czy
Szczypiornie.

> Ale dla przykładu: dlaczego w Nowych Skalmierzycach tak dużo mówi
> się o wybudowaniu kolei pruskiej, a w ogóle nie zauważa się budowy
> Drogi Żelaznej Warszawsko-Kaliskiej?

Może dlatego, że kolej pruską podłączono jaką pierwszą? Skalmierzyce
miały swoje połączenie już w 1896 roku. Zresztą, o naszej historii w
ogóle mało się mówi, mało się słyszy i mało się pisze, także pewne
sprawy są już w ogóle marginalizowane.

> monumentalny dworzec z lat 1904-09 wybudowano
> właśnie dlatego, że w 1904 Nowe Skalmierzyce włączono w system
kolei Królestwa Polskiego, zatem właśnie dzięki budowie wielkiej DŻW-
K.

To wszystko prawda! Tyle, że na rękę miastu i PKP jest to, aby o tym
dworcu w ogóle nie mówić, bo jest w beznadziejnym stanie technicznym
i nieprędko może się to zmienić. Zamiast chluby mamy wielkie
straszydło, a właściwie fabrykę przy torach, bo wnętrze zostało już
daaaawno zdewastowane. Wiem jak to wszystko wygląda od środka...
szkoda gadać.

Na razie zabrali się za nas warszawiacy, w 2001 wydano
album "Skalmierzyce na starych pocztówkach", a w tym roku, jak
dopisze szczęście, pojawimy się w przewodniku o Wielkopolsce pewnego
znanego wydawnictwa, także z Warszawy. Jak tam wypadniemy? Czas
pokaże.
Widocznie Kalisz nie interesuje się naszym losem? A szkoda...