madohora
13.10.10, 13:17
Bykowina (niem. Friedrichsdorf) - do 1951 samodzielna gmina Bykowina, obecnie dzielnica Rudy Śląskie. Pośrednio o istnieniu osadnictwa na terenie Bykowiny może świadczyć urbarium z 1623 r., które wspomina o kamieniołomie na terenie Kochłowic. W bezpośrednim sąsiedztwie późniejszej Bykowiny udokumentowane początki osadnicta sięgają XIII w. W widłach rzeki Kochłówki i płynącego z Bykowiny cieku istniał od poł. XIII do XV w. gród obronny, tzw. grodzisko kochłowickie. Początki osadnictwa w Bykowinie mają związek z działalnością w niej kamieniołomu, funkcjonującego do pierwszej ćwierci XX w. W 1629 r. Bykowina jest wymieniona, jako dobra rycerskie, należące do rodu von Donnersmarck. 19 lipca 1661 r. w księgach metrykalnych parafii kochłowickiej odnotowano chrzest pierwszego dziecka z Bykowiny - Anny, córki Filipa Skrzypca i jego żony Elżbiety.
Wieś założono na wzgórzu należącym do Kochłowic. Pieczęć gminy przedstawia zalesioną górę z wejściem do sztolni u podnóża. W 1907 roku nadano Bykowinie niemiecką nazwę Friedrichsdorf, którą nosiła do 1922 r. oraz w latach 1939-1945.
Pierwszą hutę cynku, o nazwie "Turzo", założył hrabia Henckel von Donnersmarck. Działała ona aż do roku 1919. Kolejną hutę cynku, o nazwie "Franz" (Franciszek), wybudował Fritz Saeftel w 1876 r. Przekształcono ją w okresie międzywojennym w fabrykę porcelany. Fabrykę blach dziurkowanych założył w 1888 roku Josef Kuntze. Nadał jej nazwę "Friedrichswerk". Pracowała we wsi również cegielnia. W dalszym ciągu, aż do ok. 1935 r., funkcjonował kamieniołom.
Straż pożarną założono w 1908 roku. W latach 90 XIX wieku przez Bykowinę przejechał pierwszy tramwaj, który kursował z Bytomia do Świętochłowic przez Wirek. Zaś w 1895 r. wieś została przyłączona do wodociągu państwowego. Bezpośrednią przyczyną tego była degradacja naturalnego środowiska przez wytrzebienie lasów pod rozwój przemysłu. Spowodowało to utratę wody pitnej w studniach.
Pierwszą szkołę uruchomiono w 1864 r., natomiast w 1872 r. została ona rozbudowana. Szkołę wieloklasową wybudowano w 1905 r. Stoi do dziś (ul. 11 Listopada). W 1912 roku wzniesiono drugi budynek szkolny, piętrowy ze spadzistym dachem, który przebudowano w latach 60. XX w. na dodatkowe piętro.
W 1864 roku zbudowano pierwszą kapliczkę niedaleko obecnego cmentarza. Kościół rządzono w 1920 roku w budynku starej szkoły. Do dziś śladem po tym wydarzeniu jest portal z krzyżem nad wejściem do budynku. W 1925 r. erygowano w Bykowinie parafię pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. W 1935 r. wzniesiono kościół . Usytuowano go w najwyższym punkcie osady, w miejscu dawnego kamieniołomu.
W plebiscycie w roku 1921 padło 841 głosów za Polską i 353 za Niemcami. Miejscowość w 1922 roku przyłączono do Polski.
W Bykowinie wojna skończyła się 28 stycznia 1945. Wtedy to, od strony osiedla Otylia, wkroczyły wojska radzieckie. Bykowinę przyłączono do Nowego Bytomia w 1951 roku, a wraz z Nowym Bytomiem zostały włączona jako jedna z dzielnic do Rudy Śląskiej w 1959.
W latach 50. ubiegłego stulecia zabudowano rejony ulic Zgody i Plebiscytowej, oraz dwa hotele robotnicze. Na kolejną dekadę przypadła budowa bloków przy ulicy Potyki oraz wokół wspomnianych hoteli. W kwietniu 1962 roku oddano do użytku odkryty basen kąpielowy przy ul. Plebiscytowej. W latach 70. nowe osiedle powstało przy ul. Pordzika. Obraz dzielnicy zmienił ukończony w 1974 r. dziesięciopiętrowy blok mieszkalny przy ul. Plebiscytowej, potocznie zwany Żyletą.
Na lata 80. przypadł kilkakrotny wzrost liczby ludności spowodowany wybudowaniem dużego osiedla mieszkaniowego, potocznie zwanego Nową Bykowiną. Zlokalizowano je na podmokłych terenach rolniczych na południe od starej części miejscowości. Nowe osiedle uzyskało odrębną szkołę, a w 1984 erygowano także samodzielną parafię pod wezwaniem św. Barbary. Pierwszym jej proboszczem został ks. Henryk Stegman. Także w latach 80. powstało osiedle na północ od torów tramwajowych (ulice Chrobrego i Krzywoustego).
